СҚО БСҚД басшысы Таласбаева Г. Т. тамыз конференциясы секциялық отырыста сөз сөйлеу тезистері
Құрметті тамыз конференциясының қатысушылары!
Білім беру жүйесіне конституциялық нормалар мен құндылықтарды енгізу Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясының ережелеріне негізделеді.
Конституциялық нормаларды орындау үшін МЖМБС, үлгілік оқу жоспарларына, барлық пәндер бойынша үлгілік оқу бағдарламаларына өзгерістер мен толықтырулар енгізілді.
Білім беру мазмұнының негізгі бағыттары жаңа конституциялық негізге сәйкес келтірілген.
Департамент Қазақстан Республикасының білім саласындағы заңнамасына енгізілген өзгерістерге байланысты үлкен түсіндіру жұмыстарын жүргізуде.
Білім беру жүйесі өзінің дамуының жаңа кезеңіне аяқ басты. Бүгінгі күннің міндеті-білім берудің барлық жүйесінің сапасын арттыру: білім беру процесі мен мазмұны, педагогтердің кәсіби құзыреттілігі, білім беру инфрақұрылымы.
Білім беру саласындағы сапаны қамтамасыз ету жөніндегі аумақтық департаменттер осы жалпы жүйеде бақылау функциясын орындайды.
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында мемлекеттік аттестаттау барысында анықталған бұзушылықтар жойылмаған 11 (он бір) мектепке барумен профилактикалық бақылау жүргізілді.
Келесі мектептерде профилактикалық бақылау жүргізілді:
- Белоградовская ОМ Тимирязев ауданы;
- Берекинская НМ Уалихан ауданы;
- Аққұдык НМ Уалихан ауданы;
- Қаратерек ОМ Уалихан ауданы;
- Колосовская ТОМ М. Жумабаев ауданы;
- Қызылту ОМ Ақжар ауданы;
- Молодежная БМ М. Жумабаев ауданы;
- Уялы ОМ Ақжар ауданы;
- Хмельницкая ОМ Тимирязев ауданы;
- Шагирсай НМ Уалихан ауданы;
- Карагандинская ОМ М.Жумабаев ауданы.
Барып профилактикалық бақылау жүргізу себебі: мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттарын жойылмаған бұзушылықтардың болуы негіз болды:
- педагогтердің тиісті бейін бойынша біліктілікті арттыру курстарынан өту мерзімдерін бұзуы – 4 мектепте;
- тиісті бейін бойынша педагогикалық немесе өзге де кәсіптік білімі педагогтерде болмауы - 1 мектепте;
- директордың басшы ретінде аттестаттаудан өту мерзімін бұзуы-1 мектепте;
- білім берудің әртүрлі деңгейлеріндегі педагог-сарапшылардың, педагог-зерттеушілердің, педагог-шеберлердің үлесінің сәйкес келмеуі - 5 мектепте;
- оқу үй-жайларына санитарлық – эпидемиологиялық қорытындының болмауы-2 мектепте;
- ҰБДБ – дағы деректердің нақты деректерге сәйкес келмеуі-2 мектепте;
- «Қауіпсіздігі негіздері» міндетті оқу курсын іске асыруды бұзу - 3 мектепте;
- оқу әдебиеті қорының № 216 бұйрыққа сәйкес келмеуі – 3 мектепте;
- ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларға оқытуды ұйымдастырудың бұзылуы-1 мектепте;
- жұмыс оқу жоспарының үлгілік оқу жоспарына сәйкес келмеуі – 1 мектепте;
- «Жол ережесі» міндетті курсын іске асыруды бұзу - 2 мектепте;
- мектепке бекітілген жылжымайтын мүліктің болмауы-1 мектепте;
- оқу жоспарының вариативті компонентін іске асырудың бұзылуы-1 мектепте;
- физика, химия, биология кабинеттерінде оқу-зертханалық жабдықтардың болмауы - 1 мектепте;
- өрт қауіпсіздігі ережелеріне сәйкессіздік-1 мектепте;
- мектепке дейінгі шағын орталықтардың қызметіндегі бұзушылықтар-4 мектепте.
Профилактикалық бақылау шеңберінде мемлекеттік аттестаттау барысында анықталған бұзушылықтарды жою тексерілді. 11 мектептің 9- (81,8%) бұзушылықтар жойылды, аталған мектептерді мемлекеттік аттестаттаудан өтті деп тану туралы шешім қабылданды, мектептерге мемлекеттік аттестаттау қорытындысы бойынша оң қорытынды берілді.
Уәлиханов ауданы Қаратерек ОМ және М. Жұмабаев ауданы Молодежная БМ Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттарының бұзылуын жойған жоқ.
11 мектептің 10-да (90,9%) тексеру парақтарының талаптарын бұзушылықтар анықталды, олардың сәйкестігіне бақылаудың осы түрі шеңберінде тексеру жүргізілді. Негізгі бұзушылықтар: ҰБДБ-дағы деректердің нақты деректерге сәйкес келмеуі; жұмыс оқу жоспарының үлгілік оқу жоспарына сәйкес келмеуі; педагогтердің аттестаттаудан өту мерзімдерін бұзуы; білім беру ұйымының алқалы басқару органдарының жұмысы ұйымдастырылмаған не олардың қызметінің үлгілік қағидалары бұзылған; тиісті бейін бойынша педагогикалық немесе өзге де кәсіптік білімі жоқ педагогтердің болуы; қазақ, орыс және шет тілдерін пайдалана отырып, сыныптан тыс іс-шаралар өткізілмейді; тәрбие жұмысының жоспары мектеп шарттарына сәйкес келмейді; оқу әдебиеті қорының ҚР ОАМ № 216 бұйрығымен бекітілген тізбеге сәйкес келмеуі; денсаулық сақтау ұйымымен білім алушыларды медициналық қызмет көрсетумен қамтамасыз ету туралы шарт ұсынылмаған; асханаға санитарлық-эпидемиологиялық қорытынды жоқ; мектеп өрт қауіпсіздігі ережелеріне сәйкес келмейді; педагогтердің біліктілікті арттыру курстарынан өту шарттарын бұзуы; білім алушылардың ата-аналарымен (заңды өкілдерімен) білім беру қызметтерін ұсыну туралы шарт үлгілік шарттың нысанына сәйкес келмейді; мектепке дейінгі шағын орталықта мамандығы жоқ адамдар жұмыс істейді, мектепке дейінгі шағын орталықтың штат кестесі үлгілік штаттарға сәйкес келмейді, үлгілік оқу бағдарламасын іске асыру үшін дамытушы ортаны аймақтарға бөлу ұйымдастырылмаған, басқа да бұзушылықтар кездеседі.
Білім беру саласындағы заңнаманы бұзушылықтарды жою туралы 10 ұйғарым берілді. 3 мектепте бұзушылықтарды жоюдың белгіленген мерзімі аяқталды, жоюды бақылау жүргізілді, бұзушылықтар жойылды (Берекинская НМ, Уялинская НМ, Қарағанды ОМ). Басқа мектептерде жою мерзімі аяқталған жоқ.
Ақжар ауданының Қызылту орта мектебінде профилактикалық бақылау барысында бұзушылықтар анықталған жоқ.
Білім беруді басқару органдарын жоспарлы тексеру қорытындысы
2026 жылға облыстың 4 білім бөлімінде (М.Жұмабаев, Мамлют, Аққайың, Қызылжар аудандары) жоспарлы тексеру жүргізу жоспарланған, барлық тексерулер бірінші жартыжылдықта өткізілді.
Жоспарлы тексеру нәтижелері бойынша 3 ауданның (М. Жұмабаев, Мамлют, Аққайың аудандары) білім бөлімдерінің қызметінде бұзушылықтар анықталды:
- М. Жумабаев ауданының білім бөлімі :
- білім туралы мемлекеттік үлгідегі құжаттардың бланкілеріне тапсырысты ұйымдастыру, сақтау, есепке алу және беру жөніндегі қағидаларды бұзу (бланкілерді дайындауға шамадан тыс тапсырыс жүргізіледі, банкнот фабрикасынан бланкілерді алуға, білім беру ұйымдарына есепке алуға, сақтауға, беруге материалдық жауапты тұлға ретінде маман бекітілмеген, жоғалған бланкілердің орнына аттестаттар мен қосымшалардың бланкілерін беру дұрыс жүргізілмейді, бланкілерді сақтау талаптарды бұза отырып жүзеге асырылады);
- мемлекеттік білім беру тапсырысын орналастыру қағидаларын бұза отырып, мектепке дейінгі ұйымдар ұсынған құжаттар білім бөлімінің ресми интернет-ресурсында орналастырылмаған (білім бөлімінің ресми сайты оған қызмет көрсету шартының болмауына байланысты жұмыс істемейді);
- педагогтерді аттестаттаудан өткізу ережелері мен шарттарын бұза отырып, аттестаттау комиссиясының хаттамалары ұсынылмаған;
- мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшылары мен педагогтерін лауазымдарға тағайындау, лауазымдардан босату қағидаларын бұза отырып, 6 орта білім беру ұйымдарында бірінші басшының бос лауазымының міндеттерін орындау алты айдан астам жүзеге асырылады; білім беру ұйымдарының педагогтерді қабылдау жөніндегі конкурстық комиссиясының құрамына білім бөлімінің мамандары енгізілмеген;
- Аққайын ауданының білім бөлімі:
- 5 мектептің мектепке дейінгі шағын орталықтарында штаттық кестеде медициналық қызметкер жоқ, бұл тәрбиеленушілерге тиісті медициналық қызмет көрсетуді қамтамасыз етпейді және мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту ұйымдары қызметінің үлгілік қағидаларына сәйкес келмейді;
- білім туралы мемлекеттік үлгідегі құжаттардың бланкілеріне тапсырысты ұйымдастыру, сақтау, есепке алу және беру жөніндегі қағидаларды бұзу (бланкілерді дайындауға артық тапсырыс жүргізіледі, 2024 және 2025 жылдардағы аттестаттардың телнұсқаларын беру журналдарында алушылардың деректері және олардың қолдары жоқ);
- Мамлют ауданының білім бөлімі:
- білім туралы мемлекеттік үлгідегі құжаттардың бланкілеріне тапсырысты ұйымдастыру, сақтау, есепке алу және беру жөніндегі қағидаларды бұзу (қорғаншылық және қамқоршылық жөніндегі бас маман материалдық жауапты тұлға ретінде айқындалған, алайда іс жүзінде бұл функцияны бастауыш сыныптар мен мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту жөніндегі әдіскер орындайды, аттестаттар бланкілері мен қосымшаларды есепке алу жоғалғандардың орнына дұрыс жүргізілмейді, есепке алу кітабының нысандары және негізгі орта мектепті бітіргені туралы аттестаттар бебілім туралы мемлекеттік үлгідегі құжаттардың бланкілеріне тапсырысты ұйымдастыру, сақтау, есепке алу және беру жөніндегі қағидаларды бұзу;
- білім беру мониторингі толық көлемде жүзеге асырылмайды, оны жүргізуге жүйелі көзқарас жоқ;
-Становской бастауыш мектепте мектепке дейінгі шағын орталықта штаттық кестеде медициналық қызметкер жоқ, бұл тәрбиеленушілерге тиісті медициналық қызмет көрсетуді қамтамасыз етпейді және мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту ұйымдары қызметінің үлгілік қағидаларына сәйкес келмейді.
Қызылжар ауданының білім бөлімінің қызметінде «Білім туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 59-1-бабының 3-тармағында айқындалған талаптардың бұзылуы анықталған жоқ.
2025 жылы Есіл ауданының білім бөлімінің жоспарлы тексеру барысында анықталған бұзушылықтардың жойылуына бақылау жүргізілді, бұзушылықтар жойылды.
Бұзушылықтарды жоюды бақылау
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында жалпы 21 орта білім беру ұйымында (мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту, техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарында 2025 жылы мемлекеттік аттестаттау өткізілмеген) мемлекеттік аттестаттау (қайта аттестаттау) барысында анықталған бұзушылықтарды жоюға бақылау жүргізілді. Барлық мектептер бұзушылықтарды жою жоспарының орындалуы туралы есепті уақтылы ұсынды. Ұсынылған материалдарды талдау анықталған бұзушылықтарды жоюды көрсетті, мектептер мемлекеттік аттестаттаудан өтті деп танылды.
Жоспардан тыс тексерістер
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында жоспардан тыс тексерулер жүргізілді:
– жеке тұлғалардың өтініштері бойынша екі білім беру ұйымында;
- Солтүстік Қазақстан облысы прокуратурасының талабы бойынша бес білім беру ұйымында.
Жеке тұлғалардың өтініштері бойынша жоспардан тыс тексерулер Тайынша ауданы Макашевская ОМ және М. Жұмабаев ауданы Медвежинская ОМ жүргізілді. Тексеру барысында білім беру саласындағы заңнаманың бұзылуы анықталған жоқ.
Қылмыстық-атқару жүйесі мекемелерінің жанында орналасқан Солтүстік Қазақстан облысының бес ұйымында СҚО прокуратурасының талабы бойынша тексерулер жүргізілді:
1) «Солтүстік Қазақстан облысы әкімдігінің білім басқармасы» Коммуналдық мемлекеттік мекемесінің «Айыртау ауданының білім бөлімі» Коммуналдық мемлекеттік мекемесінің «Рудная орта мектебі» КММ (оқу-консультациялық пункт мектептің құрылымдық бөлімшесі ретінде № 51 мекемеде орналасқан);
2) «Солтүстік Қазақстан облысы әкімдігінің білім басқармасы «Коммуналдық мемлекеттік мекемесінің» Петропавл қаласының білім бөлімі «Коммуналдық мемлекеттік мекемесінің» жалпы білім беретін кешкі орта мектебі» КММ (мектеп № 48 мекемеде орналасқан);
3) «Петропавл кәсіптік колледжі» КММ (колледж № 50 мекемеде орналасқан, № 48 мекемеде оқыту жүргізеді);
4) «Айыртау ауданы Саумалкөл ауылының агротехникалық колледжі» КММ (колледж № 51 мекемеде оқыту жүргізеді);
5) «Солтүстік Қазақстан кәсіптік даярлық және сервис колледжі» ЖМ (колледж № 48 мекемеде және № 50 мекемеде оқыту жүргізеді).
Орта білім беру ұйымдарында Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 138-бабына сәйкес бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білім берудің білім беру оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына, техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарына қатысты бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білім беру бөлігінде білім беру жүйесінің тексеру парағының талаптарына сәйкестігіне тексерулер жүргізілді - Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына қатысты Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 138-бабына сәйкес техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру бөлігінде білім беру жүйесін тексеру парағына сәйкес.
Барлық бес ұйымда бұзушылықтар анықталды.
Тексерілетін ұйымдарда лауазымды тұлғаларға қатысты әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс қозғалды: Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттамалар 409-баптың 4-бөлігі 1 тармағы бойынша жасалды (білім беру ұйымы қызметінің үлгілік ережелерін сақтамау), ұйғарымдар енгізілді, лауазымды тұлғаларға 10 АЕК мөлшерінде айыппұл салынды.
Бірінші жартыжылдықтың соңында белгіленген мерзімге сәйкес екі ұйымда («Солтүстік Қазақстан кәсіптік даярлық және сервис колледжі» ЖМ, «Петропавл кәсіптік колледжі» КММ) анықталған бұзушылықтардың жойылуына бақылау жүргізілді, бұзушылықтар жойылды. Басқа ұйымдарда жою мерзімі болған жоқ.
Білім алушыларды сыртқы бағалаудың бір түрі - білім алушылардың білім жетістіктерінің мониторингі (ББЖМ).
ББЖМ–2026 қорытындысы бойынша Солтүстік Қазақстан облысы төмен нәтиже көрсетті. 106 мектеп, 3146 оқушы қатысты (4 - сынып - 1543, 9-сынып-1603).
4 сынып нәтижелері:
Оқу сауаттылығы: СҚО-487б, ҚР-501Б (айырмашылық-14б)
Математикалық сауаттылық: СҚО-457б, ҚР-498б (айырмашылық-41б)
Жаратылыстану сауаттылығы: СҚО-482б, ҚР-498б (айырмашылық-16б)
9-сынып нәтижелері:
Оқу сауаттылығы: СҚО-477б, ҚР-498б (айырмашылық-21б)
Математикалық сауаттылық: СҚО-420б, ҚР-497б (айырмашылық-77б)
Жаратылыстану сауаттылығы: СҚО-428б, ҚР-497б (айырмашылық-69б)
Бастауыш, негізгі орта білім беру ұйымдарында МББҰ МЖМБС талаптарына сәйкес білім алушылардың білім сапасын бағалау мақсатында жүргізіледі, ал нәтижелерді талдау кейіннен әдістемелік көмек көрсету және білім беру сапасын қамтамасыз ету бойынша ұсынымдар әзірлеу үшін қажет. Оның нәтижелері оқушылардың дайындық деңгейін ғана емес, сонымен қатар мұғалімдерді әдістемелік қолдаудың сапасын, басқару шешімдерінің нәтижелілігін және білім беру процесін ұйымдастырудың тиімділігін бағалауға мүмкіндік береді.
Құрметті тамыз конференциясының қатысушылары, әріптестер!
Сіздерді келе жатқан жаңа 2026-2027 оқу жылымен құттықтаймын! Сізге кәсіби табыс тілеймін!