Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес азаматтар профилактикалық егулерден бас тартуға құқылы. Бұл құқық «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Кодексте бекітілген және азаматтың ерікті келісім қағидатына негізделеді. Вакцинация тек азаматтың немесе кәмелетке толмаған баланың заңды өкілінің ақпараттандырылған келісімімен жүргізіледі.
Екпеден бас тарту жазбаша түрде медициналық ұйымға ұсынылады және тиісті медициналық құжаттамаға тіркеледі. Бұл ретте медицина қызметкері азаматқа немесе баланың заңды өкіліне вакцинацияның пайдасы мен ықтимал салдарлары туралы толық ақпарат беруге міндетті.
Сонымен қатар, вакцинациядан бас тарту белгілі бір құқықтық және әлеуметтік салдарға әкелуі мүмкін.
- эпидемиологиялық ахуал нашарлаған жағдайда егілмеген балалар мектепке дейінгі ұйымдарға немесе білім беру ұйымдарына уақытша жіберілмеуі мүмкін;
- жұқпалы аурулар тіркелген ошақтарда шектеу шаралары қолданылуы ықтимал;
- кейбір қызмет түрлерінде (медицина, білім беру, қоғамдық тамақтану және т.б.) профилактикалық екпелер міндетті талап болуы мүмкін.
Вакцинация – инфекциялық және паразиттік аурулардың алдын алудың ең тиімді тәсілдерінің бірі. Ол жеке адамның ғана емес, тұтас қоғамның денсаулығын қорғауға бағытталған. Ұжымдық иммунитет қалыптастыру арқылы халық арасында аурулардың таралу қаупі төмендейді.
Сондықтан екпеден бас тартпас бұрын медициналық мамандармен кеңесіп, ғылыми негізделген ақпаратқа сүйене отырып шешім қабылдау ұсынылады.
Мысалы, Айжан 5 жасар баласына екпе жасатқысы келмеді. Ол медициналық ұйымға барып, жазбаша өтініш берді. Дәрігер оған екпенің пайдасы мен ықтимал салдарын түсіндірді. Өтініш пен ақпарат медициналық картасына тіркелді. Айжан баласының кейбір мекемелерге уақытша бара алмай қалуы мүмкін екенін білді. Ақпаратты алған соң, ол шешімін өз еркімен қабылдады.
Баланың стационарлық емдеу кезінде ата-анасының немесе заңды өкілінің бірге болуы Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасы мен медициналық практикасына сәйкес реттеледі. Бұл құқығыңыз баланың жасына, денсаулық жағдайына және медициналық көрсеткіштерге байланысты анықталады.
Қызметті алуға кім құқылы?
18 жасқа дейінгі кәмелетке толмаған балалар.
Заңды өкілдер: ата-ана, қамқоршы немесе қорғаншы.
Баланың жасына байланысты тәртіп
- 3 жасқа дейінгі балалар
Ата-анасына немесе заңды өкіліне толық құқығы беріледі.
Қызмет ерекшеліктері:
- Қосымша төсек-орын беріледі.
- Бірге жатқаны үшін қосымша төлем алынбайды (медициналық көрсеткіштерге сәйкес).
- Ата-ана баланы күту процесіне толық қатыса алады.
Мысалы, 2 жасар сәби операциядан кейін қалпына келтіру палатасында жатыр. Ата-ана балаға түнгі және күндізгі күтім көрсетіп, дәрігерлермен бірге емдеу жоспарын талқылай алады.
- 3–18 жас аралығындағы балалар
Бірге жату тек медициналық көрсеткіш болған жағдайда немесе медициналық ұйымның мүмкіндігіне байланысты рұқсат етіледі.
Медициналық көрсеткіштерге мысал:
- Баланың жағдайы ауыр немесе операциядан кейін қалпына келтіру кезеңінде.
- Мүгедектігі бар балалар.
- Психоэмоционалдық немесе неврологиялық ерекшеліктері бар балалар.
- Дәрігердің арнайы қорытындысы бойынша.
Мысалы, 10 жасар бала инсульттан кейін қалпына келтірілуде. Дәрігер шешімі бойынша ата-ана балаға арнайы күтім көрсету үшін палатасында бірге болады.
- 14 жас және одан жоғары балалар
- Кейбір медициналық шешімдерді бала өз бетінше қабылдай алады (заңда көрсетілген шектерде).
- Ата-ананың бірге болуына тыйым салынбайды.
- Медициналық ұйым ішкі ережелеріне сәйкес жағдай жасайды.
Мысалы: 15 жасар жасөспірімге дәрігер тағайындаған емдеу процедурасы бар, бірақ ата-анасы қалаған жағдайда палатасында бірге бола алады.
Төлем мәселесі
- 3 жасқа дейін: әдетте тегін.
- 3–18 жас: медициналық көрсеткіш болмаса, кейбір ауруханаларда ата-анаға арналған қосымша орын ақылы болуы мүмкін (ішкі ереже бойынша).
Ата-ананың құқығы
Ата-ана немесе заңды өкіл ретінде Сіз:
- Баланың денсаулығы туралы толық ақпарат ала аласыз.
- Емдеу процесіне қатыса аласыз.
- Медициналық ұйым басшылығына жазбаша өтініш бере аласыз.
- Егер қажет болса, жоғары тұрған органға немесе сотқа шағымдануға құқылысыз.
Баланың жағдайы ауыр болса, әр жас санаты бойынша қосымша не істеу керек?
3 жасқа дейін – ата-ана міндетті түрде бірге болады.
3–18 жас – дәрігердің қорытындысы қажет, медициналық ұйым мүмкіндігін қарастырады.
Үйге дәрігер шақырту – науқастың немесе оның туыстарының жағдайына байланысты дәрігерді үйге шақыру мүмкіндігі. Бұл қызмет әсіресе ауырған, жүруі қиын немесе инфекциялық аурулары бар адамдар үшін қолжетімді.
Үйге дәрігер шақыруға тек келесі жағдайларда құқылы боласыз:
Жоғары дене қызуы: 38 °C және одан жоғары;
Жай-күйінің айқын нашарлауы: жалпы әлсіздік, қатты шаршау;
Артериялық қысымның көтерілуі: ауыр жағдайда;
Қайталанатын іш өту: диарея;
Қатты ауырсынулар: омыртқа немесе аяқ буындарында, жүруді тежейтін деңгейде;
Бас айналу, құсу: жүректің қатты айналуы;
Созылмалы ауыр аурулар: науқастың өзі емханаға келе алмайтын жағдайда,
Мысалы:
- Онкологиялық аурулардың ауыр ағымы;
- І және ІІ топтағы мүгедектік;
- Жіті иекциялық аурулар, айналасындағыларға қауіп төндіретін;
Арнайы топтар: 5 жасқа дейінгі балалар, жүкті және босанған әйелдер, 65 жастан асқан адамдар.
Мысалы, 65 жастағы науқас қарт адам өзін нашар сезінсе және өздігінен емханаға келе алмайтын болса, оның туысы үйге дәрігер шақыра алады.
Қала тұрғындарынан қандай талаптар қойылады?
Дәрігер тек тіркелген емхана аумағына шақырылады;
Шақыру кезінде келесі мәліметтер қажет:
- Науқастың аты-жөні;
- Жеке сәйкестендіру нөмірі (ЖСН);
- Мекенжай;
- Байланыс телефоны;
- Науқастың жағдайы (қысқаша сипатталған).
Мысалы, егер балада дене қызуы көтеріліп, құсу болса, ата-анасы Damumed қосымшасы арқылы немесе тіркелген емхана регистратурасына қоңырау шалып, барлық мәліметтерді береді.
Үйге дәрігер шақырудың тәртібі
- Өтініш беру:
Науқас немесе оның туысы тіркелген емханаға хабарласады.
Қоңырау немесе Damumed мобильдік қосымшасы арқылы өтініш қалдыруға болады.
- Өтінішті тіркеу:
Регистратура немесе учаскелік медбике өтінішті тіркейді.
- Дәрігердің шақырылуы:
Дәрігер белгіленген уақыт ішінде үйге келеді.
Мысалы, науқас өздігінен емханаға келе алмайтын болса, оның туысы регистратураға қоңырау шалып, дәрігерді шақырады. Медбике науқастың жағдайын сұрап, дәрігерге хабар береді.
Үйге дәрігер шақыру кезінде қиындықтар болса:
Алдымен тіркелген емханаға хабарласыңыз:
- Регистратура;
- Аға мейірбике;
- Бас дәрігер қабылдау бөлімі.
Мысалы, Егер өтініш Damumed қосымшасында қалдырылған, бірақ дәрігер келмесе, сіз емхананың регистратурасына хабарласып, жағдайды нақтылауыңыз қажет.
Қосымша кеңестер
Дәрігер шақыру тегін, бірақ тек көрсетілген жағдайларда қолжетімді.
Барлық қысқартулар мен медициналық терминдер қарапайым тілмен түсіндірілген (мысалы, ЖСН – жеке сәйкестендіру нөмірі).
Қызмет көрсетудің уақыты мен тәртібі емхана жұмыс уақытына байланысты.
- Кімдердің жол ақысы төленеді?
Науқастың өзіне: Егер ол жоғары технологиялық көмек алуға немесе МӘМС арқылы басқа қалаға емге жіберілсе.
Бірге жүретін адамға (ілеспе тұлға): Егер дәрігерлік комиссия (ДКК) "науқасқа қасында көмекші керек" деп қорытынды берсе, 1 адамның жол ақысы 100% төленеді.
- Көліктің қандай түрлеріне рұқсат?
Пойыз және автобус: Екі жаққа да (бару және қайту) жол ақысы толық қайтарылады (таксиден басқа).
Ұшақ (Авиа): Егер ДКК қорытындысы бойынша науқасқа ұшақпен ұшуға рұқсат болса — билет құны толық төленеді.
Егер ДКК рұқсаты болмаса, бірақ сіз ұшақпен ұшсаңыз — төлем пойыздың купе вагонының орташа бағасымен есептеліп қайтарылады.
- Құжаттарды қайда және қашан өткізу керек?
Ақшаны қайтару үшін емделіп келгеннен кейін 2 ай ішінде Жамбыл облысы әкімдігінің денсаулық сақтау басқармасына мына құжаттарды өткізуіңіз керек:
1) емдеуге жолдама (көшірме);
2) ДКК қорытындысы (көшірме);
3) ауру тарихынан үзінді (көшірме);
4) пациенттің жеке куәлігі немесе туу туралы куәлігі (көшірме) және пациентті алып жүретін адамның жеке куәлігі (көшірме) (алып жүру жағдайларында);
5) жол жүру билеттері (түпнұсқа) (пойыз, автобус);
6) екінші деңгейдегі банктердегі банк шотының нөмірі туралы хабарлама (KZ+18 сан).
- Ақшаны қашан аударады?
Құжаттарды тапсырғаннан кейін 45 күнтізбелік күн ішінде көрсетілген банк шотыңызға ақша түсуі тиіс.
Түйін:
Егер сіз Жамбыл облысының тұрғыны болсаңыз және сізді Алматыға немесе Астанаға ота жасатуға (немесе емделуге) жіберсе, билеттеріңізді жоғалтпаңыз! Емделіп келген соң құжаттарды жинап, басқармаға өткізсеңіз, жұмсаған ақшаңызды қайтарып алуға құқығыңыз бар.
Мысалы, Әлия науқас, Жамбыл облысының тұрғыны, 10 жасар бала. Алматы қаласына ота жасатуға жіберілді.Ол жоғары технологиялық көмек алу үшін Алматыға жіберілді, сондықтан жол ақысы толық төленеді.
Қасындағы адам: Дәрігерлік комиссия (ДКК) қорытындысында “баланың қасында ата-ана болуы қажет” деп көрсетілген. Сол себепті Әлияның анасының жол ақысы да 100% төленеді.
Иә, Қазақстан азаматтары кейбір ерекше жағдайларда шетелде емделуге мүмкіндік алады. Мемлекет тек Қазақстанда жүргізілмейтін, жоғары технологиялық немесе өте күрделі медициналық қызмет түрлеріне ғана қаржы бөледі.
Шетелде емделу мүмкіндігі тек мына жағдайда беріледі:
- Науқастың ауруын Қазақстанда емдеу мүмкін емес.
- Тек арнайы жоғары технологиялық медициналық көмекті қажет ететін аурулар.
Негізгі аурулар мысалдары:
- Мидың хирургиялық қол жетпейтін функционалды маңызды аймақтарында орналасуына байланысты радиохирургиялық емдеу әдісін (гамма-пышақ) қажет ететін артериовеноздық мальформациялар мен ісіктер.
- Эндоваскулярлық емдеуге арналған ми діңі, жұлын тамырларының артериовенозды мальформациялары және артериялық аневризмдер.
- Трансоральды алып тастау үшін бас сүйегінің негізінің ісіктері.
- Радиохирургиялық емдеуді қажет ететін көздің қатерлі ісіктері (гамма-пышақ, радиоактивті аппликаторлар).
- Кератопротездеу.
- Ересектер мен балалардың гемопоэздік дің жасушаларын аутологиялық және туыстық транспланттауды қоспағанда, тіндерді (тіннің бөлігін) немесе ағзаларды (ағзалардың бөлігін) транспланттауды талап ететін аурулар, Қазақстан Республикасында талап етілетін технологиялардың болмауына байланысты емдеудің осы әдістемесі орындалмайтын аурулардан басқа, сондай-ақ мөлдір қабықты транспланттау.
- Көмейдің стенозы.
- Кеңірдек стенозы.
- Lu (лютеций) 177 изотопымен радионуклидтік терапиямен нейроэндокриндік ісіктер.
Жеңілдігі бар азаматтар:
- Қазақстан Республикасында жүргізілмейтін жоғары технологиялық медициналық көмекке көрсетілімдер болған кезде 18 жасқа дейінгі балалар.
- Қазақстан Республикасы Президентінің, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің тапсырмасы бойынша ерекше жағдайларда Қазақстан Республикасында жүргізілмейтін жоғары технологиялық медициналық көмекке көрсетілімдер болған кезде қызметтік міндеттерін атқару кезінде ауыр жарақат алған және мертіккен құқық қорғау органдарының қызметкерлері, Қазақстан Республикасы Қарулы күштерінің қызметшілері.
Мысалы, 10 жасар балада ми ісігі анықталды және оны гамма-пышақпен емдеу Қазақстанда мүмкін емес. Облыстық аурухана баланы шетелге жіберу үшін комиссияға жібереді. Егер комиссия оң шешім қабылдаса, мемлекет емдеу және жол шығындарын төлейді.
Әрекеттер тәртібі:
- Облыстық немесе қалалық денсаулық сақтау басқармасына барып, медициналық құжаттар мен диагноз туралы анықтамаларды тапсыру.
- Республикалық емхана немесе орталық науқастың жағдайын зерттеп, кемінде 3 маман қатысатын консилиум өткізеді. Консилиум Қазақстанда емдеу мүмкін еместігін растайды.
- Жұмыс органы (Министрлік бекіткен ұйым) «күту парағына» науқасты тіркейді және шетелдік клиникалардан баға ұсыныстарын сұрайды.
- Арнайы комиссия соңғы шешім қабылдайды: шетелге жіберу немесе маманды Қазақстанға шақырып, отаны осында жасау.
Мысалы, науқас облыстық ауруханаға жүгінеді. Республикалық орталық 3 нейрохирургтан тұратын комиссия өткізеді. Комиссия «Қазақстанда емдеу мүмкін емес» деп қорытындылайды. Содан кейін мемлекет шетелдік клиникалардан баға сұрап, емделуге жіберу туралы шешім қабылдайды.
Егер комиссия оң шешім шығарса, мемлекет төлейді:
Шетелдік клиникадағы емдеу құны.
Науқастың және бірге келетін адамның (көбіне ата-анасының) жол ақысы (ұшақ немесе пойыз билеті).
Маңызды ескерту: Егер науқас алдын ала мемлекеттік шешімді күтпей, өз бетімен шетелге кетсе, мемлекет шығындарды өтемейді.
Қандай жағдайда шетелге жіберуден бас тартуы мүмкін?
Егер ауру Қазақстанда емдеуге болатын болса.
Құжаттар толық емес немесе мерзімі өтіп кеткен жағдайда.
Ұсынылған шетелдік ем тиімділігі дәлелденбесе.
Мерзімдер мен кезеңдер
Республикалық ұйым қорытынды бергеннен кейін, комиссияның шешімі шамамен 20–90 күн ішінде шығарылады.
Қосымша кеңестер
- Барлық медициналық құжаттарды толық жинаңыз.
- Комиссия шешімін күтіңіз, өз бетіңізше шетелге кетпеңіз.
Қосымша ақпарат алу үшін облыстық немесе қалалық денсаулық сақтау басқармасына хабарласыңыз.
Ортақ пайдаланудағы жер дегеніміз — бұл барлығының ортақ пайдалануына арналған, жеке немесе заңды тұлғалардың меншігіне немесе жалға берілмеген, мемлекет меншігіндегі жер учаскелері.
Бұл жерлерге мыналар жатады:
- жолдар мен көшелер;
- жаяу жүргінші жолдары (тротуарлар);
- саябақтар, жағалаулар, алаңдар, бульварлар;
- ормандар мен жағажайлар;
- тұрғын үйлердің айналасындағы жалпы аумақтар (мысалы, подъезге кіреберіс немесе балалар алаңы), егер ол белгілі бір үйдің меншігіне кірмесе;
- зираттар;
- инженерлік инфрақұрылымдар: су құбырлары, жылу жүйелері, тазарту нысандары және т.б.;
- осы жүйелердің айналасындағы қорғаныс аймақтары (яғни арнайы шектеулер қойылатын аумақтар).
Ерекшеліктері:
Бұл жерлерді барлық азаматтар еркін пайдалана алады (мысалы, серуендеу, демалу мақсатында).
Бұл жерлерді жеке меншікке алуға бола ма?
Бұл жерлер жеке немесе заңды тұлғаларға берілмейді. Барша халықтың ортақ мүлкі.
Құқықтық негіз:
Қазақстан Республикасының Жер кодексіне сәйкес, ортақ пайдаланудағы жерлер мемлекеттік меншікке жатады және олардың режимі заңмен реттеледі.
Жергілікті атқарушы органдар оларды қоғамдық мақсатта пайдалану үшін басқаруы тиіс.
Қазақстан Республикасында ет өнімдерін сату мен пайдалану санитариялық және ветеринариялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында нақты талаптар белгіленген. Ет міндетті түрде ветеринариялық бақылаумен арнайы мал сою орындарында сойылуы керек.
- Етті сою талаптары.
Етті сою мал сою орындарында ветеринариялық дәрігердің бақылауымен жүргізілуі тиіс.
Егер мал базар немесе қасапхана сияқты орындарда сойылса, онда ветеринариялық сараптама міндетті түрде сол орынның ветеринариялық қызметімен жүзеге асырылады.
Бұл талаптар еттің қауіпсіз әрі сапалы болуын қамтамасыз етеді.
- Ветеринариялық анықтамалар қандай және қанша уақыт жарамды?
Ет өнімдері үшін 2 нысандағы ветеринариялық анықтама беріледі, ол 3 күнге жарамды.
Сүт өнімдеріне арналған ветеринариялық анықтаманың жарамдылық мерзімі – 1 ай.
- Ет өнімдерін қайда сатуға болады?
Ветеринариялық сараптамадан өткен, қауіпсіздігі расталған ет өнімдері ғана сатуға шығарылады.
Егер мал сою алаңында сойылған болса, базар ветеринариялық сараптамасынан өтуі міндетті.
- Ет өнімдерін қауіпсіз түрде сатып алу келесіні білу қажет:
Ет сатып алғанда, оның ветеринариялық анықтамасы мен сойылған жерінің заңдылығына назар аударыңыз.
Анықтамада жарамдылық мерзімін, ветеринариялық дәрігердің мөрі мен қолын тексеріңіз.
- Қосымша сұрақтар туындаса қайда хабарласуға болады?
Қосымша ақпарат алу үшін жергілікті ауыл шаруашылығы бөлімдері немесе ветеринариялық қызмет органдарына хабарласыңыз.
Олар еттің қауіпсіздігін бақылау және ветеринариялық анықтамаларды рәсімдеу тәртібі туралы толық түсінік береді.
Мысалы: Сіз базардан ет алғыңыз келеді. Еттің ветеринариялық анықтамасы 3 күнге жарамды және ветеринариялық дәрігердің мөрі басылған болуы тиіс. Егер бұл талаптар орындалмаса, етті сатып алудан бас тартқан дұрыс.
Ветеринария саласында кәсіпкерлікпен айналысу үшін кейбір қызмет түрлерін бастамас бұрын хабарлама тәртібін сақтау қажет. Яғни, кәсіпкер бұл қызметті бастайтыны немесе тоқтататыны туралы жергілікті атқарушы органға (әкімдікке) алдын ала хабарлауы тиіс. Бұл талаптар Қазақстан Республикасының «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» Заңы мен ветеринария саласындағы нормативтік актілерге сәйкес реттеледі.
Қандай ветеринариялық қызмет түрлері хабарлама жасауға жатады?
Хабарлама тәртібі мынадай кәсіпкерлік қызмет түрлеріне қолданылады:
- Ветеринариялық емдеу-профилактикалық қызметі.
- Ветеринариялық мақсаттарға арналған дәрілік заттарды, биопрепараттарды, зоогигиеналық бұйымдарды өткізу қызметі.
- Жануарларға арналған парфюмерия немесе косметикалық құралдарды өндіру (ветеринариялық мақсатта) қызметі.
- Дезинфекция, дезинсекция, дератизация және дегельминтизация жүргізу қызметтері.
Қажетті құжаттар және қойылатын талаптар:
- Ветеринариялық емдеу-профилактикалық қызмет түріне
Заңды тұлғалар үшін:
- тиісті жабдық жиынтығының болуы;
- ветеринариялық мамандығы бар қызметкерлердің болуы;
- хабарламаға келесі құжаттар қоса беріледі:
- қызметкерлердің тізімі (аты-жөні, білімі, диплом мәліметтері); басшы қол қойған және мөрмен бекітілген;
- қызметкерлердің диплом көшірмелері;
- біліктілік арттыру немесе мамандандыру сертификаттары;
- ветеринариялық-санитариялық қорытынды көшірмесі.
Жеке тұлғалар үшін:
- тиісті білімі туралы дипломның көшірмесі;
- біліктілікті арттыру сертификаты;
- ветеринариялық-санитариялық қорытынды;
қызметті жүзеге асыруға қажетті құрал-жабдықтың болуы.
2. Дәрілік заттарды, биопрепараттарды, бұйымдарды өткізу немесе парфюмерия өндіру қызметі
Барлық тұлғалар үшін міндетті:
- үй-жай мен жабдықтардың болуы (меншік құқығы немесе басқа заңды негізде);
- ветеринариялық мамандығы бар қызметкерлер (заңды тұлғалар үшін);
- ветеринариялық білімі бар маман (жеке тұлғалар үшін).
Құжаттар тізімі:
- қызметкерлер тізімі (заңды тұлғалар үшін);
- диплом көшірмесі (жеке тұлғалар үшін);
- біліктілік сертификаты;
- объектіге берілген есептік нөмірді растайтын құжат;
- үй-жайға меншік немесе пайдалану құқығын растайтын құжаттар;
- Дезинфекция, дезинсекция, дератизация, дегельминтизация қызметі
Барлық тұлғалар үшін:
- қажетті техника, жабдық және үй-жайлардың болуы (меншік немесе заңды негізде).
- ветеринариялық білімі бар маманның болуы.
Құжаттар тізімі:
- қызметкерлер тізімі (заңды тұлғалар үшін)
- диплом көшірмесі (жеке тұлғалар үшін)
- біліктілік сертификаты
- ветеринариялық-санитариялық қорытынды
- үй-жайға құқықты растайтын құжаттар
Қызметті бастау үшін әрекеттер тәртібі:
- қажетті құжаттарды дайындаңыз (жоғарыда көрсетілген тізімге сай)
- электронды немесе қағаз түрде хабарлама беріңіз
- хабарлама тіркелгеннен кейін қызметті бастай аласыз (арнайы рұқсат қажет емес)
Жолаушылар көлігі қызметі және жүргізушінің әрекеті туралы шағымдар автобус жүретін бағыттың түріне қарай әр түрлі уәкілетті мемлекеттік органдарда қаралады.
- Облысаралық және ауданаралық бағыттар бойынша шағымдар
Қай органға жүгіну керек?
Жамбыл облысы әкімдігінің жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасына шағым беру қажет.
Шағым жасау себептері:
Автобус қызметінің сапасы төмен болғанда, жүргізушінің тәртібі бұзылғанда немесе маршрут бойынша мәселелер туындаған жағдайда.
Қандай құжаттар қажет болуы мүмкін?
Шағымға автобустың маршруты мен нөмірі, жүргізушінің аты-жөні (мүмкін болса), оқиға күні мен уақыты туралы ақпаратты қосу ұсынылады.
Қызмет көрсету мерзімі:
Әдетте, шағымды қарау мерзімі 10 жұмыс күні.
- Ауданішілік бағыттар бойынша шағымдар
Қай органға жүгіну керек?
Аудан әкімдігінің тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөліміне.
Шағымды қалай жолдауға болады?
Аудандық бөлімге тікелей барып немесе ресми веб-сайт арқылы онлайн шағым беру мүмкіндігі бар.
- Қалалық және қаламаңылық бағыттар бойынша шағымдар
Қай органға хабарласу керек?
Қала әкімдігінің тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөліміне.
Шағымды қарау тәртібі:
Қала әкімдігі тиісті зерттеу жүргізіп, нәтижелері туралы жауап береді.
Мысалы, сіз қалалық бағыттағы автобуста жүргізушінің орындыққа дөрекі мінез көрсеткенін көрдіңіз делік. Бұл жағдайда сіз қала әкімдігінің тиісті бөлімшесіне хабарласып, нақты оқиға туралы мәліметтерді (маршрут нөмірі, уақыт, оқиға сипаттамасы) бересіз. Олар бұл шағымды тіркеп, қажетті шараларды қабылдайды.
Шағымды қай уақытта беру тиімді?
Оқиға болған соң мүмкіндігінше тез шағым беру маңызды, себебі бұл оқиғаны нақты тексеруге көмектеседі.
Шағым қаралмаса немесе дұрыс жауап берілмесе онда,
Жоғары деңгейдегі уәкілетті органға немесе тұтынушылар құқығын қорғау ұйымдарына жүгінуге болады.
Жаңа автобус маршрутын ашу – жолаушыларды тасымалдау бағыттарын ұйымдастыруға рұқсат алу рәсімі. Бұл қызмет түрі бағыттың деңгейіне (қалалық, ауданаралық, облысаралық немесе республикаішілік) байланысты әртүрлі мемлекеттік органдар арқылы жүзеге асырылады.
Маршруттың бағытына байланысты өтініш келесі мекемелерге беріледі:
- Бақыт түрі ауданішілік маршруттарын ашу үшін аудан әкімдігіне;
- бағыт түрі қалалық және қаламаңы маршруттарын ашу үшін қала әкімдігінің Жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөліміне;
- бағыт түрі ауданаралық және облысаралық маршруттарын ашу үшін облыс әкімдігінің жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасына
- бағыт түрі Республикаішілік (бірнеше облысты қамтитын) маршруттар ашу үшін Қазақстан Республикасы Көлік министрлігіне жүгіну қажет:
Мысалы: егер жаңа автобус бағыты Алматы облысының екі ауданы арасында болса онда өтініш облыс әкімдігіне беріледі. Ал егер бағыт Алматы мен Астана қалаларын байланыстырса онда өтініш Көлік министрлігіне жіберіледі.
Қажетті құжаттар тізімі:
Жаңа автобус маршрутын ашу үшін келесі құжаттар қажет:
- Өтініш -бағытты ашу туралы ресми өтініш;
- маршрут схемасы мен қозғалыс кестесі – автобустың жүретін бағыты, аялдамалар мен уақыт кестесі көрсетілген құжат;
- көлік құралдарының меншік немесе жалға алу құқығын растайтын құжаттар;
- көлік құралы туралы құжаттар:
- техникалық паспорт;
- техникалық байқаудан өткені туралы акт;
- міндетті сақтандыру полисі (ОГПО);
- жүргізушілер туралы құжаттар:
- D немесе D1 санатындағы жүргізуші куәлігі;
- медициналық тексеруден өткені туралы анықтама;
- жүргізушімен жасалған еңбек шарты;
- тасымалдаушының азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру шарты;
- көлік иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру шарты.
Қызмет көрсету мерзімі мен құны:
Қызмет көрсету мерзімі әр өңірде әртүрлі болуы мүмкін (әдетте 15-30 жұмыс күні).
Қызмет тегін көрсетіледі, бірақ қажетті құжаттарды рәсімдеу (мысалы, сақтандыру немесе техникалық байқау) үшін жеке шығындар болуы мүмкін.
Келесі жағдайларда бас тартылуы мүмкін:
- Құжаттар толық немесе дұрыс тапсырылмаған жағдайда;
- маршруттың схемасы қолданыстағы бағыттармен сәйкес келсе немесе қайшылық болса;
- көлік құралдары техникалық талаптарға сай болмаса;
- тасымалдаушының сақтандыруы немесе лицензиясы болмаса.
Қате кеткен жағдайда не істеу керек?
Егер өтініш қате толтырылған болса немесе құжаттар толық болмаса, өтініш берушіге ескерту беріледі. Қажетті түзетулер енгізілгеннен кейін құжаттарды қайта тапсыруға болады.
Қосымша ақпарат пен кеңес алу үшін:
Қосымша ақпарат алу үшін келесі мекемелерге жүгінуге болады:
Жергілікті әкімдік (қала немесе аудан деңгейінде);
Облыстық жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы;
Қазақстан Республикасы Көлік министрлігі – https://www.gov.kz/memleket/entities/mot
Нормативтік актілермен «Әділет» құқықтық ақпарат жүйесінде танысуға болады – https://adilet.zan.kz.