Қазақстан Республикасының азаматтары тұрғылықты жері және уақытша болатын (тұратын) жері бойынша тіркеуге қатысты заңнама талаптарын сақтауға міндетті.
Жаңа тұрғылықты жерге көшкен кезде тіркеуді уақтылы ресімдеу қажет. Егер азамат басқа мекенжайда бір айдан астам уақыт уақытша тұрса, заңнамада көзделген жағдайларды қоспағанда, оған уақытша тіркеу де қажет.
Тұрғын үй меншік иелері онда тұратын адамдарды тіркеу қағидаларын сақтауға, жалған тіркеуге жол бермеуге және тиісті мекенжайда бұдан былай тұрмайтын адамдарды тіркеуден шығару бойынша уақтылы шаралар қабылдауға міндетті.
Бұл материалда тіркеу тәртібі, мерзімдері, мемлекеттік қызметтерді алу тәсілдері және белгіленген талаптарды бұзғаны үшін жауапкершілік қарастырылған.
Қазақстан Республикасында тіркеудің екі түрі көзделген:
Тұрақты тіркеу — тұрғылықты жері бойынша тіркеу.
Уақытша тіркеу — уақытша болатын (тұратын) жері бойынша тіркеу.
Қазақстан Республикасының 14 жасқа толған азаматтары, сондай-ақ Қазақстанда тұрақты тұратын шетел азаматтары мен азаматтығы жоқ адамдар заңнамаға сәйкес тұрғылықты жері бойынша тіркелуге тиіс.
14 жасқа толмаған балалардың тұрғылықты жері олардың заңды өкілдерінің тұрғылықты жері болып танылады.
Қашан тіркелу қажет?
Жаңа тұрақты тұрғылықты жерге көшкен кезде азамат келген күннен бастап күнтізбелік 10 күн ішінде тіркелуге міндетті.
Басқа мекенжайда бір айдан астам уақыт уақытша тұрған жағдайда келген күннен бастап күнтізбелік 10 күн ішінде уақытша тіркеуді ресімдеу қажет.
Уақытша тіркеу тұрақты тіркеуден шығарылмай жүзеге асырылады және, әдетте, бір айдан бір жылға дейінгі мерзімге ресімделеді.
Қызметтік міндеттерін орындауға немесе білім алуға байланысты тұрғылықты жерінен тыс жерде ұзақ уақыт тұратын адамдар үшін есепке алудың арнайы шарттары көзделген.
Кімдер уақытша тіркеуден босатылады?
Халықты тіркеу қағидаларына сәйкес адамдардың жекелеген санаттары уақытша тіркеуге жатпайды, оның ішінде:
16 жасқа толмаған балалар;
заңнамада көзделген негіздер болған жағдайда емдеу мекемелерінде жатқан адамдар;
вахталық әдіспен жұмыс істейтін адамдар;
Қағидаларда тікелей көзделген басқа да санаттар.
Маңызды! Тұрақты және уақытша тіркеудің құқықтық негіздері әртүрлі. Уақытша тіркеу тұрғылықты жері бойынша тұрақты тіркеуді тоқтатпайды.
Азаматтар мен тұрғын үй меншік иелерінің тіркеу қағидаларын бұзғаны үшін Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне сәйкес әкімшілік жауапкершілік көзделген.
Азаматтардың жауапкершілігі — ҚР ӘҚБтК-нің 492-бабы
Қазақстан Республикасы азаматының тұрғылықты жері немесе уақытша болатын (тұратын) жері бойынша тіркеусіз тұруы:
күнтізбелік 10 күннен бір айға дейін — ескерту;
бір айдан астам — 7 АЕК мөлшерінде айыппұл;
әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде құқық бұзушылықты қайталап жасау — 13 АЕК мөлшерінде айыппұл.
Тұрғын үй меншік иелерінің жауапкершілігі — ҚР ӘҚБтК-нің 493-бабы
Тұрғын үй меншік иелері және тұрғын үй-жайлар қарамағында болатын басқа да адамдар мынадай әрекеттер үшін жауапты болады:
көрсетілген мекенжайда іс жүзінде тұрмайтын адамдарды тіркеу;
адамдардың қажетті тіркеусіз тұруына жол беру;
тұрғын үй-жайда бұдан былай тұрмайтын адамдарды тіркеуден шығару бойынша шаралар қабылдамау.
Жеке тұлғаның жалған тіркеуді жүзеге асырғаны үшін 10 АЕК мөлшерінде айыппұл, ал бір жыл ішінде құқық бұзушылықты қайталап жасағаны үшін 20 АЕК мөлшерінде айыппұл көзделген.
Тұрғын үйде іс жүзінде тұрмайтын адамдарды тіркеуден шығару бойынша шаралар қабылдамағаны үшін 5 АЕК мөлшерінде айыппұл көзделген.
Заңды тұлғаларға және құқық бұзушылықтардың басқа да құрамдарына қатысты санкциялардың мөлшері ҚР ӘҚБтК-нің 493-бабының тиісті бөліктерімен айқындалады.
Маңызды! АЕК мөлшері тиісті жылға арналған республикалық бюджет туралы заңмен белгіленеді. Айыппұлдың теңгемен есептелетін мөлшері заңнамада белгіленген көрсеткіш ескеріле отырып айқындалады.
Қазақстан Республикасының азаматтары тұрақты немесе уақытша тіркеуді бірнеше тәсілмен ресімдей алады.
Қайда жүгіну қажет?
eGov.kz порталы арқылы.
«Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы (ХҚКО) арқылы.
Тиісті мемлекеттік қызмет іске асырылған екінші деңгейдегі банктердің цифрлық жүйелері арқылы.
Заңнамада көзделген жекелеген жағдайларда тіркеуді полицияның аумақтық органдары ресімдейді.
ХҚКО-ға жүгінген кезде қандай құжаттар қажет?
Тіркелетін азаматтың жеке басын куәландыратын құжат немесе оның цифрлық нысаны.
Тұрғын үй меншік иесінің жеке басын куәландыратын құжат немесе оның цифрлық нысаны.
Тұрғын үй меншік иесінің немесе меншік иелерінің белгіленген нысандағы тіркеуге келісімі.
Егер тіркеу ұйымның немесе мекеменің үй-жайында ресімделсе, әкімшіліктің келісімін растаудың Қағидаларда көзделген тәртібі қолданылады.
Тіркеуді онлайн қалай ресімдеуге болады?
eGov.kz порталында авторизациядан өтіңіз.
Тұрғылықты жері немесе уақытша болатын жері бойынша тіркеу қызметін таңдаңыз.
Тұрғын үйдің мекенжайын көрсетіп, электрондық сұрау салуды толтырыңыз.
Өтінішке электрондық цифрлық қолтаңбамен (ЭЦҚ) қол қойыңыз.
Тұрғын үй меншік иесінің жеке кабинетінде сұрау салуды растауын күтіңіз.
Расталғаннан кейін қызмет көрсету нәтижесі туралы хабарламаны алыңыз.
Екінші деңгейдегі банктердің цифрлық жүйелері арқылы жүгінген кезде нақты сервистің мүмкіндіктерін ескере отырып, ұқсас тәртіп қолданылады.
Уақытша тіркеу қанша уақытты алады?
Мемлекеттік қызмет көрсету қағидаларының 2026 жылғы редакциясына сәйкес:
ХҚКО арқылы — 30 минут ішінде;
eGov.kz порталы және банктердің цифрлық жүйелері арқылы — 15 минут ішінде.
Көрсетілген мерзімдер мемлекеттік қызмет талаптарына сәйкес қажетті құжаттар мен мәліметтер ұсынылған жағдайда қолданылады.
Қызмет көрсету нәтижесі қандай?
Тіркеу туралы мәліметтер «Құжаттандыру және халықты тіркеу» тіркеу пункті» цифрлық жүйесіне енгізіліп, «Жеке тұлғалар» мемлекеттік деректер базасына беріледі.
Электрондық түрде өтініш берген кезде қызмет көрсету нәтижесі туралы хабарлама өтініш берушінің жеке кабинетіне түседі.
Маңызды! Тіркеу үшін тұрғын үй меншік иесінің келісімі қажет. Қағидаларда көзделген жағдайларда келісім электрондық нысанда ЭЦҚ пайдалану арқылы расталады.
Тіркеу қағидаларын бұзбау үшін мыналар ұсынылады:
Жаңа тұрақты тұрғылықты жерге көшкен кезде тіркеуді уақтылы ресімдеу.
Басқа мекенжайда бір айдан астам уақыт уақытша тұрған жағдайда уақытша тіркеуді ресімдеу.
Өтініш берер алдында тұрғын үй меншік иесінің келісімін алу.
Өз мекенжайында іс жүзінде тұрмайтын адамдарды тіркемеу.
Тұрғын үй-жайдан көшіп кеткен адамдарды тіркеуден шығару бойынша уақтылы шаралар қабылдау.
eGov.kz порталындағы жеке кабинетте тіркеу туралы мәліметтердің өзектілігін тексеру.
Тұратын мекенжай өзгерген кезде тіркеу мәліметтерін уақтылы жаңарту.
Тұрғын үй меншік иелері нені білуі керек?
Тұрғылықты жері немесе уақытша болатын жері бойынша тіркеу заңнамада көзделген жағдайларда меншік иесінің немесе өзге де уәкілетті тұлғаның келісімімен жүзеге асырылады.
Келісім жазбаша немесе электрондық нысанда берілуі мүмкін.
Жаңа тұрғылықты жері бойынша тіркелген кезде бұрынғы тіркеу туралы мәліметтер мемлекеттік ақпараттық жүйелерде белгіленген тәртіппен жаңартылады.
Астана қаласындағы тіркеудің ерекшеліктері
Елордада тұрғылықты жері және уақытша болатын жері бойынша тіркеу жергілікті өкілді орган белгілеген нормативтерді ескере отырып жүзеге асырылады.
Туыстардың, отбасы мүшелерінің және студенттердің жекелеген санаттары үшін Қағидаларда белгіленген шектеулерден ерекшеліктер көзделген.
Маңызды! Егер тұрғын үй меншік иесі өз мекенжайында бейтаныс адамның немесе іс жүзінде тұрмайтын азаматтың тіркелгенін анықтаса, белгіленген тәртіппен тексеру жүргізу және тіркеуден шығару үшін жүгіну қажет.
Тұрғын үй меншік иесі өзіне тиесілі тұрғын үй-жайдың мекенжайы бойынша тіркелген адамдар туралы мәліметтерді ала алады.
Ақпаратты қалай тексеруге болады?
eGov.kz порталында авторизациядан өтіңіз.
Жеке кабинетке өтіңіз.
«Мүлік» бөлімінде «Тіркелген адамдардың тізімін көрсету/жасыру» тармағын таңдаңыз.
Ақпараттың өзектілігін тексеріңіз.
Тіркеу туралы мәліметтер «Жеке тұлғалар» мемлекеттік деректер базасының деректері негізінде қалыптастырылады.
Мәліметтерді кім ала алады?
Азамат — өзінің тіркелген мекенжайы туралы.
Тұрғын үй меншік иесі — өзіне тиесілі жылжымайтын мүлік объектісінің мекенжайы бойынша тіркелген адамдар туралы.
Мәліметтер дұрыс болмаса, не істеу керек?
Егер мекенжай бойынша тұрғын үйде іс жүзінде тұрмайтын адамдар тіркелген болса, меншік иесі Халықты тіркеу қағидаларында белгіленген тәртіппен оларды тіркеуден шығару үшін жүгіне алады.
Маңызды! Тіркеу туралы мәліметтер дербес деректер болып табылады. Оларға қол жеткізу өтініш берушінің өкілеттіктері мен дербес деректерді қорғау туралы заңнама талаптарын ескере отырып қамтамасыз етіледі.