Жиі қойылатын сұрақтар

Павильондар, кискілер және өзге де шағын бизнес объектілерін орнатуды қоса алғанда, коммерциялық мақсаттар үшін жер учаскелерін беру сауда-саттықта (аукциондарда) жүзеге асырылады. Бұл Қазақстан Республикасының жер заңнамасында белгіленген негізгі және міндетті тәртіп.

Аукциондар «Мемлекеттік тізілім» веб-порталында (https://gosreestr.kz) электрондық форматта өткізіледі және барлық өтініш берушілердің ашықтығы мен тең қолжетімділігін қамтамасыз ететін автоматтандырылған рәсім болып табылады.

Жер учаскесін сауда-саттыққа шығару үшін өтініш беруші учаскенің орналасқан жері бойынша әкімдікке мүдделі аумақты аукционға шығарылатын учаскелер тізбесіне енгізу туралы өтініш береді. Бұл ретте өтініш беруші елді мекен шекаралары шегінде жария кадастрлық картада жер учаскесін бөлу схемасын дербес қалыптастыра алады.

Аукционға қатысу үшін «Мемлекеттік тізілім» порталында тіркелу, лотты таңдау, электрондық өтінім беру және оған электрондық цифрлық қолтаңбамен (ЭЦҚ) қол қою қажет. Сауда-саттық қорытындысы бойынша жеңімпазға мәлімделген коммерциялық мақсаттарды іске асыру үшін жер учаскесі ұзақ мерзімді жалға беріледі.

Жекелеген жағдайларда, егер өтініш беруші уәкілетті орган таныған инвестициялық жобаны іске асырса немесе учаске инвестициялық келісімшарт негізінде мемлекеттік заттай грант ретінде берілсе, жер учаскесі аукцион өткізбей берілуі мүмкін.

Мұндай жағдайларда өтініш «Сауда-саттықты (аукциондарды) өткізуді талап етпейтін, мемлекет меншігіндегі жер учаскелеріне құқықтар алу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет шеңберінде «Электрондық үкімет» порталы арқылы беріледі

 

Мысал:

Өтініш беруші тұрмыстық қызмет көрсету үшін павильон орнатуды жоспарлап отыр. Ол әкімдікке аукционға арналған учаскелер тізбесіне ауданы 0,03 га жер учаскесін қосу туралы өтінішпен жүгінеді. Сауда-саттық туралы ақпарат жарияланғаннан кейін өтініш беруші «Мемлекеттік тізілім» порталында тіркеледі, өтінім береді және электрондық аукционды ұтып алады. Әкімдік шешімінің негізінде оған учаске 5 жыл мерзімге ұзақ мерзімді жалға беріледі.

Бұрын жеке тұрғын үй салу үшін жалға берілген жер учаскесі құрылыс аяқталғаннан және объект пайдалануға берілгеннен кейін жеке меншікке ресімделуі мүмкін. Ол үшін жалға алушы жер учаскесінің орналасқан жері бойынша әкімдікке учаскені жеке меншікке беру туралы өтінішпен жүгінеді. Өтінішке:

тұрғын үйге құқық белгілейтін құжаттар (пайдалануға беру актісі, меншік құқығы туралы куәлік);

жер учаскесін жалдау шарты немесе жер пайдалану құқығын растайтын өзге де құжат;

жер учаскесінің кадастрлық жоспары (бар болса) қоса беріледі.

Ұсынылған материалдарды тексергеннен кейін және жалдау шарттарын бұзушылық болмаса әкімдік учаскені жеке меншікке беру туралы шешім қабылдайды. Шешім негізінде жер учаскесіне жеке меншік құқығы туралы акт беріледі.

 

Мысал:

Өтініш беруші жеке тұрғын үй салу үшін 0,10 га жер учаскесін жалға алды. Құрылыс аяқталғаннан кейін және үйді пайдалануға беру актісі алынғаннан кейін ол «e-Otinish» жүйесі арқылы учаскені жеке меншікке беру туралы өтініш берді. Құжаттарды қарағаннан кейін әкімдік учаскені өтініш берушінің меншігіне беру туралы шешім қабылдады және оған жерге жеке меншік құқығына мемлекеттік акт берілді.

Шаруа (фермер) қожалығын жүргізу үшін жер учаскелері конкурстық негізде ұзақ мерзімді өтеулі жер пайдалануға беріледі. Учаске алу үшін жарияланған конкурстарға қатысу не жердің орналасқан жері бойынша әкімдікке мүдделі учаскені конкурсқа шығару туралы өтініш (өтінішхат) беру қажет. Жер учаскелерін беру жөніндегі конкурстар Қазақстан Республикасының жер заңнамасында белгіленген тәртіппен өткізіледі. Өтініш берушілердің материалдарын жер комиссиясы қарайды, ол ұсынылған құжаттарды бағалайды және қатысушыларға жұмыс тәжірибесіне, ауыл шаруашылығы техникасының, өндірістік жоспардың, еңбек ресурстарының және басқа да өлшемшарттардың болуына байланысты балл береді.

Жер комиссиясының отырыстары хаттамамен ресімделеді, оның негізінде конкурс жеңімпазына жер учаскесін беру туралы шешім қабылданады. Егер бірнеше қатысушы бірдей балл жинаған жағдайда, жеңімпаз комиссия мүшелерінің дауыс беруі арқылы анықталады.

Мысал:

Өтініш беруші әкімдікке шаруа қожалығын жүргізу үшін ауданы 200 гектар жер учаскесін беру туралы өтініш береді. Комиссия барлық қатысушылардың құжаттарын қарайды, олардың өндірістік мүмкіндіктері мен ауыл шаруашылығындағы жұмыс тәжірибесін бағалайды. Қарау қорытындысы бойынша ең көп балл жинаған өтініш берушіге 49 жыл мерзімге ұзақ мерзімді өтеулі жер пайдалануға учаске беріледі.

Жайылымдар мен шөп шабуға арналған жер учаскелері өтініш берушінің пайдалану мақсаты мен санатына қарай беріледі.

Ауыл шаруашылығы құрылымдары (шаруа және фермер қожалықтары) үшін жайылымға арналған жер учаскелері конкурстық негізде ұзақ мерзімді өтеулі жер пайдалануға беріледі. Конкурсқа қатысу үшін өтініш беруші учаскенің орналасқан жері бойынша әкімдікке оны конкурсқа шығару туралы өтініш береді немесе жарияланған конкурсқа қатысады. Конкурстар жер комиссиясымен өтінімдерді міндетті түрде қараумен, жер заңнамасында белгіленген тәртіппен өткізіледі.

Жеке қосалқы шаруашылықтың малын жаю үшін жекелеген жайылымдық учаскелер жеке жер пайдалануға берілмейді. Мал жаю жергілікті атқарушы органдар әзірлейтін және халықтың жайылымдық жерлерді пайдалану тәртібі мен шекарасын айқындайтын Жайылымдарды басқару жөніндегі жоспарларға сәйкес жүзеге асырылады.

Азаматтарға шөп шабу үшін жер учаскелері өтеусіз уақытша жер пайдалану құқығымен 5 жылға дейінгі мерзімге конкурс өткізбей беріледі. Шөп дайындау үшін учаске алу үшін азамат учаскенің орналасқан жері бойынша әкімдікке оның орналасу схемасын қоса бере отырып өтініш береді. Өтініш «Сауда-саттықты (аукциондарды) өткізуді талап етпейтін, мемлекет меншігіндегі жер учаскелеріне құқықтар алу» мемлекеттік қызмет көрсетілетін шеңберінде «Электрондық үкімет» порталы арқылы беріледі.

Мысал:
Шаруа қожалығына иелік ететін өтініш беруші әкімдікке ауданы 150 гектар жайылым үшін жер учаскесін беру туралы өтінішпен жүгінеді. Құжаттарды тексергеннен кейін учаске конкурсқа шығарылады, оның қорытындысы бойынша шаруашылыққа ұзақ мерзімді өтеулі жер пайдалану құқығы беріледі. Басқа азамат «Электрондық үкімет» порталы арқылы шөп шабу үшін ауданы 10 гектар учаскеге өтініш береді. Әкімдікпен келісілгеннен кейін учаске өтеусіз жер пайдалану құқығымен 5 жыл мерзімге беріледі.

Киоскіні орналастыруға жер учаскесін беруден бас тарту коммерциялық мақсатта жер берудің заңнамада белгіленген тәртібімен байланысты болуы мүмкін. Заңнама талаптарына сәйкес киоскілерді, павильондарды және басқа да шағын бизнес объектілерін орналастыруға арналған жер учаскелері тек сауда-саттық (аукцион) арқылы беріледі. Аукциондар «Мемлекеттік тізілім» веб-порталында (https://gosreestr.kz) электрондық форматта өткізіледі және барлық өтініш берушілердің ашықтығы мен тең қолжетімділігін қамтамасыз ететін автоматтандырылған рәсім болып табылады. Сондықтан аукционға қатысусыз учаске беру туралы өтініш белгіленген тәртіпке сәйкес келмейтін ретінде қабылданбауға жатады.

Сонымен қатар, егер:

таңдалған учаске қазірдің өзінде басқа адамның пайдалануында болса;

учаске коммерциялық құрылысқа арналмаған жер санатына жататын болса;

нысаналы мақсаты, санитарлық және қала құрылысы нормалары бойынша талаптар сақталмаған жағдайда бас тартуға болады,

Мысал:

Өтініш беруші әкімдікке қаланың орталық бөлігінде киоск орнатуға учаске беру туралы өтінішпен жүгінді. Қарау барысында бұл учаске тек аукцион арқылы өткізілетіні анықталды, өйткені ол коммерциялық мақсаттағы жерлерге жатады. Өтініш берушіге «Мемлекеттік тізілім» порталында алдағы электрондық сауда-саттыққа қатысу ұсынылды.

Мемлекеттік меншіктегі бос жер учаскелері туралы ақпаратты электрондық ресурстар арқылы ашық қолжетімділікте алуға болады. Жер учаскелерінің мәртебесі («берілген» немесе «бос») көрсетілген орналасу схемалары https://map.gov4c.kz/egkn / «Жылжымайтын мүліктің бірыңғай мемлекеттік кадастры» («ЖМБМК» АЖ)  ақпараттық жүйесінде және https://vkomap.kz/ Шығыс Қазақстан облысының геопорталында орналастырылған.

Жергілікті атқарушы органдар бос жер учаскелері және алдағы сауда-саттықтар (аукциондар) туралы мәліметтерді тоқсанына кемінде бір рет жариялауға және үнемі жаңартып отыруға міндетті. Мұндай ақпарат мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында, әкімдіктердің ресми интернет-ресурстарында, сондай-ақ халыққа қолжетімді жерлерде ақпараттық стенділерде орналастырылады.

Бұл ресурстар азаматтар мен кәсіпкерлерге қол жетімді учаскелермен, олардың орналасқан жерімен, ауданымен және жер санатымен алдын-ала танысуға мүмкіндік береді, бұл жер беру рәсімдерінің ашықтығы мен ашықтығына ықпал етеді.

Мысал:
Жылыжай шаруашылығын дамытуды жоспарлап отырған өтініш беруші https://map.gov4c.kz/egkn / сайтындағы картаның көмегімен сәйкес мөлшері дәл келетін бос орынды анықтайды. Ақпаратты тексергеннен кейін ол «e-Otinish» порталы арқылы өтініш береді немесе жер пайдалану құқығына арналған электрондық аукционға қатысу үшін әкімдікке жүгінеді.

Егер байланыс және интернет желісіне қол жеткізу қызметтері сапасы бұзылған жағдайда (мысалы, төмен жылдамдық, байланыстың жиі үзілуі, желінің нашар жабылуы), азамат «Шығыс Қазақстан облысының цифрландыру және архивтер басқармасы» ММ шағымдануға құқылы. Өтініш мемлекеттік платформа арқылы электрондық түрде беріледі

«e-Өтініш» (https://eotinish.kz).

Өтінішті ресімдеу кезінде:

1. проблеманың сипаты (мысалы: интернеттің төмен жылдамдығы, байланыстың жиі үзілуі);
2. проблема байқалатын мекенжай (қала, елді мекен, көше, үй);
3. байланыс операторының атауы және абоненттік нөмірі;
4. проблеманың дәлелі (мысалы: Speedtest немесе ұқсас сервис арқылы интернет жылдамдығын өлшеу скриншоты);

4, Нөмірдің өтініш берушіге тіркелгенін растайтын құжаттар - бұл оператормен жасалған шарттың көшірмесі немесе жеке кабинеттен скриншот болуы мүмкін.

Өтініш Қазақстан Республикасы Әкімшілік іс жүргізу кодексінің (бұдан әрі - ҚР АІЖК) 63-бабында белгіленген тәртіппен қаралады.

Егер баяндалған фактілер расталса, «Шығыс Қазақстан облысының цифрландыру және архивтер басқармасы» ММ байланыс операторына сұраныс жібереді, сондай-ақ құжаттардың толық пакеті болған жағдайда техникалық тапсырманы заңнамаға сәйкес оператордың қызметін жоспардан тыс тексеруге бастамашылық ету үшін «Мемлекеттік радиожиілік қызметі» ШЖҚ РМК мекенжайына жібереді.

 

Мысалы:

Өскемен қаласының тұрғыны «е-Өтініш» арқылы «Шығыс Қазақстан облысының цифрландыру және архивтер басқармасы» ММ атына өтініш беріп, Назарбаева көшесі 120 мекенжайында «Қазақтелеком» АҚ операторынан интернеттің төмен жылдамдығы байқалатынын көрсетті.

Өтінішке мыналар қоса берілген:

қосылу жылдамдығын өлшеумен скриншот;

роутердің абонент деректері бар фотосуреті;

байланыс мекенжайы мен контактілері.

Өтініш қарауға қабылданды, операторға сұрау салу жіберілді. Фактілер тексерілгеннен кейін өтініш берушіге түсініктемелермен және олқылықтарды жою үшін қабылданған шаралармен ресми жауап жіберілді.

Байланыс операторы интернет немесе ұялы байланыс үшін абоненттік төлемді арттыра алады, егер:

1. абонентті 30 күнтізбелік күн бұрын хабардар етсе (СМС, e-mail, сайт және т.б. арқылы);
2. Көтерілу тариф шарттарын өзгертпей, тек бағаға ғана қатысты (мысалы, минуттар, гигабайт, қызметтер саны);
3. шартта немесе жария офертада оператор тарифтерді өзгерте алады деп көрсетілген.

Егер абонент жаңа талаптармен келіспесе, ол тарифтен бас тартуға немесе шартты бұзуға құқылы.

 

Егер оператор:

1. 30 күн бұрын хабарламаса;
2. бір мезгілде тарифтің мазмұнын өзгертсе (мысалы, интернет-пакетті азайтып, бағаны көтерді);
3. шартта немесе жария офертта тарифті өзгерту құқығын көрсетпесе.

 

Мұндай жағдайда абонент: ҚР Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігіне (ҚР ЖИжЦДМ); Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі (БҚжДА) шағымдана алады;

 

Мысалы:

Сіз «Лимитсіз 50 ГБ» тарифін айына 5 000  пайдаланасыз. Оператор бағаны 5 500-ге дейін көтеруді шешті. Заңды, егер: Сізге 30 күн бұрын хабарланған болса; тариф шарттары (50 ГБ, минут, СМС) өзгерген жоқ. Заңсыз, егер: хабарлама болмаса; баға көтерілген кезде интернет-пакетті немесе басқа да қызметтерді азайтты.

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларының 206-тармағына сәйкес, әлеуетті өнім берушінің өтінімі, егер оның өзі немесе тартылған қосалқы мердігерлері (бірлесіп орындаушылары) белгіленген талаптарға сәйкес келмесе немесе конкурсқа қатысу шарттары бұзылса, қабылданбайды.

 

Өтінімді қабылдамау негіздері

Әлеуетті өнім берушінің өтінімі келесі жағдайларда қабылданбауы мүмкін:

• міндетті құжаттар ұсынылмаған;
• жалған мәліметтер ұсынылған;
• біліктілік талаптарына сәйкес келмеу;
• техникалық ерекшелікке сәйкес келмеу;
• өтінімдегі мазмұнына әсер ететін қателер;
• мемлекеттік сатып алу туралы заңнама талаптарын бұзу.

 

Конкурс комиссиясының міндеттері

Өтінімді қабылдамаған кезде комиссия:

• қабылдамаудың нақты себептерін көрсетуге;
• конкурс құжаттамасы мен заңнама нормаларына сілтеме жасауға міндетті.

 

Маңызды

Өтінімді негізсіз немесе құжаттамада көзделмеген себептермен қабылдамау – заң бұзушылық болып табылады және оған шағым жасауға болады.

 

Мысал

Әлеуетті өнім беруші конкурс құжаттамасында талап етілген жұмыс тәжірибесін растайтын құжатты қоса тіркемеген. Мұндай жағдайда өтінім заңды түрде қабылданбайды.

 

Терминдерге түсініктеме

Әлеуетті өнім беруші — мемлекеттік сатып алуға қатысуға үміткер тұлға.

Конкурс құжаттамасы — сатып алуға қатысушыларға қойылатын талаптар мен шарттар.

Конкурс комиссиясы — өтінімдерді қарайтын және бағалайтын орган.