Жиі қойылатын сұрақтар
Қызылорда облысында республикалық маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың қатарына мыналар кіреді:
• Барсакелмес мемлекеттік табиғи қорығы — жалпы аумағы 163 126 гектар;
• Тораңғылсай мемлекеттік табиғи қаумалы — жалпы аумағы 17,9 мың гектар;
• Қарғалы мемлекеттік табиғи қаумалы — жалпы аумағы 11 172,24 гектар.
Аталған аумақтар республикалық маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың ресми тізбесіне енгізілген және мемлекет қорғауында болады.
Қайда жүгінуге болады:
• қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті органға;
• орман және жануарлар дүниесін қорғау мекемелеріне;
• жергілікті атқарушы органдарға.
2026 жылғы 30 наурыздағы жағдай бойынша өңірде 19 жекеменшік мектеп жұмыс істейді, онда 11 254 оқушы білім алады. Өтініштерді қабылдау және қарау ОРТА БІЛІМ электрондық платформасы арқылы жүзеге асырылды.
Өтініштерді қарау:
• 2026 жылғы 19–25 ақпан аралығында 24 өтініш қабылданды;
• құжаттар тексеріліп, уәкілетті органдардан мәліметтер сұралды;
• конкурс талаптарына сәйкестік бағаланды.
Нәтижелер:
• 11 жекеменшік мектептің өтініші мақұлданды (Жаңақорған – 2, Қызылорда – 9);
• 13 мектептің өтініші талаптарға сәйкес келмеуіне байланысты кері қайтарылды.
Қаржыландыру 2026 жылдың қаңтар–мамыр айларына арналған қаржыландыру жоспарына сәйкес қаражат Қаржы орталығы арқылы аударылды.
Қадамдық тәртіп:
1. Өтініш беру;
2. Құжаттарды тексеру;
3. Мәліметтерді растау;
4. Конкурс шешімі;
5. Қаржыландыруды рәсімдеу.
Қажетті құжаттар:
• өтініш;
• мектеп құжаттары;
• оқушылар туралы мәлімет;
• лицензия;
• қаржылық құжаттар.
Қайда жүгіну керек:
• білім басқармаларына;
• ҚР Оқу-ағарту министрлігіне;
• «ОРТА БІЛІМ» платформасына;
• «Қаржы орталығы» АҚ-на.
Қамқоршылық пен қорғаншылық мәселелері Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы заңнамасымен реттеледі. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 30 наурыздағы № 382 қаулысына сәйкес ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға қамқоршылық және қорғаншылық функцияларын білім бөлімдері орындайды.
Сонымен қатар мемлекеттік қызмет көрсету тәртібі Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 24 сәуірдегі № 158 бұйрығымен айқындалған.
Қамқоршылықты тағайындау тәртібі:
1. Тұрғылықты жері бойынша білім бөліміне жүгіну;
2. Қамқоршылық немесе қорғаншылық белгілеу туралы өтініш беру;
3. Құжаттарды қарау;
4. Мемлекеттік деректер базасы арқылы мәліметтерді тексеру;
5. Шешім қабылдау;
6. Қамқоршыны немесе қорғаншыны ресми тағайындау.
Қажетті құжаттар:
• жеке басын куәландыратын құжат;
• баланың туу туралы куәлігі;
• неке туралы мәліметтер (бар болса);
• наркологиялық және психиатриялық есепте жоқ екендігі туралы анықтама;
• тұрғын үй құжаттары;
• табыс және әлеуметтік төлемдер туралы мәліметтер;
• соттылық туралы мәліметтер (жүйе арқылы алынады).
Қайда жүгіну керек:
• білім бөліміне (қамқоршылық органы);
• ХҚКО-ға;
• электрондық үкімет порталына.
Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес оқушыларды ыстық тамақпен және оқулықтармен қамтамасыз ету мәселелері білім беру және бюджеттік заңнама арқылы реттеледі.
Негізгі құқықтық актілер:
• «Білім туралы» Қазақстан Республикасының Заңы;
• Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 25 қаңтардағы № 64 қаулысы.
Алайда Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2025 жылғы 4 сәуірдегі № 149 бұйрығымен бекітілген бірыңғай бюджеттік сыныптамаға сәйкес, жеке мектептерді мемлекеттік білім беру тапсырысынан бөлек қаржыландыру қарастырылмаған.
Ыстық тамақ:
• Мемлекеттік мектептерде ыстық тамақ бюджет есебінен қамтамасыз етіледі;
• жеке мектептерге арналған жеке қаржыландыру тетігі жоқ;
• сондықтан жеке мектептерде ыстық тамақты бюджет есебінен ұйымдастыру мүмкін емес.
Оқулықтар:
• Оқулықтарды сатып алу 005 бюджеттік бағдарламасы арқылы мемлекеттік мектептер үшін жүзеге асырылады;
• бұл қаржы тек мемлекеттік ұйымдар контингентіне жоспарланған;
• жеке мектептер оқулықтарды өз қаражаты есебінен қамтамасыз етеді.
Қадамдық түсіндірме:
1. Білім беру ұйымының түрін анықтау;
2. Мемлекеттік білім беру тапсырысына қатысуын тексеру;
3. Жеке мектеп болса — тамақ пен оқулықты өз қаражаты есебінен жоспарлау;
4. Қажет болса, тамақтандыру қызметімен келісімшарт жасау;
5. Оқулықтарды сатып алу көздерін анықтау.
Қажетті құжаттар:
• мектептің құрылтай құжаттары;
• тамақтандыру бойынша келісімшарттар;
• оқулықтар тізімі;
• қаржылық жоспар;
• мемлекеттік тапсырыс құжаттары (бар болса).
Қайда жүгіну керек:
• жергілікті атқарушы органдарға;
• білім басқармаларына;
• мектеп әкімшілігіне;
• қаржылық бақылау органдарына.
2025 жылы жекеменшік орта білім беру ұйымдарын қаржыландыру Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің ағымдағы нысаналы трансферттері шеңберінде жүзеге асырылды.
2025 жылғы қаңтар–мамыр айларына арналған бекітілген қаржыландыру жоспарына сәйкес қаражат Қаржы орталығы ұйымына аударылды. Жекеменшік мектептерді қаржыландыру мақсатында 2025–2026 оқу жылына арналған орта білім беруге мемлекеттік білім беру тапсырысын орналастыру бойынша пилоттық жоба бекітілді.
Пилоттық жоба аясында Ortabilim электрондық платформасы әзірленіп, конкурс өткізілді. Конкурс нәтижесінде кейбір жекеменшік мектептердің құжаттары қабылданып, келісімшарт негізінде қаржыландыру бөлінді.
Сонымен қатар, қаржыландырудың болмауы жұмыс берушіні қызметкерлерге жалақы төлеу міндетінен босатпайды. Жекеменшік мектептердің құрылтайшылары мен басшылары қызметкерлердің еңбекақысын бірінші кезекте төлеуге міндетті.
Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 23-бабы 2-тармағына сәйкес жұмыс беруші қызметкерге жалақыны уақытылы және толық көлемде төлеуге міндетті.
Қадамдық әрекеттер (қызметкерлер үшін):
1. Жалақының кешіктірілу себептері бойынша жұмыс берушіге жүгіну;
2. Қарызды төлеу туралы жазбаша талап жолдау;
3. Қажет болған жағдайда еңбек инспекциясына жүгіну;
4. Еңбек құқықтарын қорғау үшін сотқа немесе уәкілетті органдарға жүгіну.
Қажетті құжаттар:
• еңбек шарты;
• есеп айырысу парақтары;
• жалақы бойынша берешек туралы құжаттар;
• жұмыс берушіге жолданған өтініштер;
• еңбек қатынастарын растайтын құжаттар.
Қайда жүгіну керек:
• мемлекеттік еңбек инспекциясына;
• білім беру органдарына;
• сотқа;
• мектеп құрылтайшысына немесе жұмыс берушіге.
Қазақстан Республикасында мектепке дейінгі тәрбие мен оқытуға арналған мемлекеттік білім беру тапсырысының мөлшерін айқындау тәртібі білім беру саласындағы заңнама және жан басына шаққандағы нормативтік қаржыландыру қағидаларымен реттеледі. 2025 жылғы 19 мамырдан бастап Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2025 жылғы 29 сәуірдегі № 88 бұйрығымен енгізілген өзгерістер күшіне енді.
Қағидалардың жаңа редакциядағы 8-тармағына сәйкес:
• мектепке дейінгі тәрбие мен оқытуға жан басына шаққандағы нормативтік қаржыландыру көлемі Әдістеме негізінде айқындалады;
• мемлекеттік білім беру тапсырысын орналастыру кезінде бір тәрбиеленушіге жұмсалатын орташа шығын көлемін жергілікті атқарушы органдар дербес белгілейді;
• қаржыландыру өңірлік ерекшеліктер мен бекітілген нормативтер ескеріле отырып жүзеге асырылады;
• есептеу білім беру саласына бөлінген бюджет қаражаты шегінде жүргізіледі.
Жан басына шаққандағы нормативтік қаржыландыру әдістемесі Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2017 жылғы 27 қарашадағы № 597 бұйрығымен бекітілген.
Қадамдық әрекеттер (ұйымдар үшін):
1. Мемлекеттік білім беру тапсырысына қажеттілікті айқындау;
2. Бір тәрбиеленушіге арналған орташа шығын көлемін есептеу;
3. Жан басына шаққандағы нормативтік қаржыландыру әдістемесін қолдану;
4. Қаржыландыру көлемін белгіленген тәртіппен бекіту;
5. Бекітілген бюджет шегінде мектепке дейінгі ұйымдарды қаржыландыруды қамтамасыз ету.
Қажетті құжаттар:
• жан басына шаққандағы қаржыландыру есептері;
• бюджеттік өтінімдер;
• тәрбиеленушілер саны туралы мәліметтер;
• мектепке дейінгі ұйым құжаттары;
• білім беру саласындағы нормативтік құқықтық актілер.
Қайда жүгіну керек:
• жергілікті атқарушы органдарға;
• білім басқармаларына;
• білім бөлімдеріне;
• мектепке дейінгі ұйымдарға.
Қызылорда облысында қатты тұрмыстық қалдықтарды қайта өңдеу деңгейін арттыру мақсатында бірқатар кәсіпорындар мен жобалар іске асырылуда.
Негізгі үлес қосқан объектілер:
• Қызылорда қаласында жылына 60 мың тонна қуаттылығы бар «With You E&C Kyzylorda» ЖШС;
• Сырдария ауданында «Тереңөзек тазалығы» МКК (3,5 мың тонна);
• Жаңақорған ауданында «Ком Хоз Жаңақорған» ЖШС (20 мың тонна);
• Арал ауданында «Хан-Батыр» ЖШС (10 мың тонна);
• Қазалы ауданында ЖК «Жалғасбаев Досмұқасан» (5 мың тонна);
• Жалағаш ауданында «Қ.Қанатбаева» ЖШС (5 мың тонна);
• Шиелі ауданында «Астана қауіпсіздік формуласы» ЖШС (10 мың тонна);
• Байқоңыр қаласында «GREENORDA PROJECT» ЖШС (65 мың тонна).
Сонымен қатар, Қызылорда қаласында қалдықтарды сұрыптау қуатын 300 мың тоннаға дейін ұлғайту жобасы іске асырылуда. Бұл жобалар қалдықтарды сұрыптау мен қайта өңдеуді арттырып, өңірдегі экологиялық жағдайды жақсартуға мүмкіндік берді.
Автокөлікке қызмет көрсету объектілерін, оның ішінде жанармай құю бекеттерін салу кезінде экологиялық талаптарды сақтау міндетті.
Негізгі кезеңдер:
• Объектінің санатын анықтау – Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексінің 12-бабына сәйкес және уәкілетті органның нұсқаулығы негізінде жүзеге асырылады;
• Мемлекеттік экологиялық сараптама (МЭС) – жобалық құжаттама міндетті түрде сараптамадан өткізіледі;
• Қоғамдық тыңдаулар өткізу – Экологиялық кодекстің 96-бабына сәйкес МЭС шеңберінде міндетті рәсім болып табылады;
• Санитариялық-қорғаныш аймағын сақтау – қолданыстағы санитариялық қағидаларға сәйкес АЗС үшін кемінде 100 метр.
Бұл талаптар қоршаған ортаға әсерді азайтуға және халықтың денсаулығын қорғауға бағытталған.Кәсіпкер АЗС салуды жоспарлады. Алдымен объектінің экологиялық санатын анықтап, жобасын мемлекеттік экологиялық сараптамаға ұсынды. Қоғамдық тыңдаулар өткізілгеннен кейін және барлық талаптар сақталған соң құрылысқа рұқсат алды.
Облыста гидротехникалық инфрақұрылымды дамыту бойынша жұмыстар жүргізілуде.
2025 жылы:
• гидротехникалық құрылыстардың жай-күйі зерттелді;
• реконструкция мен жөндеуді қажет ететін басым жобалар анықталды.
2026 жылы келесі жобаларды іске асыру жоспарланған.
Құрылыс:
• «Қараөзек» су қоймасы (775 млн м³).
Күрделі жөндеу және реконструкция:
• Қараарық каналы (Арал ауданы);
• Ішкі каналы (Қазалы ауданы);
• Құмжарған каналы (Шиелі ауданы);
• Базар арығы каналы (Шиелі ауданы).
Қазіргі уақытта кейбір нысандарда құрылыс жұмыстары басталған.
Қосымша: Жобалардың мерзімдері, тапсырыс берушілері және мердігерлері туралы ақпарат уәкілетті органдар арқылы нақтыланады.
Қазақстан Республикасында ауызсу сапасына қойылатын талаптар оның қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және белгіленген нормативтерге сәйкестігін сақтауға бағытталған.
Негізгі талаптар:
• Қауіпсіздік — зиянды микроорганизмдердің, химиялық және радиациялық ластағыштардың болмауы;
• Нормалау — су құрамына қойылатын талаптар мен зерттеу тәртібі денсаулық сақтау саласының заңнамасына сәйкес айқындалады;
• Технологиялық қамтамасыз ету — заманауи тазарту технологияларын және стандарттарға сәйкес жабдықтарды пайдалану;
• Жүйелерді пайдалану — су тазарту құрылыстарын жұмысқа қабілетті күйде ұстау және жаңғырту;
• Мемлекеттік бақылау — су сапасына тұрақты мониторинг жүргізу және нормативтерді жетілдіру.
Қолданылатын технологиялар, реагенттер мен жабдықтар техникалық реттеу талаптарына сәйкес міндетті түрде сәйкестікті растаудан өтеді.
Қадамдық әрекеттер (ұйымдар үшін):
1. Су сапасын нормативтерге сәйкестендіру;
2. Зертханалық талдау жүргізу;
3. Сертификатталған жабдықтарды қолдану;
4. Тазарту жүйелерін күтіп ұстау;
5. Қажет болған жағдайда жаңғырту.
Құжаттар:
• санитарлық нормалар;
• зертханалық талдау нәтижелері;
• сәйкестік құжаттары.
Қайда жүгіну керек:
• жергілікті атқарушы органдар;
• санитариялық-эпидемиологиялық бақылау органдары.