Жиі қойылатын сұрақтар
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарынан шығатын ресми құжаттарды апостильдеу бойынша мемлекеттік қызмет алу үшін қызмет алушы немесе оның сенімхатпен өкілі келесі құжаттарды «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясына (бұдан әрі – Мемкорпорация) ұсынған кезде:
1. 2023 жылғы 11 желтоқсандағы № 625 бұйрықпен бекітілген «Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарынан шығатын ресми құжаттарды апостильдеу» мемлекеттік қызметін көрсету қағидаларына сәйкес бекітілген формадағы өтініш https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300033771;
2. жеке басын куәландыратын құжат (түпнұсқа немесе электрондық құжат);
3. мемлекеттік баж төленгенін растайтын түбіртектің түпнұсқасы.
Электрондық үкімет порталы арқылы жүгінген жағдайда қызмет алушының электрондық цифрлық қолтаңбасымен қол қойылған электрондық өтініш; апостильделетін құжаттың электрондық көшірмесі.
Электрондық үкімет порталы арқылы жүгінген кезде жеке басы және төлем туралы деректер мемлекеттік ақпараттық жүйелерден автоматты түрде алынады.
Мысалы, М. есімді азамат Англияға тұрақты тұруға кетуіне байланысты өзінің жоғары білімі туралы дипломына апостиль қою қажет деп шешті. Ол қажетті құжаттардың нотариалды куәландырылған көшірмелерін Мемлекеттік корпорация арқылы жолдады. Алайда апостиль мөрі тек құжаттың түпнұсқасына ғана қойылатындықтан, М. есімді азаматқа бас тартылып қайтарылды.
Қазақстан Республикасының азаматы «Цифрлық құжаттар» сервисінде жоғары білім алғаны туралы құжатты тексере алады, ондағы мәліметтер «Жоғары білім берудің бірыңғай платформасы» ақпараттық жүйесінің (бұдан әрі – ЖББП) деректері негізінде көрсетіледі. ЖББП-дағы деректерді толтырудың толықтығы мен сапасына Қазақстан Республикасының жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары тікелей жауапты болып табылады. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2018 жылғы 30 қазандағы №595 бұйрығымен бекітілген типтік ережелерге сәйкес (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1800017657), https://epvo.kz/#/verification_education_document ақпараттық жүйесіне кіріп, міндетті жолдарды толтыру арқылы білім туралы құжаттың электрондық нұсқасы бойынша мәліметтердің заңдылығын тексеруге болады.
Мысалы: Азамат А.Омар Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің түлегі. Жұмыс беруші А.Омардың дипломының заңдылығына көз жеткізгісі келді. Ол үшін, жұмыс беруші https://epvo.kz/#/verification_education_document ақпараттық жүйесіндегі міндетті жолдарды (жеке сәйкестендіру нөмері, диплом нөмірі мен сериясын) толтыру арқылы қызметкердің цифрлық дипломы туралы мәліметтерге қол жеткізді.
Қазақстанда цифрлық экономиканың және Жасанды интеллекттің (бұдан әрі – ЖИ) дамуына байланысты жаңа білім беру бағдарламалары енгізілуде: «Жасанды интеллект», «Big Data», «Data Science», «Робототехника», «Киберқауіпсіздік», «Цифрлық инжиниринг». Бұл бағыттар Қазақстан Республикасы цифрландыру саясатына және еңбек нарығының сұранысына сәйкес қалыптастырылуда. Университеттер Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шілдедегі №319-III «Білім туралы» Заңының 5-бабына (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z070000319_#z8) сәйкес, халықаралық стандарттарға негізделген дуальды оқыту мен өндірістік практика арқылы кәсіби траекторияларды кеңейтуде.
Жасанды интеллект (бұдан әрі – ЖИ) саласындағы білім деңгейін арттыру үшін білім алушыға өзі оқып жатқан жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымына (бұдан әрі – ЖЖОКБҰ) жүгіну ұсынылады. Студент ЖИ бойынша білім беру курстары немесе пәндері туралы ақпарат алу үшін факультет деканына немесе өз кафедрасының меңгерушісіне жүгінуі қажет.
Өтініш жасағаннан кейін деканат немесе профильдік кафедра білім алушыға қолжетімді оқу нысандары, курсқа жазылу тәртібі, сондай-ақ оны өту талаптары туралы ақпарат береді. Егер тиісті білім беру бағдарламалары бар болса, ЖЖОКБҰ мамандары оқудан өту мүмкіндігін ұсынады және оқу қорытындысы бойынша курс өткенін растайтын сертификат немесе өзге де құжат береді.
Егер нақты ЖЖОКБҰ-да ЖИ бойынша арнайы курстар болмаса, білім алушы онлайн форматта оқудан өту мүмкіндігін қарастыра алады. Мұндай мүмкіндік 2007 жылғы 27 шілдедегі №319-III «Білім туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 37-бабының 2-тармағына сәйкес қарастырылған (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z070000319_#z8).
Атап айтқанда, білім алушы халықаралық және ұлттық білім беру платформаларында, сондай-ақ Astana Hub сияқты бейінді ұйымдарда және Coursera сияқты онлайн платформаларда ЖИ бойынша бағдарламалар мен курстардан өте алады. Оқу аяқталғаннан кейін, курс өткенін растайтын электрондық сертификат беріледі.
Мысалы, білім алушы А.Е. ЖИ курстарынан өту туралы өтінішпен Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігіне (бұдан әрі – Министрлік) жүгінді. Министрлік білім алушыға оқудан өту үшін тікелей ЖЖОКБҰ-ға жүгіну қажет екені туралы жауап берді.
«Цифрлық құжаттар» сервисіндегі деректер «Жоғары білімнің бірыңғай платформасы» ақпараттық жүйесінің (бұдан әрі – ЖББП) мәліметтері негізінде көрсетіледі. ЖББП жүйесіндегі білім туралы құжаттар жөніндегі ақпаратты тікелей жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары (бұдан әрі – ЖЖОКБҰ) енгізеді және енгізілген деректердің толықтығы мен сапасына жауап береді.
Егер білім туралы құжат «Цифрлық құжаттар» сервисінде немесе «E-gov mobile» қосымшасында көрсетілмесе, Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2018 жылғы 30 қазандағы №595 бұйрығымен бекітілген Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары қызметінің үлгілік қағидаларға сәйкес (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1800017657), ЖЖОКБҰ-ның Студенттерге қызмет көрсету орталығына тікелей жүгіну қажет.
Мысалы, Қызылорда қаласындағы «Болашақ» университетінің 1-курс студенті С.Т. «E-gov mobile» қосымшасына кіргенде студенттік билеті көрсетілмеді. С.Т. өз университетінің Студенттерге қызмет көрсету орталығының қызметкерлеріне жүгінгеннен кейін деректерді жаңартты, нәтижесінде студенттік билет «E-gov mobile» қосымшасында және «Цифрлық құжаттар» сервисінде пайда болды.
Жеке компания жоғары білім және ғылым саласындағы мемлекеттік органдарға мемлекеттік функцияларды жетілдіру мақсатында, өз ұсыныстарын қарастыру үшін жолдай алады.
Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік сатып алу туралы» 2024 жылғы 1 шілдедегі № 106-VIII Заңына (әрі қарай – Заң) және Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларына сәйкес, Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі (әрі қарай – Министрлік) коммерциялық ұсыныстарды мемлекеттік сатып алу рәсімдерін өткізбей, артықшылық беріп, сатып алу мақсатында қарастыра алмайды. (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2400000106/z24_106.htm#z72)
Заңға сәйкес, мемлекеттік органдар тауарлар, жұмыстар және қызметтерді сатып алуды әділ бәсекелестік, тең қолжетімділік, ашықтық және белгіленген рәсімдерді қатаң сақтау қағидаттарына сай жүзеге асырады. Ұсынылған материалдарды қарастыру міндетті сатып алу жасайды дегенді білдірмейді және заңмен көзделген конкурс рәсімдерінің орнын толтырмайды.
Мысалы, «ААА» ЖШС-гі мемлекеттік функцияларды автоматтандыруға арналған ұсыныстарын жолдап, сонымен қатар бағдарламалық өніміментаныстыру мақсатында презентация өткізуін ұсына алады.
Министрлік «ААА» ЖШС-нің ұсыныстарын және презентациясын өнімнің нақты қажеттілігі болған жағдайда қарастыра алады. Алайда нақты қажеттілік пен қаржыландыру болмаған жағдайда, бас тартуға да құқылы.
Қазақстан Республикасының 2013 жылғы 21 мамырдағы № 94-V «Жеке деректер және оларды қорғау туралы» Заңына (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1300000094#z7) сәйкес, жеке деректерге мыналар жатады:
1) жалпыға қолжетімді жеке деректер;
2) қолжетімділігі шектеулі жеке деректер.
Аталған Заңның 7 бабының 5-тармағына сәйкес, жеке деректерді субъектінің келісімінсіз өңдеу және беру мына жағдайларда рұқсат етіледі:
✔ өңдеу мемлекеттік органның өз өкілеттіктерін орындау шеңберінде жүзеге асырылатын болса;
✔ деректерді өңдеу жүктелген функцияларды орындау үшін қажет болса;
✔ бұл өңдеу нормативтік құқықтық актілермен көзделген болса.
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі (бұдан әрі – Министрлік) кейбір деректер санаттарын түлектердің еңбекке орналасуын бақылау мақсатында сұрайды, бұл Министрліктің нормативтік құқықтық актілермен белгіленген функцияларының бірі болып табылады.
Осылайша, сіздің деректеріңізге қол жеткізу заңды түрде, жеке келісім алуды қажет етпей жүзеге асырылған және тек мемлекеттік функцияларды – түлектердің мансаптық траекторияларын талдау және мониторинг жүргізу шеңберінде орындалған.
eGov.kz жеке кабинетінде пайдаланушыға келген хабарлама автоматты түрде қалыптасады және ақпараттық сипатқа ие, деректерге техникалық қол жеткізілгенін растайды, бірақ бұл құқық бұзушылық немесе заңсыз әрекет дегенді білдірмейді.
Мысалы, Сәуле И. өзінің жеке деректеріне Министрліктің қол жеткізгені туралы хабарлама алған. Ол бұл әрекетті заңсыз деп ойлап, Е-otinish жүйесіне шағым жазды. Оған аталған әрекеттердің заңды екендігі туралы жауап берілді.
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2023 жылғы 10 ақпандағы «Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім туралы құжаттардың түрлерін, білім туралы мемлекеттік үлгідегі құжаттардың нысандарын және оларды есепке алу мен беру қағидаларын, жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім туралы өзіндік үлгідегі құжаттардың мазмұнына қойылатын негізгі талаптарды және оларды есепке алу мен беру қағидаларын әзірлеу және бекіту туралы» № 47 бұйрығына сәйкес білім туралы құжаттардың үлгілері бекітілген.
https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2300031894
Аталған үлгіге сәйкес білім туралы дипломдардың қосымшасы негізгі дипломсыз жарамсыз делінген. Осы ретте, «Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарынан шығатын ресми құжаттарды апостильдеу» мемлекеттік қызмет көрсету қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2023 жылғы 11 желтоқсандағы № 625 бұйрығына сәйкес жоғары немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім туралы құжаттары – диплом және дипломға қосымшасы қоса тігіліп мөр басылады.
https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2300033771
Мысал, С. азаматшасы «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы арқылы құжаттарды апостильдеуге екі бөлек өтініш беріп, әрқайсысына мемлекеттік баж төлеген. Өтініштерінің бірінде тек дипломының қосымшасы ұсынылған. Нәтижесінде оған мемлекеттік қызмет көрсетуден негізделген бас тарту берілді. Оның жағдайдаында диплом мен оның қосымшасын бір өтініште, бір комплект ретінде тапсыру қажет еді.
2021 жылдан бастап жоғары оқу орындары (Сот төрелігі академиясын, әскери, арнаулы оқу орындарын, денсаулық сақтау саласындағы жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарын қоспағанда) өзіндік үлгідегі білім туралы дипломдарды береді.
Министрлік өзіндік үлгідегі білім туралы дипломдардың мазмұнына қойылатын негізгі талаптарды және өзіндік үлгідегі білім туралы дипломдардың сериясын бекітеді (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300031894#z132).
Өзіндік үлгідегі білім туралы дипломдардың нөмірлері мен QR-код (QR-код – бұл жылдам жауап коды (бұдан әрі – QR-код) генерациялау «Жоғары білім берудің бірыңғай платформасы» ақпараттық жүйесі арқылы жүзеге асырылады, оның көмегімен жоғары оқу орындарына сериялар мен реттік нөмірлеу, сондай-ақ QR коды беріледі.
Білім алушы «Жоғары білім берудің бірыңғай платформасы» ақпараттық жүйеде болмаған жағдайда нөмірлерді генерациялау мүмкін емес.
Генерацияланған нөмірлер мен QR кодтары жоқ өзіндік үлгідегі білім туралы дипломдар жарамсыз болып саналады.
Мысалы: Қанат 2021 жылы жоғары оқу орнын бітірді. Оның дипломында QR-код пен нөмір жоқ, сондай-ақ диплом сериясы бекітілген серияға сәйкес келмейді. Мұндай диплом жарамсыз болып есептеледі.
Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер тізіліміне сәйкес білім туралы құжаттар туралы мәліметтерді өзектендіру (түзету) мемлекеттік көрсетілетін қызмет болып табылады және Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2023 жылғы 10 ақпандағы № 47 бұйрығымен реттеледі (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300031894#z169).
Білім туралы құжаттарды өзектендіру (түзету) үшін Электрондық үкімет порталы www.egov.kz (бұдан әрі – Портал) арқылы білім алған жоғары оқу орнына жүгінуге болады.
Мысалы, Алина әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін (бұдан әрі – әл-Фараби атындағы ҚазҰУ) бітірген және дипломында бітірген күні қате көрсетілгенін байқады.
Не істеу керек:
Мемлекеттік қызметтер порталында (мысалы, egov.kz) кіріңіз.
«Білім туралы құжаттар бойынша деректерді өзектендіру (түзету)» қызметін таңдаңыз.
Өз оқу орнын таңдаңыз – бұл жағдайда әл-Фараби атындағы ҚазҰУ.
Форманы толтырыңыз, дұрыс бітіру күнін көрсетіңіз және дипломның скан-көшірмесін жүктеңіз.
Өтінішті жіберіңіз.
Университет деректерді тексеріп, реестрге түзетулер енгізеді.
Нәтиже:
Бірнеше уақыттан кейін порталдағы диплом туралы деректер дұрыс бітіру күнімен жаңартылады.