Жиі қойылатын сұрақтар
2021 жылдан бастап Бизнестің ұлттық стандарттардың ресми басылымдарының мәтіндерін тегін алуға мүмкіндігі бар. Бүгінде олардың саны шамамен 10 000 бірлікті құрайды. Мұндай тәсіл Қазақстан бизнесіне түсетін қаржылық жүктемені азайтты (анықтама ретінде 2021 жылдың қорытындысы бойынша бірыңғай қор бизнеске 88 000 000 теңге сомасында қолдау көрсетті. 15000-нан астам стандартты тегін таратумен).
Сондай-ақ, тегін қолжетімділік еліміздің кәсіпорындарында заманауи және өзекті стандарттарды қолданудың өсуін арттыруға мүмкіндік береді және бұл өндірісті жаңғыртуға және жаңа өнімдер шығарудың заманауи технологияларын әзірлеуге әсер етеді.
Бүгінгі күні Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сатып алу саласындағы заңнамасында сатып алынатын тауарларға, жұмыстарға, көрсетілетін қызметтерге стандарттарды көрсету талабы көзделген.
Ұлттық және мемлекетаралық стандарттар болмаған кезде сатып алынатын тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің талап етілетін функционалдық, техникалық, сапалық және пайдалану сипаттамалары көрсетіледі.
Стандарттарды (ҚР СТ және МЕМСТ) қолдану конкурстық рәсімдердің ашықтығын және бюджет қаражатын жұмсау тиімділігін арттырады, сондай-ақ осы саладағы сыбайлас жемқорлық көріністерінің мүмкіндігін барынша азайтады. Тапсырыс берушілер болашақ жеткізілімдердің сенімділігін және оларды жүзеге асыру шығындарын анықтай алады.
Біз үнемі сатып алынатын тауарлардың стандарттармен қамтамасыз етілуін талдау бойынша жұмысты жүргіземіз, стандарттар болмаған жағдайда, қажетті стандарттарды әзірлеуді жоспарлап, кірісеміз.
Мысалы, жеңіл өнеркәсіптегі 2700 позицияның 2095-І сатып алынатын тауарлардың стандарттарымен қамтамасыз етілген, 198 позицияның 168 – і құрылыс саласы стандарттармен қамтамасыз етілген, 100 позицияның 67 – і сатып алынатын тауарлардың стандарттарымен қамтамасыз етілген және т. б.
Әрбір тауар тобы үшін стандарттарды айқындау көзделеді, бұл отандық өндірушілерді өзінің бәсекеге қабілеттілігін арттыра отырып, жоғары сапаға бағдарлауға мүмкіндік береді.
Бүгінде біз ірі әлемдік экономикалардың текетірес жағдайында өмір сүріп жатырмыз. Жыл сайын 200-ден астам қорғау шаралары енгізілетіні белгілі, олар өз кезегінде өзара саудаға әсер етеді.
Нарыққа әкелінетін тауарлардың қауіпсіздігіне келетін болсақ, бүгінгі таңда Еуразиялық экономикалық одақтың 52 техникалық регламенті бекітілгенін атап өткім келеді, оның 45 – і қолданыста (10 жобаны әзірлеуде).
Мысалы, ЕАЭО аумағында тамақ өнімдерінің, жиһаз өнімдерінің, жеңіл өнеркәсіптің, көлік құралдарының, ойыншықтардың, балалар индустриясы тауарларының және т. б. барлық желісіне бірыңғай қауіпсіздік талаптары қолданылады.
ЕАЭО-ның техникалық регламенттері әлі жоқ тауарлар бойынша ұлттық техникалық регламенттер (құрылыс өнімі, көмір және т.б.) қолданылады.
Сондықтан мұндай тауарларды әкелу кезінде олардың техникалық регламенттердің талаптарына сәйкестігін растайтын құжаттарды (сертификат немесе сәйкестік туралы декларация түрінде) алу міндетті шарт болып табылады.
Тауарлардың бірыңғай нарығы жағдайында біз сондай-ақ нарықтан жосықсыз субъектілерді алып тастау бойынша жүйелі шаралар қабылдаудың маңыздылығын түсінеміз.
Бүгінгі таңда Техникалық реттеу және метрология комитеті азық-түлікке жатпайтын тауарлардың қауіпсіздігіне, егер тауар сапасыз болып шықса және оларға берілген сертификаттар мен декларациялардың күші жойылса, оларды алып қою құқығымен мемлекеттік бақылауды жүзеге асырады.
Тамақ өнімдеріне мемлекеттік бақылауды Денсаулық сақтау министрлігінің Мемлекеттік санитарлық-эпидемиологиялық бақылау комитеті жүргізеді.
Техникалық реттеу және одан туындайтын ұғымдар өнімнің сәйкестігін нормалау және бағалау белгілі бір саяси және экономикалық контексте қарастырылуы керек.
Еуразиялық интеграцияның басты мақсаттарының бірі-одақтың әрбір елінің экономиканың бірлескен өсуі, оның бәсекеге қабілеттілігі мен азаматтардың әл-ауқаты үшін мүмкіндіктерін біріктіру.
Техникалық реттеудің басты қағидаты-кәсіпкерлік қызметті жүргізу үшін кедергілердің болмауы және бірыңғай нарықтың қауіпсіздігін қамтамасыз ететін өнімге қойылатын осындай талаптарды белгілеу.
Осылайша, ЕАЭО – ның 52 техрегламенті бекітілді, оның 45-і қолданыста. 10 жобаны әзірлеуде және қолданыстағы 38 жобаға өзгерістер енгізілуде.
Мысалы, тамақ өнімдеріне, ойыншықтарға, автомобиль және т/ж көлігіне, электр тауарларына, ет өнімдеріне және т.б. арналған техникалық регламенттер.
Қазақстандық өндірушілерді қорғау мақсатында Қазақстанның бастамалары қолдау тапты:
- жануарлардан алынатын тамақ өнімдеріндегі ДНҚ деңгейін анықтау бойынша ғылыми жұмысты әзірлеу бойынша (технологиялық жойылмайтын қоспа);
-стандарттарды қалыптастырудың жаңа тәртібінде міндетті норманы бекіту арқылы әзірлеушілердің зияткерлік меншігі болып табылатын (олардың 260 бірліктен астамы) Одаққа мүше елдердің ведомстволық әдістемелеріне қол жеткізу бойынша.
Одақ деңгейінде бір типті шешімдерден ауытқу мәселесі көтерілді. Осылайша, жоғары вольтты жабдықтардың қауіпсіздігі туралы Техникалық регламенттің жобасы "деструктивті" әдістермен сынақтар жүргізуді қарастырады. Әлемде тестілеудің компьютерлік иммитациясына негізделген балама аз шығынды "есептеу" әдісі қолданылады. Одақ бойынша серіктестермен келіссөздерді күтеміз.
Біз әлі де ұлттық қағидалар бойынша жұмыс істейтін өнім түрлері бойынша, мысалы, құрылыс өнімдері бойынша қазақстандық техникалық регламент іске қосылады. Ол толық өзектендірілген, көрсеткіштер кеңейтілген, сертификаттауға жататын өнімнің жаңа түрлері толықтырылған, бұл нарықты қауіпсіз емес импорттан шектеуге мүмкіндік береді.
Бұл жұмысқа біздің бизнесімізді Қазақстан экономикасына тиімді ұсыныстар әзірлеу үшін белсенді түрде тартамыз.
Сонымен, "Өлшем бірлігін қамтамасыз ету туралы " ҚР Заңына сәйкес өлшем бірлігін қамтамасыз етудің негізгі мақсаттарының бірі Қазақстан Республикасының Жеке және заңды тұлғаларының мүдделерін өлшемнің дұрыс емес нәтижелерінен қорғау болып табылады.
Мемлекеттік метрологиялық бақылау объектілері болып табылатын өлшем құралдары жөндеуден кейін айналысқа шығару алдында пайдалану кезеңінде салыстырып тексеруге жатады.
Мәселен, 2021 жылғы 21 мамырда Еуразиялық экономикалық одақ шеңберінде бағалы металдармен және асыл тастармен операцияларды жүзеге асыру ерекшеліктері туралы 2019 жылғы 22 қарашадағы Келісім күшіне енді. Келісім Еуразиялық экономикалық одақ аумағында зергерлік бұйымдардың еркін қозғалысын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Қазақстан Республикасының аумағында Еуразиялық экономикалық одаққа кірмейтін үшінші елдерден әкелінген "Барыс басы" рәмізі мен "KZ" Қазақстан Халықаралық аббревиатурасы бейнеленген Қазақстан Республикасының бірыңғай сынамалық таңбасы болмаса, зергерлік және басқа да бұйымдарды өткізуге жол берілмейді.
Сондай-ақ бұйымдағы атаулы таңбаның және сынамалық таңбаның болмауы заңсыз дайындалған бұйымды сатып алу белгілерінің бірі болып табылады, сондай-ақ зергерлік және басқа да бұйымдарға ендірме ретінде қолдан жасалған материалдарды пайдаланған кезде жапсырмаларда осы тастың бағалы емес екендігі туралы ақпарат көрсетілуге тиіс.
Заңның 6-бабы 1-тармағының 4-тармақшасында көзделген зергерлік және басқа да бұйымдарды өткізу саласындағы мемлекеттік бақылау Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне және тәуекел дәрежесін бағалаудың бекітілген критерийлеріне сәйкес бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру және профилактикалық бақылау және субъектіге (объектіге) бармай профилактикалық бақылау нысанында жүзеге асырылады.
Камераның қабырғалары мен төбесі Қалыңдығы 2 мм болаттан жасалған және төмен шағылысу коэффициенті бар радио сіңіргіш материалмен қапталған.
Экономсыз камерадағы сынақтар қазақстандық өнімнің ЕАЭО және басқа елдердің нарықтарына қолжетімділігін ашу үшін оның ұлттық және халықаралық стандарттарға сәйкестігін растау үшін қажет.
ТМД елдерінің ешқайсысында мұндай эхсыз камераның аналогтары жоқ.
Бірегей нысанның ашылу салтанатына 2021 жылғы 13 мамырда ҚР сауда және интеграция министрі Бақыт Сұлтанов қатысты.
Отандық өндірушілер алдында сөз сөйлеген Б.Сұлтанов қазақстандық өнеркәсіпшілер мен кәсіпкерлер сауда-экономикалық байланыстарды дамыту үшін аса көрнекті құралға ие болғанын атап өтті. Электромагнитті үйлесімділік бойынша сынақ зертханасы қалта компьютерлері мен ұялы телефондардан бастап ірі габаритті өнімдерге дейін техниканың әр түрін ең жоғары дәлдікпен сынақтан өткізуге мүмкіндік береді. Әлемде барлығы осындай 15 сынақ орталығы бар, енді Қазақстанның өндірушілері өз өнімдерін ел ішінде сынай алады, бұл оны айналысқа шығару шығындарын 30% - ға дейін төмендетуге мүмкіндік береді.
"Қазстандарт" РМК басшысы Ғабит Мұхамбетовтың айтуынша, Қазақстанның метрология саласындағы қызметінің таныстырылымында ЕО елдерінде (Түркия, Германия) ұқсас сынақтар бірнеше есе көп тұр. Бұл ретте көрсеткіштердің қауіпсіздігін айқындау үшін ИСО 61000 сериясының бірдей халықаралық стандарттары пайдаланылады. Осылайша, отандық өндірушілер өз шығындарын 5 есеге дейін азайта алады деп айта аламыз.
Бұдан басқа, электромагниттік үйлесімділік бойынша сынақтар жүргізу ел тұрғындарына қолданылатын техникалық құралдардың қауіпсіздігіне кепілдік беруге және Қазақстан нарығында контрафактілік және қауіпсіз емес өнімнің айналысын болдырмауға мүмкіндік береді.
Сол күні сэхсіз камерада қазақстандық автоөнеркәсіптің автомобиліне сынақ жүргізілді.
Жалпы алғанда, бұл сынақ орталығы жалпы салмағы 16 тоннаға дейінгі және габариттік өлшемдері 30 х 21 х 10 м барлық санаттағы көлік құралдарын қабылдауға қабілетті.
Эхсыз камера сынақ операцияларының тұтас спектрін жүргізуге мүмкіндік береді: электрондық аспаптарды, атап айтқанда ұшақтар мен тікұшақтардың борттық жабдықтарын тестілеу; ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізу; өнеркәсіптік өнімді өндіру кезінде тестілік сынақтарды жүзеге асыру; ақпараттық қауіпсіздік саласындағы міндеттерді орындау және басқалар.
Ғимараттарды, құрылыстарды тұрғызу және әртүрлі жөндеу-құрылыс жұмыстарын жүргізу үшін пайдаланылатын құрылыс материалдары, бұйымдары Қазақстан Республикасында қолданылатын техникалық регламенттің талаптарына сәйкес келуі тиіс.
Бұдан басқа, олар "ғимараттар мен құрылыстардың, құрылыс материалдары мен бұйымдарының қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" және "лифт қауіпсіздігі" (КО ТР 011/2011) техникалық регламенттерінің талаптарына сәйкес болуы тиіс.
Стандарттар сауданы дамытуда маңызды рөл атқарады, олар саудадағы техникалық кедергілерді алып тастаудың және экспортты дамытудың драйвері болып табылады.
Тәуелсіздік жылдарында мемлекетаралық стандарттар қорын жаңартып қана қоймай, 25000 бірліктен астам белгіге қол жеткіздік.
Бүгінде ТМД елдеріне экспортқа тауарлар жеткізетін Қазақстанның көптеген өндірушілері бірінші кезекте мемлекетаралық стандарттарды пайдаланады.
Салалар бөлінісінде стандарттар қорының қамтамасыз етілуі мыналарды құрайды:
машина жасау саласында – 21% (5 640), химия және мұнай – химия өнеркәсібі – 13% (3 524), ауыл шаруашылығы және азық – түлік – 12% (3 304), металлургия-7% (1 807), жеңіл өнеркәсіп-5% (1 312), құрылыс материалдары мен бұйымдары-1 219 (5%) және т. б.
2020 жылы біз мемлекетаралық стандарттардың мазмұндық бөлігіне талдау жүргіздік, таяу уақытта оларды қайта қарау және талаптарды жаңарту бойынша МАК деңгейіне шығу бастамасымен.