Жиі қойылатын сұрақтар
Ғылыми сала бойынша ғылыми дәрежелерін, PhD (философия докторы) және бейіні бойынша доктор дәрежелерін тану Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары бiлiм министрлiгiнiң Жоғары білім беруді дамыту ұлттық орталығында, бiлiм туралы құжаттарды тану жөнiндегi мемлекеттiк көрсетiлетiн қызмет шеңберiнде жүзеге асырылады.
Ғылыми саладағы дәрежелердi, PhD (философия докторы) және бейіні бойынша доктор дәрежелерін тану тәртiбi «Бiлiм туралы құжаттарды тану қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2023 жылғы 15 маусымдағы №268 бұйрығымен бекітілген. Қазақстан Республикасы азаматтарының, шетелдіктердің және азаматтығы жоқ адамдардың шетелде алған ғылыми дәреже беру туралы құжаттарды тану рәсімі екі кезеңде жүргізіледі:
1) дәреже беру туралы құжаттың түпнұсқалығын анықтау;
2) диссертация және ғылыми мақалалар сараптамасы.
Докторанттарды қорғауға жіберудің жарияланым талаптары Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2011 жылғы 31 наурыздағы №127 бұйрығымен бекітілген дәрежелерді беру қағидаларының (бұдан әрі – Қағидалар) 6-тармағында анықталған.
Критерийлердің бірі – JCR деректері бойынша импакт-факторы бар және Web of Science Core Collection (Arts and Humanities Citation Index, Science Citation Index Expanded, Social Sciences Citation Index деректер базасында индекстелетін немесе Scopus деректер базасында СiteScore бойынша процентиль көрсеткіші кемінде 25 болатын халықаралық рецензияланатын ғылыми журналда кемінде 1 мақала (article) немесе шолу (review) және Басылымдар тізбесіндегі журналдарда 3 мақала.
PhD және бейіні бойынша докторлық диссертацияларды қорғауға арналған диссертациялық кеңестер Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2011 жылы 31 наурыздағы № 126 бұйрығымен бекітілген Диссертациялық кеңес туралы үлгі ереженің талаптарына (бұдан әрі – Үлгі ереже) сәйкес құрылады.
Даярлау бағыты бойынша диссертациялық кеңес ашу үшін ЖОО келесі шарттарды орындау керек (Үлгі ереженің 3-тармағы):
1) ЖОО-да докторантура бағдарламасы бойынша лицензия және (немесе) лицензияға қосымша болуы тиіс;
2) ЖОО соңғы 3 (үш) жыл ішінде докторантураның білім беру бағдарламаларын жоғары оқу орнынан кейінгі білімнің білім беру бағдарламаларының тізіліміне енгізуі тиіс;
3) ЖОО-да жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының аккредиттелген білім беру бағдарламаларының тізіліміне енгізілген докторантураның аккредиттелген білім беру бағдарламалары болуға тиіс;
4) ЖОО-да барлық үш курста грант бойынша білім алушылар контингенті болуға тиіс.
Осы шарттарға сәйкес ерекше мәртебесі бар ЖОО-лар ЖОО-ның Ғылыми кеңесінің шешімі негізінде диссертациялық кеңестерді дербес ашады.
Ерекше мәртебесі жоқ жоғары оқу орындарындағы диссертациялық кеңестер ҚР ҒЖБМ Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитетінің шешімімен ашылады.
Ерекше мәртебесі жоқ ЖОО-дағы диссертациялық кеңестердің тізімі ҚР ҒЖБМ Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитетінің сайтында орналастырылған.
Ғылыми журналды Ғылыми қызметтің нәтижелерін жариялау үшін ҚР ҒЖБМ Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитеті ұсынатын басылымдар тізбесіне (бұдан әрі – Басылымдар тізбесі) енгізу үшін ол Ғылыми қызметтің нәтижелерін жариялау үшін ұсынылатын басылымдар тізбесіне қосу үшін ғылыми басылымдарға қойылатын талаптарға (бұдан әрі – Талаптар) сәйкес келуі керек (Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2016 жылғы 12 қаңтардағы № 20 бұйрығы).
Ғылыми басылымдарға қойылатын талаптарға сәйкес басылымдар тізбесі үш тізім форматында қалыптастырылады: 1-Тізім, 2-Тізім және 3-Тізім.
Журнал 1-Тізімге енгізілуі үшін ол ғылыми басылымдарға қойылатын талаптардың 3-тармағының барлық ережелерін орындауы керек. Немесе ол Web of Science немесе Scopus дерекқорларына қосылуы керек. Сонымен қатар, 1-Тізімге сенімді баспалардың журналдары енгізілген, олар ғылыми басылымдарға қойылатын талаптардың 3-тармағында көрсетілген.
Егер Ғылыми журнал 2-Тізімге кіруді жоспарласа, онда ол ғылыми басылымдарға қойылатын талаптардың 4-тармағының барлық ережелерін орындауы керек.
Ғылыми журналды 3-Тізімге енгізуге арналған ережелер ғылыми басылымдарға қойылатын талаптардың 5-тармағында жазылған.
Журналды басылымдар тізімінің белгілі бір тізіміне енгізу туралы өтінішті журналдың құрылтайшысы береді. Министрлікте өтініштерді қарау үшін әдістемелік ұсынымдар бекітілді. Өтінішпен бірге журналдың ғылыми басылымдарға қойылатын талаптарға сәйкестігін растайтын құжаттар қоса тіркеледі. Сондай-ақ нысаны әдістемелік ұсынымдарда келтірілген ақпараттық карта толтырылады.
Өтінішті Ғылым және жоғары білім министрлігінің Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитетінде 2 ай бойы сарапшы ғалымдар қарайды.
Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру саласындағы аккредиттеу органдарын, оның ішінде шетелдік аккредиттеу органдарын тану қағидаларына (Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2016 жылғы 1 қарашадағы № 629 бұйрығы) Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының аккредиттелген білім беру бағдарламаларының тізілімі (3-тізілім) жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының аккредиттелген білім беру бағдарламаларының (мамандықтардың) тізбесі болып табылады.
Осыған байланысты қосымша білімнің аккредиттелген бағдарламалары Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының аккредиттелген білім беру бағдарламаларының тізіліміне кірмейді.
Басқа мемлекеттерде білім алған тұлғалардың білім туралы құжаттарын тану тәртібі Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2023 жылғы 12 маусымдағы № 268 бұйрығымен бекітілген білім туралы құжаттарды тану қағидаларымен (бұдан әрі – Қағидалар) айқындалған.
Аталған Қағидалардың 9-тармағында шетелдік білім беру ұйымдарында берген білім туралы құжаттардың иегерлері Қазақстан Республикасында кәсіби қызметке қол жеткізу немесе оқуды жалғастыру мақсатында тану рәсімінен өтуі тиістілігі белгіленген.
Қазақстан Республикасының азаматы шетелдік білім беру ұйымынан берілген білім туралы құжатымен Қазақстанның аумағында кәсіби қызметке қол жеткізуі немесе оқуды жалғастыруы үшін Қағидаларға сәйкес белгіленген тәртіппен білім туралы құжатын тану рәсімінен өтуі қажет.
Қағидалардың 9-тармағына сәйкес, құжаттарды тануға басқа мемлекеттерде және халықаралық немесе шетелдік білім беру ұйымдары, оның ішінде олардың филиалдары, сондай-ақ ғылыми орталықтар мен зертханаларда білім алған жеке адамдардың жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білімі туралы құжаттар жатады.
Тану рәсімінен өту үшін қажетті құжаттар тізімі Қағидалардың қосымшасында («Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім туралы құжаттарды тану» мемлекеттік қызмет көрсетуге қойылатын негізгі талаптардың тізбесі) нақты көрсетілген.
«Білім туралы құжаттарды тану» мемлекеттік қызметін Жоғары білім беруді дамытудың ұлттық орталығы жүзеге асырады. Толық ақпаратты https://enic-kazakhstan.kz ресми сайтынан немесе 87172 57-20-83, 57-20-86 байланыс нөмірлері арқылы алуға болады.
Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру саласында жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білімі бар кадрларды даярлау жөніндегі білім беру бағдарламаларын іске асыратын заңды тұлғалар білім беру ұйымдары болып табылады. Білім беру қызметімен айналысу құқығы Жоғары білім беру ұйымдарында Қазақстан Республикасының Рұқсаттар және хабарламалар туралы заңнамасына сәйкес лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаны алған кезден бастап туындайды.
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын заңды тұлғалардың білім беру саласындағы қызметті лицензиялау кадрлар даярлау бағыттары мен оқыту нысандары бойынша жүргізіледі.
Лицензияның және (немесе) лицензияға қосымшаның қолданылу мерзімі – берілген күннен бастап бес жыл.
Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру саласында білім беру қызметімен айналысуға лицензия беру мемлекеттік көрсетілетін қызмет түрі болып табылады және «Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру саласында білім беру қызметімен айналысуға лицензия беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет қағидаларымен (бұдан әрі – Қағидалар) регламенттеледі (Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің м.а. 2022 жылғы 29 қарашадағы №164 бұйрықпен).
«Рұқсаттар және хабарламалар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 30 бабының 2-тармағына сәйкес Лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаны беру туралы өтініштерді қарау мерзімдері лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаны беру не оларды беруден уәжді бас тарту құжаттардың ұсынылған күннен бастап отыз жұмыс күнінен кешіктірмей береді.
Лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаны алуға арналған өтініштер мен құжаттар Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2024 жылғы 5 қаңтардағы № 4 бұйрығымен бекітілген Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беретін ұйымдардың білім беру қызметіне қойылатын біліктілік талаптарына (бұдан әрі – Біліктілік талаптары) сәйкес жүзеге асырылады.
Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру саласында білім беру қызметімен айналысуға лицензия беру жөніндегі қызмет ақпараттық жүйе арқылы автоматты режимде көрсетіледі, біліктілік талаптарын растайтын өтініш пен құжаттар «Е-лицензиялау» порталында электрондық нысанда беріледі (http://e-license.kz).
Гаага конвенциясына сәйкес, басқа бір мемлекеттің аумағында пайдалануға арналған, белгілі бір мемлекеттің өкілетті органдар берген құжаттарда арнайы мөртабан қойылады (апостиль) қойылады. Конвенцияның 5-бабына сәйкес, апостиль қолдардың түпнұсқалылығын, құжатқа қол қойған адамның кiм екендiгiн және тиiстi жағдайларда бұл құжат бекiтiлген мөрдің немесе мөртаңбаның түпнұсқалылығын куәландырады. Апостильге қойылған қол, мөр немесе мөртаңба ешқандай растауды немесе заңдастыруды талап етпейдi және бұл құжатты Гаага конвенцияға қосылған барлық мемлекеттерде пайдалануға болады.
Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрлігі – жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарынан шығатын ресми құжаттарға апостиль қою бойынша өкілеттіктерге ие ұйым ретінде айқындалған (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 24 сәуір №545 қаулысына сәйкес).
Апостилдеу рәсімі мемлекеттік көрсетілетін қызмет түріне жатады (Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2023 жылғы 11 желтоқсандағы № 625 бұйрығы).
Мемлекеттік қызметті көрсету мерзімі:
Мемлекеттік корпорацияға құжаттар топтамасын тапсырған сәттен немесе «е-гов» порталы арқылы ұсынған сәттен бастап – 20 (жиырма) жұмыс күні.
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарынан шығатын ресми құжаттарын апостильдеу рәсімінің негізгі талаптарының бірі білім туралы құжаттардың түпнұсқалығын растау және жауап алу үшін жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымына сұрау салудың ресімделуі. Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымында оқығаны расталған жағдайда бекітліген мерзім шегінде құжатқа «апостиль» мөртаңбасы қойылады да қызметті алушыға жолданады.
Білім туралы құжатты апостилдеуден бас тарту негіздері:
1) ұсынылған құжаттардың және (немесе) олардағы деректердің (мәліметтердің) анық еместігінің анықталуы;
2) ұсынылған деректер мен мәліметтердің Шетелдік ресми құжаттарды заңдастыру талаптарын жоятын 1961 жылғы 5 қазандағы Гаага Конвенциясында белгіленген талаптарға сәйкес келмеуі;
3) көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызмет көрсету үшін талап етілетін, қолжетімділігі шектеулі дербес деректерге қол жеткізуге келісімінің болмауы.
Жеке тұлға өзі әзірлеген оқу құралын Шайсұлтан Шаяхметов атындағы «Тіл-Қазына» ұлттық ғылыми-практикалық орталығы жанындағы сараптамалық комиссияның қарауына ұсынуы тиіс. Оқу құралы комиссияның оң шешімі шығарылған жағдайда ғана жарық көреді.
Кез келген екінші деңгейлі банк арқылы немесе cabinet.testcenter.kz арқылы онлайн төлеуге болады. Төлем үшін деректемелерді «Байланыс» (kazakhtest.kz) бетінен жүктеп алуға болады.