25 января 2024

 Дау түрі: салық даулары

Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға

Салық түрі: КТС, ҚҚС

ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын (КТС) және Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстар мен көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі-салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «А» компаниясының шағымын алды.

Іс материалдарынан келіп шығатыны, салық органы 01.01.2018ж. бастап   31.12.2020ж. дейінгі кезеңінде салықтың және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің жекелеген түрлері бойынша салық міндеттемелерін орындау мәселесі бойынша «А» компаниясына тақырыптық салықтық тексеру бойынша жүргізді, оның нәтижелері бойынша 186 082,1 мың теңге сомасына КТС, 46 315,5 мың теңге өсімпұлды, 128 695,8 мың теңге сомасына ҚҚС, 35 341,5 мың теңге өсімпұлды және 412 445,9 мың теңге мөлшерінде азайтылған шығын сомасы есептеу туралы хабарлама шығарылды.

«А» компаниясы салық органының қорытындысымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды және мынадай дәлелдер келтіреді.

Салық кодексінің 242-бабы 3-тармағының және 400-бабының 2018-2020 жылдардағы шығыстарды шегерімге жатқызу кезінде 1 164 107,8 мың теңге сомасына және 2018 жылғы 3-тоқсанда, 2019 жылғы 3, 4-тоқсанда және 2020 жылғы 2-4 тоқсандар есепке алуға 139 692,9 мың теңге ҚҚС «В» компаниясымен, «С» компаниясымен, «D» компаниясымен, «E» компаниясымен және «F» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша бұзылуы шағым жасалған салық сомаларын және өсімпұлдың тиісті сомаларын сомасына есептеу үшін негіз болды.  

Салық органының осы қорытындысымен «А» компаниясы осы өнім берушілер бойынша мұндай мәмілелерді жарамсыз деп тану туралы заңды күшіне енген сот шешімдерінің жоқтығынан келіспейді. Жоғарыда аталған контрагенттермен жасалған мәмілелер жарамды және заңды болып табылады. Мәмілелердің жарамдылығы бастапқы бухгалтерлік құжаттармен де расталады.

«А» компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Уәкілетті орган шағым бойынша дәлелді шешім шығару мақсатында Салық кодексінің 186-бабына сәйкес «А» компаниясына 01.01.2018ж. бастап 31.12.2020ж. дейін кезеңінде төлем көзінен КТС есептеудің дұрыстығы мәселесі бойынша тақырыптық тексеру тағайындады.

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитеті (бұдан әрі - Комитет) «А» компаниясына тақырыптық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша тақырыптық тексеру актісі (бұдан әрі - тақырыптық тексеру актісі) жасалды.

Тақырыптық тексеру актісінен келіп шығады.

Салық кодексінің 242-бабы 1, 3-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық салынатын кірісті айқындау кезінде шегерімге жатады.

Шегерімдерді салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне байланысты шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргізеді. Осы шығыстар халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, олар нақты жүргізілген салық кезеңінде шегерімге жатады. Болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерімге жатады.

Егер Салық кодексінің 46-тарауында өзгеше көзделмесе, Салық кодексінің 400-бабы 1-тармағына сәйкес бюджетке жарна төлеуге жататын салық сомасын айқындау кезінде тауарларды, Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес ҚҚС төлеуші болып табылатын жұмыстар, қызметтер алынған тауарлар үшін төленуге тиіс ҚҚС сомасын есепке алуға құқығы бар; негізгі құралдарды, материалдық емес және биологиялық активтерді қоса алғанда, жұмыстар мен егер олар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын немесе пайдаланылатын болса, жылжымайтын мүлікке, жұмыстарға және көрсетілетін қызметтерге инвестициялар, сондай-ақ егер осы тармақтың 1) - 5) тармақшаларында көрсетілген шарттар орындалса.

Салық кодексінің 190-бабы 2-тармағына сәйкес салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделетінін атап өту қажет. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.

Салық кодексінің 190-бабының 6-тармағымен есепке алу құжаттамасы: бухгалтерлік құжаттаманы, салықтық нысандарды, салықтық есепке алу саясатын, салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттарды қамтитыны айқындалған.

«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - Бухгалтерлік есеп туралы заң) 6-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік есеп дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және қорытудың Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясатымен регламенттелген реттелген жүйесін білдіреді.

Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.

Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі.

Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуға тиіс.

Бұл ретте Бухгалтерлік есеп туралы заңның 1-бабына сәйкес бастапқы есепке алу құжаттары - негізінде бухгалтерлік есеп жүргізілетін операцияның немесе оқиғаның жасалу фактісінің және оны жасау құқығының қағаз, сондай-ақ электрондық жеткізгіштегі құжаттық куәлігі.

Бухгалтерлік есеп тіркелімдері - есепке алынған бастапқы құжаттардағы ақпаратты қорыту, жүйелеу және жинақтау үшін, оны бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік жүйесінде көрсету үшін нысандар.

Бұдан басқа, Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 6) тармақшасына сәйкес қағаз, сондай-ақ электрондық тасығыштардағы бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер болуы тиіс, онда басқалармен қатар операцияны жасауға (оқиғаны растауға) жауапты адамдардың лауазымдарының атауларын, тегін, аты-жөнін және қолын көрсету және оны (оны) ресімдеудің дұрыстығы көзделген.

Осылайша, салық төлеушінің шығыстары тауарлар, жұмыстар, қызмет көрсетулер бойынша шығыстар кіріс алуға бағытталуы тиіс, ал ҚҚС салық салынатын айналым мақсатында пайдалану кезінде (пайдаланылатын) есепке жатқызылуы тиіс болған жағдайда шегерімге жатқызылуға тиіс. Бұл ретте бастапқы есепке алу құжаттамасын жүргізу Бухгалтерлік есеп туралы заңның талаптарына сәйкес, оның ішінде операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркеу бойынша жүзеге асырылады.

Салық кодексінің 143-бабының 1-тармағына сәйкес қарсы тексеру салық органы осындай операциялар туралы қосымша ақпарат алу, операцияның фактісі мен мазмұнын растау мақсатында салық органы кешенді немесе тақырыптық тексеру жүргізетін салық төлеушімен (салық агентімен) операцияларды жүзеге асыратын тұлғаларды тексеру барысында туындаған мәселелер бойынша осы тексеру салық төлеушінің (салық агентінің).

1. «В» компаниясына қатысты

Мемлекеттік кірістер басқармасы (бұдан әрі - МКБ) Комитеттің сұрауына сәйкес 01.01.2018ж. бастап 31.12.2020 ж. дейінгі кезенде қарсы салықтық тексеру жүргізілді.

Қарсы тексеру нәтижелері бойынша «В» компаниясы мен «А» компаниясы арасындағы өзара есеп айырысулар 751 173,0 мың теңге сомасына 90 140,8 мың теңге сомасына ҚҚС 10 шарт бойынша расталды, 16 849,3 мың теңге сомасына 2 021,9 мың теңге сомасына ҚҚС 1 шарт бойынша өзара есеп айырысулар расталған жоқ.

Қарсы тексеру актісінен:

«В» компаниясының қызмет түрі: жолдар мен автомагистральдар салу, жүк автомобильдерін жалға алу.

МКБ Мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотқа (бұдан әрі - МАЭС) «В» компаниясы мен «А» компаниясы арасында жасалған мәмілелерді жарамсыз деп тану туралы талап арыз берді

МАЭС шешімімен «В» компаниясы мен «А» компаниясына 11 шартты жарамсыз деп тану туралы МКБ талаптары ішінара қанағаттандырылды, 25.05.2020 жылғы қызмет көрсету шарты жарамсыз деп танылды. 16 849,3 мың теңге сомасына, ҚҚС 2 021,9 мың теңге сомасында.

МКБ жаңадан ашылған (жаңа) мән-жайлар бойынша сот актісін қайта қарау туралы МАЭС-ке өтініш берді.

Жаңадан ашылған (жаңа) мән-жайлар бойынша сот шешімін қайта қарау туралы арызды қанағаттандырудан МАЭС ұйғарымымен бас тартылды.

МКБ облыстық соттың Азаматтық істер жөніндегі апелляциялық сот алқасына (бұдан әрі - Сот алқасы) МАЭС Ұйғарымына және МАЭС Шешіміне жеке шағым берді.

Сот алқасының ұйғарымымен МАЭС Ұйғарымы және МАЭС Шешімі өзгеріссіз қалдырылды.

Сонымен қатар, қарсы тексеру нәтижелері бойынша «В» компаниясының «А» компаниясымен тексерілетін кезеңде 751 173,0 мың теңге сомаға, ҚҚС 90 140,8 мың теңге сомаға өзара есеп айырысулары расталды.

Сот шешімдеріне, шарттарға, шот-фактураларға, төлемдерге, өзара есеп айырысулар бойынша берешекке, салыстыру актілеріне, бастапқы бухгалтерлік құжаттарға және салық есептілігіне қатысты мәліметтер үстеме тексеру актісінде және тақырыптық тексеру актісінде көрсетілген.

Осылайша, тақырыптық тексеру актісі бойынша 2018-2020 жылдары «В» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шығыстарды шегеруден алып тастау бөлігінде шағым жасалған салықтық тексеру актісінің нәтижелері 751 173,0 мың теңге сомасына шығыстарды шегеруден алып тастау және ҚҚС 2020 жылғы 2-4-тоқсандар үшін есепке алудан 90 140,8 мың теңге сомасына бөлігінде расталған жоқ, бұл ретте шағым жасалған салықтық тексеру актісінің нәтижелері 2020 жылғы «В» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шығыстарды шегеруден алып тастау 16 849,3 мың теңге сомаға және 2020 жылғы 2-тоқсандағы есептен ҚҚС 2 021,9 мың теңге сомасына бөлігінде расталды.

Баяндалғанның негізінде, тақырыптық тексеру нәтижелерін ескере отырып, 2018-2020 жж. «В» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шығыстарды шегеруден 751 173,0 мың теңге сомасына және ҚҚС 2020 жылғы 2-4-тоқсандар үшін есепке алудан шағым жасалған тексеру актісінің нәтижелері бойынша 90 140,8 мың теңге сомаға негізсіз болып алып тастау табылады, бұл ретте 2020 жылғы «В» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 16 849,3 мың теңге сомаға шығыстарды шегеруден алып тастау және 2020 жылғы 2-тоқсандағы есептен ҚҚС 2 021,9 мың теңге сомасына бөлігінде негіздіделген болып табылады.

2. «С» компаниясына қатысты

«С» компаниясы «А» компаниясына 2018 жылы құрылыс материалдары (құм, бетон, битум, қиыршық тас) сондай-ақ арнайы техниканы (трактор, тиегіш, экскаватор, жол аунағы, өзі аударғыш, бульдозер) жалдау бойынша қызметтер 301 150,9 мың теңге сомаға, ҚҚС 36 138,1 мың теңге сомасына сатқан. Төлем қолма-қол есеп айырысу арқылы жүргізілді.

МКБ Комитеттің сұрауына сәйкес қарсы тексеру нәтижелері бойынша 01.01.2018ж. бастап 31.12.2020 ж. дейінгі «С» компаниясы мен «А» компаниясы арасындағы 301 150,9 мың теңге өзара есеп айырысулар, ҚҚС 36 138,1 мың теңге сомасындағы расталған жоқ.

Қарсы тексеру актісінен:

«С» компаниясының қызмет түрі: қандай да бір нақтылаусыз тауарлардың кең ассортиментін көтерме саудада сату.

«С» компаниясы 02.08.2021 жылдан бастап заңды мекенжайы бойынша болмауы себебінен ҚҚС бойынша есептен шығарылды.

Қарсы тексеру барысында салықтық тексеру актісі жүргізілді, оның нәтижелері бойынша «С» компаниясының заңды мекенжайы бойынша болмауы анықталды.

Осыған байланысты Экономикалық тергеу департаментіне (бұдан әрі - ЭТД) «С» компаниясы басшысының келуін қамтамасыз ету үшін хат жіберілді.

ЭТД «С» компаниясының басшысына нұсқаманың келуін және табыс етілуін қамтамасыз етті.

«С» компаниясының басшысы түсініктеме берді. Түсіндірмеде «С» компаниясына қатыстым жоқ деп көрсетілген. Бұл компания маған жалған тіркелген. Менде қандай да бір құжаттар мен мөрлер жоқ. Барлық жұмыстар менің қатысуымсыз жүргізілді. 01.08.2018 ж. бастап 31.12.2020 ж. дейінгі «С» компаниясы мен «А» компаниясы арасындағы өзара есеп айырысулар ресми директор болып табылмағандықтан өндірілмеген.

Үстеме тексеру барысында Қазақстан Республикасы Қаржы мониторингі агенттігіне (бұдан әрі - ҚМА) «С» компаниясының басшысына қатысты қозғалған қылмыстық істердің болуы және қолда бар материалдарды ұсыну туралы сұрау салу жіберілді.

ЭТД қылмыстық іс бойынша «С» компаниясы басшысының куәгерінен жауап алу хаттамасы ұсынылды.

Жауап алу хаттамасынан келiп шығады: Мен Сауда үйiндегi бутиктiң сатушысы болып табыламын. Н. азаматтың өтiнiшi бойынша «С» компаниясын өзiне ресімделдім, қандай да бiр шартқа, бухгалтерлiк құжаттарға қол қойған жоқпын және өзiмнiң және «С» компаниясының атынан уәкiлеттi органдарға жүгiнген жоқпын. Н. азаматшаның өтініші бойынша мен оған ЭЦҚ кілтін 2020 жылдың қазан айында бердім.

Осылайша, тақырыптық тексеру актісі бойынша 2018 және 2020 жылдары «С» компаниясымен 301 150,9 мың теңге сомасына өзара есеп айырысу бойынша шығыстарды шегеруден алып тастау бөлігінде және 2018 жылғы 3-тоқсандағы және 2020 жылғы 4-тоқсандағы 36 138,1 мың теңге сомасына ҚҚС есептен шығару бойынша шағым жасалған салықтық тексеру актісінің нәтижелері расталды.

Баяндалғанның негізінде, тақырыптық тексерудің нәтижелерін ескере отырып, 2018 және 2020 жылдары «С» компаниясымен 301 150,9 мың теңге сомасына өзара есеп айырысу бойынша шығыстарды шегеруден алып тастау және 2018 жылғы 3-тоқсандағы және 2020 жылғы 4-тоқсандағы 36 138,1 мың теңге сомаға ҚҚС есептен шығару бойынша шағым жасалған тексеру актісінің нәтижелері бойынша негізделген болып табылады.

3. «D» компаниясына қатысты

«D» компаниясы «А» компаниясына 2019 жылғы 2-тоқсандағы 44 642,8 мың теңге, ҚҚС 5 357,1 мың теңге сомасына арнайы техника қызметтерін көрсетті.

«D» компаниясының қызмет түрі: сантехникалық жабдықтарды көтерме саудада сату.

ҚҚС бойынша тіркеу есебінде 31.01.2018ж. тұрған, 03.04.2018ж. алынған. ҚҚС бойынша қайта есепке қою 23.07.2018ж., 24.09.2018ж. алынған.  06.11.2018ж. қайта қою, 24.04.2019ж. алып тасталды. Қайта қою 16.05.2019 ж., алып тасталды 27.01.2020ж. ҚҚС бойынша есептен шығару себебі салық төлеушінің орналасқан жері бойынша болмауы.

МКБ Комитеттің сұрауына сәйкес кезеңіне «А» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша «D» компаниясына 01.01.2018ж. бастап 31.12.2020ж. дейінгі қарсы салықтық тексеру тағайындады.

Нұсқаманы тапсыру шеңберінде салықтық тексеру жүргізілді, оған сәйкес «D» компаниясы орналасқан жері бойынша жоқ.

Осыған байланысты ЭТД-ге қарсы тексеру жүргізуге нұсқама тапсыру үшін «D» компаниясының директорын алып келу туралы сұрау салу жіберілді.

ЭТД жауабына сәйкес «D» компаниясының директоры тіркелмеген, телефон қоңырауларына жауап бермейді, келуді қамтамасыз ету мүмкін емес.

Сонымен қатар, «D» компаниясының директоры МКБ-ға емдеуге байланысты үстеме тексеру жүргізуге құжаттар ұсыну мүмкіндігі жоқ екендігі туралы өтініш берді.

Сондай-ақ, «D» компаниясының директоры МКБ-ға түсіндірме хат жолдады, оған сәйкес жүкқұжаттарды, құжаттарды және мөрді «D» компаниясының құрылтайшысына берді.

«D» компаниясы 2020 жылға КТС бойынша декларацияны (н.100.00) нөлдік көрсеткіштермен ұсынды.

ЖТС және әлеуметтік салық бойынша декларация (ф.200.00):

- 2019 жылдың 1 тоқсанында нөлдік көрсеткішпен ұсынылды;

- 2019 жылғы 2 тоқсанда (мамыр, маусым) қызметкерлер көрсетілмеген, еңбекақы төлеу қоры 100,0 мың теңге мөлшерінде көрсетілген;

- 2019 жылдың 3, 4 тоқсанында нөлдік көрсеткішпен ұсынылды.

Көлік құралдары салығы бойынша, жер салығы және мүлік салығы бойынша декларация (н.700.00) 2019 жылға ұсынылмаған, қоршаған ортаға эмиссия үшін төлемақы бойынша декларация (н.870.00) 2019 жылға ұсынылмаған.

Осылайша, «D» компаниясында «А» компаниясының атына арнайы техника қызметін көрсетуге арналған көлік құралдары жоқ.

Бұл ретте, ЭШФ АЖ деректері бойынша «D» компаниясының атына 47 625,3 мың теңге сомасына, ҚҚС 5 715,0 мың теңге сомасына арнайы техника қызметтерін «G» компаниясы 2019 жылдың наурыз айында көрсеткенін атап өткен жөн.

«G» компаниясы 21.04.2018ж. бастап ҚҚС бойынша тіркеу есебінде тұрған, салық есептілігін табыс етпеу себебі бойынша 16.11.2019ж. есептен шығарылған.

СЕӨЖ АЖ деректері бойынша «G» компаниясы КТС бойынша декларация (н. 100.00) 2019 жыл үшін, ЖТС және әлеуметтік салық бойынша декларация тапсырылмаған (ф.200.00) 2019 жыл үшін табыс етілмеген, ҚҚС бойынша декларация (ф.300.00) 2019 жыл үшін табыс етілмеген, көлік құралдары салығы бойынша, жер салығы және мүлік салығы бойынша декларация (н.700.00) 2019 жыл үшін берілмеген, қоршаған ортаға эмиссия бойынша декларациялар (н.870.00) 2019 жыл үшін берілмеген.

Осылайша, «G» компаниясының «D» компаниясының атына арнайы техника қызметін көрсету үшін еңбек және материалдық ресурстары жоқ.

Жоғарыда жазылғандарға байланысты «D» компаниясының кейіннен «А» компаниясының атына 44 642,8 мың теңге сомасына сатылған қызметтерді нақты сатып алуы, ҚҚС 5 357,1 мың теңге сомасына расталмаған.

Осылайша, тақырыптық тексеру актісі бойынша 2019 жылғы «D» компаниясымен 44 642,8 мың теңге сомасына өзара есеп айырысу бойынша шығыстарды шегеруден алып тастау және 2019 жылғы 2 тоқсандағы ҚҚС 5 357,1 мың теңге сомасына есептен шығару бөлігінде шағым жасалған салықтық тексеру актісінің нәтижелері расталды.

Баяндалғанның негізінде, тақырыптық тексерудің нәтижелерін ескере отырып, 2019 жылғы «D» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 44 642,8 мың теңге сомасына шығыстарды шегеруден алып тастау және  2019 жылғы 2 тоқсандағы ҚҚС 5 357,1 мың теңге сомаға есептен шығару шағым жасалған тексеру актісінің нәтижелері бойынша негізделген болып табылады.

4. «Е» компаниясына қатысты

«Е» компаниясы «А» компаниясының атына ТМҚ (сұйық тұтқыр битум, минералды ұнтақ, пеш отыны, топырақ тұрақтандырғыш, ұсақ дәнді ыстық асфальтбетон қоспасы) 2019 жылғы 4-тоқсанда 23 729,2 мың теңге сомасына, ҚҚС 2 847,5 мың теңге сомасына сатты.

МКБ Комитеттің сұрау салуына сәйкес салықтық тексеру жүргізді, оған сәйкес «Е» компаниясы орналасқан жері бойынша жоқ.

Осыған байланысты ЭТД-ге «Е» компаниясы директорын алып келу туралы сұрау жіберілді.

ЭТД жауабына сәйкес «Е» компаниясы басшысының келуін қамтамасыз ету мүмкін емес, өйткені соңғысы орналасқан жері бойынша жоқ.

МКБ «Азаматтарға арналған үкімет» МК-ға 01.01.2019ж. бастап 31.07.2023ж. дейінгі «Е» компаниясы директорының атына зейнетақы жарналарын аудару туралы сұрау салу жолдады.

«Азаматтарға арналған үкімет» МК берген жауабына сәйкес «Е» компаниясы директорының атына зейнетақы қорына жарналар 2020 жылдың сәуір, мамыр айларында өз атынан келіп түсті, ал «Е» компаниясынан зейнетақы жарналары аударылмаған.

БСАЖ деректері бойынша «Е» компаниясы қызметінің түрі: 1, 2 санаттарындағы тұрақты сауда объектілерін қоспағанда, тұрғын үй ғимараттарын салу және тұрғын емес ғимараттарды салу.

ҚҚС төлеуші 28.10.2019ж., 06.03.2020ж. алып тасталды орналасқан жері бойынша болмауы себебінен.

СЕӨЖ АЖ деректеріне сәйкес 2019 жылға КТС бойынша декларация (н. 100.00) ұсынылмаған, 2019 жылдың 4 тоқсанына ЖТС және әлеуметтік салық бойынша декларация ұсынылмаған, 3 тоқсанға нөлдік көрсеткіштермен ұсынылған, ҚҚС бойынша декларация (н.300.00) 2019 жылғы 4-тоқсанға көлік құралдары салығы, жер салығы және мүлік салығы бойынша декларация тапсырылмаған (н.700.00) 2019 жыл үшін берілмеген, қоршаған ортаға эмиссия бойынша декларациялар (н.870.00) 2019 жылдың 3-4 тоқсанына берілмеген.

ЭШФ АЖ деректері бойынша жоғарыда көрсетілген тауарларды «Е» компаниясы «Н» компаниясынан 1 374 539,8 мың теңге сомасына, ҚҚС 164 944,8 мың теңге сомасына сатып алғаны анықталды.

БСАЖ деректері бойынша «Н» компаниясы 21.04.2018 ж. бастап ҚҚС төлеуші болып табылған, 16.11.2019 ж. есептен шығарылған. салық есептілігін табыс етпеу себебі бойынша.

СЕӨС АЖ деректеріне сәйкес «Н» компаниясы КТС бойынша декларация (н. 100.00) 2019 жыл үшін ЖТС және әлеуметтік салық бойынша декларация тапсырылмаған (ф.200.00) 3-тоқсанда нөлдік көрсеткішпен ұсынылды, 4-тоқсанда ұсынылмады, ҚҚС бойынша декларация (н.300.00) 2019 жылғы 3-тоқсанда нөлдік көрсеткіштермен ұсынылды, ҚҚС декларация 2019 жылдың 4 тоқсанынға бойынша 02.01.2020ж. қайтарылып алынды, көлiк құралдары салығы, жер салығы және мүлiк салығы бойынша 2019 жылғы декларация берiлмеген.

«Е» компаниясы сондай-ақ «К» компаниясынан 22 539,2 мың теңге сомасына ҚҚС 2 704,7 мың теңге сомасына тауарлар сатып алды.

БСАЖ деректеріне сәйкес «К» компаниясы 20.05.2019ж. бастап ҚҚС төлеуші болып табылған, 20.05.2019ж. тіркеуді жарамсыз деп тану себебі бойынша есептен шығарылған.

Жоғарыда жазылғандарға байланысты «А» компаниясының атына 23 729,2 мың теңге сомасына ҚҚС 2 847,5 мың теңге сомасына сатылған тауарларды «Е» компаниясының іс жүзінде сатып алуы расталмаған.

Осылайша, тақырыптық тексеру актісі бойынша «Е» компаниясымен 2019 жылғы 23 729,2 мың теңге сомасына өзара есеп айырысулар бойынша шығыстарды шегеруден алып тастау және 2019 жылғы 4 тоқсандағы ҚҚС 2 847,5 мың теңге сомасына есептен шығару бөлігінде шағым жасалған салықтық тексеру актісінің нәтижелері расталды. 

Баяндалғанның негізінде, тақырыптық тексерудің нәтижелерін ескере отырып, «Е» компаниясымен 2019 жылғы 23 729,2 мың теңге сомасына өзара есеп айырысулар бойынша шығыстарды шегеруден алып тастау және 2019 жылғы 4 тоқсандағы ҚҚС 2 847,5 мың теңге сомаға есептен шығару шағым жасалған тексеру актісінің нәтижелері бойынша негізделген болып табылады.

5. «F» компаниясына қатысты

«F» компаниясы «А» компаниясының мекен-жайына 2019 жылдың 3 тоқсанында ТМҚ (ыстық асфальтбетон қоспасы, 2 маркалы ұсақ дәнді асфальт, суық) 26 562,5 мың теңге сомасы, ҚҚС 3 187,5 мың теңге сомасына сатқан.

МКБ Комитеттің сұрауына сәйкес 01.01.2018ж. бастап 31.12.2020ж. дейінгі

«F» компаниясы мен «А» компаниясы арасындағы 26 562,5 мың теңге сомаға өзара есеп айырысу, ҚҚС 3 187,5 мың теңге сомасына қарсы тексеру нәтижелері бойынша расталған жоқ.

Қарсы тексеру актісінен:

«F» компаниясының қызмет түрі: қандай да бір нақтылаусыз тауарлардың кең ассортиментін көтерме саудада сату.

ҚҚС төлеуші 28.03.2019ж. бастап, 28.07.2020ж. бастап орналасқан жері бойынша болмауы себебінен есептен шығарылды.

СЕӨЖ АЖ деректеріне сәйкес «F» компаниясы 2019 жыл үшін көлік құралдары салығы, жер салығы және мүлік салығы бойынша декларация (н.700.00), қоршаған ортаға эмиссия үшін төлемақы бойынша декларация тапсырылмаған (Ф.870.00) табыс етілмеген, 2019 жыл үшін КТС бойынша декларация (н.100.00) табыс етілмеген, 2019 жылғы 1, 2, 4-тоқсандарда ҚҚС бойынша декларация (н.300.00) 2019 жылғы 1-тоқсанда нөлдік көрсеткіштермен табыс етілген.

Сондай-ақ үстеме тексеру барысында «F» компаниясының басшысы болып 19.11.2019ж. бастап табылатындығы түсіндірілді, «F» компаниясы мен «А» компаниясы арасындағы өзара есеп айырысулар 2019 жылғы шілдеде, тамызда және қыркүйекте жүргізілді. Барлық өзара есеп айырысулар оның қатысуынсыз жүргізілді. Тауарлар (асфальтбетон қоспасы, асфальт) кімнен және қайдан алынды деп айта алмаймын, себебі бухгалтерлік құжаттар жоқ.

Осылайша, тақырыптық тексеру актісі бойынша 2019 жылғы «F» компаниясымен 2019 жылғы 26 562,5 мың теңге сомасына өзара есеп айырысу бойынша шығыстарды шегеруден алып тастау және 2019 жылғы 3 тоқсандағы ҚҚС 3 187,5 мың теңге сомаға есептен шығару бөлігінде шағым жасалған салықтық тексеру актісінің нәтижелері расталды.

Баяндалғанның негізінде, тақырыптық тексерудің нәтижелерін ескере отырып, 2019 жылғы «F» компаниясымен 26 562,5 мың теңге сомасына өзара есеп айырысу бойынша шығыстарды шегеруден алып тастау және 2019 жылғы  3 тоқсандағы ҚҚС 3 187,5 мың теңге сомаға есептен шығару шағым жасалған тексеру актісінің нәтижелері бойынша негізделген болып табылады.

Салық кодексінің 182-бабының 1-тармағына және 186-бабының 5-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган Апелляциялық комиссияның шешімін және тақырыптық тексеру нәтижелерін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.

Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша 25.05.2020ж. қызмет көрсету шарты бойынша өзара есеп айырысуларды қоспағанда, «В» компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша КТС және ҚҚС есептеу бөлігінде шағым жасалған хабарламаның күшін жою, ал қалған бөлігінде өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды.

25 января 2024

Даулар түрі: салықтық даулар

Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға

Салық түрі: КТС, ҚҚС

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне (бұдан әрі – уәкілетті орган) ірі кәсіпкерлік субъектілері мен мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түскен түсімдерді, қосылған құн салығын қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге (ҚҚС) есептеу туралы Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «R» Компаниясының апелляциялық шағымын алды.

Іс материалдарынан анықталғанда көрініп тұрғандай, Мемлекеттік кірістер органы 2019ж.01.01. бастап 2021ж.31.12. дейінгі кезеңдегі салықтардың және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің жекелеген түрлері бойынша салық міндеттемелерін орындау мәселесі бойынша тақырыптық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 71 089,1 мың теңге сомасында КТС және 30 441,4 мың теңге өсімпұл, 14 400,8 мың теңге ҚҚС және 2 225,9 мың теңге өсімпұлды есептеу туралы хабарлама шығарылды.

 «R» Компаниясы салық органының қорытындысымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.

«Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 242-бабы 3-тармағының және 25.12.2017жылғы 400-бабының талаптарын бұзу шағым жасалған салық сомасын және тиісті өсімпұл сомасын есептеу үшін негіз болып табылады. «R» Компаниясы 2021 жылғы шығыстарды шегерімге жатқызды 80 714,5 мың теңге сомасында және 2021 жылғы 2-тоқсандағы есепке алуға ҚҚС. «С» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 9 685,7 мың теңге сомасында.

Салық органының осы қорытындысымен «R» Компаниясы салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2021 жылғы шығыстар негізсіз шегерімнен шығарылғандықтан келіспейді. 80 714,5 мың теңге сомасында және 2021 жылғы 2-тоқсандағы есептен ҚҚС. «С» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 9 685,7 мың теңге сомасында.

Шағымда тексеру актісі аяқталған сәтте аталған өнім беруші әрекетсіз деп танылмағаны, мәмілені жарамсыз деп тану туралы сот шешімі және тіркеуді жарамсыз деп тану туралы сот шешімі жоқтығы атап өтілді.

«R» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Салық кодексінің 242-бабы 1 және 3-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық салынатын кірісті айқындау кезінде шегерімге жатады.

Шегерiмдердi салық төлеушi iс жүзiнде жүргiзiлген шығыстар бойынша оның табыс алуға бағытталған қызметiне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргiзедi. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерімге жатады.

Салық кодексінің 400-бабының 1-тармағына сәйкес қосылған құн салығының сомасы, Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушы есепке жатқызатын, алынған тауарлар үшін төлеуге жататын қосылған құн салығының сомасы танылады, егер олар өткізу бойынша салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын немесе пайдаланылатын болса, сондай-ақ, егер осы тармақтың 1) - 4) тармақшаларында көрсетілген шарттар орындалса.

Шот-фактура Салық кодексінің 400-бабына сәйкес қосылған құн салығын есепке жатқызу үшін негіз болып табылады.

Салық кодексінің 412-бабы 12-тармағында шот-фактура заңды тұлғалар үшін - атауы мен ұйымдық-құқықтық нысанына нұсқауды қамтитын мөрмен, сондай-ақ басшы мен бас бухгалтердің қолдарымен расталатыны көзделген.

Шот-фактура салық төлеушінің шешімімен уәкілеттік берілген қызметкердің қолымен расталуы мүмкін.

Салық кодексінің 190-бабы 3-тармағына сәйкес салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.

Бұл ретте «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - Бухгалтерлік есеп туралы заң) 6-бабының 3-тармағында операциялар мен оқиғалар бухгалтерлік есеп жүйесінде көрсетілетіні белгіленген, бұл ретте бухгалтерлік жазбаларды бастапқы құжаттардың түпнұсқаларымен барабар нығайтуды және барлық операциялар мен оқиғаларды бухгалтерлік жазбаларда көрсетуді қамтамасыз етуге тиіс.

Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.

Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуға тиіс.

Бұл ретте Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабы 3-тармағының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер, атап айтқанда операцияны жасауға (оқиғаны растауға) жауапты адамдардың лауазымдарының атауы, тегі, аты-жөні және қолдары және оның (оның) ресімделуінің дұрыстығы қамтылуға тиіс.

Осылайша, тауарлар, жұмыстар, қызмет көрсетулер бойынша шығыстар сомасын шегерімге және ҚҚС-қа жатқызу осы шығыстар кіріс алуға бағытталған және олар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын немесе пайдаланылатын жағдайда операцияның не оқиғаның жасалу фактісін тіркейтін осы шығыстарды растайтын бастапқы құжаттар болған кезде жүргізіледі. Бұл ретте бастапқы есепке алу құжаттамасын жүргізу Бухгалтерлік есеп туралы заңның талаптарына сәйкес, оның ішінде операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркеу бойынша жүзеге асырылады.

Салықтық тексеру барысында 2021 жылғы шегерімдерден шығыстар алынып тасталды. 80 714,5 мың теңге сомасында және 2021 жылғы 2-тоқсандағы есептен ҚҚС. 9 685,7 жылғы Шарт бойынша 26.02.2021 мың теңге сомасында «С» Компаниясымен жасалған «Е» ІІД-нің қосалқы жұмыстары бойынша қызметтер көрсетуге (қызмет көрсету учаскесіне техниканы, жабдықты және персоналды жұмылдыру, тазарту құрылғылары).

ҚР БСАЖ деректеріне сәйкес «С» Компаниясының басшысы және құрылтайшысы R.T.

«Өзге де ірі қара мал мен буйволдарды өсіру» қызметінің түрі.

СЕӨС АЖ деректеріне сәйкес Компания «С»:

- 2021 жылға КТС бойынша декларация (100.00 н.) нөлдік көрсеткіштермен ұсынылған;

- 2021 жылғы 2-тоқсандағы жеке табыс салығы және әлеуметтік салық жөніндегі декларацияда (н.200.00). табысы көрсетілмеген, қызметкерлер саны 1 адам;

- 2 жылдың 2021 тоқсанына ҚҚС бойынша декларация (300.00 н.) нөлдік көрсеткіштермен ұсынылған;

- мүлік салығы, көлік құралдары салығы бойынша, жер салығы бойынша декларация (700.00 н.) 2019ж. ұсынылмаған.

Тиісінше, «С» Компаниясының тиісті материалдық-техникалық базасы, еңбек ресурстары, мүлкі, «R» Компаниясының атына жұмыстарды орындау, қызметтер көрсету жөніндегі шарттық міндеттемелерді орындау үшін негізгі және көлік құралдары болмады.

«С» Компаниясы ҚҚС бойынша 02.07.2021ж. орналасқан жері бойынша болмауына байланысты.

Салықтық тексеру актісінен келіп шығатыны, тексеру барысында «R» Компаниясы «С» Компаниясының орналасқан жері бойынша болмауына байланысты қарсы салықтық тексеру (20.06.2023ж. нұсқама) тағайындалды.

Салықтық зертеулерге сәйкес 21.05.2021ж., 15.07.2022ж., 18.10.2023ж. «С» Компаниясы орналасқан жері бойынша жоқ болып табылады.

ЭШФ талдауынан осы контрагенттің негізгі жеткізушісі:

«А» Компаниясымен 507 566,9 мың теңге (99,9%) сомаға өзара есеп айырысу.

СЕӨС АЖ сәйкес:

- 2021 жылғы 2-тоқсанға ЖТС бойынша декларациялар (200.00н.) нөлдік көрсеткіштермен ұсынылған, қызметкерлер саны 2 адам;

- 2021 жылға КТС бойынша (100.00н.), 2-4 жылдың 2021 тоқсанына ҚҚС бойынша (300.00н.), мүлік салығы, көлік құралдары салығы бойынша, жер салығы бойынша декларация (700.00н.) 2021. ұсынылмаған.

Қалалық Мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының (бұдан әрі - МАЭС) 07.02.2022ж. 15.02.2021ж. «А» Компаниясының мемлекеттік тіркеуі жарамсыз деп танылды.

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 17 07.07.2016 жылғы «Мәмілелердің жарамсыздығының кейбір мәселелері және соттардың олардың жарамсыздығының салдарын қолдануы туралы» түсіндірілгендей, кәсіпкерлік қызметпен айналысу ниеті туралы куәландырмайтын (ақша қаражатын қолма-қол ақшаға айналдыру, делдалдық қызмет көрсету және тағы сол сияқты) нысан бойынша заңды, бірақ мазмұны бойынша жалған мәмілелер маңызсыз болып табылады.

Сот «С» Компаниясының (100 ҚАҚ) 2020 - 2022 жылдардағы жиынтық жылдық табысы 0 теңгені, 2019 - 2022 жылдардағы төленген КТС және ҚҚС салықтары 0 теңгені құрайтынын анықтады.

2021 жылғы 1-тоқсандағы сату бойынша айналым (ҚНҚ 300.00) 347 140,7 мың теңге сомасында, ҚҚС 41 534,1 мың теңге сомасында. «С» Компаниясымен 1 адам жұмыскерлер саны, орындалмаған салық хабарламалары бар.

Көрсетілген мән-жайлар мүліктің болмауын ескере отырып, операцияларды нақты жүзеге асырудың мүмкін еместігін куәландырады. тауарларды жеткізу, жұмыстарды орындау және қызметтерді көрсету үшін экономикалық қажетті материалдық ресурстардың көлемін тауарларды жеткізу үшін экономикалық қажетті мүліктің, материалдық ресурстар көлемінің, жұмыстарды орындау немесе қызметтер көрсету, негізгі құралдардың, өндірістік активтердің, қойма үй-жайларының, көлік құралдарының болмауына байланысты тиісті экономикалық қызмет нәтижелеріне қол жеткізу үшін қажетті жағдайлардың болмауы. Өнім берушіде салық салу объектілерінің болмауы жасалған мәмілелердің нақтылығы мен шынайылығына күмән туғызады, салық міндеттемелерін барынша азайту және бюджетке салық төлеуден жалтару мақсатында ресми құжат айналымының құрылуы туралы куәландырады.

Осылайша, «С» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шегерімдер мен ҚҚС шегерімдерінен шығыстар сомасын алып тастау және салықтық тексеру нәтижелері бойынша КТС мен ҚҚС тиісінше есептеу негізделген болып табылады.

Салық кодексінің 182-бабының 1-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган Апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.

Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағым жасалған тексеру нәтижелері туралы хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.

24 января 2024

Кедендік даулар

Заңды тұлға

Тауарлардың кедендік құны

Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) «В» Компаниясынан аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) кедендік баж бен ҚҚС есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым алды.

Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы «ассортиментте кептірілген жаңғақтар мен жемістер» деген тауардың кедендік құнын мәлімдеудің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 3 550,5 мың теңгеге хабарлама шығарылды.

«В» Компаниясы кеден органының қорытындысымен келіспей, кеден органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.

Кедендік тексеру барысында кеден органы құқық нормаларын кеңейтілген және өз бетінше түсіндіруге сүйене отырып, келісімшарт бойынша міндеттемелердің орындалуын құжаттамалық растаудың жоқтығы туралы қорытындыға келді.

ЕАЭО 27.03.2018ж. №42 «Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкелінетін тауарлардың кедендік құнына кедендік бақылау жүргізудің ерекшеліктері туралы» (бұдан әрі – №42 Шешім) шешімінің 8-тармағына сәйкес тауарларды кедендік құнына бақылау жүргізу кезінде кеден органы осы тармақта көрсетілген жазбаша түсіндірмелерді қоса алғанда, құжаттарды және (немесе) мәліметтерді сұратуы (талап етуі) мүмкін.

Бұл тұжырымдама мәліметтер мен құжаттарды сұрату мүмкіндіктері мен құқықтары туралы нақты жазады, бірақ сұратылған тізбені ұсыну болмаған кезде мәлімделген құнның дұрыс еместігін танудың орны мен автоматты салдары емес.

Кеден органы №42 шешімнің 3 және 4-тармақтарына сілтеме жасай отырып, тексерілетін тұлғаның кеден органына жеткізілетін тауардың номенклатурасы, ассортименті, артикулы, салмағы, саны, жеткізу шарттары және басқалары бойынша сілтеме жасай отырып, ерекшелікті ұсыну міндетін жүктей отырып, осы тармақтарға кеңейтілген түсіндірме береді.

Бұл ретте кеден органы кедендік тексеру кезінде ұсынылған және әкелінетін тауарлардың құнын растайтын құжаттарды назарға алмаған, бірақ қандай да бір құжаттардың жоқтығын көрсетеді.

Сондай-ақ кедендік тексеру актісінде ҚХР, Иран және Тәжікстанға сұрау салу жіберілгені көрсетілген. Бұл ретте жауап тек Тәжікстаннан келіп түсті, ҚХР мен Ираннан ақпарат жоқ.

«В» Компаниясы декларанттың тексеру органының сұрау салуы бойынша ақпарат беру үшін басқа мемлекеттердің уәкілетті органдарына ықпал етуге заңнамалық мүмкіндігі жоқ екенін атап көрсетеді.

ЕАЭО 20.12.2012ж. №283 «Әкелінетін тауарлармен жасалатын мәміле құны бойынша тауарлардың кедендік құнын айқындау әдісін қолдану туралы (1-әдіс)» (бұдан әрі – №283 Шешім) шешімінің 25-тармағына сәйкес егер декларант (кеден өкілі) мәміле құны тексеру шамаларының біріне жақын екенін дәлелдеген жағдайда, онда мәміле құны тауарлардың кедендік құнын айқындау мақсаттары үшін қолайлы деп танылады және тауарлардың кедендік құны 1.

«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 7-бабының 3-тармағына сәйкес бастапқы құжаттар қағаз түрінде, нысандары немесе оларға қойылатын талаптар осы баптың 2-тармағына сәйкес бекітілмеген электрондық жеткізгіштерде де, дара кәсіпкерлер мен ұйымдар дербес әзірлейді не нысандарды немесе талаптарды қолданады, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес бекітілген немесе есепке алуға резидент емес жеке тұлғалар немесе резидент емес заңды тұлғалар ұсынған Қазақстан Республикасының аумағында тіркелмеген, олар осы тармақта көрсетілген мынадай міндетті деректемелерді қамтуға тиіс.

Осы ереже «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 7-бабының 3-тармағында көрсетілген деректемелерді көрсете отырып, резидент еместерден инвойстарды есепке алуға мүмкіндік береді.

ЕАЭО Кеден кодексінің 2-бабының 15-тармақшасына сәйкес коммерциялық құжаттар - бұл сыртқы сауда және өзге де қызметті жүзеге асыру кезінде, сондай-ақ тауарларды ЕАЭО кедендік шекарасы арқылы өткізуге байланысты мәмілелердің жасалғанын растау үшін пайдаланылатын құжаттар (шот-фактуралар (инвойстар), ерекшеліктер, тиеу (буып-түю) парақтары және өзге де құжаттар).

Осылайша, қолда бар құжаттар мәміленің болуын және оның бағасын растайды, бұл тауармен мәміле бойынша кедендік құнды айқындау үшін жеткілікті болып табылады.

Осыған байланысты «В» Компаниясы кеден органының тауарларға арналған 24 декларация (бұдан әрі – ТД) бойынша мәлімделген тауарларға қатысты біртекті тауарлармен мәміле құны бойынша әдісті (3-әдіс) және резервтік әдісті (6-әдіс) қолдануы заңсыз болып табылады деп есептейді, өйткені мәміле және оның құны туралы дәйекті мәліметтер бар.

Баяндалғанның негізінде «В» Компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.

СЭҚ-қа қатысушының дәлелдерін қарап, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Қарастырылып отырған жағдайда «В» Компаниясы 2020-2022 жылдары Иран мен Қытайдан жасалған келісімшарттар шеңберінде «ассортиментте кептірілген жаңғақтар мен жемістер» – тауарлар импортталды.

Тауарларды декларациялау «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсімі бойынша 24 ТД бойынша жүргізілді. Тауарлардың кедендік құнын декларант әкелінетін тауарлармен жасалатын мәміле құны бойынша (1-әдіс) анықтайды.

Бұдан әрі кеден органы кедендік тексеруді тағайындады, оның шеңберінде «В» Компаниясының атына құжаттар мен мәліметтерді, оның ішінде шарттар, инвойстар, тауар үшін төлемді растайтын құжаттар, бухгалтерлік құжаттар, салыстыру актілері, прайс-парақтар және т.б. ұсыну бойынша 2 талап жіберілді.

Осы талаптар шеңберінде «В» компаниясы сұратылған құжаттарды толық көлемде ұсынбаған. Атап айтқанда, төлем құжаттары, экспорттық ТД ұсынылмаған, ал инвойстар, теміржол жүкқұжаттары ішінара ұсынылған, жалпы айналым-сальдо ведомосі (ашып көрсетусіз), 2 шарт бойынша өзара есеп айырысуларды салыстыру актілері (Компания бір жақты тәртіппен қол қойған), №№ 1200, 1300, 3300, 6000 шоттар бойынша үзінділер (қолдары жоқ).

Сондай-ақ кедендік тексеру барысында кеден органы екінші деңгейдегі банктерге сұрау салулар жіберді.

Бұдан басқа, кеден органы «В» Компаниясына консультация өткізу және декларантта бірдей немесе біртектес тауарлармен жасалатын мәмілелердің құны туралы бар мәліметтерді ұсыну, оның ішінде «Консультациялар өткізу ережесі мен мерзімдерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 23.02.2018ж. №264 бұйрықтың шенберінде жазбаша түсініктемелерді ұсыну туралы хат жолдады.

«В» Компаниясы хатпен бірдей бағаланатын немесе бағаланатын тауарлармен біртектес мәмілелердің құны туралы құжатпен расталған мәліметтерді ұсынуға болмайтынын хабарлады, өйткені барлық қолда бар құжаттар бұрын тексеру үшін кеден органына жіберілген.

Осыған байланысты, кедендік тексеру нәтижелері бойынша кеден органы бағаланатын тауарларға қатысты біртекті тауарлармен жасалатын мәміле құны бойынша әдісті (3-әдіс) қолданған.

Кеден органы мен «В» Компаниясы ұсынған құжаттарды қарап, мыналар анықталды.

«В» Компаниясы сұратылған құжаттарды толық көлемде ұсынбаған, атап айтқанда төлем құжаттарын ұсынбаған, ал инвойстар ішінара ұсынылған, бұл ретте ТД-ға қоса берілген жекелеген инвойстарда келісімшартқа сілтеме жоқ, ал ТД-ның 44-бағанында импортталатын тауарларға жатпайтын келісімшарттардың нөмірлері көрсетілген. Бiр келiсiм-шарт шеңберiнде импортталатын сол бiр тауар әртүрлi құн бойынша мәлiмделедi.

Мысалы, «I» компаниясымен жасалған 15.04.2019ж. келісімшартқа сәйкес тауар-көлік жүкқұжаттары және Өнім беруші ұсынған шот есеп айырысу үшін негіз болып табылады.

Келісімшарт сомасы 49 000 АҚШ доллары.

Бұл ретте келісімшартта тауарлардың атаулары және CPT - Қазақстан Республикасы шарттарында USD/кг бағалар келтірілген.

Келісімшартқа қосымша келісімшарт сомасы 1 000 000 АҚШ долларына дейін ұлғайтылды.

Екінші деңгейдегі банк ұсынған ақпаратқа сүйене отырып, 2019-2022 жж. «В» Компаниясы «J» компаниясының атына басқа келісімшарт бойынша 59 970 АҚШ доллары сомасына бір ғана операция жүзеге асырды (шот бір, компаниялар әртүрлі).

2019-2022жж. аралығындағы өзара есеп айырысуларды салыстыру актісінің деректері бойынша «В» Компаниясы мен «J» компаниясы арасындағы (тек «В» Компания қол қойған) айналым (дебет) 158 000 АҚШ долларын, кредит 162 918,98 АҚШ долларын құрады.

31.12.2022ж. берешек «J» компаниясының пайдасына 25 618,98 АҚШ долларын құрайды. ТМҚ мен қызметтердің түсуі бойынша соңғы операциясы - 09.04.2021ж., ал «J» компаниясынан жеткізу жүзеге асырылды және 06.05.2021ж. инвойс ұсынылды, ол өзара есеп айырысуларды салыстыру актісінде жоқ.

Бұл ретте «АСТАНА-1» АЖ деректеріне сәйкес 2019-2021жж. «J» компаниясымен жасалған келісім-шарт шеңберінде 352 743 АҚШ доллары сомасына тауарлар түсті.

Кедендік тексеру нәтижелері бойынша кеден органы тауарларға қатысты баға ақпаратының көзі ретінде 15.04.2019ж. келісім-шарт шеңберінде «В» Компаниясы сол өнім берушіден бұрын ресімдеген 1,0 АҚШ доллары/кг есебінен ТД қабылдады.

Сондай-ақ осы «J» жеткізушісінен «В» Компаниясы 0,35 АҚШ доллары/кг есебінен тауарларды импорттады, оның ішінде «қуырылған және тұздалған жержаңғақ ядросы» (СЭҚ ТН коды 2008 19 190 0).

Бұл ретте жоғарыда көрсетілген келісімшарт шеңберінде сол жеткізушіден әкелінген осы тауар, басқа ТД бойынша, «В» Компаниясы 0,50 АҚШ доллары/кг есебінен мәлімдеген.

Кодекстің 65-бабына сәйкес тауарлардың кедендік құны және оны айқындауға қатысты мәліметтер дұрыс, сандық анықталатын және құжатпен расталған ақпаратқа негізделуі тиіс.

Кодекстің 66-бабына сәйкес әкелінетін тауарлардың кедендік құны олармен жасалған мәміле құны, яғни оларды Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкету үшін сату кезінде іс жүзінде төленген немесе төленуге жататын және Кодекстің 67-бабына сәйкес толықтырылған баға болып табылады.

Әкелінетін тауарлар үшін іс жүзінде төленген немесе төлеуге жататын баға сатып алушы тікелей сатушыға немесе сатушының пайдасына өзге тұлғаға жүзеге асырған немесе жүзеге асыруға жататын осы тауарлар үшін барлық төлемдердің жалпы сомасы болып табылады.

Кодекстің 66, 68-72-баптарында тауарлардың кедендік құнын айқындау әдістерін қолдану тәртібі айқындалған.

Мәміленің құны бойынша кедендік құнды айқындау мүмкін болмаған жағдайда тізбектелген әдістердің әрқайсысы дәйекті түрде қолданылады. Бұл ретте, егер тауарлардың кедендік құнын алдыңғы әдісті пайдалану жолымен айқындау мүмкін болмаса, әрбір келесі әдіс қолданылады.

№ 42 шешімге сәйкес тауарлардың кедендік құнын бақылауды жүргізу кезінде кеден органының иелігіндегі ақпарат, қаралып отырған мәміленің шарттары мен мән-жайлары туралы мәліметтерді қоса алғанда, қолда бар мәліметтермен барынша дәрежеде салыстырылатын әкелінетін тауарлардың физикалық сипаттамаларын, сапасы мен беделін, оның ішінде ұқсас оның ішінде кеден органдарының ақпараттық ресурстарын пайдалана отырып алынған біртекті тауарлармен, сол сыныптағы немесе түрдегі тауарлармен қамтамасыз етіледі.

Бағалық ақпарат көздері ретінде кеден органы 21 ТД бойынша кедендік төлемдер мен салықтарды есептеу жүргізілген 24 ТД-дан бұрын «В» Компаниясы ресімдеген ТД бойынша деректерді пайдаланды.

«В» компаниясының кедендік тексеру барысында құжаттарды толық көлемде ұсынбауына байланысты, және Кодекстің 66-бабының нормаларын назарға ала отырып, оған сәйкес әкелінетін тауарлардың кедендік құны олармен жасалатын мәміле құны болып табылады, яғни осы тауарлар үшін іс жүзінде төленген немесе төлеуге жататын баға кеден органының кедендік баждар мен ҚҚС есептеуі заңды болып табылады.

Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.

24 января 2024

Кедендік даулар

Заңды тұлға

Тауарлардың кедендік құны

 Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) «В» Компаниясынан аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) кедендік әкелу бажын және ҚҚС есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым алды.

Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы тауарлардың кедендік құны - «орамдағы синтетикалық кешенді жіптерден жасалған маталар» мәлімдемесінің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 27 541,5 мың теңгеге хабарлама шығарылды.

«В» Компаниясы кеден органының қорытындыларымен келіспей, кеден органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.

Мысалы, «В» Компаниясы актіде есептеулер мен қайта есептеулердің нақты көздері, яғни «АСТАНА-1» АЖ-дан тауарларға арналған декларациялар (бұдан әрі – ТД) келтірілмегенін атап көрсетеді.

Осыған байланысты «B» Компаниясы «Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 65-бабы 9 және 10-тармақтарының ережелеріне сілтеме жасай отырып, тауарлардың кедендік құнын қайта есептеуді заңсыз деп есептейді.

Баяндалғанның негізінде, «В» Компаниясы 04.07.2023ж. кеден органының тексеру нәтижелері туралы 04.07.2023ж. хабарламасын толық жоюды сұрайды.

СЭҚ-қа қатысушының дәлелдерін тексеріп, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Кодекстің 396-бабында кедендік декларациялау кезінде мәлімделген әкелінетін тауарлардың кедендік құнына кедендік бақылау жүргізу кезінде кеден органы тауарлардың кедендік құнын айқындаудың және мәлімдеудің дұрыстығын тексеруді жүзеге асыратыны көзделген.

Тауарларды әкелу мен кедендік декларациялауды «Азаматтарға арналған үкімет» Мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ-ның 07.12.2022ж. бұйрығына сәйкес «F» компаниясы жүргізді. «В» Компаниясына қосылу жолымен «F» компаниясын мемлекеттік тіркелімнен шығару туралы «В» Компаниясының құқықтық иеленуші болып табылады.

Қаралып отырған жағдайда «F» компаниясы (құқықтық мұрагер – «B» Компаниясы) 2021-2022жж. кезеңінде Түрік Республикасынан әкелінетін тауарлармен кедендік құнын әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша айқындайды (1-әдіс), 78 ТД бойынша – «орамдағы синтетикалық кешенді жіптерден жасалған маталар» тауарын импорттады.

Кеден органы мен «В» Компаниясы ұсынған құжаттарды зерделеу кезінде мыналар белгіленген.

Кодекстің 65-бабының 10-тармағына сәйкес тауарлардың кедендік құны және оны айқындауға қатысты мәліметтер дұрыс, сандық анықталатын және құжатпен расталған ақпаратқа негізделуі тиіс.

Осыған байланысты кедендік тексеру барысында кеден органы Кодекстің 426-бабының 8-тармағына сәйкес екінші деңгейдегі банктерге (бұдан әрі – ЕДБ) сұрау салулар жіберді, банк шоттары туралы ақпаратты, барлық сыртқы экономикалық келісімшарттарды тіркеу және есептен шығару туралы мәліметтерді, сондай-ақ «В» Компаниясының шетелдік және ұлттық валютадағы шоттары бойынша ақша қаражатының қозғалысы туралы тізілімдер мен үзінді көшірмелерді ұсыну туралы ақпаратты қамтиды.

ЕДБ-нің «В» Компаниясына қатысты сауалдарына берілген жауаптарға сәйкес валюталық бақылауға арналған тіркелген валюталық шарттар жоқ, сондай-ақ Түркия Республикасынан әкелінген тауарлар үшін есеп айырысулар жүргізілмеген жеке банк шоттары бойынша үзінді көшірмелер ұсынылған.

Қазақстан Республикасының 02.07.2018ж. №167-VI ҚРЗ «Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы» кеден органы «ҚР Ұлттық банкі» РММ филиалына Компанияда валюталық бақылауға жататын тіркелген валюталық шарттардың жоқтығы туралы хат жіберді.

Кеден органы «В» Компаниясына 03.04.2023ж. құжаттарды, оның ішінде тауарлар импорты бойынша келісімшарттарды, келісімшарттың бірегей нөмірі бойынша қозғалысты, әкелінетін тауарларға ақы төлеу туралы құжаттарды, көлік шығыстарын растайтын құжаттарды, жөнелтуші елдің ТД, әкелінетін тауарларды өндірушінің прайс-парақтарын, коммерциялық ұсыныстарды және т.б. ұсыну туралы талап жіберді.

Жауап ретінде «В» Компаниясы 20.04.2023ж. 103 ТД, электрондық тасығышта (флешка) 1-С электрондық базасы ұсынылды, ол файлдардың дұрыс салынбауына және салынған ақпаратты есептеудің мүмкін болмауына, сондай-ақ әкелінген тауар үшін төлеммен байланысты емес төлем тапсырмалары мен орындалған жұмыстар актілеріне (жалақы, үй-жайларды жалдау бойынша аударымдар және т.б.) байланысты «В» Компаниясына қайтарылды.

Бұдан әрі кеден органы «В» Компаниясының атына 05.05.2023ж. контрагенттермен ресімделетін импорт бойынша келісімшарттар (шарттар) бойынша мәліметтерді, келісімшарт бойынша ақша қозғалысын, келісімшарттарды орындау бойынша мәліметтерді (контрагенттермен салыстыру актілері, орындалған жұмыстар актілері) қамтитын құжаттарды ұсыну туралы, сондай-ақ жөнелтуші елдің ТД қайта сұратылған, келісімшарттың бірегей нөмірі бойынша қозғалыс, әкелінетін тауарларды өндірушінің прайс-парақтары, коммерциялық ұсыныстар

«В» Компаниясы 30.05.2023ж. талап етілетін құжаттарды ұсыну мүмкіндігінің жоқтығы туралы хабарлаған.

Кодекстің 66-бабының 1-тармағында әкелінетін тауарлардың кедендік құны олармен жасалатын мәміле құны болып табылады, яғни ЕАЭО кедендік аумағына әкету үшін оларды сату кезінде осы тауарлар үшін іс жүзінде төленген немесе төленуге тиіс баға.

Кодекстің 65-бабының 9-тармағына сәйкес тауарлардың кедендік құнын айқындау тауарлардың еркін немесе жалған кедендік құнын пайдалануға негізделмеуге тиіс.

Осылайша, тауарлардың кедендік құнын растайтын құжаттар мен мәліметтердің, атап айтқанда сыртқы экономикалық шарттардың, тауарға ақы төлеу жөніндегі төлем құжаттарының, өзара есеп айырысуларды салыстыру актілерінің және т.б. болмауына байланысты кеден органы кедендік құнды айқындаудың 1 әдісін алып тастады.

Кодекстің 66, 68 - 72-баптарында тауарлардың кедендік құнын айқындау әдістерін қолдану тәртібі айқындалған.

Мәміленің құны бойынша кедендік құнды айқындау мүмкін болмаған жағдайда тізбектелген әдістердің әрқайсысы дәйекті түрде қолданылады. Бұл ретте, егер тауарлардың кедендік құнын алдыңғы әдісті пайдалану жолымен айқындау мүмкін болмаса, әрбір келесі әдіс қолданылады.

«В» Компанияның ТД 31-бағанында бағаланатын тауарлар туралы егжей-тегжейлі мәліметтер, олардың ерекше ерекшеліктері, сондай-ақ тауарлардың сапасы, олардың нарықтағы беделі туралы мәліметтер және осындай тауарлардың өзге де сипаттамалары жоқ екенін ескере отырып, бағаланатын тауарларға қатысты 2 және 3-әдістер қолданылмайды.

«В» Компаниясы 4 және 5 әдістерін қолдану үшін құжаттар ұсынбаған, осыған байланысты кеден органы бағаланатын тауарлардың кедендік құнын айқындау үшін ақылға қонымды тәсілдер мен икемділікті пайдалана отырып, резервтік әдісті (6-әдіс) негізді түрде қолданған.

Кеден органы тауарлардың баға ақпаратын талдау нәтижелері бойынша «В» Компаниясының 78 ТД бойынша әкелген «орамдағы синтетикалық кешенді жіптерден жасалған маталар» (СЭҚ ТН коды – 5407 69 100 0) тауарлары кедендік құн индексінің (бұдан әрі –  КҚИ) төмендету жағына қарай  «АСТАНА-1» АЖ шығарылған тауарларды әкелу уақытының салыстырмалы кезеңінде СЭҚ-қа басқа қатысушылар әкелген ұқсас тауарлардың құнынан ауытқуын анықтады.

СЭҚ-қа өзге қатысушылар оларды әкелудің салыстырмалы шарттары кезінде әкелген ұқсас/біртектес тауарлардың бағасымен салыстырғанда бағаланатын тауарлардың анықталған төмен бағаларын талдауды назарға ала отырып, кеден органы кеден құнын ұлғайту жағына қарай есептеуді жүргізді.

Кодекстің 72-бабы 5-тармағының 2) және 6) тармақшаларында әкелінетін тауарлардың кедендік құны резервтік әдіс (6-әдіс) бойынша кедендік мақсаттар үшін екі балама құнның неғұрлым жоғарысын, сондай-ақ ең төменгі кедендерді қабылдауды көздейтін жүйе негізінде айқындалмауға тиіс екендігі көзделген.

78 ТД бойынша тауарларды кедендік декларациялау кезінде «В» Компаниясы 1 кг үшін 0,51 - 0,52 АҚШ доллары мөлшерінде кедендік құнын мәлімдеген, бұл ретте кеден органы кедендік құнын кеден органында бар 1 кг үшін 0,73 - 0,80 АҚШ доллары мөлшеріндегі баға ақпаратының негізінде түзетген.

Шағымда «В» Компаниясының тауарлардың кедендік құнын дұрыс мәлімдеуінің дәлелдері мен негіздемелері, сондай-ақ шағымға кедендік тексеру актісінің және тексеру нәтижелері туралы хабарламаның көшірмелерінен басқа, тауарлардың кедендік құнын растайтын құжаттар қоса берілмеген.

«В» Компанияның кедендік тексеру актісінде есептеулер мен нақты ТД қайта есептеу көздерінің жоқтығы туралы дәлелдері дәрменсіз, өйткені баға ақпараты көздерінің ТД нөмірлері мен кедендік төлемдер мен салықтардың есептеулері кедендік тексеру актісіне №04.07.2023ж. қосымшада көрсетілген.

Осылайша, «В» Компаниясының тексеру кезінде де, сондай-ақ шағым беру кезінде де тауарлардың кедендік құнын растайтын құжаттар мен мәліметтерді ұсынбауын ескере отырып (сыртқы экономикалық шарттар, тауар үшін ақы төлеу жөніндегі төлем құжаттары, өзара есеп айырысуларды салыстыру актілері және т.б.) ТД-ның 31-бағанында бағаланатын тауарлардың ерекшеліктері мен параметрлері туралы мәліметтердің болмауы, кеден органы кедендік құнды айқындаудың 1-әдісін резервтік әдіске (6-әдіс) негізді түрде «АСТАНА-1» АЖ ТД дерекқорынан баға ақпаратының көздерін пайдалана отырып өзгерткен.

Баяндалғанның негізінде кедендік тексеру нәтижелері бойынша кедендік төлемдер мен салықтарды есептеу заңды болып табылады.

Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.

24 января 2024

Кедендік даулар

Заңды тұлға

Тауарларды жіктеу

 Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) кедендік әкелу бажын және ҚҚС есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «А» Компаниясынан шағым алды.

Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы тауарларды жіктеудің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді – «оң тежегіш табандығы» және «сол тежегіш табандығы», оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 12 701,5 мың теңгеге хабарлама шығарылды.

«А» Компаниясы кеден органының қорытындыларымен келіспей, кеден органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.

Мәселен, «А» Компаниясы 2020-2021 жылдары ресімделген тауарларға арналған декларацияларда (бұдан әрі – ТД) ЕАЭО СЭҚ ТН коды - 8607 29 000 0, «Өзге де тежегіш құрылғылар және олардың темір жол локомотивтерінің немесе трамвайдың немесе жылжымалы құрамның моторлы вагондарының бөлшектері», кедендік әкелу бажының мөлшерлемесі - 5%

«А» Компаниясы тауарды жіктеу туралы алдын ала шешімдер басқа кеден органының алды - «оң тежегіш табандығы» және «сол тежегіш табандығы» тауар кодын бере отырып, ЕАЭО СЭҚ ТН - 8607 21 100 9-ға сәйкес «Өзге де пневматикалық тежегіштер және олардың бөлшектері, шойын немесе болат құйылған, темір жол локомотивтері немесе трамвайдың моторлы вагондары немесе жылжымалы құрам», әкелу кеден бажының мөлшерлемесі - 5%.

«А» Компаниясы 15.09.2023ж. және 26.09.2023ж. тауарларды кедендік тазарту жүргізілген кеден органын ЕАЭО СЭҚ ТН коды бойынша жоғарыда көрсетілген ТД бойынша түзетулер жүргізілгені туралы хабардар етті

Айтылғандарға байланысты, «А» Компаниясы 18.08.2023ж. тексеру нәтижелері туралы хабарламаны толығымен жоюды сұрайды.

СЭҚ-қа қатысушының дәлелдерін қарап, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (далее – Кодекс) 40-бабына сәйкес тауарларды жіктеу деп қаралатын тауарларды СЭҚ ТН бойынша нақты тауар позицияларына, субпозицияларға және кіші субпозицияларға кезең-кезеңімен жатқызу түсініледі.

Тауарларды жіктеу негізгі өлшемдерге сүйене отырып жүзеге асырылады:

1) тауар орындайтын функция;

2) тауар жасалған материал.

Бұл ретте СЭҚ ТН түсіндірудің негізгі қағидаларын және бөлімдерге, топтарға ескертулерді (оның ішінде тауар позицияларына, қосалқы позицияларына ескертулерді) қолдану негізінде тауарлардың өңделу дәрежесін ескере отырып, оларды тауарлық кіші субпозицияларға бір мәнді жатқызу қағидаты, сондай-ақ ерекше сыныптау мәселелері.

Тауарларды жiктеудiң дұрыстығын тексерудi кеден органы шығарғанға дейiн де, одан кейiн де кедендiк бақылау жүргiзу шеңберiнде жүзеге асырады.

Қаралатын жағдайда, «А» Компаниясы 2020-2021жж. кезеңінде сыртқы экономикалық келісімшарттар негізінде Қытайдан «сол тежегіш табандығы» және «оң тежегіш табандығы» тауарлары 5 ТД бойынша әкелінді.

Жоғарыда көрсетілген тауарларды кедендік декларациялау кезінде «А» Компаниясы ЕАЭО СЭҚ ТН коды - 8607 29 000 0, «Темір жол локомотивтерінің немесе трамвайдың моторлы вагондарының немесе жылжымалы құрамының бөліктері, өзгелері» ретінде, «ЕАЭО СЭҚ бірыңғай ТН және ЕАЭО Бірыңғай кедендік тарифін бекіту туралы» Еуразиялық экономикалық кеңестің 14.09.2021ж. №80 шешіміне (бұдан әрі – БКТ) сәйкес кедендік әкелу бажының мөлшерлемесі - 5% 

 

СЭҚ ТН коды	Тауардың атауы	Кедендік әкелу бажының мөлшерлемесі, %
8607	Теміржол локомотивтерінің немесе трамвайдың моторлы вагондарының немесе жылжымалы құрамның бөліктері:
8607 29 000 0	- - өзгелері	5

 

Кейіннен кедендік тексеру нәтижелері бойынша кеден органы қаралатын тауарларға «Өзге де қара металлдардан жасалған бұйымдар» ретінде 4 белгілер деңгейінде ЕАЭО СЭҚ ТН - 7326 кодын бере отырып «А» Компаниясына қатысты тауарларды жіктеу туралы 14.02.2023ж. екі шешім шығарылды, БКТ-ға сәйкес кедендік әкелу бажының ставкасымен 13%.

 

СЭҚ ТН коды	Тауардың атауы	Кедендік әкелу бажының мөлшерлемесі,%
7326	Қара металдардан жасалған өзге де бұйымдар:	13

 

Шағымға қоса берілген техникалық сипаттамаға сәйкес қаралатын тауар - «тежегіш табандығы» қаттылықтың жоғарғы және төменгі қырларынан, ортаңғы бөлігінде осы табандықты ілуге арналған ойық бар тірек бетін өзара қатты байланыстыратын ал тіреу беті мен қаттылық қабырғалары төрт қырлы саңылаудың қырларымен жалғанған, триангель арқалығында табандықты орнатуға арналған (тежегіш рычагты беріліс элементі немесе жүк вагоны арбасының тежегіш жүйесі). Бұрылмайтын табандықтың конструкциясы өзек түрінде жасалған және осы табандықтың оның аспасына қатысты бұрылуын шектеуге арналған кем дегенде бір тіреумен қатты жалғанған.

Тежегіш табандығы вагондардың қозғалыстағы топтарының және темір жол жылжымалы құрамының басқа түрлерінің жылдамдығын азайтуға немесе тоқтатуға арналған, тежегіш табандығының әрекет ету қағидаты сырғу кезінде үйкеліс күші қолданылатын қарапайым физикаға негізделеді. Кейіннен тежеу болады, өйткені доңғалақ жұбы өз қозғалысын баяулатады және өзінің білік айналасын тоқтатады.

Интернет ресурстардағы ақпаратқа сәйкес:

«Теміржол тежегіші» – бұл жылдамдықты реттеу үшін де, жылжымалы құрамды тоқтату үшін де қажетті кедергінің жасанды күштерін жасайтын құрылғы. Құрылғылардың ең таралғандары сығылған ауамен іске қосылатын жылжымалы құрамның пневматикалық тежегіштері болып табылады.

Осылайша, «А» Компаниясы әкелген тауарлар - «сол тежегіш табандығы» және «оң тежегіш табандығы» тек қана немесе негізінен темір жол жылжымалы құрамымен қолдануға жарамды пневматикалық тежегіш жүйесінің бөліктері болып табылады.

ЕАЭО СЭҚ ТН - 8607 тауар позициясының түсіндірмесіне сәйкес темір жол локомотивтерінің немесе трамвайдың моторлы вагондарының немесе жылжымалы құрамның бөліктері осындай бөліктер мынадай екі талапқа жауап берген жағдайда жатады:

(I) олар тек қана немесе негізінен жоғарыда аталған көлік құралдарымен қолдануға жарамды бөліктер ретінде сәйкестендірілуі тиіс;

(II) олар XVII бөлімге ескертпелердің ережелерімен алып тасталмауы тиіс.

Темір жол локомотивтерінің немесе трамвайдың моторлы вагондарының немесе жылжымалы құрамның бөліктері тежегіш құрылғыларының барлық түрлерін қамтиды:

(а) әрбір вагоннан тікелей басқарылатын қол тежегіштері (иінтіректі және бұрандалы тежегіштер);

(б) поездың барлық көлік бірліктері үшін бірыңғай басқарылатын тежегіштер. Оларға пневможетекті тежегіштер және вакуумдық тежегіштер жатады;

(в) қалыптарды, цилиндрлердi, рычагтарды және т.б. қоса алғанда, тежегiш құрылғыларға бөлiктер

Осылайша, ЕАЭО СЭҚ ТН бірыңғай түсініктемелерін және техникалық сипаттамасын назарға ала отырып, тауарлар – «сол жақтағы тежегіш башмағы» және «оң жақтағы тежегіш башмағы», модель: SMP, ЕАЭО СЭҚ ТН - 8607 21 100 9 коды бойынша «Пневматикалық өзге де құйылған шойын немесе болат тежегіштер мен олардың бөлшектері» ретінде, кедендік әкелу бажының мөлшерлемесі - 5%

 

СЭҚ ТН коды	Тауардың атауы	Кедендік әкелу бажының мөлшерлемесі,%
8607 21	– – пневматические тормоза и их части:
8607 21 100	– – – құйылған шойын немесе құйылған болат:
8607 21 100 9	– – – – басқалар	5

Жоғарыда көрсетілген мән-жайларды ескере отырып, кедендік тексеру нәтижелері бойынша кедендік әкелу бажын және ҚҚС есептеу заңсыз болып табылады.

Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңсыз деп танылды.

17 января 2024

2025 жылға арналған ақпарат

Мобильді аударымдар бойынша

 

Жасырын кірістер мен тіркелмеген кәсіпкерлерді анықтау мақсатында, жеке тұлғалардың банктік шотындағы операцияларды кәсіпкерлік қызмет белгілері бар операцияларға жатқызу өлшемшарттары айқындалды.

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2022 жылғы 29 наурыздағы №323 бұйрығына сәйкес жеке тұлғаның кәсіпкерлік қызметке арналмаған банктік шотына қатарынан үш ай ішінде әр айда 100 және одан да көп әртүрлі тұлғадан ақша қаражатының келіп түсуі өлшемшарт болып табылады.

Қаржы министрлігі Ұлттық банкпен және екінші деңгейдегі банктермен бірлесіп жүргізген пысықтаудың қорытындысы бойынша  қолданыстағы өлшемшарттарды күнтізбелік үш ай қатарынан келіп түскен 12 ЕТЖ-дан (1,0 млн теңге) асатын мобильді аударымдардың кіріс сомасымен  толықтыру енгізу жөнінде шешім қабылданды.

Осыған байланысты Қаржы Министрлігі Салық кодексіне түзетулер енгізуді көздеп отыр.

Кәсіпкерлік қызмет белгілері анықталған жағдайда мемлекеттік кірістер органдары камералдық бақылау жүргізеді. Оның нәтижесі бойынша салық органдары камералдық бақылау нәтижесінде анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарлама жіберіледі. Хабарламаны орындауды салық төлеуші (салық агенті) ол тапсырылған (алынған) күннен кейiнгi күннен бастап отыз жұмыс күні ішінде жүзеге асырады.

Салық кодексінің 96-бабына сәйкес камералдық бақылау нәтижелері бойынша салық органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаны салық төлеуші (салық агенті):

хабарламада көрсетілген бұзушылықтармен келіскен жағдайда – салық төлеушінің (салық агентінің) анықталған бұзушылықтарды:

салық органдарында тіркеу есебіне қою;

анықталған бұзушылықтар жататын салықтық кезең үшін хабарлама бойынша салықтық есептілікті ұсыну;

2) хабарламада көрсетілген тәуекел дәрежесі орташа бұзушылықтармен келіспеген жағдайда – салық төлеушінің (салық агентінің) камералдық бақылау нәтижелері бойынша салық органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаны жіберген салық органына бұзушылықтардың жоқтығы туралы түсінікті қағаз немесе электрондық жеткізгіште ұсынуы жолымен орындаған болып есептеледі.

 

 1.Сұрақ: Мобильді аударымдарды тексеру не үшін қажет?

Жауап: Мобильді аударымдар тек жеке тұлғалар арасында ақша аударымдарын жасау үшін құрылды, бірақ бұл қызметті кәсіпкерлік қызметте де пайдалану жиілеп кетті.
Мобильді аударымдарды пайдалана отырып, адал емес кәсіпкерлер тауарлар, жұмыстар мен қызметтерден түскен нақты түсімдерді жасырады.
Анықтама: Жеке тұлғалар мобильді аударымдарды жеке мақсаттарында (туыстарына, достарына және басқа өмірлік жағдайларға) жүзеге асыра алады.
Мобильді аударымдар тек жеке мақсаттар үшін, жеке тұлғалар арасындағы ақшаны аудару үшін арналған және салық салуға жатпайды.
Кәсіпкерлер қызметтері мен тауарлары үшін төлемді тек бақылау-кассалық аппараттар, POS-терминалдар мен QR-кодтар арқылы қабылдап, фискалдық чектерді беруі тиіс. Дегенмен, соңғы уақытта кейбір кәсіпкерлер қолма-қол ақшамен төлеуді талап етіп, безналичный төлемдерді қабылдаудан бас тартуда.
Ақшасыз төлемдерді қабылдаудан бас тарту заңсыз болып табылады, бірінші рет бұзушылық үшін ескерту, қайталанған жағдайда 147 680 теңге (40 МӘҚК) мөлшерінде айыппұл салу қарастырылған (ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 194-бабы).
Мобильді аударымдарды бақылау салық органдары тарапынан заңсыз кәсіпкерлік қызметті көлеңкеден шығаруға, табыс жасыру мен тіркелмеген кәсіпкерлерді анықтауға бағытталған.
Осыған байланысты, 2022 жылғы 29 наурызда Қаржы министрінің № 323 бұйрығымен жеке тұлғалардың банктік шоттарында жүргізілген операцияларды кәсіпкерлік қызметтен алынған табыс ретінде анықтау критерийлері бекітілді.
Бақылауға алынатын тұлғалар – мобильді аударымдарды ай сайын 100 әртүрлі тұлғадан алатын, үш ай қатарынан мұндай аударымдарды қабылдайтын жеке тұлғалар, соның ішінде шетелдік азаматтар да бар.

2.Сұрақ: Туыстар мен достарға ақша аударуға бола ма?

Жауап: Жеке тұлғалар бұрынғыдай өздерінің жеке мақсаттары үшін: туыстарына, достарына, ата-аналарына, балаларына және басқа да өмірлік жағдайларға байланысты мобильді аударымдар жасай және қабылдай алады. Бұған қатысты ешқандай шектеу жоқ.

3.Сұрақ: Кейбір кәсіпкерлер қолма-қол ақшасыз төлемдерді қабылдаудан бас тартып, тек қолма-қол ақшамен төлем жасауды талап ете бастады. бұл қаншалықты заңды?

Жауап: «Төлемдер және төлем жүйелері туралы» Қазақстан Республикасы Заңының нормаларына сәйкес түрлі төлем тәсілдері қарастырылған – банк картасымен, QR төлемімен немесе қолма-қол ақшамен (25-бап). Қолма-қол ақшасыз төлемдерді қабылдаудан бас тарту заңсыз болып табылады және тұтынушылардың құқықтарын бұзады. Кәсіпкерлердің төлем карточкаларын пайдалана отырып төлемдерді қабылдаудан бас тартқаны үшін бірінші рет әкімшілік жауапкершілікке тартылып, ескерту жасалады, ал қайталап бұзған жағдайда – 147 680 теңге (40 АЕК) көлемінде айыппұл салынады (ӘҚБтК-нің 194-бабы).

4.Сұрақ: Егер кәсіпкер қолма-қол ақшасыз төлем қабылдаудан бас тартса, қайда жүгінуге болады?

Жауап: Қолма-қол ақшасыз төлемдерді қабылдаудан бас тарту фактілері туралы тұрғылықты жері бойынша мемлекеттік кіріс органдарына жүгіну қажет.

5.Сұрақ: Ал мысалы, такси жүргізушілері не істеуі керек? олар кассалық аппаратты өздерімен бірге алып жүре алмайды ғой.

Жауап: Жеке тасымалдаушылар жеке кәсіпкер ретінде тіркелуі керек. Мұны «e-Salyq Business», «Egov Mobile» және кейбір екінші деңгейдегі банктердің мобильді қосымшалары («Halyq bank», «Kaspi bank», «BankCenterCredit») арқылы жасауға болады. Бұл ретте қолма-қол ақшасыз төлемдерді қабылдау үшін онлайн режимінде кәсіпкерлік банк шотын ашуға болады, сол жерге көрсетілген қызметтер үшін төлемдер түседі. Ол үшін сізге тек смартфон қажет. Кассалық аппараттар мен POS-терминалдарды алып жүрудің қажеті жоқ.

6.Сұрақ: Бұл бастама кәсіпкерлердің «көлеңкеге» кетуіне әкеліп соқпайды ма?

Жауап: Қазіргі таңда салықтық міндеттемелерді адал орындау әлдеқайда тиімді. Бүгінде бизнес жүргізуге және оны дамытуға қолайлы жағдай жасалған. Салық режимдерінің тәртібі жеңілдетілді – салық мөлшерлемелері қызмет түріне байланысты тек 1-4%-ды ғана дейін құрайды. Егер мұндай жағдайда кәсіпкер мобильді аударымдар қабылдаса, онда ол қазірдің өзінде «көлеңкеде» қалып, салық бақылауына түседі. Бұл ретте мобильді аударымдарды тексеру адал салық төлеушілерге әсер етпейді. Осылайша, әділдік және міндетті салық салу принциптері жүзеге асырылады. Яғни, барлық салық төлеушілер тең болуы және алынған табыстан салық төлеуі тиіс.

 

 

Жалпы декларация. Балаларға арналған ұлттық қор.

Жалпыға бірдей декларациялау. Мобильді аударымдар.

Жалпыға бірдей декларациялау. Мобильді аударымдар.

Жалпыға бірдей декларациялау. Мобильді аударымдар.

Жалпыға бірдей декларациялау. Мобильді аударымдар.

Жалпыға бірдей декларациялау. Мобильді аударымдар.

Жалпыға бірдей декларациялау. Мобильді аударымдар.

Жалпыға бірдей декларациялау. Мобильді аударымдар.

Жалпыға бірдей декларациялау. Мобильді аударымдар.

 

 

 

11 января 2024

 

21 декабря 2023

Кедендік даулар

Заңды тұлға

Тауарлардың сыныптау

Тауарлардың кедендік құны

Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігіне (бұдан әрі – уәкілетті орган) «Р» компаниясынан кедендік төлемдер мен салықтарды есептеу туралы аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламасына шағым түсті.

Іс материалдарынан белгілі болғандай, кеден органы «шынжыр табанды тізбек/шынжыр табанды құрам» тауарын сыныптаудың дұрыстығы және нәтижесінде жалпы сомасы 20 224,6 мың теңгеге хабарлама шығарылған тауарлардың мәлімделген кедендік құнының дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді.

 «Р» компаниясы кеден органының қорытындысымен келіспей, апелляциялық шағым түсірді, онда кеден органының шешімінің күшін жоюды сұрады.

Мәселен, «Р» компаниясы шынжыр табанды тізбек – бұл тек тізбек ғана емес, сонымен қатар шынжыр табанды экскаваторларға арналған бірқатар құрамдас бөліктер (роликтер, кергіштер және т.б.) екенін кеден органы ескермеген деп түсіндіреді. Осыған байланысты «Р» компаниясы берілген СЭҚ ТН кодын дұрыс деп санайды, бұл Google іздеу жүйесімен, сондай-ақ «https://www.tks.ru/» сайтындағы деректермен расталған.

Сондай-ақ, «Р» компаниясы тауарлардың жаңадан анықталған кедендік құны – «гидравликалық балға жинағы» бойынша келіспеді, ол кеден органының ұстанымы бойынша киллограмына 5,49 АҚШ долларды құрайды. Бұл тауарды гидравликалық балғамен салыстыру дұрыс емес, өйткені бұл гидравликалық балғалардың әртүрлі үлгілері болып табылады.

Бұдан басқа, «Р» компаниясы «шынжыр табанның тартқышы» тауарын ұқсас тауармен салыстыруды дұрыс емес деп санайды, себебі салыстыру әртүрлі үлгідегі, әртүрлі салмақтағы және өндірушілердің тауарлары арасында жүргізілуде.

Сонымен қатар «Р» компаниясы тауарларға қатысты кедендік тазарту кезеңінде (гидравликалық балға, шынжыр табанды тізбек және т.б.) ТБЖ іске қосылғанын және қосымша тексерулер белгіленгенін, нәтижесінде кеден органы мәлімделген кедендік құнды қабылдағандығын атап өтеді.

Осыған байланысты «Р» компаниясы кеден органының дәлелдерін негізсіз және бұрын қабылданған шешімдерге қайшы келеді деп санайды.

Кеден органының «Н» компаниясымен (дайындаушы зауыт) жасалған келісім-шарт шеңберінде әкелінген экскаваторлық-жүк-тиегіштердің құнын төмендету бөлігіндегі уәждеріне қатысты «Р» компаниясы тексеру жүргізу барысында тауардың өзіндік құнына әсер еткен факторлар есепке алынбаған деп есептейді:

– сыртқы сауда қатынастарына қатысушылар арасында алдын ала төлем үнемі қолданылмаған, жиі жағдайларда төлем вексель жүйесін пайдалана отырып, яғни төлемді кейінге қалдыру арқылы жүргізілді;

– әкелінетін тауар сәйкесінше әртүрлі жиынтыққа ие және тауар құнының айырмашылығы бар;

– өндіруші-зауыт тауарды өндіруші ретінде қосымша келісусіз тауардың құнын өзгертуге толық құқылы және тауардың бағасын қайта қарауға, оның өзіндік құнын көтеруге немесе жеңілдіктер беруге құқылы.

Қолданыстағы сертификат негізінде «Р» компаниясы Қазақстан Республикасының аумағында «H» өнімдерін сату бойынша өндіру-зауыттың дилері болып табылады. Бұл сертификаттың болуы «Р» компаниясына артықшылықтар бермейді, сәйкесінше, «Р» компаниясы өндірілген тауарлардың бағасына әсер ете алмайды.

Осыған байланысты, «Р» компаниясы осы мән-жайларды ескере отырып, әкелінетін тауарлардың кедендік құны тауарлардың нақты төленген бағасымен тауар құнын төмендету себебінен емес, тауарлар үлгілерінің, жинақтары мен төлемінің айырмашылығына байланысты ерекшеленетінін атап өтеді. Барлық көрсетілген фактілер алдын ала жасалған актке қарсылықта көрсетілді, алайда кеден органы «Р» компаниясының уәждерін ескермей, «Р» компаниясы келіспеген бұрын айтылған дәлелдемелік негізге сілтеме жасады.

«Р» компаниясы әкелінетін тауарлардың кедендік құнын анықтау әдістерін түзетумен келісе алмайды, себебі дәлелдер дәлелсіз және негізсіз. Кедендік тексеру нәтижелері бойынша әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша «Р» компаниясы мәлімдеген әдіс (1-әдіс) біртекті тауарлармен мәміле құнының әдісіне (3-әдіс) және резервтік әдіс (6-әдіс) өзгертілді.

«Р» компаниясы әкелінетін тауарлардың кедендік құнын «Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 66-бабында белгіленген барлық талаптарды сақтай отырып, тауарларға нақты төленген баға негізінде айқындайды.

Осыған байланысты «Р» компаниясы кедендік құнды анықтаудың таңдалған әдісін дұрыс деп санайды.

Жоғарыда айтылғандардың негізінде «Р» компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.

СЭҚ қатысушының дәлелдерін қарап, кеден органы ұсынған материалдарды зерделей келе, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

1. Тауарларды сыныптау бойынша.

Кодекстің 40-бабына сәйкес тауарларды сыныптау деп қаралатын тауарларды СЭҚ ТН бойынша нақты тауар позицияларына, субпозицияларына және кіші субпозицияларына кезең-кезеңімен жатқызу түсініледі.

Тауарларды сыныптау негізгі өлшемшарттар негізінде жүзеге асырылады:

1) тауар орындайтын функция;

2) тауар жасалған материал.

Бұл ретте СЭҚ түсіндірудің негізгі қағидаларын ТН (бұдан әрі – ТНҚ) және бөлімдерге, топтарға ескертпелерді (оның ішінде тауар позицияларына, субпозицияларына ескертпелерді), сондай-ақ ерекше сыныптау мәселелерін түсіндіретін қосымша ескертпелерді қолдану негізінде тауарларды өңдеу дәрежесін ескере отырып, оларды тауар кіші субпозицияларына біржақты жатқызу қағидаты сақталады.

Кеден органы тауарларды сыныптауды, егер кеден органы тауарларды шығарғанға дейін де, кейін де кедендік декларациялау кезінде олардың дұрыс сыныпталмағаны анықтаған жағдайда жүргізеді. Бұл ретте кеден органы міндетті болып табылатын тауарларды сыныптау туралы шешім қабылдайды.

Қарастырылып отырған жағдай бойынша «Р» компаниясы ҚХР-дан «шынжыр табанды тізбек/шынжыр табанды жинақ» тауарларын әкелді. Тауарларды декларациялау ішкі тұтыну үшін шығарудың кедендік рәсімімен орналастырылған тауарларға арналған 4 декларация (бұдан әрі – ТД) және Тек немесе негізінен 8425 – 8430: өзгелер: шығарылған күнінен бастап бір жыл және одан да көп уақыт өткен толық айналмалы гидравликалық машиналардың шынжыр табанды шассилері (кедендік баж – 0%) тауар позицияларындағы жабдықтар үшін арналған СЭҚ ТН коды – 8431 49 800 9 бойынша жүргізілді.

Кейіннен, тауарлар шығарылғаннан кейін кедендік бақылау нәтижелері бойынша кеден органы осы тауарды «Тізбектер және олардың бөліктері, қара металдар: топсалы шынжырлар және олардың бөліктері: басқа шынжырлар» (кедендік баж – 10%) ретінде СЭҚ ТН – 7315 12 000 0 кодына жатқыза отырып, тауарды сыныптау туралы шешім шығарды.

«Р» компаниясы ұсынған техникалық сипаттамаға сәйкес жол тізбегі бульдозерлердің шынжыр табанды қозғалтқышында орнатуға және пайдалануға арналғаны анықталды. Тізбек әрбір екі іргелес буынның саңылаулары арқылы өтетін цилиндрлік түйреуіштермен жалғанған ілмекті жол буындарынан тұрады. Сілтемелерде жол аяқ киімдерін одан әрі бұрандату үшін тесіктер бар. Шынжыр табанды тізбек бульдозердің жұмысы кезінде қозғалған кезде жол дөңгелектерінен аяқ киімге күш пен жүкті беруге және бульдозерді жерде ұстауға арналған. Қосымша термиялық өңдеуге ұшыраған шынжыр бөліктерін штамптау және құю арқылы жасалған. Соңғы кезеңде - құрастырады. Жол шынжырлары жинақталған түрде жеткізіледі және оларды бекітуге арналған құрылғылармен жабдықталмаған. Шынжыр табанды тізбек роликті болып табылмайды.

Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының «Еуразиялық экономикалық одақтың сыртқы экономикалық қызметінің бірыңғай тауар номенклатурасына түсініктемелер туралы» 12.03.2014ж. №4 ұсынымымен бекітілген СЭҚ ТН 8431 тауар позициясына түсіндірмеге сәйкес  бөлшектерді сыныптауға қатысты жалпы ережелерді ескере отырып, осы тауар позициясына тек қана немесе негізінен 8425- 8430 тауар позицияларының машиналарында пайдалануға арналған бөлшектер кіреді.

Экскаватор немесе шынжыр табанды бульдозер секілді тауарлар СЭҚ ТН 8429 тауар позициясында «тұрақты немесе айналмалы қалақшасы бар бульдозерлер, грейдерлер, тегістеуіштер, қырғыштар, механикалық күректер, экскаваторлар, шөміш тиегіштер, тығыздағыштар және жол роликтері, өздігінен жүретіндер» ретінде сыныпталады.

Дүниежүзілік кеден ұйымының Сыныптау қорытындыларының жинағына сәйкес СЭҚ ТН 8431 49 тауар позициясы тек немесе негізінен бульдозерде пайдалануға арналған аяқ киімдермен бірге жол ретінде құрастырылған кезде жарамды ретінде жолдық буынды қамтиды.

Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, тауар – 1 және 6 сәйкес аяқ киіммен/жолдармен/пластиналармен жабдықталмаған, шассиге, катушкаларға немесе белгілі бір ұзындыққа орнату үшін жабдықтан бөлек жеткізілетін «шынжыр табанды тізбек» 7315 СЭҚ ТН тауар позициясында «Қара металдардан жасалған шынжырлар және олардың бөліктері» ретінде сыныпталады.

«Р» компаниясы әкелетін «шынжыр табанды тізбек/шынжыр табанды тізбек жинағы» аяқ киіммен/жолдармен/тақталармен жабдықталмағандықтан, тауарларды дұрыс сыныптамауға байланысты кеден органының кедендік төлемдер мен салықтарды есептеуі заңды болып табылады.

2. Тауарлардың кедендік құны бойынша.

Кодекстің 396-бабында кедендік декларациялау кезінде мәлімделген әкелінетін тауарлардың кедендік құнына кедендік бақылауды жүзеге асыру кезінде кеден органы тауарлардың кедендік құнын айқындау мен декларациялаудың дұрыстығын тексеретіні белгіленген.

Қарастырылып отырған жағдайда «Р» компаниясы 2020-2022 жж. ҚХР мен Түркиядан тауарлардың ассортименті (гидравликалық балға, гидравликалық балға жинағы, шынжыр табанды тізбек, тізбек шынжыр табанды, шынжыр табанды тізбек жинағы, шынжыр табанды тізбекті кергіш, экскаватор-тиегіш, шынжыр табанды экскаватор) әкелінді.

Тауарларды декларациялау ішкі тұтыну үшін шығарудың кедендік рәсіміне сәйкес 42 ТД бойынша жүргізілді, әкелінетін тауарлардың кедендік құнын декларант әкелінетін тауарлармен жасалған мәміленің құнын бойынша (1-әдіс) анықтайды, мұнда тауарлар бойынша ИТС:

– шынжыр табанды тізбек (СЭҚ ТН коды 7315 11 900 0) – 1,55 АҚШ доллары/кг;

– тізбек шынжыр табанды (СЭҚ ТН коды 7315 89 000 0) – 1,83 - 2,14 АҚШ доллары/кг;

– шынжыр табанды тізбек кергіші (СЭҚ ТН коды 7320 90 900 8) – 1,99 - 2,22 АҚШ доллары/кг;

– гидравликалық балға (СЭҚ ТН коды 8207 19 900 9) – 4,39 АҚШ доллар/кг;

– шынжыр табанды экскаватор (СЭҚ ТН коды 8429 52 100 9) – 4,41 АҚШ доллар/кг;

– экскаватор-тиегіш (СЭҚ ТН коды 8429 59 000 0) – 5,67 - 6,77 АҚШ доллары/кг;

– гидравликалық балға жинағы (СЭҚ ТН коды 8430 69 000 8) – 3,43 - 3,60 АҚШ доллары/кг;

– шынжыр табанды тізбек жинағы (СЭҚ ТН коды 8431 49 800 9) – 1,61 - 2,13 АҚШ доллары/кг құрады.

Жоғарыда аталған тауарларға қатысты кедендік тексеру нәтижелері бойынша әкелінетін тауарлардың мәміле құнына негізделген әдіс (1-әдіс) ұқсас тауарлармен мәміле құнына негізделген әдіске (3-әдіс) және тауарлардың кедендік құнының мөлшерінің ұлғаюымен резервтік әдіске (6-әдіс) өзгертілді.

Кеден органы мен «Р» компаниясы ұсынған құжаттар мен мәліметтерді зерделеу барысында мыналар анықталды.

Әкелінетін тауарлармен мәміленің құнын анықтау әдісін (1-әдіс) өзгерту үшін кедендік тексеру актісінде декларанттың тауарлардың құны туралы сенімсіз немесе бұрмаланған мәліметтерді декларациялау фактілерін дәлелдейтін дәлелдерді келтірмеді, оның ішінде кедендік құнды анықтаудың негізгі әдісін қолдану мүмкін болмағаны туралы дәлелді дәлелдемелер келтірмеді.

Сондай-ақ, кедендік тексеру актісі бухгалтерлік есепке алудың жай-күйі, тауардың «Р» компаниясының балансында құны және салмағы бойынша ТД-дағы тауарлар туралы мәліметтерге сәйкес қандай құн бойынша есепке алынғаны туралы мәліметтерді қамтымайды.

Мәселен, ТД-ның 31-бағанында (№1 және №6 тауар), «гидравликалық балға жинағы (жабық түрі)», өндіруші «X» тауары мәлімделген.

Шот-фактура бойынша «31» үлгісінің құны (№1 тауар) – 6 600 АҚШ долларын, бір данасының салмағы – 2 180 кг, «70» үлгісінің (№6 тауар) бір данасының құны – 1 300 АҚШ долларын, 1 дана салмағы – 407 кг құрайды.

Баға туралы ақпарат көзі ретінде «36» үлгісіндегі «гидравликалық балға жинағының» құны пайдаланылған болса, оның құны 1 дана үшін 9500 АҚШ долларын, 1 дана салмағы 2550 кг құрайды.

Бұл ретте, гидравликалық балғалар модельде ғана емес, сондай-ақ салмақ параметрлерінде де ерекшеленеді.

Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының «Тауарлардың кедендік құнын айқындау кезінде резервтік әдісті (6-әдіс) қолдану туралы» 08.06.2019ж. №138  Шешімінің 12-тармағына сәйкес егер біртектес немесе біртектес тауарлар, бір сыныптағы немесе түрдегі (біртекті немесе бірдей емес болып табылатын) тауарлар туралы мәліметтер кедендік баждарды анықтау үшін пайдаланылса, резервтік әдісті (6-әдіс) немесе біртекті пайдаланатын тауарлардың құны, мұндай ақпарат көздерінде мұндай тауарларды бағаланатын тауарлармен салыстыруға мүмкіндік беретін ақпарат (атап айтқанда, тауарлардың сипаттамасы, олардың техникалық сипаттамалары секілді мәліметтер болуы тиіс, параметрлері, коммерциялық атаулары және тауар түріне байланысты басқа сипаттамалар).

Кеден органы баға ақпаратының көзі ретінде 1 дана үшін бағаланып отырған тауардан өзгеше тауардың құнын, моделін және салмақ параметрлерін қабылдады, «жиналған гидравликалық балға» тауары бойынша  кедендік баждарды және ҚҚС есептеу заңсыз жүргізілген.

Сондай-ақ, «Р» компаниясы 2 ТД үшін 1,83 - 2,14 АҚШ доллары/кг бағамы бойынша «шынжыр табанды тізбек», «шынжыр табанды тізбек жинағы» (СЭҚ ТН коды 7315 89 000 0) тауарларды декларациялауды жүзеге асырды.

Осы тауарларға қатысты кеден органының кедендік тексеру нәтижелері бойынша ұқсас тауарлардың мәміле құнына негізделген әдіс (3-әдіс) қолданылды, мұнда баға ақпаратының көзі ретінде TД 2,18 АҚШ доллары/кг есебі бойынша қабылданған.

Бұл ретте, бұрын кедендік ресімдеу сатысында осы ТД-ға қатысты ТБЖ іске қосылды және қосымша тексеру тағайындалды, оның нәтижелері бойынша «Р» компаниясы мәлімдеген кедендік құн растайтын құжаттар негізінде қабылданған болатын.

Бұл ретте кеден органы кедендік тексеру актiсiнде декларант мәлiмдеген тауарлардың кедендiк құнын растаған кеден органы бұрын қабылдаған тауарлардың құнын қолданбау негiздемесiн көрсетпейдi.

Басқа TД үшін «Р» компаниясы тауарды мәлімдеді - «шынжыр табанды тізбек», 1 дана салмағы 704 кг, ал бұл ТД үшін баға ақпаратының көзі ТД болды, мұнда 1 шынжыр табанды тізбектің салмағы 1050 кг құрайды.

Бұл ретте, бұл тауарларды өндірушілер әртүрлі компаниялар болып табылады.

Сондай-ақ, «Р» компаниясы 3 ТД бойынша мәлімделген– «шынжыр табанды тізбек», «шынжыр табанды тізбек жинағы» (СЭҚ ТН коды 8431 49 800 9, 7315 11 900 0) тауарларды әкелді және баға ақпаратының көзі ретінде сол ТД-дан ұқсас тауарлар туралы мәліметтер алынды.

Мысалы, ТД бірінде көрсетілген тауарлар 4 позицияда мәлімделген, ал кеден органы баға ақпаратының көзі ретінде осы ТД-дан ең жоғары құнды пайдаланады. Бұл ретте салмақ көрсеткіштері мен мақала нөмірлерінің айырмашылығы бар.

Кодекстің 69-бабының 1-тармағына сәйкес әкелінетін тауарлардың кедендік құнын біртекті тауарлармен жасалған мәміле құнына (3-әдіс) негізге ала отырып айқындау кезінде біртекті тауарлармен жасалған мәміленің құны бірдей коммерциялық деңгейде және мәні бойынша бағаланатын тауар қандай мөлшерде пайдаланылса.

Кодекстiң 69-бабында белгiленген шарттарды сақтамау салдарынан бiртектес тауарлармен мәмiле құнына негiзделген әдiс (3-әдiс) қолданылмайды.

Сонымен қатар, «Р» Компаниясы (Сатып алушы) Түркияның «H» Компаниясымен (Сатушы) жасасқан келісім-шарт негізінде – «тиегіш экскаватор», «шынжыр табанды экскаватор» тауарлар әкелу жүзеге асырылған.

Осы келісім-шарттардың талаптарына сәйкес Сатушы сатады, ал Сатып алушы EXW (шетелдік) және CIP (ҚР) шарттарында келісім-шарттың ажырамас бөлігі болып табылатын проформалық шот-фактураларда көрсетілген мөлшерлер мен бағаларға сәйкес сатып алады.

Кедендік тексеру кезінде кеден органы бір шарт бойынша жеткізілетін аттас тауарларды (экскаватор, шынжыр табанды экскаватор) «Р» Компаниясы әр түрлі бағамен декларациялайтынын анықтады.

Осылайша, «Р» Компаниясы «Н» Компаниясынан 5,67 АҚШ доллары/кг құнымен әкелінген ТД – «тиегіш экскаватор» өнімін жариялады. Егер бұрын басқа ТД бойынша жоғарыда аталған жөнелтушіден және бір келісімшарт бойынша бұл өнім 5,85 АҚШ доллары/кг құнымен мәлімделген.

Кеден органының ұстанымына сәйкес тауарлардың бағасы сатушының шот-фактуралары бойынша ерікті түрде белгіленеді. Бұл ретте банк валюталық бақылауда осы келісімшарт бойынша тиісті баға спецификациясын тіркеген жоқ, мұндай ақпарат тек шот-фактураларда әрбір ТД бойынша жеке көрсетіледі.

Сонымен қатар, «Р» Компаниясының келісім-шарт бойынша сатушыға                   3 401 еуро сомасында кредиторлық берешегі бар.

Кодекстің 65-бабына сәйкес тауарлардың кедендік құны және оны анықтауға байланысты мәліметтер сенімді, сандық және құжатпен расталған мәліметтерге негізделуге тиіс.

Кодекстің 66-бабының 3-тармағында импортталатын тауарлар үшін іс жүзінде төленген немесе төленуге жататын баға сатып алушы тікелей сатушыға немесе сатушының пайдасына басқа тұлғаға төлеген немесе жүзеге асыруға жататын барлық төлемдердің жалпы сомасы болып табылады деп көрсетілген. Бұл ретте төлемдер Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған кез келген нысанда тікелей немесе жанама түрде жүргізілуі мүмкін.

Кодекстің 66, 68-72-баптары тауарлардың кедендік құнын айқындау әдістерін қолдану тәртібін анықтайды.

Мәміле құны негізінде кедендік құнды анықтау мүмкін болмаған жағдайда, аталған әдістердің әрқайсысы дәйекті түрде қолданылады. Бұдан басқа, егер тауарлардың кедендік құнын алдыңғы әдіспен анықтау мүмкін болмаса, әрбір келесі әдіс қолданылады.

Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 27.03.2018ж. №42 шешімімен бекітілген Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкелінетін тауарлардың кедендік құнына кедендік бақылауды жүзеге асыру ерекшеліктері туралы ереженің 5-тармағына сәйкес, импортталатын тауарлардың бірдей немесе ұқсас тауарлардың бағасымен салыстырғанда төмен бағасын анықтау тауарлардың кедендік құнын сенімсіз анықтаудың белгісі болып табылады. Көрсетілген мән-жайларды анықтау тауарлардың кедендік құнына кедендік тексеруді тағайындау және жүргізу үшін негіздердің бірі болып табылады, бірақ кедендік құнды айқындау әдісін жою және (немесе) өзгерту үшін негіз болып табылмайды.

Сонымен қатар, жоғарыда аталған шешімнің 8-тармағына сәйкес, тауарлардың кедендік құнына мониторинг жүргізу кезінде кеден органы құжаттарды және (немесе) ақпаратты, оның ішінде жазбаша түсініктемелерді сұратуға (талап етуге) құқылы.

Бұл ретте, кедендік тексеру актiсiнде «Р» Компаниясы талаптың шеңберiнде кеден органы сұраған құжаттарды және (немесе) ақпаратты ұсынған-ұсынбағаны туралы мәлiметтер қамтылмайды.

Сондай-ақ, осы шарт бойынша екінші деңгейлі банктің «Келісімшарттар бойынша міндеттемелердің толық көлемде орындалуы» ақпараты бар, сонымен қатар аудиторлық қорытындыда жоғарыда аталған шарттар бойынша ақша қаражаттарының қозғалысын есепке алу жағдайы көрсетілмеген (айналым балансы, салыстыру актісі, тауарды қабылдау шот-фактурасы және т.б.).

Сонымен қатар, тексеру актісі бірдей/ұқсас тауарлардың баға диапазонын көрсететін салыстырмалы талдау нәтижелерін көрсетпейді. Көрсетiлген бағалардың болмауына байланысты Кодекстiң 72-бабының 5-тармағының екi баламалы шығыстардың ең жоғарысын кеден мақсаттары үшiн пайдаланбау туралы талаптарының орындалғанын анықтау мүмкiн емес.

Кедендік тексеру актiсiнде әкелiнетiн тауарлармен мәмiле құнының әдiсiн өзгерту туралы дәлелдер жоқ (1-әдiс) және баға ақпаратын қолдану жөнiндегi талдау дұрыс емес жүргiзiлгенiн ескере отырып, кедендiк баждарды, салықтарды есептеу заңсыз болып табылады.

Апелляциялық комиссияның шешімімен әкелінетін тауарларды сыныптауға қатысты кедендік тексеру нәтижелері заңды, ал тауарлардың кедендік құнын төмендету бөлігінде заңсыз деп танылды.

21 декабря 2023

Кедендік даулар

Заңды тұлға

Өзге де кедендік мәселелер

Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) кедендік төлемдер мен салықтарды есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «Т» компаниясының шағымын алды.

Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы «Қарашығанақ мұнайгаз конденсаты кен орны бойынша өнімді бөлу туралы түпкілікті келісімнің» ережесіне сәйкес кедендік төлемдер мен салықтарды төлеу мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 960 218,4 мың теңгеге хабарлама шығарылды.

«Т» компаниясы кеден органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.

Мәселен, «Т» компаниясы кедендік төлемдер мен салықтарды есептеуді негіздеу үшін кеден органы Қарашығанақ мұнайгаз конденсаты кен орнының 18.11.1997ж. мердігерлік учаскесінің өнімдерін Қазақстан Республикасының компаниялары мен Үкіметі арасында бөлу туралы түпкілікті Келісімнің (бұдан әрі – ӨБТК) ережелеріне сілтеме жасайтынын түсіндіреді.

Кедендік тексерудің қорытындыларына сүйене отырып, «қосалқы мердігер» термині ӨБТК мағынасында «О» компаниясына тауарлар жеткізетін немесе қызметтер көрсететін кез келген тұлға деп түсініледі.

Сонымен қатар, «Т» компаниясы тауарлар импорты кезінде кедендік декларациялау сәтінде қолданыста болған ағымдағы заңнамаға сәйкес «АСТАНА-1» АЖ-да есептелген кедендік төлемдер мен салықтарды төлеуді жүргізді.

Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексіне сәйкес мемлекет келісімшарттық қатынастарға түсе отырып, жеке және заңды тұлғалар сияқты азаматтық құқықтың субъектісі болады. Мұндай жағдайларда мемлекетке заңды тұлғалар туралы кодекстің нормалары қолданылады.

Азаматтық заңнаманың, атап айтқанда 270-баптың нормаларына сүйене отырып, «Т» компаниясы 1997 жылғы жағдай бойынша тұрақтандырылған заңнамаға сәйкес кеден төлемдерін төлеу бойынша ӨБТК нормаларынан туындайтын міндеттерді «Т» компаниясына жүктеу заңсыз және азаматтық құқық қағидаттарына қайшы келеді деп санайды.

Алайда ӨБТК қатысушылары, оның ішінде мемлекеттік орган азаматтық құқықтың негіз қалаушы қағидатын бұзады, үшінші тұлғаларға қатысты олардың келісімінсіз міндеттер жасайды.

Сонымен қатар, «Т» компаниясы ӨБТК тарапы болып табылмайды және «Т» компаниясының ӨБТК мазмұны белгісіз.

Бұдан басқа, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 13.12.2011ж. №1525 қаулысымен бекітілген салық режимі туралы Нұсқаулықтың (бұдан әрі – Салық режимі туралы нұсқаулық) 31-тармағына сәйкес мердігер өзіне қызмет көрсететін немесе тауар сататын өзінің қосалқы мердігерлеріне мұндай қосалқы мердігерлер мен олардың қызметкерлері салық заңнамасына сәйкес салық төлеуге тиіс екенін хабарлауға тиіс.

Мемлекет келісімшарттық қатынастарға түскеннен кейін, оның нормалары белгісіз адамдар тобына қолданылады, сондықтан тұрақтандырылған заңнамаға сәйкес кедендік төлемдерді төлеу қажеттілігі туралы хабарламайды.

Сонымен қатар, «Т» компаниясы мен «О» компаниясы арасында жасалған бірде – бір шартта қосалқы мердігер – «Т» компаниясы 1997 жылғы заңнамаға және ӨБТК ережесіне сәйкес кедендік төлемдерді төлеуге міндетті екендігі туралы талаптар жоқ.

Кеден органы көрсеткен шарттар «Т» компаниясы мен «О» компаниясы арасында жасалды, ол салық режимі туралы нұсқаулыққа сәйкес мердігер болып табылмайды.

Салық режимі туралы Нұсқаулықтың ережелерінен кеден заңнамасының режимі тек мердігерге және оның тікелей қосалқы мердігерлеріне қатысты болады.

Осылайша, мердігер тартқан тұлғалар ӨБТК бойынша қосалқы мердігер болып табылады, тиісінше кеден заңнамасының тұрақтылық режимі осындай тұлғаларға ғана қолданылады.

Бұдан басқа, «Т» компаниясы кеден органының БСК 105330 (жер қойнауын пайдаланушылардан түсетін өзге де түсімдер) бойынша кедендік төлемдерді төлеу жөніндегі ұстанымымен келіспейді.

Қазақстан Республикасының жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы заңнамасы бойынша мұнай саласындағы жер қойнауын пайдаланушы құзыретті органмен көмірсутектерді барлауға және өндіруге келісімшарт жасасқан не жер қойнауын пайдалануға лицензия алған тұлға болып табылады.

Алайда, «Т» компаниясы жер қойнауын пайдаланушы болып табылмайды, өйткені оның келісімшарты мен лицензиясы жоқ.

Сондай-ақ қаралып отырған мәселе бойынша «Т» компаниясында кеден органының талаптарын, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Салық комитетінің 19.04.2008ж. №НК-УКН-5-15/3908 және 26.03.2009ж. №СК-23-43/2733 хаттарын нивелирлейтін мемлекеттік органдардың түсіндірмелері бар.

Бұл ретте импортталатын тауарлардың бір бөлігі - «муфтасыз қосылыстары бар қаптама құбырлары» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 12.06.1997ж.            №960 қаулысына сәйкес  (СЭҚ коды – 7304 29 300 3) ӨБТК бойынша кедендік баждардың бажсыз мөлшерлемелері болып табылады.

Жоғарыда айтылғандардың негізінде «Т» компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.

СЭҚ қатысушысының дәлелдерін қарап, кеден органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 393-бабына сәйкес (бұдан әрі – Кодекс) тауарларды шығару фактісін растайтын мәліметтерді тексеру мақсатында кеден органдары тауарлардың Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкелінгені және (немесе) Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағында болғаны туралы кеден органдарында ақпарат болған кезде Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағындағы тауарларға қатысты кедендік бақылау жүргізе алады Еуразиялық экономикалық одақтың және (немесе) Қазақстан Республикасының кеден заңнамасын бұза отырып.

Қаралып отырған жағдайда «Т» компаниясы Аргентина, Мексика, Румыния, Италия, Уругвай компанияларымен жасалған келісімшарттар шеңберінде тауарларға 97 декларация (бұдан әрі – ТД) бойынша мәлімделген тауарларды (муфталар, құбырлар, қаптама тігіссіз болат құбырлар) әкелуді жүзеге асырды.

Тауарлар ішкі тұтыну үшін шығарудың кедендік рәсімімен орналастырылған, оларды «Т» компаниясы декларациялаған кезде кедендік ресімдеу және әкелу кедендік баждары үшін кедендік алымдар ТД берілген күні қолданыстағы заңнамада белгіленген мөлшерлемелер бойынша және мөлшерде төленген.

Кейіннен кеден органы кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша кедендік төлемдер мен салықтарды есептей отырып, тексеру нәтижелері туралы хабарлама шығарылды, оның ішінде:

– кедендік ресімдеу үшін кедендік алымдар (106201);

– жер қойнауын пайдаланушылардан түсетін өзге де түсімдер (105330);

– ҚҚС (105102) және төлемдердің осы түрлері бойынша өсімпұлдар.

«Қазақстан Республикасындағы Кеден іс туралы туралы» 20.07.1995ж. №2368 Заң күші бар «Кеден туралы» Заңға сәйкес мердігердің, оның қосалқы мердігерлерінің және оператордың кеден бажын төлеуін белгілейтін ӨБТК ережесінің нормалары мен салық режимі туралы нұсқаулықтар Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен бекітілген тізбе бойынша кедендік төлемдер мен салықтарды есептеу үшін негіз болды Қазақстан 12.06.1997ж. №960, сондай-ақ кедендік ресімдеу үшін кедендік құнның 0,2% мөлшерінде алым төлеу.

«Т» компаниясының «О» компаниясына тауарларын сату фактісі 241 шот-фактуралармен және тауарларды бір жаққа жіберуге арналған жүкқұжаттармен расталады.

Тауарларды жеткізуге арналған келісімшартқа сәйкес «О» компаниясы «Т» компаниясының (Өнім берушінің) тауарларды жеткізуге мүмкіндігі бар және оны жүзеге асырғысы келеді деп күтеді.

Жеткізуші шот-фактураны ұсынуы керек және әр шот-фактураға жеткізуші қол қойылған тауарлы-материалдық құндылықтарды бүйірден босатуға арналған шот-фактураны қоса беруі керек.

ӨБТК ережелеріне және салық режимі туралы нұсқаулыққа сәйкес мердігер, оның қосалқы мердігерлері және операторы кеден платеж туралы Заңға сәйкес кедендік төлемдер мен салықтарды төлейді.

Бұл ретте ӨБТК 5-қосымшасының XXXII бабына сәйкес мердігер кез келген жобаларды дайындауға, кез келген материалдарды немесе тауарларды жеткізуге, кез келген Қызметтерді көрсетуге немесе жобаның кез келген бөлігін орындауға қосалқы мердігер беретін кез келген тұлға қосалқы мердігер болып табылады.

ӨБТК-нің 19.7-бөлімінде мердігер, оның қосалқы мердігерлері және операторы «Шетелдік инвестициялар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының ережелерімен енгізілген өзгерістерді ескере отырып, «Кеден іс туралы» Заңға сәйкес кедендік баждарды төлейді деп көзделген.

Салық режимі туралы Нұсқаулықтың 20-тармағына сәйкес қосалқы мердігер қызмет бойынша тауарлар мен қызметтерді алу жөнінде мердігермен қарым-қатынасы бар жеке немесе басқа тұлға болып табылады.

Бұл ретте Оператор мердігердің атынан агент ретінде іс-әрекеттерді орындайтынын және мердігердің құқықтарын, артықшылықтарын, өкілеттіктері мен міндеттемелерін іске асыратынын, ал операциялық компания келісім бойынша оператордың функцияларын орындау үшін оператор құрған заңды тұлғаны білдіретінін атап өткен жөн.

ӨБТК жасасу сәтінде қолданыста болған «Кеден іс туралы» Заңның 110-бабына сәйкес әкелінетін тауарларға кедендік баж мөлшерлемелерін Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеп, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1997.06.12 №960 қаулысымен бекітілген.

«Кеден іс туралы» Заңның 118-бабына сәйкес кедендік шекара арқылы өткізілетін тауарларды кедендік ресімдегені үшін Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен және мөлшерде кедендік алымдар алынады. Заңды және жеке тұлғалар кедендік шекара арқылы өткізетін тауарларды кедендік ресімдегені үшін кедендік алым ставкасы тауарлардың кедендік құнының 0,2% мөлшерінде «Кедендік төлемдер ставкалары туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 07.11.1995ж. №1479 қаулысымен бекітілген (ӨБТК жасасу сәтінде қолданылды).

Осыған ұқсас ережелер салық режимі туралы Нұсқаулықтың 115, 117-тармақшаларында да көзделген, оған сәйкес импорттық және экспорттық операцияларды жүзеге асыру кезінде мердігер мен оның қосалқы мердігерлері кедендік ресімдеу үшін кедендік құнның 0,2% мөлшерінде алым төлейді және «Кеден іс туралы» Заңға сәйкес 01.10.1997ж. өзгерістер мен толықтырулармен кедендік баждарды ставкалар бойынша төлейді осы Нұсқаулыққа №9 қосымшада келтірілетін әкелінетін тауарларға кедендік баждар.

Еуразиялық экономикалық одақ Кеден кодексінің (бұдан әрі – ЕАЭО КК) 460-бабының 2-тармағында осы Кодекс күшіне енгенге дейін Қазақстан Республикасында жер қойнауын пайдалану (отын-энергетика секторы) саласында туындаған және ол күшіне енгеннен кейін туындайтын құқықтық қатынастарға Қазақстан Республикасының кеден заңнамасы қолданылатыны белгіленген, оған сәйкес тиісті заңдар қолданылады келісімшарттар, ал Қазақстан Республикасының мұндай кеден заңнамасымен реттелмеген бөлігінде ЕАЭО КК ережелері қолданылады.

Жоғарыда баяндалғандардың негізінде ӨБТК-нің жоғарыда баяндалған нормалары мен салық режимі туралы нұсқаулықтарды ескере отырып, кеден органының кедендік тексеру нәтижелері бойынша кедендік төлемдер мен салықтарды есептеуі заңды болып табылады.

ӨБТК ережелеріне және салық режимі туралы Нұсқаулықтың 10-тарауының 31-тармағына сәйкес мердігер өзіне қызмет көрсететін немесе тауар сататын өзінің қосалқы мердігерлеріне мұндай қосалқы мердігерлер мен олардың қызметкерлері салық заңнамасына сәйкес салық төлеуі тиіс екенін хабарлауға тиіс.

Бұдан басқа, кеден органдары Қазақстан Республикасы Үкіметінің 12.06.1997ж. №960 қаулысымен бекітілген тізбе бойынша «Кеден іс туралы» Заңға сәйкес өз қосалқы мердігерлеріне кедендік әкелу баждарын төлеу қажеттігі туралы хабарлау, сондай – ақ кедендік ресімдеу үшін 0,2% - 0,4% мөлшерінде алым төлеу қажеттігі туралы «О» компанияларын атап өтті кедендік құннан.

«Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің кейбір бұйрықтарына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 19.12.2018ж. №1093 және 07.11.2018ж. №979 бұйрығымен «Қазақстан Республикасының Бірыңғай бюджеттік сыныптамасының кейбір мәселелері» Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 18.09.2014ж. №403 бұйрығына өзгерістер мен толықтырулар енгізілді.

Жоғарыда көрсетілген бұйрықтарға сәйкес Қазақстан Республикасының Бірыңғай бюджеттік сыныптамасы 105330 – «Жер қойнауын пайдаланушылардан түсетін өзге де түсімдер» кодымен толықтырылды.

Осылайша, ӨБТК шеңберінде жасалған жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттар шеңберінде тауарларды әкелу кезінде төленетін кедендік әкелу баждары КБК 105330-ға төленуге жатады.

Тауарларға – «қаптамасыз болаттан жасалған құбырларға» келетін болсақ, «Т» компаниясы бұл тауарларды ЕАЭО СЭҚ ТН тауарлық субпозициясында 40 ДТ – 7304 29 300 3 (муфтасыз қосылыстары бар қаптама құбырлары) - 5% мөлшерінде кедендік әкелу баж салығын төлей отырып, кеден заңнамасына сәйкес ТД тапсырған күні белгіленген.

Бұл ретте салық режимі туралы №9 қосымша нұсқаулыққа және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 12.06.1997ж. № 960 қаулысына сәйкес муфтасыз қосылыстары бар тігіссіз қаптама құбырлары үшін 7304 29 СЭҚ ТН коды бойынша кедендік әкелу баж салығы салынбайды.

«Т» компаниясы ӨБТК бойынша қосалқы мердігер болып табылатынын және ӨБТК жасалған күнгі қолданыстағы кеден және салық заңнамасының ережелеріне бағынатынын ескере отырып, кедендік төлемдер мен салықтарды төлеу салық режимі туралы нұсқаулыққа және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 12.06.1997ж. №960 қаулысына сәйкес бажсыз мөлшерлемемен жүзеге асырылуы тиіс.

Жоғарыда аталған ӨБТК ережелерін ескере отырып, салық режимі туралы нұсқаулыққа және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 12.06.1997ж. №960 қаулысына сәйкес, кедендік тексеру нәтижесі бойынша «қаптамасыз болат құбырлар» тауарларына қатысты 40 ТД кедендік баж салығын есептеу заңсыз, ал қалғандарында заңды деп табылады.

Апелляциялық комиссияның шешімімен, «қаптамасыз болат құбырлар» тауарларға қатысты 40 ТД бойынша кедендік әкелу бажының есептелуі бөлігінде кедендік тексеру нәтижелері жойылды, ал қалғандары өзгеріссіз қалдырылды.

21 декабря 2023

Кедендік даулар

Заңды тұлға

Тауарлардың классификациясы

 

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне (бұдан әрі – уәкілетті орган) «P» компаниясынан Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментіне (бұдан әрі – кеден органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға кедендік төлемдер мен салықтарды есептеуге қатысты шағым түсті.

Іс материалдарынан анықталғандай, кеден органы тауарлардың дұрыс жіктелуі бойынша – «жарықтандыру және жарық діңгегі бар дизель - генератор қондырғылары» кедендік тексеру жүргізіп, нәтижесінде жалпы сомасы 14 711,2 мың теңгеге хабарлама берілді.

«Р» компаниясы кеден органының қорытындысымен келіспей, апелляциялық шағым түсіріп, онда кеден органының шешімінің күшін жоюды сұрады.

Кедендік төлемдер мен салықтарды есептеу үшін «Р» компаниясы – «генераторлық жинақтар» әкелетін тауарларға қатысты сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасының (бұдан әрі – ЕАЭО СЭҚ ТН) қате тағайындалған коды ЕАЭО СЭҚ ТН – 8502 11 субпозициялары негіз болды, қолда бар номиналды қуатқа байланысымен.

«Р» компаниясы тауарларды және олардың мақсатын дұрыс түсіндірмеуіне байланысты кедендік тексеру нәтижесінде кеден органы берген ЕАЭО СЭҚ ТН кодтарымен келіспейді.

«Р» компаниясының пікірінше, кеден органының тауарлар – «жарықтандыру және жарық діңгегі бар дизель - генератор қондырғылары» жарықтандыру жабдығына қатысты болуы керек деген уәждері олардың жарықтандыру қабілетіне ие болғандықтан қисынсыз, себебі бұл өнімнің негізгі мақсаты оны жарықтандыру опциясы бар электр қуатымен жабдықтау болып табылады.

Жоғарыда айтылғандардың негізінде «Р» компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.

Сыртқы экономикалық қызмет қатысушының дәлелдерін қарап, кеден органы ұсынған материалдарды зерделей келе, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Қарастырылып отырған іс бойынша, «Р» компаниясы 2020 жылғы қарашадан 2021 жылғы тамызға дейінгі кезеңде 3 ТД бойынша, сыртқы экономикалық келісім-шарттар негізінде Қытайдан тауарлар – «жарықтандыру және жарық діңгегі бар дизель - генератор қондырғылары» импортталған. .

«Р» компаниясы қарастырылып отырған тауарларды кедендік декларацияда декларациялау кезінде ЕАЭО СЭҚ ТН – 8502 11 тауар коды субпозициясында «Поршеньді іштен жанатын қондырғылар мен электр генераторлары сығымдалған тұтану бар қозғалтқыш (дизельді немесе жартылай дизельді)» деп жариялады, Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің 14.07.2012ж. №54 «ЕАЭО СЭҚ ТН бірыңғай және ЕАЭО Бірыңғай кедендік тарифін бекіту туралы» (бұдан әрі – БКТ) сәйкес кедендік әкелу бажының - 0% мөлшерлемесімен.

Тексеру барысында кеден органы қаралып отырған тауарларға, ЕАЭО СЭҚ ТН коды – 9405 40 910 9 «Қызу шамымен пайдалануға арналған басқа материалдардан жасалған шамдар өзге де электр шамдары мен жарықтандыру жабдықтары» ретінде тауарларды сыныптау туралы шешім қабылдады, БКТ сәйкес кедендік әкелу бажының - 12% мөлшерлемесімен.

Техникалық сипаттамаға сәйкес қарастырылып отырған өнім – «PCA POWER PKM-4000MLT жарықтандыру мұнарасы бар дизельдік генератор (механикалық көтергішпен)», дизельді іштен жану қозғалтқышымен басқарылатын бір электр генераторымен жабдықталған жылжымалы (автомобиль тіркемесі) электр станциясы. Қондырғы қараңғыда жарықтандыру үшін (монтаждау кезінде, жол, апаттық және т.б. жұмыс кезінде) 4 металл галогенді прожектормен жабдықталған, 9 секциялы діңгекпен, сондай-ақ қосымша жабдықты қуаттандыруға және қуаттандыруға арналған 2 шығыс розеткамен (IP44) жабдықталған құралдар.

Қарастырылып отырған өнімнің техникалық сипаттамасына сәйкес, оның негізгі мақсаты қажет жерде жарықтандыруды қамтамасыз ету болып табылады, яғни құрылыс, апаттық көмек, өндірістік жөндеу, коммуналдық қызметтер, тау-кен жұмыстары, оқиғаны жарықтандыру. Металл галогендік шамдар 4200 шаршы метрден астам жарықтандыруды қамтамасыз етеді.

Осылайша, техникалық құжатта қарастырылып отырған өнімнің негізгі функциясы – «жарықтандыру мұнарасы» әртүрлі жерлерде жарықтандыруды қамтамасыз ететіні анық көрсетілген. Жарық мұнарасы үшін электр қуатын өндіру (электр тогын өндіру) қосымша функция болып табылады, сондықтан бұл жабдықты «ток генераторлары» ретінде емес, «жарықтандыру» жабдығы ретінде қарастырған жөн.

Бұл жабдықтың қуаты 8 кВА (6,4 кВт), жарықтандыру шамдарының жалпы қуаты 4 кВт. Осылайша, генератордың негізгі қуаты жарықтандыру шамдарымен тұтынылады. Айта кету керек, үздіксіз режимде жеткілікті ұзақ уақыт бойы тұрақты жұмыс істеу үшін дизельдік генератор өз мүмкіндіктерінің шегінде жұмыс істемеуі керек, өйткені максималды жүктеме жабдықты зақымдауы мүмкін. Қосымша жабдықты және электр құралдарын дизельдік генераторға шығыс розеткалары (IP44) арқылы қосуды қысқа уақытқа ғана жасауға болады, өйткені генераторда жарықтандыру мұнарасының тұрақты жұмыс істеуі үшін әрқашан қуат қоры болуы керек.

Бұл ретте техникалық құжатта техникалық сипаттамаларды қоспағанда, негізгі жабдық ретінде дизельдік қондырғының жұмыс істеуі және жұмыс істеуі туралы ақпарат жоқ.

Сонымен қатар, ЕАЭО СЭҚ ТН түсіндірмеге сәйкес 8502 тауар позициясында - «Дәнекерлеу жабдығына арналған электр генераторлық қондырғылар» тауарларды жіктеуге арналған ұғымдар бар. Осылайша, жоғарыда келтірілген түсініктемелерге сәйкес дәнекерлеу жабдығына арналған электр генераторлық қондырғылар, егер олар бөлек жеткізілсе және дәнекерлеу бастиектері немесе дәнекерлеу құрылғылары жоқ болса, осы позицияға жатады. Алайда, егер олар дәнекерлеу бастиектерімен немесе дәнекерлеу құрылғыларымен бірге жеткізілсе, олар 8515 - «электр дәнекерлеу машиналары мен аппараттары» тауар позициясына жатады.

Осылайша, тауарларды жеткізуді ескере отырып - «жарықтандыру діңгегі бар PCA POWER PKM-4000MLT дизельдік генератор (механикалық көтергішпен)» барлық керек-жарақтарымен бірге, бұл жабдық ЕАЭО СЭҚ ТН - 9405 40 910 9 «Қызу шамымен пайдалануға арналған басқа материалдардан жасалған шамдар өзге де электр шамдары мен жарықтандыру жабдықтары» тауарлық субпозициясына жатқызылуы керек, кедендік әкелу бажының - 12% мөлшерлемесімен.

Сонымен қатар, кеден органы кеден органының ақпараттық жүйесінде қамтылған ұқсас тауарлардың импортына талдау жүргізді, нәтижесінде тауарларды кедендік ресімдеу фактілері анықталды – «дизель генераторының негізіндегі жарықтандыру діңгегі белгіленген» 9405 тауар позициясында Қазақстан Республикасының 9 облысы бойынша 65 бірлік мөлшерінде тіркелді.

Сондай-ақ Ресей Федерациясының аумағында 2020-2022 жылдары 9405 тауар позициясы бойынша «дизель генераторының негізіндегі жарықтандыру діңгегі белгіленген» 135 тауар тіркелді.

Жоғарыда көрсетілген мән-жайларды ескере отырып, тауарларды дұрыс жіктемеу салдарынан кеден органының кедендік тексеру нәтижелері бойынша кедендік баждарды және ҚҚС есептеу заңды болып табылады.

Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.