Жиі қойылатын сұрақтар
ЕАЭО шеңберінде Комиссия Кеңесінің шешімімен 2020 жылғы 23 қарашада Мемлекеттік сатып алу мақсаттары үшін жекелеген тауарлардың шығарылған елін айқындау Қағидалары бекітілді.
Ереже ЕАЭО-дағы барлық елдерден жеткізушілердің Мемлекеттік сатып алуларға қолжетімділігін қамтамасыз етеді, өндірістерді оқшаулау деңгейін арттыруға мүмкіндік береді, Одақ шеңберінде өнеркәсіптік кооперация үшін ынталандыруды қалыптастыруға көмектеседі.
Талаптар Энергетика, арнайы, ауыл шаруашылығы машина жасау, автомобиль жасау, станок жасау салалары, Электротехника және кабель өнеркәсібі, компрессорлық және тоңазытқыш жабдықтар өндірісі, жеңіл, жиһаз, ағаш өңдеу, химия, мұнай-газ химиясы өнеркәсібі тауарларының 300-ге жуық түріне қолданылады.
Ережеде отандық өндірушілердің өндірістік және технологиялық мүмкіндіктері, сондай-ақ Қазақстан өнеркәсібі өндірісінің жоспарлары мен даму келешегі ескерілген.
Тұтастай алғанда, отандық тауарды Еуразиялық тізілімге енгізу процесі Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің м.а. 2022 жылғы 29 сәуірдегі № 243 бұйрығымен бекітілген өнеркәсіптік тауарлардың Еуразиялық тізілімін қалыптастыру және жүргізу мәселелері бойынша ЕЭК-пен өзара іс-қимыл жасау қағидаларында айқындалған. Тетік қазақстандық өндірушінің сараптама ұйымдарында сараптама актісін алатынын және тауарды Еуразиялық тізілімге енгізу үшін ҚР ЖПҚ-ға жүгінетінін көздейді. Өз кезегінде ҚР ЖПҚ өтінімді ЕЭК-ке жібереді және құжаттар барлық талаптарға сәйкес келген жағдайда тауар мен өндіруші Еуразиялық тізілімге енгізіледі.
Тұтастай алғанда, отандық тауарды Еуразиялық тізілімге енгізу процесі Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің м.а. 2022 жылғы 29 сәуірдегі № 243 бұйрығымен бекітілген өнеркәсіптік тауарлардың Еуразиялық тізілімін қалыптастыру және жүргізу мәселелері бойынша ЕЭК-пен өзара іс-қимыл жасау қағидаларында айқындалған. Тетік қазақстандық өндірушінің сараптама ұйымдарында сараптама актісін алатынын және тауарды Еуразиялық тізілімге енгізу үшін ҚР ЖПҚ-ға жүгінетінін көздейді. Өз кезегінде ҚР ЖПҚ өтінімді ЕЭК-ке жібереді және құжаттар барлық талаптарға сәйкес келген жағдайда тауар мен өндіруші Еуразиялық тізілімге енгізіледі
Қазақстан Республикасындағы құрылыс қызметі «Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Заң) нормаларына және мемлекеттік құрылыс нормативтеріне сәйкес жүзеге асырылады.
Сонымен қатар, күрделі және ағымдағы жөндеу жүргізу тәртібі «Тұрғын үй және қоғамдық ғимараттарды қайта жаңарту, күрделі және ағымдағы жөндеу» ҚР ҚН 1.04-26-2011 көрсетілген (бұдан әрі – ҚР ҚН).
ҚР ҚН сәйкес: ғимаратты, объектіні күрделі жөндеу: жұмыстар кешені, олардың барысында тозған конструкциялар мен ғимараттар бөлшектерін жаңа немесе неғұрлым берік және үнемді, жөнделетін объектілердің пайдалану мүмкіндігін жақсартатын жаңа немесе неғұрлым берік және үнемді етіп ауыстыру жүргізіледі. Негізгі конструкцияларды қалпына келтіру немесе ауыстыру (ғимараттар мен құрылыстардың тас және бетон іргетастары, ғимараттардың қабырғалары мен шатырларының барлық түрлері, қабырғалардың қаңқаларының барлық түрлері, жер асты желілерінің құбырлары және т.б.) ерекшелік болып табылады. Конструкциялық элементтер мен инженерлік жабдықтар жүйелерін ауыстыра отырып (қажет болған жағдайда) ғимарат ресурсын қалпына келтіру, сондай-ақ пайдалану көрсеткіштерін жақсарту мақсатында жүргізіледі;
Ғимараттың, нысанның ағымдағы жөндеуі-бұл ғимараттар мен инженерлік жабдықтардың бөліктерін алдын алу іс-шараларын жүргізу және ұсақ бүлінулер мен ақауларды жою арқылы уақытынан бұрын тозудан жүйелі және уақтылы сақтауға бағытталған техникалық іс-шаралар кешені. Ғимарат конструкцияларының және инженерлік жабдықтар жүйелерінің жарамдылығын (жұмысқа қабілеттілігін) қалпына келтіру, сондай-ақ барлық пайдалану көрсеткіштерін қолдау мақсатында жүргізіледі.
Объектінің аяқталған ағымдағы жөндеуін қабылдауды пайдалану қызметінің, жөндеу-құрылыс ұйымының өкілдері (жұмыстарды мердігерлік тәсілмен орындаған кезде) құрамындағы комиссия жүзеге асыруы тиіс.
Заңның 60-бабының 1-тармағына сәйкес объектілер мен олардың кешендерін салу (реконструкциялау, қалпына келтіру, кеңейту, техникалық қайта жарақтандыру, жаңғырту, күрделі жөндеу), сондай-ақ коммуникацияларды төсеу, аумақты инженерлік дайындау, абаттандыру және көгалдандыру белгіленген тәртіппен бекітілген егжей-тегжейлі жоспарлау жобаларына, құрылыс салу жобасына сәйкес әзірленген жобалау (жобалау-сметалық) құжаттамасы бойынша жүзеге асырылады., (немесе тұрғындарының саны бес мың адамға дейінгі елді мекендерді дамыту және құрылыс салу схемасын ауыстыратын) негізінде орындалған құрылыс жұмыстары.
Өз кезегінде Заңның 73-бабының 2-тармағына сәйкес салынған объектіні қабылдауды және пайдалануға беруді тапсырыс беруші бекітілген жобаға сәйкес ол толық дайын болған және сәйкестік туралы декларация, құрылыс-монтаж жұмыстарының сапасы және орындалған жұмыстардың бекітілген жобаға сәйкестігі туралы қорытындылар болған кезде жүргізеді.
Бұл ретте салынған объектінің толық дайындығы құрылыс салуды ұйымдастыру және құрылыс саласындағы рұқсат беру рәсімдерінен өту қағидаларына сәйкес айқындалады.
Сонымен қатар, Заңның 75-бабының 5-тармағына сәйкес бекітілген жобалық шешімдер мен мемлекеттік (мемлекетаралық) нормативтердің бұзылуы анықталған жағдайда, сондай-ақ теріс қорытындылар болған жағдайда Тапсырыс беруші мердігер (бас мердігер) бұзушылықтарды жойғаннан кейін объектіні пайдалануға қабылдайды.
Анықталған бұзушылықтар жойылған кезде объектіні пайдалануға қабылдау осы бапта белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады.
Объектіні бұзылған және құрылыс кемшіліктері бар пайдалануға қабылдаған жағдайда объектіні пайдалануға қабылдауға қатысушылар Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылықта болады.
Объектілерді пайдалануға комиссиялық қабылдау алып тасталғанын ескере отырып, құрылыс объектілерін бақылау жүйесі реформаланды және құрылыс процесіне қатысушылардың міндеттері мен құқықтары анықталған, атап айтқанда:
- мердігерлік компанияның жеке өндірістік бақылауды міндетті жүзеге асыру жөніндегі міндеті;
- мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылау және қадағалау органдарының сұрау салуы бойынша мердігерлік компанияның орындалатын (орындалған) құрылыс-монтаж жұмыстарының және қолданылатын құрылыс материалдарының, бұйымдар мен конструкциялардың сапасына зерханалық бақылау жүргізу міндеті;
- тапсырыс берушінің құрылыста техникалық және авторлық қадағалаудың міндетті түрде сүйемелдеуі жөніндегі міндеті;
- техникалық және авторлық тұрақты негізде құрылыс объектісін қадағалауды қамтамасыз ету, тапсырыс беруші мен Мемлекеттік сәулет құрылыс бақылау органдарына олардың берген нұсқамаларын орындамау туралы хабардар ету бойынша міндеті.
Қазақстан Республикасындағы құрылыс қызметі «Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі-Заң) нормаларына және мемлекеттік құрылыс нормативтеріне сәйкес жүзеге асырылады.
Заңның 60-бабының 2-тармағына сәйкес, жобалау (жобалау-сметалық) құжаттамасынсыз не нобайлар (эскиздік жобалар) бойынша тапсырыс беруші (меншік иесі) республикалық маңызы бар қалалардың, астананың, аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) жергілікті атқарушы органдарымен келісім бойынша, қосымша жер учаскесін (аумақ қиығын) бөлуді талап етпейтін, тіреу конструкцияларының, инженерлік жүйелер мен коммуникациялардың қандай да бір өзгерістерімен байланысты емес, сәулет-эстетикалық, өртке қарсы, жарылысқа қарсы және санитариялық сапасын нашарлатпайтын, пайдалану кезінде қоршаған ортаға зиянды әсер етпейтін тұрғын үйлердегі (тұрғын ғимараттардағы) тұрғын және тұрғын емес үй-жайларды қайта жаңартуды (қайта жоспарлауды, қайта жабдықтауды) жүзеге асыра алады
Заңның 74-бабының 1-тармағына сәйкес меншік иесі (тапсырыс беруші, инвестор, құрылыс салушы) құрылысы аяқталған техникалық күрделі емес объектілерді пайдалануға қабылдауды, атап айтқанда тіреу және қоршау конструкцияларын өзгертуге байланысты емес қолданыстағы ғимараттардың үй-жайларын (жекелеген бөліктерін) қайта жоспарлау арқылы қайта жаңартуды дербес жүзеге асырады.
Егер осы баптың 1-тармағында көрсетілген үй-жайларды (ғимараттың жекелеген бөліктерін) өзгерту, сондай-ақ аталған техникалық жағынан күрделі емес объектілерді салу мен пайдалану басқа азаматтардың құқықтарына нұқсан келтірсе не мемлекеттік және (немесе) қоғамдық мүдделерге қайшы келсе, осы баптың нормалары қолданылмайды.
Осы баптың нормалары келесі объектілерге де қолданылмайды:
1) құрылысы мемлекеттік инвестициялар есебінен не олардың қатысуымен қаржыландырылатын;
2) Осы баптың 1-тармағының 1) тармақшасын қоспағанда, сейсмикалық қауіптілігі жоғары немесе оларды іске асыру кезінде арнайы жобалық шешімдер мен іс-шараларды талап ететін өзге де ерекше геологиялық (гидрогеологиялық) және геотехникалық жағдайлары бар аймақтарда орналасқан екі қабаттан жоғары жеке тұрғын үйлер салуға құқығы бар.
Тіреу және қоршау конструкцияларын, инженерлік жүйелер мен жабдықтарды өзгертуге байланысты емес қолданыстағы ғимараттар мен құрылыстардың үй-жайларын (жекелеген бөліктерін) реконструкциялау (қайта жоспарлау, қайта жабдықтау) лицензиясы бар тұлғалар орындаған техникалық жоба негізінде жүзеге асырылады. ЖАО шешімін алу, жобаны жобалау және сараптау талап етілмейді.
Яғни, өтініш беруші бұл жағдайда көтергіш және қоршау конструкцияларына өзгерістер енгізбейді, сондай-ақ қолданыстағы инженерлік жүйелер мен жабдықтарды қозғамайды (қуаттылықты арттыру, конфигурацияны өзгерту).
Меншік иесінің салынған объектіні пайдалануға өз бетінше қабылдау қағидалары, сондай-ақ қабылдау актісінің нысаны ҚР Инвестициялар және даму министрінің 2017 жылғы 13 желтоқсандағы №867 бұйрығымен бекітілген
Бүгінгі таңда жергілікті атқарушы органдардың мұқтаж кезекте тұрғандарды тұрғын үймен қамтамасыз ету мәселелері (бұдан әрі - менікі) 2023-2029 жылдарға арналған тұрғын үй-коммуналдық инфрақұрылымды дамыту тұжырымдамасы шеңберінде, сондай-ақ жергілікті деңгейде қабылданған бағдарламалар шеңберінде іске асырылуда.
Мемлекеттік қолдаудың негізгі шаралары халықтың қалың жігіне қолжетімді тұрғын үй салуға бағытталған.
Сатып алусыз коммуналдық жалға берілетін тұрғын үймен халықтың неғұрлым әлеуметтік осал санаттары: мүгедектер, жетім балалар, көп балалы отбасылар, сондай-ақ ірі мегаполистерде жұмыс істейтін жастар басым қамтамасыз етіледі.
Халықтың өзге топтары үшін ипотекалық, тұрғын үй құрылыс жинақтары және үлестік құрылыс тетіктері құралдары арқылы кредиттік тұрғын үй іске асырылады.
Азаматтардың бастапқы нарықта тұрғын үй сатып алу мүмкіндігі қарастырылған.
Республикалық бюджеттен сатып алу құқығынсыз әлеуметтік жалға берілетін тұрғын үй салуды (сатып алуды) қаржыландыру жергілікті атқарушы органдарға (ЖАО) қайтарымсыз нысаналы трансферттер бөлу арқылы жүзеге асырылады.
Әлеуметтік кредиттік тұрғын үй салу үшін ЖАО облигациялар шығару жолымен қаражат алады және қаражатты республикалық бюджет есебінен тұрғын үй салуды және (немесе) сатып алуды қаржыландыру және (немесе) мемлекеттік бағалы қағаздар шығару, тұрғын үйге мұқтаж Қазақстан Республикасының азаматтарына тұрғын үйді мониторингілеу және өткізу қағидаларына сәйкес өнеркәсіп министрінің бұйрықтарымен бекітілген "револьверлік" қағидат бойынша айналдырады. Бұдан басқа, мемлекет жанама шаралармен жаппай тұрғын үй құрылысы аудандарына коммуникациялар жүргізуді қамтамасыз ете отырып, жеке құрылыс салушылар мен халықтың тұрғын үй құрылысын ынталандырады.
"Тұрғын үй қатынастары туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - заң) 74-бабына сәйкес мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғын үй, осы Заңның 98-1-бабында көзделген жағдайларды қоспағанда, мұқтаждар есебінде тұрған азаматтарға барлық қажетті құжаттарымен қоса өтініш берілген кезден бастап тізімдерде белгіленген кезектілік тәртібімен беріледі.
Бүгінде мемлекеттік тұрғын үй қорынан жалға берілетін тұрғын үй сатып алу құқығынсыз беріледі. "Сатып алу құқығынсыз жалға берілетін тұрғын үй" ұғымы Заңға 2019 жылғы 6 мамырда енгізілді.
Кезекте тұрғандар сатып алу құқығынсыз жалға берілетін тұрғын үй алған жағдайда, азаматтар кезектен алынады.
"Тұрғын үй қатынастары туралы" ҚР Заңының 97-бабының 1-тармағына сәйкес коммуналдық тұрғын үй қорынан тұрғын үйді пайдаланғаны үшін төлемақы мөлшерін, егер Қазақстан Республикасының заңнамасында өзгеше белгіленбесе, жергілікті атқарушы орган мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үйді пайдаланғаны үшін төлемақы мөлшерін есептеу әдістемесіне сәйкес белгілейді.
Осы Әдістемеге сәйкес есептеу кезінде тұрғын үйдің жалпы алаңының бір шаршы метрін салу (сатып алу) құны (теңгемен) және ғимараттардың қызмет етуінің есептік мерзімі (жыл) сияқты көрсеткіштер қолданылады.
Мысалы: Республикалық маңызы бар қалаларда, астанада 1 ш.м. құрылыстың құны – 220/240 мың теңге және ғимараттың қызмет ету мерзімі - 50 жыл болған кезде, 1 ш. м. үшін бір айға жалдау ақысы тиісінше 200/250 теңгені құрайды.
Өңірлерде – құрылыстың 1 ш.м. құны - 140/180 мың теңге және ғимараттың қызмет ету мерзімі-50 жыл болған кезде, 1 ш. м. үшін жалдау ақысы айына тиісінше 150/200 теңгені құрайды.
"Тұрғын үй қатынастары туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі– Заң) 74-бабына сәйкес мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғын үй, осы Заңның 98-1-бабында көзделген жағдайларды қоспағанда, мұқтаждар есебінде тұрған азаматтарға барлық қажетті құжаттарымен қоса өтініш берілген кезден бастап тізімдерде белгіленген кезектілік тәртібімен беріледі.
Заңның 74-бабының 3-тармағына сәйкес аталған тізімдерге енгізілген азаматтардың құқықтары тең деп танылады. Егер осы Заңда өзгеше көзделмесе, мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғынжай немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғынжай алуға осы тізімге енгізілгендер алдында ешкімнің де басым құқығы жоқ.
Ұлы Отан соғысының ардагерлері, сондай-ақ жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар, "Алтын алқа"," Күміс алқа немесе бұрын "Батыр Ана" атағын алған, сондай-ақ I және II дәрежелі" Ана даңқы " ордендерімен марапатталған көп балалы аналар мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғын үй алуға бірінші кезекте құқылы.
Заңның негізінде мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй салынып жатқан көппәтерлі тұрғын үйлерді пайдалануға беру және коммуналдық тұрғын үй қорында еркін тұрғын үйдің болуына қарай кезектілік тізімдерге сәйкес санаттар бойынша беріледі.
Мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй алудың жалпы схемасы келесідей:
қажетті құжаттарды жинау және онлайн тапсыру;
15 жұмыс күні ішінде тұрғын үйге мұқтаж азаматтарды есепке қою туралы хабарлама алу және кезекті қадағалау (егер құжаттар толық болған жағдайда);
тұрғын үй комиссиясының құжаттарды қарауы және кезек келген кезде шешім беруі;
шарт жасасу және тұрғын үй алу.
Бүгінгі таңда бұл жүйеде республика бойынша әкімдіктерде 646 мың адам кезекте тұр. Әкімдіктердің деректері бойынша ("кезекте тұрғандарды есепке алудың бірыңғай ұлттық жүйесі" жүйесі) 2023 жылы барлық бағыттар бойынша 8 910 азамат тұрғын үймен қамтамасыз етілді, оның ішінде:
ҰОС ардагерлері-1;
Жетім балалар-813;
Көпбалалы отбасылар - 2 858;
СУСН-3 406;
Мемлекеттік қызметшілер мен бюджетшілер - 1 721;
Апатты тұрғын үйі бар азаматтар – 111.