Меню
Тұтынушылардың құқықтарын қорғау Комитетінің сайты
Қазақстан Республикасы Президентінің 2019 жылғы 17 маусымдағы № 17 Жарлығымен Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігіне тұтынушылардың құқықтарын қорғау жөніндегі функциялар мен өкілеттіктер берілді. Осы Жарлықты іске асыру үшін Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2019 жылғы 10 шілдедегі № 497 қаулысымен тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитеті құрылды.
Комитеттің негізгі миссиясы тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы тұтас және тиімді саясатты қалыптастыру болып табылады (Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрінің міндетін атқарушының 2019 жылғы 25 шілдедегі № 7 бұйрығымен бекітілген Комитет және оның аумақтық бөлімшелері туралы ереже).
Комитет алдында екі негізгі міндет анықталды:
1)тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыруды қамтамасыз ету бойынша Мемлекеттік органдардың қызметін сала аралық үйлестіруді жүзеге асыру;
2)тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыруды қамтамасыз ету.
Комитеттің өңірлерде 17 аумақтық департаменттері бар, штат саны 64 бірлік (17 бірлік-орталық аппарат, 47 бірлік-аумақтық департаменттер).
Қазақстан Республикасының Сауда және интеграция министрлігі Нұр-Сұлтан қаласында тұтынушылардың құқықтарын қорғау платформасының пилоттық нұсқасын іске қосты https://e-tutynushy.kz/main
https://www.gov.kz/memleket/entities/mti-kzpp/projects/details/1618?lang=kk
Тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы шағымдарды қабылдаудың бірыңғай ақпараттық жүйесін құру қажеттілігі оның әлеуметтік рөліне байланысты, өйткені тұтынушылардың құқықтарын қорғаудың барлық шараларын бір жерде шоғырландыру тұтынушының оны тиімді қорғауға байланысты кез келген ақпаратқа тез және кедергісіз қол жеткізуін қамтамасыз етеді.
Осыған байланысты БАЖ-да дау нысанасына, заңды мүдделер өкілдерінің тізбелеріне (тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктері, қауымдастықтар (одақтар), адвокаттар, заң консультанттары) және тұтыну дауларын сотқа дейін реттеу субъектілеріне (төрелік, медиация, тұтынушылардың қоғамдық бірлестігі, қауымдастықтар (одақтар) және ӨРҰ) байланысты шағымдардың бірқатар үлгілік нысандарын орналастыруды көздеу ұсынылады. Сондай-ақ БАЖ-да барлық мо тізбесі және тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы оларды реттеу саласы көрсетілетін болады
Бұл жүйенің негізгі айырмашылықтары үкіметтік емес ұйымдарды (сотқа дейінгі реттеу субъектілерін, тұтынушылардың заңды мүдделерінің өкілдерін) және бизнесті олар тұтынушылармен туындаған шешілетін жанжалдарды қадағалау үшін БАЖ-ға қосу; статистиканы: салалар бөлінісінде, даудың мәні бойынша, дауларды қарайтын субъектілер бойынша қалыптастыру; үкіметтік емес ұйымдардың, сондай-ақ мемлекеттік органдардың қызметін мониторингтеу және бағалау болады.
Бизнесті осы жүйеге тарту кәсіпкерлерге тұтынушылық шағымдар мәселесін өз бетінше немесе сотқа дейінгі реттеу институтын пайдалану арқылы шешуге мүмкіндік береді, бұл тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің сапасын жақсарту, өндірісті жаңғырту және жетілдіру, сотта дауларды шешуге жұмсалатын шығындарды азайту арқылы бизнестің іскерлік беделін сақтауға алып келеді.
17 МО, көптеген қоғамдық бірлестіктерді, медиаторларды, төреліктерді, ӨРҰ-ны және бизнес субъектілерін қосу жоспарлануда.
2018 және 2019 жылдары тұтынушылардан 30-40 мың шағым түскенін ескере отырып, осы жүйеге үкіметтік емес ұйымдар мен бизнес субъектілерін қосқан кезде өтініштер саны артады.
Автоматтандырудан күтілетін нәтижелер
Тұтынушылардың құқықтарын қорғаудың барлық шараларын бір жерге шоғырландыру шағымдарды дайындау және оны құзыретті органдарға жіберу рәсімін жеңілдетуге мүмкіндік береді.
Шағымдарды қарау нәтижелері статистика мен талдауды қалыптастыру үшін БАЖ-ға қайтарылады.
Осылайша, БАЖ-ға келіп түсетін ақпарат базасында уәкілетті орган:
- салалар, даудың мәні, қарау субъектілері және т. б. бойынша статистиканы қалыптастыру.;
- тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласында мемлекеттік органдар мен тұтынушылардың құқықтарын қорғау институттарының және олардың өкілдерінің қызметіне мониторинг және бағалау жүргізу;
- кәсіпкерлік қызметке мемлекеттік органдар белгілейтін талаптарды тұтынушылардың бұзылған құқықтарының тәуекел деңгейіне бағалауды жүргізу.
Тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы шағымдарды талдау жыл сайын тұтынушылардың құқықтарын қорғау жөніндегі ведомствоаралық кеңестің қарауына шығарылатын болады.
Бұл бастаманың басты мақсаты - азық-түлік тауарлары нарығына ашықтық беру, оның барлық қатысушылары: сатып алушылар, сатушылар, сауда ұйымдары үшін тең жағдайлар мен салауатты бәсекелестік орта құру.
Әділ бағалар мен қауіпсіз сапалы өнім - сатушының табысқа жетуінің кепілі және әрбір сатып алушының құқығы. Монополияларды реттеуге, тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің сапасын арттыруға, сондай-ақ әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына бағаларды тұрақтандыруға өз үлесін қосатын мемлекеттік органдар нарықтың маңызды қатысушылары болып табылады. Табысқа жету үшін бір ғана құрал жеткіліксіз, осыған байланысты ҚР Сауда және интеграция министрлігі бірқатар бастамаларды іске қосады және мынадай eprice.gov.kz, derekhub.kz. DosMart бағалары сияқты түрлі бағыттар мен жобалар бойынша ынтымақтастық жасайды. Мысалы, базада derekhub.kz ТҚҚК және ТРМК жаяу қызметкерлері бүкіл Қазақстан бойынша ӘМАТ бағалары туралы ақпаратты тұрақты түрде жинауда. Өз кезегінде, analytics.qdata.kz бұл барлық жиналған деректердің негізгі агрегаторы және бүкіл ел деңгейінде талдамалық көрініс жасайды.
"DosMart бағасы" - бұл Dosmart.kz кэшбэк қызметінің бөлігі, бұл тұтынушылар үшін орта және ірі супермаркеттерде азық-түлік тауарларының ең қолайлы бағаларын салыстыру және іздеу құралы болып табылады. Бағаларды салыстыруға болатын американдық Amazon платформасынан айырмашылығы, "DosMart бағалары" бөлшек сауда нүктелерінен тауарлық ақпаратты жинақтайды. "DosMart бағалары" - "Pricescanner" жобасының жақсартылған және нарықтық нұсқасы - нарық қатысушыларының шындығы мен қажеттіліктеріне қарай дамыған "Бағаларды халық бақылауы" жобасы.
Бұл құралды сатушылар мен өндірушілер нарықты талдау, сауалнамалар арқылы тұтынушылардың қалауын зерттеу, статистикалық мәліметтер негізінде бәсекеге қабілеттілікті арттыру үшін белсенді қолданады. Бүгінгі таңда кэшбэк-сервисті 150 мыңнан астам қанағаттанған тұтынушылар, жүздеген кәсіпкерлер және азық-түлік тауарларын ірі өндірушілер пайдаланады. Табыстарға қарамастан, команда сервистің пайдаланушылық тәжірибесін жақсарту бойынша үнемі белсенді жұмыс жүргізуде және жақын арада "DosMart бағалары"платформасының жаңа интерфейсі іске қосылады.
Қысқа жауап:
Егер сапасыз тауарға шағымданғыңыз келсе, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитетіне жүгіну қажет. Бұл органның сатушыларға тәртiп бұзғаны үшiн айыппұл салуға құқығы бар. (негіздеме: «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 203, 425, 701-баптары).
Толық жауап:
Егер сатып алынған өнімнің сапасыз екенін анықтасаңыз:
- Бағаны төмендетуді талап етуге;
- Тауарды қайтарып беріп, ақшаны қайтарып алуға;
- Тауарды ұқсас тауарға ауыстыруға;
- Кемшіліктерді ақысыз түзетуге;
- Кемшіліктерді түзетуге жұмсалатын шығындарды өтеуді талап етуге құқылысыз.
(Негіздеме: «Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 7 және 15-баптары)
Өнімдердің сапасын бақылаумен Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Санитарлық-эпидемиологиялық бақылау комитеті айналысады. Аталған комитет санитарлық нормалардың сақталуын қадағалайды және сатушыларды жауапкершілікке тарта алады.
Егер шағым бергіңіз келсе, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Санитарлық-эпидемиологиялық бақылау комитетіне жүгінуіңіз керек. Олар тәртіп бұзушыларға айыппұл салуы мүмкін (негіздеме: «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 203, 425, 701-баптары).
КЕЙС: Сіз азық-түлік сатып алдыңыз, ал үйде оның бұзылғанын және мерзімі өтіп кеткенін байқадыңыз.
Тауарды (мүмкіндігінше - чекті) алып, сатушыға барыңыз.
Сіз:
- ақшаны қайтаруды;
- тауарды ауыстыруды;
- басқасына айырбастауды талап етуге құқылысыз.
Чекті ұсынған дұрыс, алайда оның болмауы өтініш беру құқығынан айырмайды.
Егер мәселе шешілмесе:
- Қазақстан Республикасы Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитетінің аумақтық департаментіне шағым беріңіз.
Мұны:
- Gov.kz порталы арқылы,
- жазбаша немесе жеке жасауға болады.
Шағымға мыналарды:
- тауардың фотосуретін
- чекті (егер бар болса)
- орын алған орын алған жағдайдың қысқаша сипаттамасын қоса берген жөн.
Егер денсаулыққа зиян келтірілсе, өнімнен улансаңыз немесе өзіңізді нашар сезінсеңіз:
- дәрігерге барыңыз;
- құжаттарды сақтаңыз - олар құқығыңызды қорғау үшін қажет болады.
1)«Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» Қазақстан Республикасының Заңы
http://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z100000274_
2) Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексі
http://adilet.zan.kz/kaz/docs/K1400000235
Қысқа жауап:
Сіз тауарды екі жағдайда қайтара аласыз немесе айырбастауыңызға болады:
- Ақауы бар тауар, чек болған жағдайда - кепілдік мерзімі ішінде немесе 2 жылға дейін.
- Ақауы жоқ тауар, алайда сәйкес келмеді - егер тауарлық түрі, жапсырмасы мен чегі сақталса, 14 күн ішінде.
Қайтару сатып алу жасалған дүкенде жүзеге асырылады.
Толық жауап:
Сіз тауарды екі жағдайда қайтара аласыз немесе айырбастай аласыз:
- 1. Егер ақауы бар (сапасы лайықсыз) болса:
Қайтару немесе айырбастау өндіруші немесе сатушы белгілеген кепілдік мерзімі ішінде мүмкін болады. Егер кепілдік мерзімі көрсетілмесе, онда тауарды сатып алған сәттен бастап екі жыл ішінде қайтаруға болады. Қайтаруға өндiрiстiк ақауы, зақымдануы, ақауы бар болсане егер тауар мәлiмделген сипаттамаларға сәйкес келмесе тауарлар қабылданады. Сатып алынғанын растайтын чекті немесе басқа құжатты көрсету қажет.
- Егер тауар тиісті сапада болса, алайда сізге сәйкес келмесе:
Сатып алынған күнді есептемегенде, 14 күнтізбелік күн ішінде тауарды қайтаруға немесе айырбастауға болады. Егер тауар қолданыста болмаса, оның тауарлық түрі, орамасы, жапсырмалары мен пломбалары сақталса, сондай-ақ сатып алу фактісін растайтын құжат болса, бұл мүмкін. Мысалы, егер тауардың көлемі, түсі, фасоны немесе басқа да себептері сәйкес келмесе, оны қайтара аласыз.
Маңызды: Қайтару немесе айырбастау сатып алу жасалған дүкенде жүзеге асырылады. Нақты сатушы белгілеген қайтару ережелерімен алдын ала танысу ұсынылады.
КЕЙС: Сіз тауарды сатып алдыңыз және оны қайтарғыңыз немесе айырбастағыңыз келеді. Тауарды (мүмкіндігінше - чекті) алып, сатушыға барыңыз.
Сіз:
- ақшаны қайтаруды;
- тауарды ауыстыруды;
- басқасына айырбастауды талап етуге құқыысыз..
Чекті ұсынған дұрыс, алайда оның болмауы өтініш беру құқығынан айырмайды.
Қайтару мерзімі: - азық-түлікке жатпайтын тауар
- сатып алғаннан кейін 14 күн (егер тауарлық түрі, орамы және чегі сақталса);
- тамақ өнімдері немесе тез бүлінетін тауарлар тек жарамсыз болса немесе мерзімі өткен кезде ғана.
Егер мәселе шешілмесе - Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитетінің аумақтық департаментіне шағым беріңіз.
Мұны:
- Gov.kz порталы арқылы,
- жазбаша немесе жеке жасауға болады.
Шағымға мыналарды:
- тауардың фотосуретін
- чекті (егер бар болса)
- орын алған орын алған жағдайдың қысқаша сипаттамасын қоса берген жөн.
Егер денсаулыққа зиян келтірілсе дәрігерге барыңыз; медициналық құжаттарды сақтаңыз, олар құқығыңызды қорғау және сотқа жүгіну үшін қажет болады.
«Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» Қазақстан Республикасының Заңы»
http://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z100000274_