Жиі қойылатын сұрақтар
Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру саласында жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білімі бар кадрларды даярлау жөніндегі білім беру бағдарламаларын іске асыратын заңды тұлғалар білім беру ұйымдары болып табылады. Білім беру қызметімен айналысу құқығы Жоғары білім беру ұйымдарында Қазақстан Республикасының Рұқсаттар және хабарламалар туралы заңнамасына сәйкес лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаны алған кезден бастап туындайды.
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын заңды тұлғалардың білім беру саласындағы қызметті лицензиялау кадрлар даярлау бағыттары мен оқыту нысандары бойынша жүргізіледі.
Лицензияның және (немесе) лицензияға қосымшаның қолданылу мерзімі – берілген күннен бастап бес жыл.
Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру саласында білім беру қызметімен айналысуға лицензия беру мемлекеттік көрсетілетін қызмет түрі болып табылады және «Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру саласында білім беру қызметімен айналысуға лицензия беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет қағидаларымен (бұдан әрі – Қағидалар) регламенттеледі (Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің м.а. 2022 жылғы 29 қарашадағы №164 бұйрықпен) https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2200030832.
Лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаны алуға арналған өтініштер мен құжаттар Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2024 жылғы 5 қаңтардағы № 4 бұйрығымен бекітілген Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беретін ұйымдардың білім беру қызметіне қойылатын біліктілік талаптарына (бұдан әрі – Біліктілік талаптары) сәйкес жүзеге асырылады. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2400033892
Мысалы, Қазақстан Республикасында жоғары және жоғары оқудан кейінгі білім беру саласында білім беру қызметіне лицензия алу үшін келесі қадамдарды орындау қажет:
1. Заңнаманы зерттеу: «Білім туралы» Қазақстан Республикасы Заңымен және лицензия беру процесін реттейтін Ғылым және жоғары білім министрлігінің бұйрықтарымен танысу.
2. Біліктілік талаптарын сақтау: Ұйымның келесі біліктілік талаптарға сәйкес екеніне көз жеткізу:
Оқытушы-профессорлық құраммен қамтамасыз ету.
Ғылыми-әдістемелік және материалдық-техникалық базаның жеткіліктілігі (оқу корпустары, зертханалар, оқу-техникалық құралдар, лицензиялық бағдарламалық қамтамасыз ету және т.б.).
Ғылыми әлеуеті.
3. Білім беру бағдарламаларын тіркеу: Әзірленген білім беру бағдарламаларын уәкілетті органның білім беру бағдарламаларының тізілімінде тіркеу. Операторы – Жоғары білімді дамыту ұлттық орталығы».
4. Құжаттарды дайындау:
Ұйымның құжаттары.
Білім беру бағдарламалары.
Оқытушылар туралы мәліметтер.
Материалдық-техникалық базаны растау.
Біліктілік талаптарға сәйкес екенін растайтын өзге де қажетті құжаттар.
5. Өтінім беру: «электрондық үкімет» электрондық порталдары арқылы (www.egov.kz, www.elicense.kz) қоса берілген материалдармен бірге өтінім беру. Өтінім 30 жұмыс күні ішінде қарастырылады.
Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру саласында білім беру қызметімен айналысуға лицензия беру қызметі «Е-лицензиялау» веб-порталы арқылы (http://e-license.kz) жүзеге асырылады.
Гаага конвенциясына сәйкес, басқа бір мемлекеттің аумағында пайдалануға арналған, белгілі бір мемлекеттің өкілетті органдар берген құжаттарда арнайы мөртабан қойылады (апостиль) қойылады.
Конвенцияның 5-бабына сәйкес, апостиль қолдардың түпнұсқалылығын, құжатқа қол қойған адамның кiм екендiгiн және тиiстi жағдайларда бұл құжат бекiтiлген мөрдің немесе мөртаңбаның түпнұсқалылығын куәландырады.
Апостильге қойылған қол, мөр немесе мөртаңба ешқандай растауды немесе заңдастыруды талап етпейдi және бұл құжатты Гаага конвенцияға қосылған барлық мемлекеттерде пайдалануға болады.
Мысалы, бақа елге жұмысқа орналасу немесе оқуын жалғастыру мақсатында шыққан жағдайда, Сізге білім туралы құжатыңызды апостильдеу рәсімінен өту қажет болады. Бұл құжаттың барған елде танылуы үшін қажет. Апостиль мөрі білім беру ұйымдарына, жұмыс берушілерге немесе басқа елдің мемлекеттік органдарына Сіздің білім туралы құжатыңызды қосымша тексерусіз қабылдауға мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрлігі – жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарынан шығатын ресми құжаттарға апостиль қою бойынша өкілеттіктерге ие ұйым ретінде айқындалған (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 24 сәуір №545 қаулысына сәйкес) https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P010000545
Апостилдеу рәсімі мемлекеттік көрсетілетін қызмет түріне жатады және оны көрсету «Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарынан шығатын ресми құжаттарды апостильдеу» мемлекеттік қызмет көрсету қағидаларында айқындалған (Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2023 жылғы 11 желтоқсандағы № 625 бұйрығы) https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300033771
Мемлекеттік қызметті көрсету мерзімі:
Мемлекеттік корпорацияға құжаттар топтамасын тапсырған сәттен немесе «е-гов» порталы арқылы ұсынған сәттен бастап – 20 (жиырма) жұмыс күні.
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарынан шығатын ресми құжаттарын апостильдеу рәсімінің негізгі талаптарының бірі білім туралы құжаттардың түпнұсқалығын растау және жауап алу үшін жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымына сұрау салудың ресімделуі.
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымында оқығаны расталған жағдайда бекітліген мерзім шегінде құжатқа «апостиль» мөртаңбасы қойылады да қызметті алушыға жолданады.
Білім туралы құжатты апостилдеуден бас тарту негіздері:
1) ұсынылған құжаттардың және (немесе) олардағы деректердің (мәліметтердің) анық еместігінің анықталуы;
2) ұсынылған деректер мен мәліметтердің Шетелдік ресми құжаттарды заңдастыру талаптарын жоятын 1961 жылғы 5 қазандағы Гаага Конвенциясында белгіленген талаптарға сәйкес келмеуі;
3) көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызмет көрсету үшін талап етілетін, қолжетімділігі шектеулі дербес деректерге қол жеткізуге келісімінің болмауы.
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2024 жылғы 7 қарашадағы № 517 бұйрығымен бекітілген. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2400035344
Мемлекеттік ғылыми-техникалық сараптаманы ұйымдастыру және жүргізу қағидаларының 1-тарауы, 2-тармағының 16-тармақшасына сәйкес регламенттеледі.
Қаржыландырудың сұралатын сомасының негізділігін бағалау бойынша сарапшы – Қазақстан Республикасының азаматы болып табылатын, экономика және бизнес мамандықтарының топтары бойынша жоғары білімі, сондай-ақ мамандығы бойынша кемінде он жыл жұмыс өтілі бар, ғылыми, ғылыми-техникалық жобалар мен бағдарламалардың сұралып отырған қаржыландыру көлемінің негізділігін бағалау үшін тартылатын және осы бағалау бойынша қорытынды беретін жеке тұлға.
Мысалы, халықаралық қатынастар мамандығы бойынша жоғары білімі бар, жұмыс өтілі 5 жыл жеке тұлға осы бағытта сарапшы бола алатынын білгісі келеді. Жоқ, мүмкін емес, өйткені ол мамандық пен жұмыс өтіліне сәйкес келмейді.
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 12 мамырдағы №196 бұйрығына өзгерістер енгізу және «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2023 жылғы 25 шілдедегі №335 бұйрығының күші жойылды деп тану туралы 2026 жылғы №63 бұйрығымен бекітілген «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік қызметін көрсету қағидаларының 7-тармағына сәйкес;
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2600037976/links
Электрондық түрде – astanahub.com платформасында
Мысал, ұйымның аккредиттеу туралы куәлігінің мерзімі өткен жоқ, ол 2026 жылдың желтоқсанында аяқталады. Осыған қарамастан, көрсетілетін қызметті алушы 2025 жылғы қарашада құжаттарды қайта аккредиттеуге жібереді. Бұл ұйымға құжаттарды аккредиттеу мерзімі өткеннен кейін тапсыру ұсынылады, өйткені куәлік әлі бір жылға жарамды.
Аккредиттеу туралы куәлік жоғалған жағдайда куәліктің телнұсқасын беріледі.
Телнұсқаны беру:
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 12 мамырдағы №196 бұйрығына өзгерістер енгізу және «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2023 жылғы 25 шілдедегі №335 бұйрығының күші жойылды деп тану туралы 2026 жылғы №63 бұйрығымен бекітілген «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік қызметін көрсету қағидаларының 11-тармағына сәйкес
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2600037976/links
Электрондық түрде – astanahub.com платформасында.
Мысал: Жоғалуына байланысты ұйым телнұсқа беру туралы өтініш берді. Құжаттар топтамасының талаптарға сәйкестігі қаралып, телнұсқа берілді. Бұл ретте телнұсқа жаңа 5 жылға берілмейді, бұрын берілген қолдану мерзімімен беріледі.
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2020 жылғы 12 мамырдағы №196 бұйрығына сәйкес (2026 жылғы 11 ақпандағы №63 бұйрықпен енген өгерістер енгізілген) мемлекеттік қызмет ұлттық инновациялық жүйенің «Бірыңғай терезесі» арқылы жүзеге асырылады (astanahub.com. Сілтеме: https://arm.astanahub.com/).
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2000020626
Мысалы:
Жеке тұлға – ғалым, өңірде бола отырып, құжаттарды электронды форматта жүктейді және аккредиттеуге өтінім береді. Өзінің жеке кабинетіне аккредиттеу туралы электрондық куәлік алады.
Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызметті жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілері болып табылады («Ғылым және технологиялық саясат туралы» ҚР Заңының 9-бабының 1-тармағы (бұдан әрі – Заң). https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2400000103#z166
Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілері ерікті аккредиттеу рәсіміне жатады. Мемлекеттік қаржыландыруға қатысатын ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілері міндетті аккредиттеу рәсіміне жатады (Заңның 27-бабының 1-тармағы) https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2400000103#z404
«Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік қызметін көрсету тәртібі Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 12 мамырдағы №196 бұйрығымен бекітілген «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік қызметін көрсету қағидаларымен айқындалған. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2000020626
Мемлекеттік қызмет Ұлттық инновациялық жүйенің «Бір терезе» ақпараттық жүйесі арқылы электрондық нысанда көрсетіледі.
Мысал: бізге бұқаралық ақпарат құралдарын (БАҚ) аккредиттеу, жоғары оқу орындарын аккредиттеу және басқа да аккредиттеу түрлері бойынша өтініштер түсіп жатады. Алайда аталған аккредиттеу түрлері көрсетілген заңнаманың қолданылу аясына жатпайды.
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің м.а. 2025 жылғы 23 қаңтардағы №24 бұйрығына өзгерістер енгізілуіне сәйкес, 2025 жылы ғылыми тағылымдамадан өтуге үміткерлердің құжаттарын қабылдау және конкурсты өткізу мерзімдері бекітілді:
құжаттарды қабылдау – 2025 жылғы 3 наурыздан 19 қарашаға дейін. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/G25HN000024
Мысалы, жоғары оқу орнының оқытушысы ғылыми тағылымдамаларды тағайындау конкурсына қатысу үшін құжаттарды тапсыру кезеңіне қызығушылық танытады. Ғылыми тағылымдамадан өту үшін құжаттарды 2025 жылғы 3 наурыздан 19 қарашаға дейін беруге болады.
Ғылыми, ғылыми-техникалық кадрлардың біліктілігін арттыру мақсатында конкурс жеңімпазының ғылыми тағылымдамадан өтуі жұмыс органымен бекітілетін шетелдік жетекші жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары, ғылыми орталықтар және өзге де ұйымдар тізіміне кіретін шетелдік ұйымдарда 3 (үш) айдан 12 (он екі) айға дейінгі мерзімде жүзеге асырылады. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300033308
Мысалы, жеке тұлғаны ғылыми тағылымдаманың ең төменгі және ең жоғары кезеңі қызықтырады. Конкурс жеңімпазы ғылыми тағылымдамаларды 3 айдан 12 айға дейінгі мерзімде шетелдік жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының, ғылыми орталықтардың және ғылыми тағылымдамадан өтуге ұсынылған өзге де жетекші шетелдік ұйымдардың тізбесіне кіретін ұйымдарда өтеді.
Ғылыми тағылымдамадан өтуге үміткер келесі талаптарға сәйкес келетін ғылыми қызметкер болып табылады: ғылым докторы және (немесе) ғылым кандидаты ғылыми дәрежесі; философия докторы (PhD) және (немесе) профиль бойынша доктор; магистр дәрежесі; аккредиттелген ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерінде (заңды тұлғаларда) соңғы 12 (он екі) ай ішінде таңдалған мамандандырылған ғылыми бағыт саласында үздіксіз нақты жұмыс өтілі болуы, және қажетті кезеңнің барлығына міндетті зейнетақы жарналарының аударылғанын растайтын құжаттардың болуы (жыл сайынғы ақылы еңбек демалысын ескере отырып), Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексінің 248-бабының 3-тармағына сәйкес бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына міндетті зейнетақы жарналарын төлеуден босатылған адамдарды қоспағанда; https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K2300000224; ғылыми зерттеу тақырыбына сәйкес тағылымдамадан өтуді қамтамасыз ететін тізімге енген шетелдік ұйымнан сөзсіз шақыру (қаржылық шарттарды қоспағанда); осы Қағидалардың 4-қосымшасында белгіленген деңгейге сәйкес қазақ және шетел тілдерін меңгергенін растайтын жарамды ресми сертификат; Web of Science (Веб оф сайнс), Scopus (Скопус) халықаралық мәліметтер базаларында индекстелетін кемінде бір мақала немесе шолу немесе Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2016 жылғы 12 қаңтардағы №20 бұйрығымен бекітілген ғылыми қызмет нәтижелерін жариялауға ұсынылатын ғылыми басылымдар тізіміне енгізу талаптарына қойылатын талаптарға (Мемлекеттік тіркеу тізілімінде №13409 тіркелген) сәйкес келетін 1-ші немесе 2-ші тізімдегі отандық немесе шетелдік ғылыми басылымдарда кемінде 1 мақала және (немесе) Derwent Innovations Index (Дервент инновейшн индекс) халықаралық өтінімі. Scopus (Скопус) және (немесе) Web of Science (Веб оф сайнс) базаларында халықаралық рецензияланған ғылыми журналдың индексациясы бұзушылықтарға байланысты тоқтатылған жағдайда, осы журналдағы үміткердің барлық мақалалары есепке алынбайды; Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексінің 207-бабына сәйкес таңдалған ғылыми зерттеу бағыты бойынша ғылыми тағылымдамадан өту және кейінгі өтеу мерзімдерінің жиынтығы.
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300033308
Мысалы
Сұрақ: Менде жұмыс өтілі 3 жыл. Мен ғылыми тағылымдамаға құжат тапсыруыма болады ма?
Жауап: Ия, Сіз тағылымдамаға құжат тапсыра аласыз. Тағылымдамадан өтуге үміткер үшін міндетті талап – соңғы 12 ай ішінде таңдалған ғылыми мамандық саласында үздіксіз нақты жұмыс өтілінің болуы. Бұл жұмыс өтілі заңды тұлға болып табылатын аккредиттелген ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерінде расталуы тиіс.
Егер үміткердің соңғы 12 айдағы үздіксіз еңбек қызметін растайтын ресми құжаты болмаса, ол конкурсқа қатыса алмайды.