СҚО БСҚД басшысы Г.Т.Таласбаеваның тамыз конференциясында сөз сөйлеу тезистері

Құрметті Айнур Кайратовна!

Құрметті  тамыз кеңесіне қатысушылар, әріптестер!

 

Жаңартылған конституциялық нормалар мен құндылықтарды білім беру практикасына енгізу 2026 жылғы 15 наурызда республикалық референдумда қабылданған Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясының (бұдан әрі – Конституция) тікелей талаптарына сүйенеді.

Конституцияның 33-бабының 1-тармағына сәйкес мемлекет азаматтарға мемлекеттік мекемелерде ақысыз және міндетті бастауыш және негізгі орта білім алуға кепілдік береді. Ал осы баптың 4-тармағына сәйкес білім беру ұйымдарының қызметі мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттарына (бұдан әрі – МЖМБС) сәйкес жүзеге асырылады. Осы жоғары құқықтық нормаларды орындау мақсатында МЖМБС, үлгілік оқу жоспарлары (бұдан әрі – ҮОЖ) және барлық пәндер бойынша үлгілік оқу бағдарламаларына (бұдан әрі – ҮОБ) өзгерістер мен толықтырулар енгізілді. Білім беру мазмұнын конституциялық нормалармен сәйкестендірілді.

2026-2027 оқу жылында жаңа пәндер мен курстар енгізіледі.

Мектепке бейімделу және қазақ тілін меңгеру үшін қолайлы жағдайлар жасау мақсатында қазақ тілінде оқитын және қосымша тілдік қолдауды қажет ететін бірінші сынып оқушылары үшін 1-сыныпта қазақ тілінде оқитын бірінші сынып оқушыларына бейімдеу бағдарламасы енгізіледі.

Базалық цифрлық гигиенаны қалыптастыру, алгоритмдік ойлауды және 1-4 сыныптарда ерте мектеп жасынан бастап АИ элементтерімен өзара әрекеттесудің бастапқы дағдыларын дамыту мақсатында «Цифрлық сауаттылық және жасанды интеллект» жаңартылған пән ретінде еңгізіледі.

Бағдарламалау саласындағы білімді тереңдету, машиналық оқыту алгоритмдерінің жұмыс принциптерін зерттеу, деректерді талдау және «Информатика және жасанды интеллек» – 5-9 сыныптарда оқу қызметінде АИ құралдарын тиімді қолдану мақсатында еңгізіледі.

IT саласында терең құзыреттіліктерді қалыптастыру, АИ қолданбалы технологияларын, нейрожелілер негіздерін игеру, жүйелі талдау және 10-11 сыныптарда жоғары технологиялық салаларда білім алушыларды кәсіби бағдарлауға дайындау мақсатында – «Информатика және жасанды интеллект» пәні.

 

Міндетті курстар.

5-7 сыныптарда «Конституция негіздері» курсы мемлекеттік құрылым, азаматтардың құқықтары мен бостандықтары, конституциялық міндеттері туралы негізгі түсініктерді қалыптастыруға бағытталған.

8-9 сыныптарда «Заң мен Тәртіп» курсы құқықтық сауаттылықты, әлеуметтік жауапкершілікті және заң талаптарын сақтау дағдыларын қалыптастыруға бағытталған.

10-11 сыныптрада «Заң мен Тәртіп» курсы құқықтық сауаттылық пен жауапкершілікті дамытуға, құқықтық нормаларды өмірлік жағдайларда қолдануға және қоғамдық өмірге жауапты қатысу дағдыларын қалыптастыруға бағытталған.

5-9, 10-11 сыныптарда «Жеке қауіпсіздік» курсы қоғамдық және цифрлық ортада қауіпсіз мінез-құлық дағдыларын қалыптастыруға, қауіпті және қиын жағдайларды анықтауға және қажетті жағдайда көмекке жүгінуге үйретуге бағытталған.

«Конституция негіздері» және «Заң мен Тәртіп» курстарын тарих және құқық негіздері мұғалімдері, ал «Жеке қауіпсіздік» курсын педагог-психолог бейнематериалдарды пайдалана отырып, тренинг форматында жүргізеді.

2026-2027 оқу жылында оқу-тәрбие процесін ұйымдастыру білім беру сапасына қойылатын заманауи талаптарды ескере отырып жүйелі түрде құрылады және 56 нормативтік құқықтық актілер негізінде іске асырылады. Қолданыстағы НҚА-ға өзгерістер мен толықтырулар ақпараттық-құқықтық жүйеде жарияланады https://adilet.zan.kz/.

Қазақстан Республикасы Президентінің 2026 жылғы 16 мамырдағы «Кітап оқу мәдениетін дамыту және зерделі ұлт қалыптастыру жөніндегі шаралар туралы» Жарлығына сәйкес оқу мәдениеті білім, тәрбие және ағарту ісінің негізгі элементі ретінде қарастырылады.

Оқу мәдениетін қалыптастыру барлық пәндік салаларда жүзеге асырылуы керек. Оқу және сабақтан тыс жұмыстарды ұйымдастырудың дұрыс құрылған моделі оқу мәдениетін дамыту және оқырман ұрпағын қалыптастыру логикасына сәйкес келеді.

2026–2027 оқу жылынан бастап 2–4-сыныптарда білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалаудың жаңа тәсілі енгізіледі. Оқу үлгерімін ағымдық бақылау формативті, аралық және қорытынды бағалауды қамтиды. Формативті бағалау оқу үдерісі барысында жүргізіледі, аралық бағалау — оқу материалының белгілі бір көлемін (бөлімді немесе бөлімдерді) меңгеру аяқталғаннан кейін, ал қорытынды бағалау — тоқсан мен оқу жылының қорытындысы бойынша өткізіледі.

Бұл жүйе қатаң бақылаудан қолдау мен мотивация моделіне көшуді қамтамасыз ете отырып, білім алушылардың жеке үлгерімін бақылауға, олардың функционалдық сауаттылығын, академиялық адалдығын және жоғары деңгейдегі дағдыларды (коммуникация, ынтымақтастық, зерттеу қызметі) дамытуға бағытталған.

1-сыныпта білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалаудың жоқтығын көздейтін қолданыстағы тәсіл сақталады.

 «Келешек мектептері» Ұлттық жобасын жүзеге асыру

2026-2027 оқу жылында «Келешек мектептері» желісінің қызметі білім беру сапасын арттыруға, сапалы білімге тең қолжетімділікті қамтамасыз етуге, білім алушылардың функционалдық сауаттылығын дамытуға және заманауи білім беру тәсілдерін енгізуге бағытталады. «Келешек мектептері» қазіргі заманғы білім беру технологиялары мен басқарушылық шешімдерді апробациялау және енгізу бойынша ұлттық алаңдар ретінде қарастырылады. Мұндағы жинақталған озық тәжірибелер кейіннен Қазақстан Республикасының орта білім беру жүйесіне кеңінен таратылып, кезең-кезеңімен енгізілмек.

Жыл сайын «Келешек мектептері» жобасына қатысушы мектептердің педагогтері мен білім алушылары арасында пәндік олимпиадалар, зияткерлік және шығармашылық конкурстар, сондай-ақ бірлескен білім беру жобаларын іске асыру көзделеді.

Педагогтердің кәсіби қоғамдастығын қалыптастыру мақсатында заманауи педагогикалық тәсілдерді интеграциялауға, цифрлық құзыреттерді дамытуға, дәлелді педагогика қағидаттарын, креативті оқыту тәсілдерін және педагогикалық рефлексияны енгізуге жағдай жасау ұсынылады.

«Келешек мектептері» жобасы мектептері арасында тиімді педагогикалық және басқарушылық тәжірибелер, әдістемелік әзірлемелер және табысты білім беру шешімдерімен алмасуға бағытталған желілік ынтымақтастықты дамыту ұсынылады. Әрбір мектепте тиімді педагогикалық тәжірибелерді анықтау, қолдау және тарату, сондай-ақ кәсіби тәлімгерлікті дамыту мақсатында «Педагог-лидерлер» тізімін қалыптастыру қажет. Педагогтердің кәсіби даму қажеттіліктерін диагностикалау нәтижелерін ескере, біліктілікті арттыру курстары ұйымдастырылады. Білім сапасын басқару білім алушылардың оқу жетістіктеріне тұрақты мониторинг жүргізу, сабақтардың сапасын талдау және мектептің өзін-өзі бағалау рәсімдері арқылы жүзеге асырылады. Педагогтер, білім алушылар және ата-аналармен жедел кері байланысты қамтамасыз ету, басқарушылық шешімдердің орындалуын бақылау және туындайтын мәселелерді уақтылы анықтау мақсатында Daily Management қағидаттарына негізделген Telegram-бот арқылы цифрлық құралдарды енгізу көзделеді.

Тәрбие жұмысы.

Ағымдағы оқу жылындағы тәрбие жұмысы бірыңғай тәрбие ортасын және «Адал азамат» Бірыңғай тәрбие бағдарламасын қалыптастыруға бағытталған. Оның қалыптасуы мектептің, отбасының және әлеуметтік серіктестердің өзара әрекеттесуімен, сондай-ақ құндылықтардың білім беру процесі мен мектеп өмірінің барлық бағыттарына жүйелі интеграциясымен қамтамасыз етіледі.

Оқу-тәрбие процесінің негізгі басымдықтары:- - Конституция құндылықтарын, «Еңбек адамы» құндылықтарын, «Заң және тәртіп» және «Таза Қазақстан» қағидаттарын оқу-тәрбие процесінің барлық бағыттарына жүйелі интеграциялау; Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрлігі ұсынған брендбук арқылы мектептің ішкі ортасын ресімдеу арқылы білім беру ұйымының тәрбиелік әлеуетін арттыру; білім беру білім алушылар бағдарламада әрбір оқу пәнінің мазмұнына жүйелі интеграциялау негізінде көрсетілген құндылықтарға ие.

Инклюзивті білім беру: құқықтық негіздер және негізгі өзгерістер                        2021 жылдан бастап ерекше білім беру қажеттіліктері ұғымы кеңейтілген және мүгедектігі бар және мүмкіндігі шектеулі балаларды ғана емес, сонымен қатар оқуда уақытша немесе тұрақты қиындықтарға тап болған барлық білім алушыларды қамтиды. Сүйемелдеудің медициналық-әлеуметтік-педагогикалық моделіне көшу жүзеге асырылды. Психологиялық-медициналық-педагогикалық консультацияның (бұдан әрі – ПМПК) қызметі білім алушылар мен тәрбиеленушілердің ерекше білім беру қажеттіліктерін анықтауға, сондай-ақ оларды оқыту мен дамыту үшін қажетті жағдайларды айқындауға бағытталған.

Петропавл қаласының білім беру ұйымдарының тексеру нәтижелері туралы

2025 жылға арналған мемлекеттік аттестаттауды өткізу жоспарына сәйкес Петропавл қаласында 9 білім беру ұйымы аттестаттауға жатады.

Өткізілген жұмыс қорытындысы бойынша 5 мектеп бірінші реттен мемлекеттік аттестаттаудан өтті, бұл 55,6% құрайды (Смағұл Сәдуақасұлы атындағы № 2 орта мектеп, № 8 жалпы білім беретін эстетикалық тәрбие кешені, Қожаберген жырау атындағы № 6 орта мектеп, Жұмабек Тәшенов атындағы № 20 орта мектеп, «Н.К. Крупская атындағы № 10 орта мектеп.).

4 білім беру ұйымдары (№42 орта мектеп, Абай атындағы мамандандырылған қазақ мектеп-гимназиясы, № 21 орта мектеп, № 31 толық емес орта мектеп) қайта аттестаттау кезінде талаптарға сәйкестігін растады, бұл 2025 жылғы мамырдан 2026 жылғы мамырға дейінгі кезеңде бұрын анықталған бұзушылықтарды жою бойынша жүргізілген жұмыс туралы куәландырады.

Сонымен қатар, кешенді тестілеу нәтижелері білім алушылардың білім сапасының жеткіліксіз деңгейін көрсетеді. 4-сыныпта орташа көрсеткіш 41,4% құрайды, бұл базалық білімді игеру мен оқу дағдыларын қалыптастырудың жеткіліксіз деңгейін көрсетеді. 9-сыныпта көрсеткіш 23,7% құрайды, бұл 4-сыныптың нәтижесінен едәуір төмен және оқу материалын игеруде елеулі олқылықтардың бар екендігін көрсетеді.

2026 жылға арналған мемлекеттік аттестаттауды өткізу жоспарына сәйкес Петропавл қаласында 10 білім беру ұйымы аттестаттауға жатады, оның ішінде барлық мектепке дейінгі білім беру ұйымдары, 7 мемлекеттік және 3 жекеменшік («Ақ көгершін» бөбекжайы, «Қарлығаш» бөбекжайы, «Алпамыс» бөбекжайы, «Балауса» бөбекжайы, «Ивушка» бөбекжайы, «Нұр бөбек» бөбекжайы, «Нұр бөбек» бөбекжайы филиалы, «Баларман» ЖШС, «Искорка «мектепке дейінгі оқу-тәрбие орталығы» ЖШС, «Достық 2015»ЖШС).

Білім алушыларды сыртқы бағалаудың бір түрі - білім алушылардың білім жетістіктерінің мониторингі (ББЖМ).

ББЖМ–2026 қорытындысы бойынша Солтүстік Қазақстан облысы төмен нәтиже көрсетті. 106 мектеп, 3146 оқушы қатысты (4 - сынып - 1543, 9-сынып-1603).

4 сынып нәтижелері:

Оқу сауаттылығы: СҚО-487б, ҚР-501Б (айырмашылық-14б)

Математикалық сауаттылық: СҚО-457б, ҚР-498б (айырмашылық-41б)

Жаратылыстану сауаттылығы: СҚО-482б, ҚР-498б (айырмашылық-16б)

9-сынып нәтижелері:

Оқу сауаттылығы: СҚО-477б, ҚР-498б (айырмашылық-21б)

Математикалық сауаттылық: СҚО-420б, ҚР-497б (айырмашылық-77б)

Жаратылыстану сауаттылығы: СҚО-428б, ҚР-497б (айырмашылық-69б)

ББЖМ-2026-ға Петропавл қаласының 10 мектебі қатысты («№28 жалпы білім беретін мектеп» КММ, «№ 29 жалпы білім беретін мектеп» КММ, «Бірінші қалалық жалпы білім беретін IT-лицей» КММ, « Әлихан Бөкейхан атындағы № 25 жалпы білім беретін орта мектеп» КММ, «№ 12 орта мектеп» КММ, «Н. К. Крупская атындағы № 10 мектеп» КММ, «№ 24 орта мектеп» КММ, «Ғабит Мүсірепов атындағы № 43 орта мектеп» КММ, «№23 орта мектеп» КММ, «Ермек Серкебаев атындағы өнердегі дарынды балаларға арналған мамандандырылған мектеп - интернат кешені» КММ). Қалалар, аудандар және мектептер бөлінісінде нәтижелер әлі берілген жоқ.

Бастауыш, негізгі орта білім беру ұйымдарында МББҰ МЖМБС талаптарына сәйкес білім алушылардың білім сапасын бағалау мақсатында жүргізіледі, ал нәтижелерді талдау кейіннен әдістемелік көмек көрсету және білім беру сапасын қамтамасыз ету бойынша ұсынымдар әзірлеу үшін қажет. Оның нәтижелері оқушылардың дайындық деңгейін ғана емес, сонымен қатар мұғалімдерді әдістемелік қолдаудың сапасын, басқару шешімдерінің нәтижелілігін және білім беру процесін ұйымдастырудың тиімділігін бағалауға мүмкіндік береді.

 

Құрметті ұстаздар, әріптестер!

Барлық тапсырмаларды сапалы орындау біздің қаншалықты үйлесімді жұмыс істей алатынымызға байланысты. Бірлескен күш-жігермен ғана біз қазақстандық білім беруді дамытуда жоғары нәтижелерге қол жеткізе аламыз.

Әрбір педагогикалық ұжымға білім беру жүйесін одан әрі дамыту үшін жаңа идеяларды іске асырудың тиімді жолдарын табуға тілектеспін.

Жаңа оқу жылында біз балаларымыздың қауіпсіз, жайлы ортада сапалы білім мен саналы тәрбие алатынына үлкен үміт артамыз.

Сіздерді келе жатқан жаңа 2026-2027 оқу жылымен құттықтаймын! Кәсіби табыс тілеймін!