Жиі қойылатын сұрақтар
Төтенше жағдайлар министрлігі (ТЖМ) туристердің жүру бағыттары туралы аумақтық бөлімшелерде мәліметтердің болмауына байланысты оларды іздеу кезінде көп мөлшерде ресурстар мен уақыт жұмсалады.
Таулы жерлерде, төмен температурада, жауын-шашын және басқа да күрделі климаттық жағдайларда әрекет ету уақыты адамдардың өмірі мен денсаулығына тікелей әсер ететін негізгі фактор болып табылады.
Осыған байланысты, Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі 2025 жылғы 27 тамызда № 363 бұйрығын қабылдады:
«Өмірге қауіп төндіретін тәуекелмен байланысты қиын жететін жерлердің, су, тау және спелеологиялық нысандардың тізбесін және азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның аумақтық органдарын хабардар ету қағидаларын бекіту туралы». Бұл бұйрық ҚР Әділет министрлігінде 2025 жылғы 27 тамызда № 36696 тіркелді.
Аталған бұйрықпен Өмірге қауіп төндіретін тәуекелмен байланысты қиын жететін жерлердің, су, тау және спелеологиялық нысандардың тізбесі, Азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның аумақтық органдарын туристік бағыттар туралы хабардар ету қағидалары бекітілді.
Қағидалар туристік сапарға шығатын жеке тұлғалардың осындай қауіп-қатері жоғары аумақтар бойынша жүру бағыттары туралы аумақтық органдарға хабарлау тәртібін айқындайды.
Туристік сапар алдында жеке тұлғалар аумақтық органды келесі тәсілдердің бірімен хабардар етуге міндетті:
«eQonaq» ақпараттық жүйесінде және оның мобильді қосымшасында;
Аумақтық органның ресми сайтында көрсетілген электрондық пошта мекенжайы арқылы;
112 бірыңғай кезекші-диспетчерлік қызметінің телефоны арқылы.
Хабарламада келесі мәліметтер көрсетілуі керек:
1. Жеке тұлғаның тегі, аты, әкесінің аты (бар болса) және байланыс деректері. Егер сапар топпен жүзеге асырылса, топ мүшелерінің аты-жөні, саны және байланыс деректері көрсетіледі.
2. Маршрутқа шығу және оралу жоспарланған күні мен уақыты.
3. Бағыт туралы мәліметтер (басталу және аяқталу орны, ұзақтығы, түнейтін және демалатын орындар).
4. Алғашқы көмек көрсету құралдарының, байланыс құралдарының, зарядтау құрылғылары мен сигнал беру құралдарының болуы.
5. Қолданылатын көлік құралдары (бар болса).
6. Қосымша ақпарат (бар болса).
Су айдындарындағы қауіпсіздік қағидаларының 2-тармағының 22) тармақшасына (Ішкі істер министрінің 2015 жылғы 19 қаңтардағы №34 бұйрығы) сәйкес, су объектілеріндегі және су шаруашылығы құрылыстарындағы жаппай демалуға, туризм және спортқа арналған орнын ұйымдастырушы – жеке және заңды тұлға, оған су айдынын рекреациялық мақсатта пайдалану үшін (жағажай, балық аулау, емдеу, туризм, спорт және суда немесе мұзда белсенді демалу, шағын көлемді кемелерді жалға алу және су айдындарында жүзу мен сырғанаудың басқа да құралдары), оның ішінде балалардың ұйымдастырылған демалысы берілген.
ҚР Азаматтық кодекстің 188-бабының 4-тармағының 2-бөлігіне сәйкес меншiк иесi өз құқықтарын жүзеге асырған кезде азаматтардың денсаулығы мен айналадағы ортаға келтiрiлуi мүмкiн зардаптарға жол бермеу шараларын қолдануға мiндеттi.
Осыған байланысты меншік иесі Су айдындарындағы қауіпсіздік қағидаларының 9-тармағының орындалуын қамтамасыз етеді және су объектілері мен су шаруашылығы құрылыстарында жаппай демалу, туризм және спорт орнын жабдықтайды.
«Азаматтық қорғау туралы» Заңға енгізілген өзгерістерге сәйкес (66-3 - бап) өрт автоматикасы жүйелерін монтаждау, баптау және оларға техникалық қызмет көрсету жөніндегі қызмет уәкілетті органның ведомствосы берген өрт автоматикасы жүйелерін монтаждау, баптау және оларға техникалық қызмет көрсету жөніндегі қызметті жүзеге асыруға рұқсат болған кезде жүзеге асырылады.
Рұқсат беру тәртібі (құжаттар тізбесі, мерзімдері және т.б.) «Өрт автоматикасы жүйелерін монтаждау, баптау және оларға техникалық қызмет көрсету жөніндегі қызметті жүзеге асыруға рұқсат беру қағидаларын бекіту туралы» ТЖМ-нің 2025 жылғы 28 тамыздағы №372 бұйрығымен бекітілген (Нормативтік құқықтық актілер тізілімінде 2025 жылғы 29 тамызда №36734 болып тіркелген).
Осы бұйрыққа сәйкес тиісті рұқсат ТЖМ-нің 2025 жылғы 14 тамыздағы №322 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілер тізілімінде 2025 жылғы 20 тамызда №36640 болып тіркелген) бекітілген рұқсат талаптарына сәйкес болған кезде заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлерге берілетін болады.
Жоғарыда көрсетілген ТЖМ-нің бұйрықтары және рұқсат беру талаптары «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесінде орналастырылған.
Рұқсат беру 2026 жылғы 1 ақпаннан бастап «электрондық үкіметтің» веб-порталының «Е-лицензиялау» Мемлекеттік деректер базасы» ақпараттық жүйесі арқылы электрондық нысанда мемлекеттік қызмет түрінде жүзеге асырылатын болады.
«Жасыл екпелерді күтіп-ұстаудың және қорғаудың үлгілік қағидаларын, қалалар мен елді мекендердің аумақтарын абаттандыру қағидаларын және «Ағаштарды кесуге рұқсат беру» мемлекеттік қызмет көрсету қағидаларын бекіту туралы «Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің 2015 жылғы 20 наурыздағы № 235 бұйрығына сәйкес ағаштарды кесу және санитарлық кесу уәкілетті органның рұқсаты бойынша жүргізіледі. жасыл желектерді күтіп ұстау және қорғау мәселелерін реттеу.
Жергілікті атқарушы органның мамандары төтенше жағдайлар департаментінің қызметкерлерімен бірлесіп, сол жерге барып көзбен шолып тексеру жүргізеді.
Тексеру барысында құрғақ бұтақтарды немесе ағашты санитарлық кесу туралы шешім қабылданады.
Жоғалған және суға батқан адамдарды іздеу-құтқару және сүңгуірлік жұмыстар ТЖМ-нің 2021 жылғы 22 ақпандағы №76 бұйрығына сәйкес жүргізіледі
«Жоғалған және суға кеткен адамдарды іздеу бойынша іздестіру-құтқару және сүңгуірлік жұмыстарды қайта бастау және жалғастыру жөніндегі әдістемені бекіту туралы».
Жоғалған және суға батқан адамдарды іздеу бойынша іздестіру-құтқару және сүңгуірлік жұмыстар келесі кезеңдерде жүзеге асырылады:
белсенді кезең-күшейтілген іздеу жұмыстарын жүргізу, оның ішінде сүңгуірлерді суға батырып, кинологиялық есептеулерді, еріктілерді, әуе кемелерін, пилотсыз ұшу аппараттарын және су астындағы іздеу құрылғыларын тарта отырып. 3 тәулік өткізіледі (жол жүру уақытын есептемегенде);
пассивті кезең-адамдар жоғалып кеткен жерлерде іздеу жұмыстарын жүргізу, су бетін, жағалауларды, аралдарды, таяздарды бақылау, әңгімелесу куәгерлермен. 7 тәулік өткізіледі (жол жүру уақытын есептемегенде).
Іздеу жұмыстары жүргізілмейді және әртүрлі жарылғыш және басқа да қауіпті заттарды, сондай-ақ кәріз бөлімдерінде және тазарту құрылыстарындазаттай дәлелдемелерді іздеу қайта басталмайды.
Іздестіру-құтқару жұмыстарын бастапқы қалпына келтіру және жалғастыру, жоғалған және суға батқан адамдарды іздеу бойынша сүңгуірлік жұмыстар ТЖМ төтенше жағдайлар департаменті басшылығының шешімі бойынша жүзеге асырылады (жазбаша нұсқау).
Жоғалған және суға батқан адамдарды іздеу бойынша іздестіру-құтқару және сүңгуірлік жұмыстарды одан әрі жалғастыруға және жалғастыруға арналған шешімдерді ТЖМ басшылығы жаңа мән-жайлар пайда болған кезде қабылдайды (жазбаша нұсқау).
Бағалаушы қорытынды шығарғаннан кейін үш жұмыс күні ішінде жергілікті атқарушы орган облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың, ауданның және облыстық маңызы бар қаланың бюджетін атқару жөніндегі уәкілетті органмен келісілген қаражат бөлу туралы шешім қабылдайды.
Төлем зардап шеккен адамға тиісті шешім қабылданғаннан кейін күнтізбелік отыз күн ішінде жүзеге асырылады.
Зиянды (залалды) өтеу мөлшері бүлінген мүлікті қалпына келтіру (жөндеу) үшін қажетті шығыстарға және/немесе оның бүлінуі салдарынан мүлікті белгілеу мөлшеріне не жоғалған немесе бүлінген мүліктің тозуын ескере отырып, зиянды (залалды) өтеу кезінде осы жерде қолданылатын нарықтық бағалар бойынша жоғалған мүліктің құнына сүйене отырып айқындалады. Бүлінген мүлікті қалпына келтіруге (жөндеуге) арналған шығыстар оны қалпына келтіруге арналған шығындардың сметасымен немесе калькуляциясымен расталады.
Егер мүлікті қалпына келтіру техникалық мүмкін болмаса немесе экономикалық негізсіз болса, ол жойылды деп есептеледі. Егер бұл ретте күтілетін шығыстар болса, мүлікті қалпына келтіру экономикалық тұрғыдан негізсіз болып саналады, мүлікті қалпына келтіруге залал туындаған күнгі оның нарықтық құнының сексен пайызынан асады.
Бағалаушы қорытынды шығарғаннан кейін үш жұмыс күні ішінде жергілікті атқарушы орган облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың, ауданның және облыстық маңызы бар қаланың бюджетін атқару жөніндегі уәкілетті органмен келісілген қаражат бөлу туралы шешім қабылдайды.
Төлем зардап шеккен адамға тиісті шешім қабылданғаннан кейін күнтізбелік отыз күн ішінде жүзеге асырылады.
Материалдық залалды өтеу туралы өтініш жергілікті атқарушы органға құжаттар келіп түскен күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралады.
Жергілікті атқарушы орган өтініш тіркелген күннен бастап он жұмыс күні ішінде бағалаушыдан келтірілген залалдың мөлшерін бағалауды ұйымдастырады. Бұл ретте бағалау жүргізуді ұйымдастыруға байланысты шығыстар жергілікті атқарушы органға жүктеледі.
Мүлікке келтірілген зиянның (залалдың) мөлшерін анықтау жәбірленуші мен бағалаушының қатысуымен жүзеге асырылады. Келтірілген залалдың мөлшерін бағалауды ұйымдастыру келесі кезеңдерді қамтиды:
1) зардап шеккендерге бағалаушыны таңдау;
2) бағалау жүргізу уақыты мен орнын келісім бойынша айқындау жәбірленушімен;
3) бүлінген мүлікке бағалау жүргізу;
4) жәбірленушіні бағалау туралы есеппен таныстыру.
«Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар салдарынан зардап шеккендерге келтірілген зиянды (залалды) өтеу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 19 желтоқсандағы №1358 Қаулысына сәйкес қағидалар Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы заңнамасына сәйкес жатпайтын уақытша құрылыстарға, шаруашылық-тұрмыстық және өзге де құрылыстарға қолданылмайды жылжымайтын мүлік объектілеріне, сондай-ақ заңсыз салынған объектілерге, бағалы киімдерге, сәнді заттарға не бағалы металдардан жасалған заттарға, заттарға, көркемдік құндылығы бар, сондай-ақ төтенше жағдайлар туындаған кезде сақтандыру объектісі болып табылған мүлік Сақтандырушының қаражаты есебінен Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасында айқындалған тәртіппен өтелуге жатады.
Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлардан келтірілген зиянды өтеу мәселелері 2014 жылғы 19 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Үкіметінің №1358 Қаулысымен «Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлардан зардап шеккендерге келтірілген зиянды (құнды) өтеу ережелерін бекіту туралы» (әрі қарай - Ережелер) реттеледі.
Ережелерге сәйкес, табиғи сипаттағы төтенше жағдайлардан зардап шеккендерге келтірілген зиянды (құнды) өтеу зардап шеккендер ең аз қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін, Қазақстан Республикасы Үкіметі айқындайтын тәртіппен жүзеге асырылады. Бұл қаражат жергілікті атқарушы органдардың табиғи сипаттағы төтенше жағдайлардың салдарын жоюға арналған бюджет қаражатынан және/немесе ұйымдардың, азаматтардың ерікті жарналары, қорлар мен қоғамдық бірлестіктердің қаражатынан және басқа да Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына қайшы келмейтін көздерден қаржыландырылады.