Жиі қойылатын сұрақтар

  Өндірістік бақылау қызметі (ӘКК) мамандарының санына қойылатын нормативтік талаптар Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген және 2026 жылы міндетті болып табылады.

  ҚР "Азаматтық қорғау туралы" Заңына (12, 65-бап) және ҚР ТЖ Министрінің "өндірістік бақылау қызметтерінің лауазымды адамдары санының нормативтерін бекіту туралы" 2025 жылғы 13 қазандағы № 447 бұйрығына сәйкес (2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді) мынадай нормативтер белгіленген:

  1. Қызметкерлер санына тәуелділік

  Бақылауды ұйымдастыру түрі қауіпті өндірістік нысандарда жұмыс істейтін қызметкерлердің жалпы санына тікелей байланысты:

  150-ден аз жұмыскер: өндірістік бақылауға жауапты адамның функцияларын ұйым басшысының орынбасарларының бірі немесе арнайы тағайындалған лауазымды адам орындай алады (қоса атқаруға рұқсат етіледі).

  150-ден 500-ге дейін жұмысшы: ұйым тек өндірістік бақылаумен айналысатын жеке (босатылған) маман тағайындауға міндетті.

  500-ден астам қызметкер: ұйым өндірістік бақылаудың дербес қызметін (ӘКК) құруға міндетті.

  «Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексі» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес (2023 жылғы 20 сәуірдегі № 224-VII) құтқарушылардың шығу жасы 63 жас деңгейінде белгіленген.
Сонымен қатар «Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне сәйкес» (2015 жылғы 23 қарашадағы № 414-V) 52-баптың 1-тармағының 24-тармақшасына сәйкес жұмыс берушінің бастамасы бойынша еңбек шартын бұзудың негізі жұмыскердің Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексінде белгіленген зейнеткерлік жасқа толған болып табылады.
  Жедел-құтқару жасақтары құтқарушыларының жұмыс жағдайлары экстремалды болып табылады, олар өмір мен денсаулық үшін тұрақты қауіп-қатерлермен, ауыр физикалық және психоэмоционалды жүктемелермен байланысты екендігі атап өтілді, бұл ретте адамдардың өмірін құтқару, ТЖ жою және экстремалды жағдайларда дұрыс шешімдер қабылдау бойынша жұмыста белгілі бір кәсіби тәжірибесі бар құтқарушылар жас ұрпақты кәсіптік дағдыларға оқыту мақсатында, практикалық және теориялық іс-шаралар өткізеді (өткізу жоспарына сәйкес).
  Жалпы алғанда егде жас санатындағы құтқарушылар ауыр дене жүктемесімен байланысты емес лауазымдарды атқарады, олар құтқару бөлімшелерінің жекелеген басшылары, «Автокөлікке, жүзу құралдары мен жабдықтарына, кезекші-диспетчерлік бөлімшеге қызмет көрсету жөніндегі топтың» бас құтқарушылары мен құтқарушылары, сондай-ақ құжаттаманы жүргізу.
  «Азаматтық қызметшілерге, мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен ұсталатын ұйымдардың қызметкерлеріне, қазыналық кәсіпорындардың қызметкерлеріне еңбекақы төлеу жүйесі туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 31 желтоқсандағы № 1193 қаулысына сәйкес қолданыстағы жүйе құтқарушылардың еңбек өтілін, ерекше жағдайлар үшін қосымша ақыларды және күту режимінде болғаны және авариялық-құтқару және шұғыл жұмыстарға шығуға тұрақты дайындығы үшін үстемеақыларды есепке ала отырып, құқық қорғау органдарына жаңадан қабылданған қызметкерлердің жалақысынан жоғары төленетінін бір уақытта хабарлаймыз.
  Оның үстіне үстемеақылар мен қосымша ақылар құтқарушыларды күрделі жағдайларда (ТЖ аймағында, қоршаған ортаның қолайсыз температурасында жұмыс істегені, қаза тапқандардың денелерімен жұмыс істегені, сүңгуірлік түсулер және т. б.), оның ішінде резерв құрамында жұмыс уақытынан тыс кезекшілік кезінде (су айдындарында кезекшілік, АҚЖ кезінде) АҚЖ-ға тартуға ынталандырады.
  Бұл ретте бұрын ТЖ министрлігі құтқарушылардың зейнеткерлік жасын төмендету мақсатында қызметкерлердің шекті жасы (48 жас) және еңбек сіңірген жылдары (25 жас) бойынша зейнетке шығуына мүмкіндік беретін құтқарушыларды (азаматтық қызметшілерді) арнаулы атақтары бар қызметкерлер санатына ауыстыру мәселесін қарады.
  «Құқық қорғау қызметі туралы» Заңға сәйкес денсаулық жағдайы мен дене бітімінің дамуы, білім деңгейі бойынша 35 жастан аспаған, өздеріне жүктелген лауазымдық міндеттерді орындауға қабілетті Қазақстан Республикасының азаматтары құқық қорғау органдарына қызметке қабылданады.
  Сонымен қатар қайта аттестаттаудың алдын ала талдауы белгілі бір жағымсыз салдарды, оның ішінде әлеуметтік қауіп-қатерлерді көрсетеді.
  Бірінші. Білікті кадрлардың кетуі.
  Екінші. Зейнетақы төлемдеріне байланысты республикалық бюджетке түсетін жүктеме.
  Үшінші. Ұрпақтар сабақтастығының болмауы.
  Жоғарыда баяндалғандарды ескере отырып ТЖ министрлігінде құтқарушыларды әлеуметтік қамтамасыз етуге қатысты тұрақты негізде жұмыс жүргізуде (жалақыны көтеру, нысанды киім-кешекпен, жаңа техникамен және жабдықтармен қамтамасыз ету, жаңа құтқару бөлімшелерін салу және т.б.).
  Құтқарушыларды арнаулы атақтары бар қызметкерлер санатына ауыстыру мәселесін ТЖМ уақыт өткеннен кейін қарау орынды деп санайды.

https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2300000224

 «Азаматтық қорғау туралы» 2014 жылғы 11 сәуірдегі № 188-V Қазақстан Республикасы Заңының 27-бабының 4-тармағына сәйкес құтқарушыларды аттестаттау уәкілетті орган айқындаған тәртіппен құрылатын аттестаттау комиссиялары жүргізеді.

 «Құтқарушыларды аттестаттау және қайта аттестаттау қағидаларының» 2018 жылғы 11 шілдедегі № 507 бұйрығының 7-тармағына (бұдан әрі-Қағидалар) сәйкес аттестаттау комиссияларының құрамы басшының (Төтенше жағдайлар департаменті) бұйрығымен бекітіледі және тақ санынан тұратын комиссия мүшелерінің (кемінде үш адам): төрағаның, төрағаның орынбасарының және мүшелерден тұрады. Онда оны ұйымдастыруға жауапкершілік жүктеледі.

  Құтқарушыларды аттестаттауды өткізу мерзімділігі «Азаматтық қорғау туралы» Заңның 27-бабының 3-тармағында, сондай-ақ Құтқарушыларды аттестаттау және қайта аттестаттау қағидаларының 3-тармағында көрсетілген.

  Сонымен қатар осы Қағидалардың 9-тармағының негізінде құтқарушыларды аттестаттау осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес нысан бойынша аттестаттау комиссиясы отырысының хаттамасымен ресімделеді. Аттестаттау комиссиясы отырысының хаттамасынан үзінді жеке іске тігіледі және осы Қағидалардың 14-тармағына сәйкес аттестаттау комиссиясы отырысының хаттамасының негізінде құтқарушының сыныптылығын беру немесе растау туралы басшының бұйрығы шығарылады.

  Хаттамаға қосымша дене шынықтыру және кәсіптік даярлық сынақтарын тапсыру жөніндегі ведомость қоса беріледі, онда өткен нормативтің бағалары қойылады. Хаттаманың өзінде: жауаптар мен дұрыс әрекеттер немесе жауаптар мен дұрыс емес әрекеттер және бұдан әрі аттестаттау комиссиясының бекітілген қағидаларға сәйкес қайта аттестаттауды беру немесе өту ұсынымдары көрсетіледі.

  Сондай-ақ мерзімді және кезектен тыс аттестаттаудан өтпеген құтқарушылар алдыңғы аттестаттау өткізілген сәттен бастап 1 айдан кешіктірілмейтін мерзімде қайта аттестаттаудан өте алады.

  11-тармаққа сәйкес құтқарушыларды мерзімді, қайта және кезектен тыс аттестаттау бастапқы аттестаттауға ұқсас жүргізіледі. Сондай-ақ аттестаттау алдыңғы аттестаттау аяқталған күнге дейін немесе сол күні өткізіледі.

  Нормативтерді орындау кезінде нормативке байланысты уақыт немесе сан ескеріледі, сондай-ақ орындаудың дұрыстығы 1-қосымшаның ескертпесінде көрсетілген.

  Сонымен қатар ұсынылған құжаттардың болуын және дұрыстығын тексеретін және Қағидалардың 1-қосымшасына сәйкес дене шынықтыру даярлығы бойынша нормативтерді қабылдайтын аттестаттау комиссиялары, бұл барлық нормативтердің міндетті түрде орындалуын көрсетеді, содан кейін аттестаттау комиссиясы отырысының хаттамасымен ресімделеді.

  Қазақстан Республикасының азаматтарында (құтқарушыларда) нормативтер ресми қабылданған жағдайда аттестаттау комиссиясының барлық мүшелері жауапты адамдар болып табылады. Яғни комиссия жоғарыда көрсетілген нормативтерді тапсыру үшін барлық жағдай жасауы тиіс, содан кейін оларды тіркеу жүргізіледі.

  Дене шынықтыру нормативтерін тапсыру кезінде қорытынды баға жиынтық ескеріледі, дене шынықтыру дайындығы бойынша шекті нәтиже «жақсы» бағасынан төмен болмауы тиіс.

https://adilet.zan.kz/rus/docs/V1800017233

  Автожолдарда өлім-жітімді азайту үшін ТЖМ жүйесінде 41 трассалық медициналық-құтқару пункті (ТМҚП) жұмыс істейді. ТМҚП ерекшелігі жол-көлік оқиғаларында зардап шеккендерге шұғыл көмек көрсетудің кешенді тәсілі болып табылады. Шұғыл ден қою бригадаларының құрамына құтқарушылар да, дәрігерлер де кіреді, бұл оқиға орнында медициналық және құтқару шараларын жедел үйлестіруге мүмкіндік береді.

  2024 жылы ТЖМ өрт сөндірушілерді, дәрігерлер мен құтқарушыларды біріктіретін әмбебап бөлімше құру бойынша пилоттық жобаны іске қосты. Мұндай модель бір мезгілде құтқару жұмыстарын жүргізуге, өрттерді сөндіруге және жергілікті тұрғындар мен ЖКО кезінде зардап шеккендерге медициналық көмек көрсетуге мүмкіндік бере отырып, ден қоюға бірыңғай және синхронды тәсілді қамтамасыз етеді.

  Ақмола облысының Анар және Макинск ТМҚП пилоты шеңберінде жақын маңдағы өрт сөндіру бөлімдерінің құрамына интеграцияланады. 2025 жылы осындай бөлімше Павлодар облысының Аққулы кентінде жұмыс істей бастады. Тәжірибе кешенді жауап берудің тиімділігін көрсетті және мұндай бөлімшелерді құру жұмыстары жалғасады.

 https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2400034019

 

 

  Алматы тауларында және оның маңында әкімдік төтенше жағдайлар немесе қолайсыз ауа райы жағдайлары кезінде туристердің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге арналған 18 тау саятшылығын орнатқан. Барлық саятшылықтар алғашқы көмек жинағымен, жылы көрпемен, ұзақ сақтау мерзімі бар азық-түлік жиынтығымен және мобильді зарядтау станциясы құрылғыларымен жасақталған.

  Тау саятшылықтарының координаттары:

1. «Тұйықсу» мұздығының соңғы мұздағы - 43° 3'40.20"С 77° 4'56.97"Ш;
2. Жоғарғы «Горельник» - 43° 5 '28.81" С 77° 2 '58.00" Ш;
3. «Проходное» шатқалы - 43° 0'46.85"С 76°54'46.04"Ш;
4. «Лунная Поляна» саятшылығы - 43° 4'0.98"С 77° 0'4.51"Ш;
5. «Сол жақ Талғар» шатқалы - 43° 2'32.86"С 77° 9'29.00"Ш;
6. «Қызылсай» шатқалы-43° 5'56.66"С 77°24'36.34"Ш;
7. «Үлкен Алматы» шатқалы - 43° 0'6.54"С 77° 1'20.30" Ш;
8. «Шұбар арша» шатқалы - 43° 0'26.95"С 77°28'0.92"Ш;
9. «Орта Талғар» шатқалы - 43° 7'11.94"С 77°17'7.09"Ш;
10. «Түрген» өзені - 43°10'22.33"С 77°40'14.76"Ш;
11. «Чин Түрген» өзені - 43°11'19.78"С 77°37'10.86"Ш;
12. «Панорама» - 43° 8'49.63"С 77° 7'4.36"Ш;
13. «Солнечная поляна» - 43° 4'58.21"С 77° 9'52.01" Ш;
14. «Боз-Көл» көлі - 43° 9'28.82"С 77°28'40.45"Ш;
15. «Корженевский» мұздығы - 43° 5'51.88"С 77°24'32.91"Ш;
16. «Терра» - 43.045580, 76.913426;
17. «Букреева» шыңы - 43.171251, 77.132373;
18. «Құмбел» шыңы - 43.115967, 77.033066.

  Саятшылықтардың орналасқан жері 2GIS платформасында цифрланған.

https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2500036696

  «Қалалар мен елді мекендердің аумақтарын абаттандырудың үлгілік қағидаларын және «Ағаштарды кесуге рұқсат беру» мемлекеттік қызмет көрсету қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің 2015 жылғы 20 наурыздағы № 235 бұйрығына сәйкес ағаштарды кесу және санитариялық кесу жасыл желектерді күтіп-ұстау және қорғау мәселелерін реттеу саласындағы функцияларды жүзеге асыратын уәкілетті органның рұқсаты бойынша жүргізіледі.

 Жергілікті атқарушы органның мамандары төтенше жағдайлар департаментінің қызметкерлерімен бірлесіп, сол жерге барып көзбен шолып тексеру жүргізеді.

  Тексеру барысында құрғақ бұтақтарды немесе ағашты санитарлық кесу туралы шешім қабылданады.

https://adilet.zan.kz/rus/docs/V1500010886

  «Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар салдарынан зардап шеккендерге келтірілген зиянды (нұқсанды) өтеу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 19 желтоқсандағы №1358 Қаулысына сәйкес, қағидалар Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы заңнамасына сәйкес жатпайтын уақытша құрылыстарға, шаруашылық-тұрмыстық және өзге де құрылыстарға жылжымайтын мүлік объектілеріне қолданылмайды, сондай-ақ заңсыз салынған объектілерге, бағалы киімдерге, сәнді заттарға не бағалы металдардан жасалған заттарға, заттарға, көркемдік құндылығы бар, сондай-ақ төтенше жағдайлар туындаған кезде сақтандыру объектісі болып табылған мүлік сақтандырушының қаражаты есебінен Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасында айқындалған тәртіппен өтелуге жатады.

  https://adilet.zan.kz/rus/docs/P1400001358

  Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 19 желтоқсандағы №1358 қаулысымен бекітілген табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар салдарынан зардап шеккендерге келтірілген залалды өтеу қағидаларының 3-1-тармағына сәйкес, Зардап шеккендердің ең минималды сұранысын қанағаттандыру үшін қажетті мынадай мүлік өтеледі:

  1) осы Қағидалардың 2-тармағында көзделген тұрғын үй, пәтер немесе уақытша (маусымдық) тұруға арналған құрылыс;

  2) ауылшаруашылық жануарлары;

  3) тағамды сақтауға және дайындауға арналған заттар – тоңазытқыш, газ плитасы (электр плитасы) және ыдыс-аяқ шкафы;

  4) тамақтануға арналған жиһаз заттары – үстел мен орындық;

  5) ұйықтауға арналған жиһаз заттары – кереует (диван);

  6) азаматтарға хабар беру құралдарының заттары – теледидар (радио);

  7) киім күтіміне арналған заттар – кір жуғыш машина;

  8) сумен жабдықтау және жылу беру құралдарының заттары (орталықтандырылған сумен жабдықтау және жылу беру болмаған жағдайда) – су беруге арналған сорғы, су жылытқыш және жылыту қазандығы (тасымалды пеш);

 9) осы Қағидалардың 2-тармағында көзделген тұрғын үйлердің, пәтерлердің немесе уақытша (маусымдық) тұруға арналған құрылыстардың жылу бөлетін құрылғыларына арналған тұрмыстық отын қоры;

10) мүгедектігі бар адамдардың жүріп-тұруын қамтамасыз ететін арнайы құрал – кресло-арба.

 Осы тармақтың 2) тармақшасына сәйкес табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар салдарынан зардап шеккендерге келтірілген зиянды (нұқсанды) өтеу агроөнеркәсіптік кешен саласындағы уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен жүзеге асырылады.

  Осы тармақтың 3) – 10) тармақшаларына сәйкес табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар салдарынан зардап шеккендерге келтірілген зиянды (нұқсанды) өтеу келтірілген залал мөлшерінің бағалануына сәйкес жүзеге асырылады, бірақ 150 айлық есептік көрсеткіштен аспайды.

  Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлардан келтірілген залалды өтеу мәселелері «Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар салдарынан зардап шеккендерге келтірілген зиянды (нұқсанды) өтеу қағидаларын бекіту туралы» 2014 жылғы 19 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Үкіметінің №1358 Қаулысымен реттеледі.

  Ережелерге сәйкес, табиғи сипаттағы төтенше жағдайлардан зардап шеккендерге келтірілген залалады (нұқсанды) өтеу зардап шеккендер ең аз қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін, Қазақстан Республикасы Үкіметі айқындайтын тәртіппен жүзеге асырылады. Бұл қаражат жергілікті атқарушы органдардың табиғи сипаттағы төтенше жағдайлардың салдарын жоюға арналған бюджет қаражатынан және/немесе ұйымдардың, азаматтардың ерікті жарналары, қорлар мен қоғамдық бірлестіктердің қаражатынан және басқа да Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына қайшы келмейтін көздерден қаржыландырылады.