Жиі қойылатын сұрақтар

«Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңының 36-бабының 2-тармағына сәйкес төлем талабын қою арқылы банктік қарыз шарты бойынша қарыз алушы-жеке тұлғаның берешегін өндіріп алу оның банктік шотындағы ақша сомасының және (немесе) кейіннен қарыз алушының банктік шотына түсетін әрбір ақша сомасының елу пайызы шегінде шектеледі және төлем талабын толық орындау үшін қажетті барлық соманың банктік шотқа түсуі күтілместен жүзеге асырылады. Бұл ретте жеке тұлғаның ағымдағы шотында сақталатын ақша сомасы төлем талабын орындау кезінде республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген ең төмен күнкөріс деңгейінің екі еселенген мөлшерінен аз болмауға тиіс. Көрсетілген шектеу қарыз алушы-жеке тұлғаның немесе жинақ шотындағы ақшасына қолданылмайды.

Бағалы қағаздар рыногы туралы заңның 102-бабына сәйкес эмитент эмиссиялық бағалы қағаздардың айналысы кезеңінде осы Заңда және уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген тәртіппен және мерзімдерде қаржылық есептілік депозитарийінің интернет-ресурсында ақпаратты жария етуге міндетті. Эмитенттер міндетті түрде жария етуге тиіс болатын ақпараттың тізбесі Бағалы қағаздар рыногы туралы заңның 102-бабының 2 және 5-тармақтарында көзделген. Эмитенттің ақпаратты жария ету тәртібі, эмитент жария етуге жататын ақпараттың мазмұнына қойылатын талаптар, сондай-ақ эмитенттің қаржылық есептілік депозитарийінің интернет-ресурсында ақпаратты жария ету мерзімдері Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 27 тамыздағы №189 қаулысымен бекітілген Эмитенттің ақпаратты жария ету қағидаларында, Эмитенттің жария етуіне жататын ақпараттың мазмұнына қойылатын талаптарда, сондай-ақ эмитенттің қаржылық есептілік депозитарийінің интернет-ресурсында ақпаратты жария ету мерзімдерінде белгіленеді.

«Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 34-бабының 7-тармағына сәйкес кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға байланысты емес, тауарларды, жұмыстарды және көрсетілетін қызметтерді сатып алуға қарыз алған қарыз алушы-жеке тұлға, қарыз берілген күннен бастап банк есептеген сыйақыларды төлей отырып, банктік қарыз шартын жасасқан күннен бастап күнтізбелік он төрт күн ішінде қарызды қайтаруға құқылы.
Осы тармақта көзделген жағдайда, қарызды қайтарғаны үшін тұрақсыздық айыбы немесе айыппұл санкцияларының өзге де түрлері алынбайды.

Акционерлік қоғамдар туралы заңның 35-бабының 1 және 3-тармақтарына сәйкес акционерлік қоғам акционерлердің жылдық жалпы жиналысын жыл сайын өткізіп отыруға міндетті және акционерлердің жылдық жалпы жиналысы қаржы жылы аяқталғаннан кейін бес ай ішінде өткізілуге тиіс. Есепті кезең ішінде қоғамның аудитін аяқтау мүмкін болмаған жағдайда аталған мерзім үш айға дейін ұзартылған болып саналады.

Акционерлердің жылдық жалпы жиналысын өткізудің басқа мерзімдері, оларды ұзарту не ауыстыру негіздері Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделмеген.

Қазақстан Республикасы Қаржы жарналарын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының қаулысымен бекітілген міндетті зейнетақы жарналары, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары, ерікті зейнетақы жарналары (зейнетақы төлемдерін алушылар) аударылған жеке тұлғалардың, міндетті зейнетақы жарналары салымшыларының жеке зейнетақы шоттарындағы міндетті зейнетақы жарналары, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары және ерікті зейнетақы жарналары есебінен зейнетақы жинақтарының есебін жүргізу қағидаларына сәйкес нарықтың 2023 жылғы 7 маусымдағы № 49, салымшылардың (зейнетақы төлемдерін алушылардың) жеке зейнетақы шоттарына (бұдан әрі - ЖЗШ) түскен сомалар шартты бірліктің белгіленген құны бойынша шартты бірліктердің баламалы санына қайта есептеледі. Шартты бірлік құнының өзгеруіне зейнетақы активтерін инвестициялау нәтижесінде есептелген инвестициялық кірістің (оң немесе теріс) мөлшері әсер етеді. Шартты бірліктің белгіленген құнына сәйкес салымшылардың (алушылардың) зейнетақы жинақтары аптаның бірінші жұмыс күнінің соңындағы және айдың соңғы күнтізбелік күнінің соңындағы жағдай бойынша апта сайын қайта есептеледі және қайта бағаланады. Қайта бағалау нәтижесінде салымшылардың (зейнетақы төлемдерін алушылардың) ЖЗШ-дағы зейнетақы жинақтары ұлғаю жағына да, кему жағына да өзгеруі мүмкін.
Зейнетақы активтерін инвестициялау нәтижесінде туындайтын инвестициялық кіріс тұрақсыз шама болып табылады, яғни белгілі бір кезеңге арналған сыйақы мөлшері нақты айқындалған банктердің депозиттік шарттарында көзделгендей қатаң белгіленген шама болып табылмайды және көптеген факторларға, соның ішінде бағалы қағаздардың нарықтық құнына, валюта бағамдарының өзгеруіне, және зейнетақы жарналарының мөлшері, олардың түскен күні, әрбір зейнетақы жарнасы үшін инвестициялау кезеңі және жалпы сомасы. Сондықтан зейнетақы активтеріне қатысты инвестициялық қызметтің нәтижесінде шетел валюталары бағамдарының құбылмалылығы және қаржы құралдарының нарықтық құнының өзгеруі салдарынан есептелген инвестициялық кірістің мөлшері әр түрлі болуы мүмкін, бұл ЖЗШ-ға зейнетақы жинақтарының сомасына әсер етеді. Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, сіз көрсеткен кезеңде зейнетақы жинақтары сомасының азаюы шетел валютасында номинацияланған қаржы құралдары бойынша валюта бағамының өзгеруі нәтижесінде теріс инвестициялық кірісті есептеуге байланысты екенін хабарлаймыз.
Бұл ретте жекелеген қысқа мерзім ішінде алынған кірістілік активтерді басқару тиімділігінің көрсеткіші болып табылмайтынын атап өту маңызды. Зейнетақы активтерін инвестициялаудың ұзақ мерзімді сипатын назарға ала отырып, олардың кірістілігі ұзақ мерзімді кезеңде (кемінде бір күнтізбелік жыл ішінде) қаралуы тиіс.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Әлеуметтік кодексінің (бұдан әрі – әлеуметтік кодекс) 217-бабының 1-тармағына сәйкес мемлекет зейнетақы төлемдерін алушыларға әлеуметтік Кодексте және өзге де нормативтік құқықтық актілерде айқындалған тәртіппен инфляция деңгейін ескере отырып, нақты енгізілген міндетті зейнетақы жарналары, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары мөлшерінде БЖЗҚ-ға міндетті зейнетақы жарналарының, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарының сақталуына кепілдік береді Қазақстан Республикасының құқықтық актілерімен.

Микроқаржы қызметін жүзеге асыруға лицензиясынан не тоқтатыла тұрған лицензияның қолданысынан айырылған микроқаржы ұйымының микроқаржы қызметін жүзеге асыруға құқығы жоқ.
Бұдан басқа, микроқаржы ұйымы уәкілетті орган микроқаржы қызметін жүзеге асыруға лицензиядан айыру туралы шешім қабылдаған күннен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде өзінің атауынан "микроқаржы ұйымы", "кредиттік серіктестік", "ломбард" деген сөздерді, олардан алынған сөздерді немесе аталған заңды тұлға деп болжайтын аббревиатураны алып тастау жолымен қайта тіркеу рәсімін жүргізуге міндетті микрокредиттер беру жөніндегі қызметті жүзеге асырады, немесе қайта ұйымдастыру немесе тарату туралы шешім қабылдансын ("микроқаржы қызметі туралы"ҚР Заңының 16-бабының 8 және 9-тармақтары).
Мәселен, азаматтық заңнамаға сәйкес қарыз алушы өз міндеттемелерін Шартқа сәйкес толық көлемде орындауға міндетті.
Микроқаржы ұйымын микроқаржы қызметін жүзеге асыруға арналған лицензиядан айыру қарыз алушыларды ұйым алдындағы өз міндеттемелерін уақтылы және толық көлемде орындау міндетінен босатпайды.
Осылайша, микрокредит беру туралы шарттар бойынша орындалмаған микрокредиттері бар микроқаржы ұйымының клиенттері микрокредит беру туралы жасалған шарттардың талаптарына сәйкес микроқаржы ұйымының алдында өз міндеттемелерін (микрокредиттерін) орындауды жалғастыруға тиіс.

Коллекторлық қызмет туралы Заңның 1-бабының 5-тармағына сәйкес коллекторлық агенттіктердің тізілімі-коллекторлық қызмет саласындағы уәкілетті органның коллекторлық агенттіктерінің бірыңғай тізбесі.
Коллекторлық қызмет туралы Заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес коллекторлық қызметті жүзеге асыруға ниеті бар заңды тұлға "Азаматтарға арналған үкімет"мемлекеттік корпорациясында мемлекеттік тіркелген (қайта тіркелген) күннен бастап үш ай ішінде есептік тіркеуге жатады.
Есептік тіркеуден өту үшін коллекторлық қызметті жүзеге асыруға ниеті бар заңды тұлға уәкілетті органға "коллекторлық агенттіктердің есептік тіркеуден өту және тізілімін жүргізу қағидаларын бекіту туралы"Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 2020 жылғы 30 наурыздағы № 49 қаулысында көзделген құжаттарды ұсынады.
Коллекторлық қызмет туралы Заңның 3-бабы 2-тармағының үшінші бөлігінде коллекторлық агенттіктер тізіліміне енгізілмеген заңды тұлғаның коллекторлық қызметті жүзеге асыруға, өзін коллекторлық қызметпен айналысатын ретінде сипаттауға, сондай-ақ өз атауында "коллекторлық агенттік" деген сөздерді, олардан алынған, оның коллекторлық қызметті жүзеге асыратынын болжайтын сөздерді пайдалануға құқығы жоқ екені анықталды.
Коллекторлық агенттіктер тізілімінің ақпараты Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің сайтында орналастырылған https://www.gov.kz/memleket/entities/ardfm?lang=ru "қаржы нарықтары" бөлімінде.

№136 қаулымен банктік қарыз шартына қызмет көрсету кезеңінде банк клиенттің (қарыз алушының) немесе кепіл берушінің (Банктер туралы заңда көзделген банктік құпияны жариялауға қойылатын талаптарды сақтаумен) сұратуы бойынша:
- сұратуды алған күннен бастап 3 жұмыс күні ішінде оған жазбаша нысанда:

1) банкке төлеген ақша сомасы;

2) мерзімі өткен берешектің мөлшері (бар болған кезде);

3) борыш қалдығы;

4) кезектегі төлемдердің мөлшері мен мерзімдері;

5) кредиттеу лимиті (бар болған кезде) туралы мәліметтерді;

- 3 жұмыс күнінен аспайтын мерзімде өтеусіз айына 1 реттен жиі емес банктік қарыз шарты бойынша берешекті өтеу есебіне клиенттің (қарыз алушының) келіп түскен ақшасын бөлу туралы жазбаша нысанда ақпарат ұсынады деп белгіленген.