Жиі қойылатын сұрақтар

Коллекторларға клиенттің жазбаша келісімінсіз жұмыс берушіге немесе үшінші тұлғаларға оның берешегі туралы мәліметтерді жариялауға тыйым салынады. Бұл тыйым ҚР «Коллекторлық қызмет туралы» Заңының 5-бабында белгіленген. Осы талап бұзылған жағдайда мынаны ұсынамыз: әңгімелесуді аудиоға жазып алыңыз — борышкер коллектормен өзара іс-қимылды өз бетінше тіркеуге құқылы; коллекторлық ұйымның өзіне оның қызметкерінің әрекеттері туралы жазбаша шағым беріңіз; Қазақстанның Коллекторлар ұлттық палатасына жүгініңіз: stop-collector.kz сайты, тел. +7 (707) 573 00 00, +7 (700) 183 83 03; қоқан-лоққы немесе өзге де заңға қайшы әрекеттер болған жағдайда — құқық қорғау органдарына жүгініңіз.

Иә. Егер банк қарызы (микрокредит) шартында кредитордың мерзімі өткен берешек туындаған жағдайда коллекторлық агенттікті тарту құқығы көзделген болса, кредитор коллекторлық ұйымды тартуға құқылы Коллекторлық ұйым борышкермен өзара іс-қимылды ҚР «Коллекторлық қызмет туралы» Заңында белгіленген тәртіппен және шектерде ғана жүзеге асыруға құқылы, атап айтқанда: кредитор алдындағы берешек мөлшерінен асатын соманы талап етуге құқылы емес; борышкерге қатысты қорқыту, қорлау, бопсалау әрекеттерін жасауға немесе оны жаңылыстыруға құқылы емес; борышкердің жазбаша келісімінсіз берешек туралы мәліметтерді үшінші тұлғаларға жариялауға құқылы емес; телефон қоңырауларын аптасына 3 реттен артық, жұмыс күндері сағат 8:00-ден 21:00-ге дейін ғана шала алады. 2024 жылдың 1 шілдесінен 2027 жылдың 1 мамырына дейін жеке тұлғалардың қарыздары мен микрокредиттерін коллекторлық агенттіктерге берудің (сатудың) моратории қолданылатынын ескеру қажет. Осы кезеңде банктер мен МҚҰ проблемалық берешекпен өз бетінше жұмыс істеуге міндетті. Бұл ретте агенттік шарт бойынша (борышты сатып алусыз) борышкерлермен өзара іс-қимыл жүргізу үшін коллекторларды тарту мораторийге қайшы келмейді.

Иә. Қарыз толық өтелгеннен кейін Сіз банкке банк қарызы бойынша берешектің жоқтығы туралы анықтама беру жөнінде жазбаша өтінішпен жүгіне аласыз. Банк қызметтерін көрсету қағидаларының талаптарына сәйкес (Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2017 жылғы 28 шілдедегі № 136 қаулысы) банк өтінішті алған күннен бастап 3 (үш) жұмыс күні ішінде осындай анықтаманы беруге міндетті. Анықтама жазбаша нысанда тегін беріледі.

Банк қызметкерлері, құқық қорғау немесе мемлекеттік органдардың өкілдері ешқашан СМС-кодтарды, банк картасының PIN-кодын, бір реттік парольдерді (OTP) немесе Secure-кодтарды сұрамайды. Егер сізге ақшаңызды «қауіпсіз шотқа» аудару қажеттігі, атыңызға рәсімделген «күдікті операциялар» туралы айтылса және т.б., әңгімелесуді дереу тоқтатып, ақпаратты нақтылау үшін банктің байланыс орталығының ресми нөміріне өзіңіз қайта қоңырау шалыңыз.

2025 жылғы 31 тамыздан бастап мерзімді әскери қызметті өткеріп жүрген жеке тұлғаларға банктер мен микроқаржы ұйымдарының кредиттер беруіне тыйым салуды көздейтін түзетулер «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне қаржы нарығын дамыту, қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын қорғау, байланыс және артық заңнамалық регламенттеуді болғызбау мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2025 жылғы 30 маусымдағы Қазақстан Республикасының Заңымен «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» және «Микроқаржылық қызмет туралы» Қазақстан Республикасының заңдарына енгізу қарастырылған. Сондай-ақ мерзімді әскери қызметшілерге берілген кредиттерді есептен шығару бойынша кредиторлардың жауапкершілігі белгіленді.

Ең бастысы - қарызды өтеу туралы өз мүмкіндіктеріңізді бағалау қажет. Егер дұрыс пайдаланылса, кредит ыңғайлы қаржы құралы болып табылады. Қарыз алу туралы шешім қабылдаған кезде барлық тәуекелдерді бағалаңыз. Кредит рәсімдеу алдында:

- кірістер мен шығыстарды ескере отырып, қаржылық мүмкіндіктеріңізді есептеу;

-  кредит алу шартта белгіленген мерзімде қарыздың негізгі сомасын (кредитордан  алынған сома) қайтару, сондай-ақ кредитті пайдаланғаны үшін сыйақы, комиссиялар және басқа да төлемдер төлеу міндетін көздейтінін түсіну қажет.

Жоқ, құқылы емес. Үшінші тұлғалармен өзара іс-қимылға қарыз алушының орналасқан жерін және/немесе байланыс деректерін анықтау мақсатында ғана жол беріледі.

Заңнамада қызметкерлердің іс-әрекеттеріне шағымдана отырып, әңгімені аудиожазуға және қаржы ұйымына (банкке, МҚҰ-ға немесе коллекторлық агенттікке) жүгінуге рұқсат етілетінін хабарлаймыз.

 

«Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» Заңның 40-3-бабына және «Микроқаржылық қызмет туралы» Заңның
29-3-бабына сәйкес жеке тұлғалардың өтініштерін қарауды және шешімдер қабылдауды банк/микроқаржы омбудсманы өтеусіз жүзеге асырады.

Банктік қарыз/микрокредит шарты бойынша міндеттемені орындау мерзімі өткен жағдайда, бірақ ол орын алған күннен бастап он күнтізбелік күннен кешіктірмей банк/микроқаржы ұйымы (МҚҰ) банктік қарыз/микрокредит шартымен көзделген тәсілмен және мерзімде, сондай-ақ ақпараттандыру объектілері арқылы қарыз алушыны мынадай жайттар туралы хабардар етуге міндетті:
1) банктік қарыз/микрокредит шарты бойынша міндеттемені орындау мерзімі өткендігі және банктік қарыз/микрокредит шарты бойынша төлемдерді енгізу қажеттілігі туралы, хабарламада көрсетілген күнгі мерзімі өткен берешек мөлшерін көрсете отырып;
2) банктік қарыз/микрокредит шарты бойынша қарыз алушы – жеке тұлғаның банкке/МҚҰ-ға өтінішпен жүгіну құқығы туралы;
3) банктік қарыз/микрокредит шарты бойынша қарыз алушының өз міндеттемелерін орындамауының салдары туралы.
Қарыз алушы берешекті реттеу туралы өтінішпен жүгінген жағдайда, кредитор өтінішті қарауға және шешім беруге міндетті. Қарыз алушы мерзімі өткен берешекті өтемеген, қайта құрылымдау құқығын іске асырмаған немесе берешекті реттеу бойынша келісімге қол жеткізілмеген жағдайда, банк қарыз алушының ақшасына өндіріп алуды қолдануға құқылы. Сондай-ақ банк/МҚҰ берешекті сотқа дейін өндіріп алу және реттеу үшін коллекторлық агенттікке беруге, қарыз сомасын өндіріп алу туралы сотқа талап қоюға, сондай-ақ кепілге қойылған мүлікке соттан тыс тәртіппен өндіріп алуды қолдануға құқылы.