2023 – 2029 жылдарға арналған Тұрғын үй-коммуналдық инфрақұрылымды дамытудың тұжырымдамасы шеңберінде Отбасы банкі «5-10-20» бағыты бойынша жұмысын жалғастыруда.
Бұл тұжырымдама азаматтарға тұрғын үй сатып алу үшін кредит беруді көздейді.
Бұл бағдарлама кімге арналған, қатысушылар үшін қандай критерийлер бар? Осы және басқа да шарттар туралы біз өз материалдарымызда айтып береміз(уәкілетті мемлекеттік органдардың, Отбасы банктің жауапты тұлғаларының БАҚ-тағы сөз сөйлеуі бойынша дайындалған).
Қазақстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс министрінің 2025 жылғы 30 мамырдағы № 187 «Тұрғын үй жағдайларын жақсартуға бағытталған мемлекеттік қолдау шараларын іске асыру ережелерін бекіту туралы» бұйрығына сәйкес, 5 % (бес пайыз) жылдық мөлшерлемемен жеңілдетілген ипотекалық тұрғын үй қарыздарын беру шарттары:
Қарыз беру мерзімі – 20 (жиырма) жылға дейін;
Бастапқы жарна – қарыз сомасының кемінде 10 % (он пайыз).
Бағдарламаның критерийлеріне сәйкес азаматтар жеңілдетілген тұрғын үй қарызын алуға үміткер бола алады.
«5-10-20» бағдарламасына қатысу үшін міндетті шарттардың бірі – өтініш берушінің соңғы 6 (алты) айдағы еңбек және (немесе) кәсіпкерлік қызметтен түскен табысын құжаттармен растай алуы, және бұл табыс әрбір отбасы мүшесіне шаққанда 6 (алты) өмір сүру минимумынан аспауы тиіс.
Банкінің ішкі нормативтік құжаттарына сәйкес, өтініш берушінің жасы өтініш берілген уақытта кемінде 18 және ең көп дегенде 64,5 жаста болуы керек.
Алайда, қатысушының жасы талапқа сәйкес келмеген жағдайда тұрғын үйді ипотекалық қарызсыз толық сатып алу мүмкіндігі бар.
Қолданыстағы механизмге сәйкес, мемлекеттік қолдау шараларына есепке алу және олардың бөлінісі автоматтандырылған режимде (онлайн) мемлекеттік ақпараттық жүйелер мен деректер базаларымен интеграция арқылы жүзеге асырылады.
Тұрғын үйді бөлу кезінде азаматтың есепке алынған күні мен оның кіріс деңгейі ескеріледі, кезектілік тәртібі және қажеттілік критерийлері бойынша жүргізіледі.
Ережелердің 14-бабына сәйкес, тұрғын үй құрылыс жинақтары жүйесі арқылы жеңілдетілген ипотекалық тұрғын үй қарыздарының жалпы көлемінің кемінде 70 %-ы беріледі:
Ұлы Отан соғысы ардагерлеріне;
Ұлы Отан соғысы ардагерлеріне теңестірілген жеңілдіктері бар ардагерлерге;
Басқа мемлекеттер аумағында әскери әрекетке қатысқан ардагерлерге;
I және II топтағы мүгедектерге;
Мүгедектігі бар балаларға ие немесе оларды тәрбиелеп отырған отбасыларға;
Жесірлерге (жетімдерге);
«Алтын алқа», «Күміс алқа» марапаттарына ие көпбалалы аналарға немесе бұрын «Аналар–героиня» атағын алған, сондай-ақ I және II дәрежелі «Аналық даңқ» ордендерімен марапатталған көпбалалы отбасыларға;
Жетімдерге, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға.
Жеңілдетілген ипотекалық тұрғын үй қарыздарының жалпы көлемінің кемінде 20 %-ы жетімдерге, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға беріледі.
Осылайша, аталған азаматтар санаты, есепке алынған жағдайда, жалпы тұрғын үй көлемінің кемінде 70 %-ын бірінші кезекте алады. Ал жетімдерге, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға – жалпы көлемнің кемінде 20 %-ы бөлінеді.
Қалған бөлігі, жалпы тұрғын үй көлемінің 30 %-ынан аспайтын бөлігі, бағдарламаға қатысатын басқа қатысушылар арасында бөлінеді.
2025 жылғы 24 мамырдан бастап Қазақстан Республикасының «Тұрғын үй саясатын реформалау мәселелері бойынша кейбір заңнамалық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заңының (2024 жылғы 22 қараша, № 138-VIII) нормалары күшіне енді, сәйкесінше Банкке ұлттық даму институты мәртебесі берілді.
Қабылданған Заңның мақсаты – тұрғын үй саясатын орталықтандырылған жүргізу, халықты тұрғын үймен қамтамасыз ету тиімділігін арттыру, тұрғын үй алу процедураларын оңтайландыру, сондай-ақ барлық азаматтар санаты арасында тұрғын үйді әділ бөлу үшін біртұтас механизмді енгізу.
Осылайша, ұлттық даму институты мәртебесін алған сәттен бастап Банк Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасы аясында қызметін жүзеге асыруды бастады және тұрғын үй саясаты саласындағы оған жүктелген функцияларды орындауда.
Ережелердің 24-бабына сәйкес, 5 % (бес пайыз) жылдық мөлшерлемемен жеңілдетілген ипотекалық тұрғын үй қарызының қатысушылары – Қазақстан Республикасының азаматтары, кандастары, біртұтас республикалық электрондық базада немесе «Тұрғын үймен қамтамасыз ету орталығы» электрондық базасында тұрғын үйге мұқтаждар ретінде есепте тұрғандар, және соңғы 6 (алты) айдағы еңбек және (немесе) кәсіпкерлік қызметтен түскен отбасының жиынтық табысы әрбір отбасы мүшесіне шаққандағы 6 (алты) өмір сүру минимумынан аспауы тиіс.
Отбасының (азаматтың) жиынтық табысын есептегенде Қазақстан Республикасында алынған табыстар есепке алынады:
Еңбекақы түрінде алынатындар, яғни еңбек ақы жүйесі бойынша барлық жалақылар, оның ішінде жасақтық, сағаттық жалақы, сондай-ақ сыйақылар, қосымша төлемдер, үстемақылар, ынталандырушы және өтемақы төлемдері (қаржыландыру көзіне қарамастан, Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына, келісімдерге, еңбек және ұжымдық келісімдерге және жұмыс берушінің актілеріне сәйкес қызметкерлерге төленетін ақшалай сомаларды қоса алғанда);
Кәсіпкерлік қызметтен түскен табыстар.
Осылайша, «5-10-20» ипотекалық бағдарламасына тұрғын үй жағдайын жақсартуды қажет ететін азаматтар қатыса алады. Сонымен бірге, міндетті шарт – соңғы 6 (алты) айдағы еңбек және (немесе) кәсіпкерлік қызметтен түскен отбасының жиынтық табысы әрбір отбасы мүшесіне шаққанда 6 (алты) өмір сүру минимумынан аспауы.