Қазақстан Республикасы
Ақпарат және қоғамдық даму
министрлігінде
сыбайлас жемқорлыққа қарсы
стандарттарды бекіту туралы
«Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» 2015 жылғы 18 қарашадағы Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:
1) азаматтық қоғамды қолдау саласындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарт;
2) ақпарат саласындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарт (Ақпарат комитеті);
3) ақпарат саласындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарт (БАҚ саласындағы мемлекеттік саясат департаменті);
4) ақпаратқа қол жеткізу саласындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарт;
5) діни қызмет саласындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарт;
6) қоғамдық сананы жаңғырту саласындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарт;
7) мемлекеттік жастар және отбасы саясаты саласындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарт;
8) этносаралық қатынастарды дамыту саласындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарт бекітілсін.
Жауапты хатшы Ж. Қожахметов
Бекітілген
жауапты хатшының бұйрығымен
Ақпарат және
Қоғамдық даму
Қазақстан Республикасының
бастап "__ " _________2019 жыл
№ ____
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарттар
ақпарат саласында
1. Қоғамдық қатынастар саласының атауы: бұқаралық ақпарат құралдары саласы.
2. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандартты әзірлеушінің атауы: Қазақстан Республикасы Ақпарат және қоғамдық даму министрлігінің Ақпарат комитеті (бұдан әрі-Комитет).
3. Комитет қызметкерлерінің мінез-құлық (іс-қимыл) қағидалары.
Қызметкерлер өз қызметінде міндетті:
3.1 сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандартпен қозғалатын салада жеке және заңды тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделерін іске асыру кезінде:
1) заңдылық қағидатын, Қазақстан Республикасы Конституциясының, заңдарының және өзге де нормативтік құқықтық актілерінің (бұдан әрі – НҚА) талаптарын басшылыққа алуға;
2) Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылға, сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарды ашуға белсенді қатысуға және Қазақстан Республикасының Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы заңнамасының сақталуына дербес жауапты болуға;
3) әріптестерінен жоғары құқықтық және сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті сақтауды қолдау және талап ету;
4) заңнамаға сәйкес келмейтін және кірістер алуға байланысты кәсіпкерлік және/немесе өзге де қызметті жүзеге асыруда біреуге жәрдемдесуге бағытталған іс-әрекеттер жасаудан қалыс қалуға;
5) жеке және заңды тұлғалардың өз құқықтары мен заңды мүдделерін іске асыруын қиындататын әрекеттерге (әрекетсіздікке) жол бермеуге;
6) басқа адамдарды сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға көндірмеуге;
7) "сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 12-бабы 1-тармағының 4) тармақшасына сәйкес өзінің мемлекеттік немесе оған теңестірілген функцияларын орындағаны үшін заңды және жеке тұлғалардан ақшалай қаражатты, көрсетілетін қызметтерді, сыйлықтарды, тауарларды қоса алғанда, сыйақы қабылдамауға;
8) мүліктік және мүліктік емес игіліктер мен артықшылықтарды алу немесе алу мақсатында таратылуға жатпайтын қызметтік және өзге де ақпаратты пайдаланбауға;
9) жеке және заңды тұлғаларға беру "ақпаратқа қол жеткізу туралы"Қазақстан Республикасының Заңында көзделген ақпараттан бас тартпауға;
10) шындыққа сәйкес келмейтін мәліметтерді таратпауға;
11) басқа мемлекеттік органдардың, ұйымдардың қызметіне заңсыз араласуды жүзеге асырмауға;
12) қызметтік жағдайды теріс пайдалануға, негізсіз бюрократия көріністеріне, сондай-ақ дөрекілік пен біржақтылық көріністеріне жол бермеуге;
13) Комитеттің құзыретіне кіретін мәселелермен жүгінген адамдардың ар-намысы мен қадір-қасиетін құрметтеуге;
14) тексеру және профилактикалық бақылау жүргізу кезінде тексеру парақтарында белгіленбеген талаптардың орындалуына жол бермеуге, сондай-ақ егер мұндай талаптар Комитеттің құзыретіне жатпаса;
15) Егер олар тексеру және профилактикалық бақылау объектілері болып табылмаса немесе тексеру және профилактикалық бақылау нысанасына жатпаса, құжаттарды, ақпаратты ұсынуды талап етпеуге;
16) тексерулер мен профилактикалық бақылау жүргізудің белгіленген мерзімдерінен аспауға;
17) 3), 4), 8) тармақшаларда көзделген жағдайларды қоспағанда, бұрын тексерулер жүргізілген тексерілетін субъектілерге (объектілерге)тексерулер және профилактикалық бақылау жүргізбеуге немесе оның жоғары тұрған (төмен тұрған) органы не сол кезеңдегі бір мәселе бойынша өзге де мемлекеттік органға профилактикалық бақылау жүргізбеуге. 9) және 10) Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік Кодексінің 144 - бабы 3-тармағының;
18) тексерілетін субъектілердің есебінен мемлекеттік бақылау мақсатында шығынды сипаттағы іс-шараларды жүргізуге жол бермеуге;
19) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларды қоспағанда, тексеру және профилактикалық бақылау жүргізу нәтижесінде алынған ақпаратты коммерциялық, салықтық немесе заңмен қорғалатын өзге де құпияны жария етуге және (немесе) таратуға жол бермеуге;
20) жеке сипаттағы мәселелерді шешу кезінде мемлекеттік органдардың, ұйымдардың, мемлекеттік қызметшілердің және өзге де адамдардың қызметіне ықпал ету үшін қызметтік жағдайын пайдаланбауға және т. б.
3.2. өз құзыреті шеңберінде басқарушылық және өзге де шешімдерді дайындау және қабылдау кезінде:
1) өз лауазымдық өкілеттіктеріне сәйкес функцияларды жүзеге асыруға;
2) Жеке және заңды тұлғаларға артықшылық бермеуге, лауазымдық міндеттерін атқару кезінде олардың ықпалынан тәуелсіз болуға;
3) орындау үшін алынған тапсырманың заңдылығына күмәнданғаны туралы тікелей басшыға дереу жазбаша нысанда хабарлауға міндетті;
4) жасалған немесе жасалатын сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық туралы белгілі болған жағдайда, басшылыққа дереу баяндауға міндетті;
5) БАҚ-пен өзара іс-қимыл жасауға тән сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін сәйкестендіруге және олар анықталған жағдайда басшыға тиісті ақпарат беруге;
6) бағынысты лауазымды адамдардың міндеттері мен қызметтік өкілеттіктерінің көлемін нақты және нақты айқындауға;
7) мүдделер қақтығысына жол бермеуге, оларды Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жою жөнінде шаралар қолдануға;
8) егер тікелей басшының өзі мүдделер қақтығысына тартылса, жоғары тұрған басшылыққа жүгінуге;
9) бағыныстағы лауазымды адамдар арасында еңбек жүктемесінің біркелкі бөлінбеуіне жол бермеуге;
10) қарамағындағылар қызметінің нәтижелерін бағалау, сондай-ақ оларға көтермелеу және жазалау шараларын қолдану кезінде әділдік пен объективтілік танытуға;
11) сыбайлас жемқорлықтың алдын алу жөнінде жан-жақты шаралар қабылдауға;
12) қызметтен тыс сипаттағы мәселелерді шешу кезінде қарамағындағылардың қызметіне ықпал ету үшін қызметтік жағдайды пайдаланбауға;
13) тексерулер мен профилактикалық бақылау жүргізу кезінде Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасын, тексерілетін субъектілердің құқықтары мен заңды мүдделерін сақтауға міндетті;
14) Қазақстан Республикасының кодекстерінде және (немесе) Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында белгіленген тәртіптердің негізінде және оларға қатаң сәйкестікте тексерулер мен профилактикалық бақылау жүргізуге;
15) тексеру және профилактикалық бақылау жүргізу кезеңінде тексерілетін субъектілердің белгіленген жұмыс режиміне кедергі келтірмеуге;
16) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес берілген Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 132-бабының 2-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген талаптардың бұзылуының алдын алу, анықтау және жолын кесу жөніндегі өкілеттіктерді уақтылы және толық көлемде орындауға міндетті;
17) тексерілетін субъектінің тексеру және профилактикалық бақылау жүргізу кезінде қатысуына кедергі жасамауға, тексеру және профилактикалық бақылау нысанасына жататын мәселелер бойынша түсініктемелер беруге;
18) тексерілетін субъектіге оны жүргізу кезінде тексеру және профилактикалық бақылау нысанасына жататын қажетті ақпаратты беруге міндетті;
19) тексерілетін субъектіге жүргізілген тексеру нәтижелері туралы актіні немесе жүргізілген профилактикалық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы Нұсқаманы ол аяқталған күні табыс етсін;
20) тексерулер мен профилактикалық бақылау жүргізу нәтижесінде алынған құжаттар мен мәліметтердің сақталуын қамтамасыз етуге міндетті ;
21) Департаменттің құзыреті шегінде шарттық міндеттемелер шеңберінде көрсетілген қызметтер туралы актілердің орындалуына тексеру жүргізуге және қабылдауды жүзеге асыруға міндетті.
3.3. НҚА жобаларын дайындау кезінде:
1) НҚА әзірлеу сатысында азаматтардың заңда белгіленген құқықтары мен бостандықтарын мүлтіксіз ескеруге міндетті;
2) әзірленіп жатқан НҚА жобалары жоғары деңгейдегі НҚА-ға қайшы келмеуге тиіс;
3) НҚА жобаларын дайындау барысында жеке және заңды тұлғалардың заңды мүдделерін бұзуға жол бермеуге;
4) НҚА жобалары комитет құзыретінің шегінен шықпауға тиіс;
5) азаматтардың құқықтарына, бостандықтары мен міндеттеріне қатысты НҚА жобаларын "құқықтық актілер туралы"Қазақстан Республикасы Заңының 20-бабында белгіленген тәртіппен құрылатын қоғамдық кеңеске жіберуге;
6) әзірленген НҚА жобалары мүдделі мемлекеттік органдарға келісуге жіберілгенге дейін Ашық НҚА интернет-порталында жария талқылау үшін орналастырылсын;
7) НҚА жобаларын дайындауға және талқылауға жұртшылықтың міндетті қатысуы;
8) сараптамалық қорытынды алу үшін, оның ішінде осы жобаны мүдделі мемлекеттік органдармен әрбір кейіннен келіскен кезде кәсіпкерлік субъектілерінің мүдделерін қозғайтын НҚА-ның тиісті жобасын Ашық НҚА-ның интернет-порталына орналастыру туралы сараптамалық кеңестерге және Ұлттық палатаға хабарламалар жіберуге міндетті;
9) НҚА-да сыбайлас жемқорлық факторлары немесе олардың белгілері бар нормаларды, сондай-ақ құқық бұзушылық жасағаны үшін баламалы санкцияларды пайдаланбауға;
10) Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 141-бабының 2 және 3-тармақтарында, 143-бабының 1-тармағында көзделген нормативтік құқықтық және құқықтық актілерді уақтылы әзірлеуге;
11) НҚА әзірлеу кезінде БАҚ саласындағы қызметті жүзеге асыратын жекелеген жеке және (немесе) заңды тұлғалардың мүдделері үшін нормалардың қабылдануына жол бермеуге міндетті.
3.4. тіршілік саласының ерекшелігіне байланысты туындайтын өзге де өзара қарым-қатынастарда
1) сұрау салуларды қабылдаудан негізсіз бас тартуға, оларды қарау кезінде әуре-сарсаңға салуға және дәйексіз мәліметтер беру фактілеріне жол бермеуге;
2) өзінің лауазымдық өкілеттіктерін және олармен байланысты мүмкіндіктерді жеке мүліктік және мүліктік емес пайда алу үшін пайдаланбауға;
3) дөрекілік, адамның қадір-қасиетін қорлау, әдепсіздік, дұрыс емес мінез-құлық фактілеріне жол бермеуге;
4) кадрларды туыстық, жерлестік және жеке берілгендік белгілері бойынша іріктеу және орналастыру жағдайларына жол бермеуге, меритократия қағидаттарының сақталуын қамтамасыз етуге;
5) анық орындалмайтын немесе олардың лауазымдық міндеттерінен тыс, сондай-ақ заңнамаға қайшы келетін өкімдер бермеуге;
6) Жоғары тұрған не төмен тұрған не онымен қызметте немесе жұмыста өзге де тәуелді лауазымды адаммен ақшалай немесе өзге де мүліктік сипаттағы құмар ойындарға қатыспауға;
7) азаматтар мен заңды тұлғалардың құқықтарының, бостандықтары мен заңды мүдделерінің сақталуын және қорғалуын қамтамасыз етуге, олардың өтініштерін Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен және мерзімдерде қарауға және олар бойынша қажетті шаралар қолдануға;
8) өз лауазымдық өкілеттіктеріне сәйкес функцияларды жүзеге асыруға;
9) қызметтік әдепті сақтауға;
10) Комитеттің, Министрліктің (немесе) Құқық қорғау органдарының басшылығына өздеріне белгілі болған сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жағдайлары туралы дереу хабарлауға;
11) Қазақстан Республикасының Заңында тәртіптік, әкімшілік не қылмыстық жауаптылық көзделген теріс қылықтар мен өзге де құқық бұзушылықтар жасауға жол бермеуге және т. б.;
12) қарамағындағыларды қызметтен тыс немесе жеке тапсырмаларды орындау үшін тартуға жол бермеуге міндетті.
4. Басқа шектеулер мен тыйымдар
1) Қазақстан Республикасының Конституциясын және Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік қызмет туралы заңнаманың талаптарын сақтауға міндетті;
2) Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген шектеулерді сақтауға міндетті;
3) басшылардың бұйрықтары мен өкімдерін, Комитет пен министрліктің лауазымды адамдарының лауазымдық өкілеттіктері шегінде шығарылған шешімдері мен нұсқауларын орындауға міндетті.