Солтүстік Қазақстан облысының білім беру ұйымдарындағы 2023 жылдың бірінші жартыжылдығының мемлекеттік бақылау нәтижелері туралы
Солтүстік Қазақстан облысының білім беру ұйымдарындағы
2023 жылдың бірінші жартыжылдығының
мемлекеттік бақылау нәтижелері туралы
ақпарат
Білім беру сапасын тәуелсіз сыртқы бағалау жүйесі 2011 жылдан бері жұмыс істейді, осы кезең ішінде бақылаудың түрлері мен нысандары өзгерді, сонымен бірге мемлекеттік бақылаудың міндеті мемлекеттің білім алу құқығын қамтамасыз ету және меншік нысанына қарамастан, олар жүзеге асыратын білім беру қызметінің Қазақстан Республикасының Білім беру саласындағы заңнамасының және Қазақстан Республикасының Рұқсаттар мен хабарламалар туралы заңнамасының талаптарына білім беру ұйымдарының сәйкестігін сақтауы болып қала береді
2023 жылдың бірінші жартыжылдығында Солтүстік Қазақстан облысының білім саласында сапаны қамтамасыз ету департаментімен 134 бақылау іс-шарасы өткізілді, оның ішінде 63 білім беру ұйымдарында мемлекеттік аттестаттау, 48 ұйымдарда қайта аттестаттау, нұсқаманың орындалуын бақылау бойынша және өтініштер бойынша 20 жоспардан тыс тексеру және 3 білім беру ұйымдарында лицензия алды бақылау.
«Білім туралы» ҚР Заңына сәйкес бақылау нысандарының бірі мемлекеттік аттестаттау болып табылады – білім беру ұйымдары ұсынатын білім беру қызметтерінің тиісті білім беру деңгейінің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартының талаптарына сәйкестігін бақылау мақсатында жүзеге асырылатын рәсім.
2012-2017 жылдар аралығында облыстың 713 (100%)білім беру ұйымдары мемлекеттік аттестаттаудан өтті. Содан кейін бұл бақылау шарасы 2017 жылы тоқтатылып, 2021 жылдың қыркүйегінен бастап жаңартылды.
Мемлекет тарапынан бұл бақылаудың болмауы елдегі білім беру жүйесінің даму көрсеткіштеріне теріс әсер етті. Атап айтқанда, мемлекеттік бақылау тетіктері арқылы білім берудің жекелеген деңгейлері бойынша білім беру қызметтерін ұсыну сапасының төмендеуі байқалады.
Сапаның төмендеу тенденциясын оқыту сапасын бағалаудың халықаралық зерттеулерінің нәтижелері де дәлелдейді. Бұдан басқа, сапалы білім беру қызметтеріне кепілді тең қол жеткізу және қазіргі проблемаларға уақтылы ден қою үшін білім беру ұйымдарының инфрақұрылымына тұрақты бақылау жүргізу қажет.
Жаңа форматты аттестаттаудың басты ерекшелігі-бұл шараны білім беру ұйымына бармай профилактикалық бақылау арқылы жүргізу.
Мектепке дейінгі оқыту және тәрбиелеу саласында биыл 18 балабақшада аттестаттау өткізілді, бұл жоспарланғанның 41% -. (44) құрады, оның 8-і аттестатталған (44%) және 10-ы аттестатталмаған, оның 60% - ы жеке балабақшалар.
Аттестатталмаған балабақшаларда оқу жұмыс жоспарларының, ұйымдастырылған оқу қызметінің кестесінің үлгілік оқу жоспарына сәйкес келмеуінен, тәрбиеленушілердің жетістіктеріне мониторинг жүргізу кезінде талаптарды сақтамауынан, оқу жүктемесінің ең жоғары көлеміне стандарт талаптарын сақтамауынан көрініс тапқан Мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттың бұзылуы анықталды.
Ұсынылған материалдарды талдау көрсеткендей, мектепке дейінгі ұйымдар оқу жұмыс жоспарының үлгілік жоспарға сәйкестігі, оқушылардың жеке даму карталарын жүргізу бойынша талаптарды орындамайды, бір жастағы топтарды қалыптастыру кезінде жас кезеңділігі сақталмайды. Мемлекеттік және жекеменшік балабақшаларда тәрбиеленушілердің жетістіктеріне мониторинг жүргізу кезінде бұзушылықтар, оқу жүктемесінің ең жоғары көлеміне стандарт талаптарын сақтамау анықталды. Осыған ұқсас бұзушылықтар орта білім беру ұйымдарында (мектепке дейінгі шағын орталықтар мен мектепалды сыныптар) мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту деңгейін аттестаттамауға себеп болды.
Орта білім беру деңгейінде осы жартыжылдықта мемлекеттік аттестаттау 30 мектепте өткізілді, оның ішінде 13 мектеп оң қорытынды алды және 17 мектеп аттестатталмады.
Өткен жылмен салыстырғанда биыл мемлекеттік аттестаттау қорытындысы бойынша оң қорытынды алған орта білім беру ұйымдарының өсуі, сондай-ақ анықталған бұзушылықтардың айтарлықтай қысқаруы байқалады. Осы рәсімнен өтудің жақсы үрдісі биыл Петропавл қаласының мемлекеттік білім беру ұйымдарында (4 балабақша мен 3 мектеп осы рәсімнен сәтті өтті) байқалады.
Орта білім беру ұйымдарында МЖМБС талаптары толық көлемде орындалмайды. Ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар үшін оқыту жағдайлары жасалмайды: жеке жұмыс жоспарлары жоқ, психологиялық-әлеуметтік қызметтің жұмысы, инклюзивті білім беру талаптары байқалмайды.
Біліктілік талаптары мәселесі ең өзекті болып қала береді: педагогтердің білім алуының оқытылатын пәнге сәйкес келмеуі, педагогтердің аттестаттаудан өту мерзімдерін сақтамауы, асхананың санитарлық нормаларға сәйкес келмеуі не санитариалық-эпидемиологиялық қорытындының болмауы, оқу үй-жайларының санитарлық нормалар мен өрт қауіпсіздігі ережелеріне сәйкес келмеуі, білім бөлігінің қанағаттанарлықсыз нәтижелері, формативті және жиынтық бағалау талаптарын сақтамау.
Рәсімнің өзі қарсаңында мемлекеттік аттестаттау рәсіміне жататын білім беру ұйымының 4,9 сынып оқушылары кешенді тестілеуден өтеді. Бүгінгі таңда кешенді тестілеу 51 мектепте өткізілді.
Жақсы нәтижелерді Айыртау ауданы Даукара ОМ-нің 4-сынып оқушылары (орташа балл 30-дан 27), Ғ.Мүсірепов атындағы ауданның Буденновское ОМ-нің 9-сынып оқушылары (60-тан 50) көрсетті.
М.Жұмабаев ауданының Қызыл-Қазақстан негізгі орта мектебінің 4-сыныбында (30-дан 11-і), Тайынша ауданының Киров орта мектебінің 9-сыныбында (60-тан 20-сы) орташа балл бойынша ең төмен көрсеткіштер.
Аттестатталмаған білім беру ұйымдары анықталған бұзушылықтарды жою жоспарын жасайды және оларды жою мерзімін айқындайды, қайта қорытынды жасалады.
Ағымдағы кезеңде 48 білім беру ұйымдарында қайта аттестаттау өткізілді, оның ішінде екі мектеп бұзушылықтарды жойған жоқ: Айыртау ауданының Ақан-Бурлук бастауыш мектебі және Аққайың ауданының Куйбышев бастауыш мектебі. Заңнамаға сәйкес олар бару арқылы профилактикалық бақылау жүргізуге арналған Тізбеге енгізілетін болады.
Биылғы жылы аттестатталатын 15 колледждің 7 колледжі мемлекеттік аттестаттау қорытындысы бойынша оң қорытынды алды, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартын бұзушылықтарды анықтау себебінен жекелеген мамандықтар бойынша бірінші реттен 8 колледжі аттестатталмады.
Оқу жұмыс жоспарларын жасау кезінде бұзушылықтардың ең көп санына жол берілді. Қазіргі уақытта барлық колледждер стандарттың анықталған бұзушылықтарын жойып, «аттестатталды» нәтижесімен қайталама қорытынды алды.
Білім беру ұйымдарын мемлекеттік аттестаттау ең алдымен көрсетілетін білім беру қызметтерінің сапасын арттыруға бағытталған.
2023 жылы бақылау субъектілеріне қатысты профилактикалық бақылау қорытындылары бойынша барып анықталған өрескел, елеулі және елеусіз бұзушылықтарды жою туралы нұсқамалардың орындалуын бақылау бойынша жоспардан тыс 20 тексеру жүргізілді.
Бұзушылықтарды жоюдың қайта мерзімі өткеннен кейін 5 білім беру ұйымында нұсқамалар толық көлемде орындалмады. Бүгінгі таңда Мағжан Жұмабаев ауданының Конюхов негізгі мектебінің, Айыртау ауданының Кутузов орталау мектебінің, Мағжан Жұмабаев ауданының Лебяжі негізгі мектебінің, Мамлют ауданының Ленин орта мектебінің, Айыртау ауданының Комаров орталау мектебінің біліктілік талаптарының бұзылуы жойылмай отыр.
Білім беру қызметтерінің сапасын арттыру мақсатында ҚР Оқу-ағарту Министрлігі білім беру қызметіне қойылатын біліктілік талаптарын жетілдіру бойынша тұрақты жұмыс жүргізуде, биылдан бастап олар жаңа редакцияда әрекет етуде.
Педагогикалық құрамға, материалдық-техникалық базаға, білім беру қызметтерінің сапасын қамтамасыз ететін қажетті материалдық активтерге қатысты талаптар қайта қаралды.
Ерекше білім беру қажеттіліктері бар адамдарды оқыту үшін жағдай жасау, білім алушылардың тұру жағдайлары бойынша қосымша талаптар көзделген.
Білім алушылардың қауіпсіздігін арттыру мақсатында білім беру ұйымдарының үй-жайлары мен іргелес аумақтарында бейнебақылаудың болуы бойынша талаптар көзделген.
2023 жылдың соңына дейін мемлекеттік бақылау шараларымен облыстың 90-ға жуық білім беру ұйымдары қамтылатын болады. Бүгін айтылған проблемалар ескеріліп, келесі кезеңде мемлекеттік аттестаттауға жататын облыстың білім беру ұйымдарында осы бұзушылықтардың алдын алу бойынша тиісті жұмыстар жүргізілетін болады деп санаймыз.