Жиі қойылатын сұрақтар
№ 1 қадам.
Несиелік есептен сіздің атыңызға банктік несие немесе микрокредит берілген несиелік ұйымның атауын біліңіз. Барлық қол жетімді ақпаратты көрсете отырып, несиелік ұйымға өтініш жазыңыз. Егер сіздің құжаттарыңыз жоғалған болса-анықтаманы тіркеңіз. Несие берушіден қызметтік тергеу жүргізуді талап етіңіз.
Ұйым Сізге қарызды ресімдеу жөніндегі құжаттардың көшірмелерін, ақша аударылған шоттың деректемелерін ұсынуы тиіс.
№ 2 қадам.
Өтінішпен құқық қорғау органдарына хабарласуды ұмытпаңыз! Мұндай алаяқтық фактілерін тоқтату керек!
Сондай-ақ, жеке несие берген несие ұйымы ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің реттеу периметрінде екенін анықтаңыз. Мұны қаржы реттеушісінің сайтында "Рұқсаттар мен хабарламалар тізілімі"бөлімінде тексеруге болады.
Құжаттарды ұсынудан бас тартқан жағдайда, сіз осы ұйымға қаржы реттеушісіне шағым бере аласыз.
№ 3 қадам.
Егер несиелік ұйым берілген несиені заңды деп санаса, мәмілені жарамсыз деп тану үшін сотқа жүгініңіз. Егер сіз сотта жеңіске жетсеңіз, несиелік ұйым:
- сізден қарызды төлеуді талап етуді тоқтатыңыз;
- қарызды есептен шығару;
- кредиттік бюроға сіздің кредиттік тарихыңыздан басқа біреудің қарызы бойынша ақпаратты алып тастау туралы хат жолдау.
Коллекторлық агенттікте шоттарды «бұғаттау» құқығы жоқ. Борышкерлердің банк шоттарына шектеулерді жеке сот орындаушылары атқарушылық іс жүргізу шеңберінде немесе банк егер мұндай шартта көзделген жағдайда, төлем талаптарын ұсыну арқылы ұсынуы мүмкін.
Кредиттік тарихты «Мемлекеттік кредиттік бюродан» (mkb.kz) немесе «Бірінші кредиттік бюрода» (1cb.kz) алуға болады. Жеке куәлігіңізді не заңды тұлғаның құжаттарын көрсету арқылы, сонымен қатар ЭЦҚ көмегімен де қол жетімді.
- Egov.kz порталы. Дербес кредиттік есепті электрондық үкімет порталының «Салықтар мен қаржы» бөлімінен аласыз. Өтінімді интернет арқылы толтырыңыз, электрондық цифрлық қолтаңбаның көмегімен қол қойыңыз, нәтижесін «Жеке кабинетте» көре аласыз
- ХҚО-да. Кредиттік есепті бүкіл Қазақстан бойынша ХҚО-ның 80 бөлімшесінен алуға болады. Ол үшін жеке куәлігіңіз қажет
- «Қазпошта». Сіз дербес кредиттік есебіңізді «Қазпоштаның» бүкіл Қазақстан бойынша 1688 бөлімшесінен, жеке куәлігіңізді көрсетіп ала аласыз. Бір жылда бірінші рет өтініш берген кезде «Қазпоштаның» комиссиясын ғана төлеуіңіз қажет
1. Әкелген клиенттер үшін сыйақы
Егер сізге компанияға әкелген әрбір клиент үшін қосымша ақы төлеуге уәде берілсе, бұл ақшаны салмау үшін және барлық таныстарды осындай тәуекелді іс-шарадан бас тартқызу үшін жеткілікті негіз болып табылады.
2. Нарықтық деңгейден бірнеше рет асып түсетін жоғары кірістілікке кепілдік беру
Түрлі «инвесткомпаниялар» кірістілікке кепілдік бере алмайды, бұған заңнамалық тұрғыдан тыйым салынған. Егер біреу кепілдік берсе, ол - алаяқ деген сөз. Басқаша болмайды!
3. Қажетті лицензиялардың болмауы
Компания ақшалай салымдарды халықтан тартады немесе қор нарықтарына инвестициялауды ұсынады, бірақ оның қолында лицензиясы жоқ, бұл ретте онымен байланысу керегінің бар-жоғы жөнінде мықтап ойланыңыз. Мұндай ұйымдар ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің бақылауында емес, яғни сіздің құқықтарыңыз бен мүдделеріңізді ешкім қорғай алмайды.
4. Кіру жарнасының болуы: ресімдеуге, оқытуға, акциялар және т.б. үшін
Әдетте, бұл жарна пирамиданы ұйымдастырушылардың негізгі кірісі болып табылады, сондай-ақ қаржы пирамидасына тән айқын белгі.
5. Меншікті негізгі құралдардың, басқа да қымбат активтердің болмауы
Компанияның қолда бар мүлкі мен активтерін нәтиже ойдағыдай болып шықпаған жағдайда сатуға және салынған ақшаны ішінара қайтаруға болады. Ал қаржы пирамидаларында мұндай активтер болмайды.
6. Ұйым қызметінің нақты анықтамасының болмауы
Пирамидаларда салымшылардың өздігінен басқа клиенттері жоқ. Сізге өнім берушілерді, мысалы, басқа бизнес-серіктестерді ешқашан көрсетпейді.
Егер компания кез-келген сылтаумен ақпарат беру, тіпті құжаттармен танысу мүмкіндігінен бас тартса, инвестицияланған ақшаны алу одан да қиын болатыны айдан анық.
7. Төлемдер тек қолма-қол ақшамен қабылданады
Егер компания осылай жасаса, онда бұл ұйымға сенбеуге барлық негіз бар, өйткені ол ақша қозғалысының бақылануынан барынша қашады.
8. «Шартқа» ойланбай қол қоюды ұсынады
Асығыс шешім қабылдамаңыз! Шарттың үлгісін қолға беруді сұрап, онымен үйде асықпай танысып шығыңыз. Егер оның жекелеген ережелері қиындық тудырса, маманмен кеңесуге тырысыңыз. Берілген ақшаның орнына Сізде қандай құжат қалатынын қараңыз. Оның заңды күші бар ма?
Қаржыпирамидасынқалайтануға болатындығы туралы қосымшаақпаратты мына жерден қараңыз