"Қазақстандағы білім беру жүйесін Конституциялық басымдықтар негізінде жаңғырту" тақырыбындағы сөз сөйлеу " 28.04.2026
Тезисы выступления руководителя ДОКСО СКО Таласбаевой Г.Т.на конференции
28 апреля 2026 года на тему «Модернизация системы образования Казахстана
на основе конституционных приоритетов»
Құрметті педагогикалық әдеп мүшелері, конференцияға қатысушылар!
Жаңа Конституцияда білім беруді, ғылымды, инновациялар мен технологияларды дамыту мемлекеттік саясаттың стратегиялық басымдығы ретінде бекітілген.
33-бапқа сәйкес-Қазақстан Республикасының азаматтарына мемлекеттік оқу орындарында олар төлемейтін орта білім алуға кепілдік беріледі. Бастауыш және негізгі орта білім міндетті болып табылады. Сондай-ақ, «Мемлекет жалпыға міндетті білім беру стандарттарын белгілейді. Барлық оқу орындарының қызметі осы стандарттарға сәйкес болуы қажет».
Жаңа Конституцияның құндылықтарын ілгерілету мақсатында Оқу-ағарту министрлігі оқу бағдарламалары мен оқулықтардың мазмұнын жаңарту бойынша жұмыс жүргізуде. Іргелі пәндерді күшейтуді көздейтін жаңа білім беру стандарттары әзірленуде.
Бастауыш білім беру мазмұнына жүйелі талдау жүргізілді. Оқу бағдарламалары оқу, жазу және арифметика дағдыларының жоғарылауымен қайта қаралады.
2026 жылы Қазақстанда оқушылардың мазмұнын өзектендіруге, білім беру сапасын арттыруға және талдамалық ойлауын дамытуға бағытталған 3, 4, 7, 8 және 9-сыныптарға арналған оқулықтарды ауқымды жаңарту жоспарланған.
Жаңа материалдар мектеп бағдарламасын кезең-кезеңімен жаңғырту шеңберінде енгізіледі, оның ішінде экологиялық білім беруді күшейту және жаңа курстарды енгізу.
Оқулықтарды жаңартудың негізгі ережелері: 2026 жылы: 3, 4, 7, 8 және 9 сыныптарға арналған жаңартылған оқулықтар. 2027 жылы: 1 және 5 сыныптарға арналған жаңа оқулықтар, сондай-ақ 10-11 сыныптарға арналған оқулықтарды толық жаңарту (карталарды, тарихи және әкімшілік деректерді ауыстыру). 2028 жылы: 2 және 6 сыныптарға арналған материалдарды жаңарту көзделген.
Мазмұндағы негізгі өзгерістер: деректерді өзектендіру: жаңартылған ғылыми деректерді, статистиканы, карталарды қосу.
Статья 36 гласит – «Каждый человек обязан соблюдать Конституцию и законодательство Республики Казахстан, уважать права, свободы, честь и достоинство других лиц».
Для обучающихся предлагают ввести новые предметы по возрастным ступеням. В 5–7 классах курс «Основы Конституции», в 8–9 классах — предмет «Закон и порядок», а для 10–11 классов планируют преподавать «Основы права», а также программу «Адал Азамат». Направленность: усиление фокуса на развитие критического мышления, функциональной грамотности и технического мышления. Эти меры направлены на реализацию стратегической задачи по формированию технологической нации и повышению конкурентоспособности образования.
Министр просвещения Казахстана Жулдыз Сулейменова инициировала возвращение «Географии Казахстана» в число обязательных школьных предметов. Планируется преподавание предмета в полном объеме, в том числе возобновление географии в 8-9 классах с нагрузкой 2 часа в неделю, для развития аналитических навыков и экологической культуры. География вернется в перечень обязательных дисциплин, пересматривая предыдущие решения об оптимизации нагрузки. Акцент делается на изучении «Географии Казахстана» в полном объеме.
Изучение географии интегрируют с ценностями инициативы «Таза Қазақстан» и стандартами экологического образования с целью формирования у обучающихся критического мышления, понимания устойчивого развития и ответственности за окружающую среду. Данные меры направлены на повышение качества географического образования и соответствие глобальным образовательным трендам.
Граждане Республики Казахстан обязаны сохранять природу, бережно относиться к природным богатствам (статья 37). В рамках инициативы «Таза Қазақстан» разрабатывается стандарт экологического образования.
По поручению Главы государства реализуются комплексные инициативы и проекты по внедрению новых технологических решений и искусственного интеллекта в систему образования.
Запущена платформа AI Kitap, направленная на персонализацию обучения, разработан онлайн-методический комплекс Day of AI. Утверждены этические стандарты для безопасного и справедливого использования искусственного интеллекта. Для повышения квалификации педагогов внедрена трёхуровневая система обучения «Acquire → Deepen → Create» по эффективному применению ИИ. На сегодняшний день более 200 тысяч учителей прошли онлайн-курс уровня «Acquire», разработанный на основе программы ЮНЕСКО. К обучению на более высоких уровнях привлекаются свыше 15 тысяч учителей информатики, более половины из которых — сельские педагоги.
Кроме того, в 56 программ повышения квалификации педагогов внедрён новый модуль — «Использование цифровых технологий для развития функциональной грамотности учащихся».
Реализуются комплексные меры в рамках цифровизации системы образования. На сегодня 99% школ подключены к интернету. К проекту «Социальный кошелек» подключены 6 760 школ. Дипломы, аттестаты и справки доступны в цифровом формате. Платформа «Ұстаз» обеспечивает полную автоматизацию аттестации педагогов. Более 240 тысяч педагогов прошли переподготовку по применению искусственного интеллекта, еще 200 тысяч учителей освоят использование ИИ-ассистентов в рамках проекта ChatGPT Edu.
Также, Министерство разрабатывает национальный инструмент для оценки уровня внедрения искусственного интеллекта в систему образования. Эта инициатива является частью подготовки к международному исследованию PISA–2029, в рамках которого впервые будет оцениваться грамотность учащихся в области искусственного интеллекта
Внедрение цифровых решений в учебный процесс осуществляется по трём основным направлениям. С этой целью Министерство совместно с Министерством искусственного интеллекта и цифрового развития утвердило концептуальные основы внедрения искусственного интеллекта в систему образования на 2025–2029 годы.
Особое внимание будет уделено выявлению и поддержке талантливых детей в областях информатики, робототехники и искусственного интеллекта.
Оқу-ағарту министрлігі педагогтерді аттестаттау жүйесіне бірқатар өзгерістер енгізуде.
Аттестаттаудың жаңа моделі педагогтердің кәсіби қызметінің нәтижелеріне негізделетін болады және барынша түсінікті және объективті форматқа ауыстырылатыны көзделген.
Ключевым изменением станет полная отмена тестирования для оценки знаний педагогов. Тестирование проходят молодые специалисты, окончившие учебные заведения по педагогической специальности, и педагоги, желающие возобновить педагогическую деятельность. Также ОЗП сохраняется для руководителей организаций образования, заместителей руководителей, методистов методического центра (кабинета).
Педагоги, имеющие непрерывный стаж работы в школе не менее 2 лет, могут подать заявку на присвоение квалификационной категории. Оценка их квалификации проводится по результатам практики в соответствии с новыми Правилами. Портфолио формируется на основе достижений педагога и обучающихся, оценки качества урока и воспитательной работы.
Также исключается требование по предоставлению авторских программ и учебно-методических материалов для всех уровней.
Данные изменения относятся к системе аттестации, которая будет введена с 2027 года.
В целях поэтапного перехода к новой системе предусмотрен переходный период.
Педагоги, прошедшие ОЗП на данный момент, и педагоги, подтверждающие квалификационные категории без сдачи ОЗП, пройдут аттестацию по действующим Правилам в текущем учебном году.
В настоящее время ведётся разработка Правил нового формата аттестации педагогов.
Тәрбие жұмысы «Адал Азамат» Бірыңғай бағдарламасын, 5-9 сыныптарды қамтитын «Конституция негіздері», «Заң және тәртіп» курстарын, экологиялық білім беруді енгізу арқылы күшейтіледі, бұл азаматтық жауапкершілікті, патриотизмді, әлеуметтік және экологиялық құзыреттерді қалыптастыруды қамтамасыз етеді.
«Келешек мектептері» ұлттық жобасы аясында 460 мың оқушыға арналған 217 мектептің құрылысы аяқталды. Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша таяудағы 3 жыл ішінде «Келешек мектептері» жобасының мектептерінде озық тәжірибе енгізілетін болады.
Инфрақұрылымды дамыту мақсатында 184 білім беру нысаны пайдалануға берілді. 80 үш ауысымды және 31 апатты мектептің мәселелері шешілді. 209 мектепке күрделі жөндеу жүргізілді, 1192 пәндік кабинет заманауи жабдықтармен жарақтандырылды.
Осылайша, білім беру жүйесі жаңа даму бағытын анықтайды: жаңа конституциялық ережелерді іске асыратын тұрақты білім беру саясатын қалыптастыратын болады.
Мемлекет адам капиталы мен азаматтардың зияткерлік әлеуетін басты стратегиялық басымдық ретінде айқындайды. Осы орайда, педагогтер қауымының рөлі өте маңызды: өскелең ұрпаққа сапалы білім беріп қана қоймай, олардың бойына патриотизм, жауапкершілік және заңға деген құрмет құндылықтарын дарыту біздің міндетіміз.
Назарларыңызға рақмет!