Өзекті сұрақтарға жауаптар

1. Жеке кәсіпкер қайтыс болған кезде оның қарыздары қалай жабылады?

Жауабы: Қайтыс болған жеке тұлғаның қайтыс болған күні немесе оны қайтыс болды деп жариялау туралы сот актісі заңды күшіне енген күні қалыптасқан салық берешегін, егер осы бапта өзгеше белгіленбесе, мұрагер (мұрагерлер) мұрагерлік мүліктің құны шегінде және ол қабылданған күнгі мұрадағы үлеске барабар өтейді.

Егер қайтыс болған дара кәсіпкердің мұрагері жетім бала, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған бала болса, онда мұра қалдырушының салық берешегін өтеу жөніндегі міндеттеме салық берешегін өндіріп алу туралы заңды күшіне енген сот актісі негізінде ғана осындай мұрагерге жүктеледі.

Салық органы жетім баланың, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған баланың мәртебесін растайтын құжат және салық органында тіркеу есебі және қайтыс болған күнге арналған салық берешегі туралы деректер негізінде сотқа салық берешегін өндіріп алу туралы талап-арызбен жүгінеді.

Салық берешегін өндіріп алу туралы талапты қанағаттандырудан бас тартқан кезде мұра қалдырушының салық берешегі салық берешегін есептен шығару туралы шешімге сәйкес есептен шығарылады.

Салық берешегін есептен шығару туралы шешімді салық органы салық берешегін өндіріп алу туралы талап қоюды қанағаттандырудан бас тарту туралы заңды күшіне енген сот актісінің негізінде шығарады.

2. Соттан тыс банкроттық дегеніміз не, шарттары қандай және ол кімге қатысты?

Жауабы: Азаматтың банктерге, микроқаржы ұйымдарына немесе коллекторлық агенттіктерге берешегі болса, олар келесі шарттар орындалған жағдайда соттан тыс банкроттық туралы өтініш бере алады:

1) берешек сомасы 1600 ең төменгі айлық есептік көрсеткіштен (2026 жылы 6 920 000 теңге) аспаса;

2) борышкердің мүлкі болмаған;

3) қарыз 12 ай бойы өтелмеген;

4) банкпен берешек бойынша есеп айырысу аяқталған;

5) 7 жыл ішінде соттан тыс немесе сот тәртібімен банкроттық рәсімдері қолданылмаған.

1. 2026 жылы салық берешегінің сомасы қанша болғанда шотты бұғаттайды ?

Жауабы: Салық төлеушінің (салық агентінің) банктік шоттарындағы ақша есебінен салық берешегін өндіріп алуды салық органы салық төлеуші (салық агенті) салық берешегін кемінде 20 еселенген айлық есептік көрсеткіш (86 500 теңге) сомасында өтемеген кезде мәжбүрлеу тәртібімен жүзеге асырады.

2. Жеке тұлғаның шотына қандай жағдайларда тыйым салынады?

Жауабы: Бір ең төменгі жалақыдан (АЕК) асатын салық берешегі (2026 жылға арналған АЕК 4325 теңге) салық берешегі туралы хабарламаны алған күннен бастап отыз жұмыс күні ішінде өтелмеген жағдайда салық органы салық бұйрығын шығарады.

Салық тапсырмасын алған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде берешек төленбеген жағдайда, тиісті салық тапсырмасы орындалу үшін жеке сот орындаушыларына беріледі.

1. ДК жалдамалы қызметкерлермен оңайлатылған декларация бойынша есептіліктің қандай нысанын тапсырады?

Жауабы: Оңайлатылған декларация салық төлеушінің орналасқан жері бойынша салық органына 910.00 нысаны бойынша есепті салық кезеңінен (жартыжылдықтан) кейінгі екінші айдың 15-күнінен кешіктірілмей табыс етіледі, сондай-ақ жалдамалы жұмыскерлер болған кезде жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша декларацияны төлеушілер тоқсан сайын есепті кезеңнен (тоқсан сайын)  кейінгі екінші айдың 15-күнінен кешіктірмей орналасқан жері бойынша салық органдарына табыс ету міндеттемелері туындайды.

Ай сайын МЗЖ, ЖМЗЖ, ӘА, МӘМС төленеді.

2. ЖК бухгалтерді тартпай-ақ есептілікті өз бетінше тапсырып, есеп жүргізе ала ма? Жеке кәсіпкердің бухгалтері болуы керек пе, әлде бухгалтерлік есепті өзіңіз жүргізе аласыз ба?

Жауабы: ЖК бухгалтерлік есепті жүргізуге міндетті емес егер: жеңілдетілген декларация негізінде АСР қолданатын және күнтізбелік жылдағы табыс 2026 жылы 583 875 000 теңгеден (135 мың АЕК) аспаса; ҚҚС төлеуші болып табылмаса; табиғи монополиялар субъектісі болып табылмаса.

3. Есеп нысандары автоматты түрде 0-мен тапсырылуы үшін не істеу керек

Жауабы: Салық төлеуші (салық агенті) салықтық тіркеуден кейін веб-қосымшада ұсынылатын салық есептілігінің нысандарын көрсетеді.

Салық есептілігінің басқа нысандарын ұсыну қажеттілігін көздейтін қызмет түрлері өзгерген жағдайда, салық төлеуші (салық агенті) салық есептілігін табыс ету мерзімі өткенге дейін веб-қосымшада табыс етілуге тиіс салық есептілігінің нысандарын көрсетеді.

Сондай-ақ, салық төлеуші (салық агенті) корпоративтік табыс салығы мен қосылған құн салығын қоспағанда, заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесін салықтар мен бюджетке төленетін төлемдердің дербес төлеушісі деп тануға құқылы.

Құрылымдық бөлімшені салықтар мен бюджетке төленетін төлемдерді дербес төлеуші деп тану үшін салық төлеуші (салық агенті) СӘИЖ СТК салық төлеушінің бейінінде салық органын электрондық түрде хабардар етуге және салық төлеушінің бейінінде осындай құрылымдық бөлімше табыс етуге жататын салық есептілігінің нысандарын көрсетуге міндетті. Функционалға 2026 жылдың қаңтар-ақпан айларында қол жетімді болады.

1. Қандай жағдайларда банктер салық органдарына жеке тұлғалардың мобильді аударымдары туралы ақпаратты береді?

Жауабы: Егер жеке тұлға қатарынан үш күнтізбелік айдың әрқайсысында кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға арналмаған банк шотына 100 және одан да көп әртүрлі жеке тұлғалардан ақша түссе және түсімдердің жалпы сомасы ең төменгі жалақының 12 еселенген мөлшерінен (2026 жылы 1 млн 020 мың) асатын болса, мұндай ақпаратты екінші деңгейдегі банктер мемлекеттік кірістер органдарына жібереді.

 

1. 2026 жылы сыраны таңбалау қажет пе?

Жауабы: Цифрлық таңбалауды енгізу мынадай мерзімдерді көздейді:

- 2026 жылғы 1 ақпаннан бастап — кегтер мен шөлмектердегі өнімдер үшін;

- 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап — қаңылтыр банкілердегі өнімдер үшін.

Көрсетілген мерзімдерден кейін шығарылатын өнімдер оны айналымға енгізу кезінде Data Matrix кодын пайдалана отырып, ТТҚ АЖ-да көрсетіледі.

1. 2026 жылы бейрезидент-жеке тұлғаға төленетін дивидендтерге салық салу тәртібін түсіндіруді сұраймын үлесі 60% және бейрезидент-заңды тұлғаға капитал үлесі 40%?

Жауабы: Заңды тұлғаның жарғылық капиталында 25% және одан көп мөлшерде үлесі бар бейрезидент-жеке тұлғаға дивидендтер төлеу:

1) 230 000 АЕК-тен аспайтын табыс сомасы кезінде 5 % мөлшерінде жеке табыс салығының мөлшерлемесі қолданылады;

2) 230 000 АЕК асатын табыс сомасы кезінде мынадай құрамдастырылған мөлшерлеме қолданылады: 5% – 230 000 АЕК шегіндегі табысқа және 15% - асып кету сомасына.

Заңды тұлғаның қатысушысы (акционері) болып табылатын бейрезидент-заңды тұлғаға дивидендтер төлеу:

корпоративтік табыс салығының 15% мөлшерлемесі қолданылады.

1. 2026 жылы стандартты 14 АЕК шегерімі сақталды ма?

Жауабы: азалық салық шегерімі әрбір күнтізбелік ай үшін қолданылатын тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданылатын айлық есептік көрсеткіштің 30 еселенген мөлшерін құрайды. Күнтізбелік жыл үшін базалық салық шегерімінің жалпы сомасы тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болатын айлық есептік көрсеткіштің 360 еселенген мөлшерінен аспауға тиіс. (СК 403-бабы).

2. Қандай шегерімдер сақталады (ипотека, оқыту, асырауындағылар бойынша?

Жауабы: 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енетін нормалар бойынша жеке тұлғаның жеке салықтық шегерімдерінің мынадай түрлерін қолдануға құқығы бар:

1) әлеуметтік төлемдердің салықтық шегерімі;

2) базалық салықтық шегерім;

3) әлеуметтік салықтық шегерімдер;

Салық Кодексінің 402, 403 және 404-баптарының ережелерін ескере отырып, салықтық шегерімдеріне мыналар жатады:

- міндетті зейнетақы жарналары, міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жарналары және азаматтық-құқықтық сипаттағы шарттар бойынша әлеуметтік аударымдар түріндегі әлеуметтік төлемдерді салықтық шегеру,

- 30 АЕК мөлшеріндегі базалық шегерім,

- әлеуметтік салықтық шегерімдері қолданылады:

* бірінші, екінші топтағы мүгедектігі бар адам 5 000 АЕК мөлшерінде;

* үшінші топтағы мүгедектігі бар адамдар;

* мүгедектігі бар бала;

* Ұлы Отан соғысына қатысушылар және теңестірілген адамдар, Ұлы Отан соғысы жылдарында тылдағы қажырлы еңбегі мен мінсіз әскери қызметі үшін бұрынғы КСР Одағының ордендерімен және медальдарымен марапатталған адам;

* 1941 жылғы 22 маусымнан 1945 жылғы 9 мамырға дейін Ұлы Отан соғысы жылдарында 882 АЕК мөлшерінде кемінде алты ай жұмыс істеген (қызмет еткен) адам;

* мүгедектігі бар баланың ата-анасының, қорғаншыларының, қамқоршыларының бірі, "бала кезінен мүгедектігі бар тұлғалар", асырап алушылардың бірі, асырап алушылардың бірі - 882 АЕК мөлшерінде.

Осылайша, 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап сыйақылар бойынша, оқуға және көп балалы отбасы үшін салық шегерімдері көзделмеген.

Сонымен қатар, 30 АЕК мөлшерінде базалық шегерім енгізілді және жеке тұлғалардың салық шегерімдерін растайтын құжаттарды жинау, сақтау, сондай-ақ жеке тұлғаның кірістер мен мүлік туралы декларацияны жыл сайын ұсынуы бойынша міндеттемелер болмайды.

3. Әлеуметтік салықтық шегерімдерді қолдану құқығы қандай жағдайда пайда болады?

Жауабы: Әлеуметтік салықтық шегерімдер осы салықтық шегерімдерді қолдану үшін негіз туындаған, бар немесе болған күнтізбелік жылда қолданылады.

 

1. Аванстық төлемдерді кім төлемейді, 2026 жылы өзгерістер бар ма?

Жауабы: Мынадай тұлғаларды қоспағанда, корпоративтік табыс салығын төлеушілер аванстық төлемдерді төлеушілер болып табылады:

1) алдыңғы салық кезеңінің алдындағы салық кезеңі үшін түзетулерді ескере отырып, жылдық жиынтық табысы айлық есептік көрсеткіштің 600 000 еселенген мөлшеріне тең сомадан аспайтын салық төлеушілер (4325*600000=2 595 000 000 теңге).

2) жаңадан құрылған (туындаған) салық төлеушілер - тіркеуші органда мемлекеттік (есептік) тіркеу жүзеге асырылған салық кезеңі ішінде, сондай-ақ кейінгі салық кезеңі ішінде.

3) салық органдарында салық төлеушілер ретінде жаңадан тіркелген заңды тұлғалар-Қазақстан Республикасында қызметін заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесін ашпай тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын бейрезидент заңды тұлғалар - салық органдарында тіркеу жүзеге асырылған салық кезеңі ішінде, сондай-ақ кейінгі салық кезеңі ішінде;

4) Салық кодексінің 329-бабы 1-тармағының және 330-бабының ережелерін қолданатын коммерциялық емес ұйымдар;

5) Салық кодексінің 331-бабының талаптарына сәйкес келетін мүгедектігі бар адамдардың ұйымдары;

7) жалғыз акционері ҚР Үкіметі болып табылатын екінші деңгейдегі банктердің кредиттік портфельдерінің сапасын жақсартуға маманданатын ұйым;

8) "Астана "халықаралық қаржы орталығы туралы" ҚР Конституциялық Заңына және АХҚО органының ұйымдарына сәйкес орталық органдары;

9) ҚР Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы заңнамасына сәйкес құрлықта газ жобаларын әзірлеуді жүзеге асыратын, Салық кодексінің 83-тарауында көзделген салық салу ерекшеліктерін қолданатын жер қойнауын пайдаланушылар.

1. Мүгедектігі бар адамдардың мамандандырылған ұйымдары әлеуметтік салықты төлей ме?

Жауабы: Әлеуметтік салық бойынша

Әлеуметтік кодекске сәйкес мүгедектігі бар адамдардың мамандандырылған ұйымдары әлеуметтік салық төлеушілер болып табылмайды.

2. Оңайлатылған декларация режиміндегі ЖК 2026 жылы әлеуметтік салық төлейді ме?

Жауабы: Оңайлатылған декларация негізінде арнаулы салық режимін қолданатын салық төлеушілер:

1) Әлеуметтік салық төлеушілер болып табылмайды;

2) қосылған құн салығын төлеушілер болып табылмайды (импортталатын тауарларға қосылған құн салығын және резидент емес үшін қосылған құн салығын қоспағанда).

1. Тәуекел деңгейі қалай анықталады?

Жауабы: Жаңа Салық кодексінде мемлекеттік кірістер органдары салықтық әкімшілендіру кезінде ТБЖ қолдану принциптерін өзгертті, салық төлеушілердің тәуекел дәрежесі бойынша санаттарын алып тастады.

Оның орнына МКО салық түрлері, салалар, өңірлер, салық төлеушілер тобы және т. б. бойынша салық тәуекелдерін талдайды және анықтайды.

 

1. Мүгедектігі бар адамдар үшін ЖТС бойынша қандай салықтық жеңілдіктер қарастырылған?

Жауабы: Бірінші, екінші топтағы мүгедектігі бар адамдар үшін 5 000 еселенген АЕК мөлшерінде әлеуметтік салық шегерімі көзделгеніне назар аударамыз.

Мүгедектігі бар адамдардың қалған санаттары үшін (үшінші топтағы мүгедектігі бар адам, мүгедектігі бар бала, мүгедектігі бар баланың ата-анасының, қорғаншыларының, қамқоршыларының бірі – он сегіз жасқа толғанға дейін мүгедектігі бар әрбір осындай бала үшін, "мүгедектігі бар адам" себебі бойынша мүгедектігі бар адам деп танылған адамның ата-анасының, қорғаншыларының, қамқоршыларының бірі бала кезінен") күнтізбелік жылға айлық есептік көрсеткіштің 882 еселенген мөлшері (2026 жылы 3 814 650 теңге) шегінде салық шегерімі сақталды.

2. Мен 2 топтағы мүгедекпін, ДК ретінде тіркедім, ДК бойынша салық төлемесем болады ма, маған жеңілдік бар ма?

Жауабы: Мүгедектерді  кәсіпкерлік қызмет бойынша салық төлеуден босату таңдалған салық салу режиміне байланысты, мысалы, егер дара кәсіпкер салық салудың оңайлатылған режимі бойынша жұмыс істесе, онда салықтан босату көзделмейді, егер ол жалпыға бірдей белгіленген тәртіппен жұмыс істесе- дербес салық салуға жататын жеке табыс салығы бойынша 1,2 топ үшін 5000 еселенген АЕК мөлшерінде әлеуметтік салық шегерімдерін қолдануға құқығы бар (СК 411-бабының 2-тармағы).