Жиі қойылатын сұрақтар
«Рұқсаттар және хабарламалар туралы» 2014 жылғы 16 мамырдағы Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - Заң) 33-бабының 2-тармағында рұқсат беру тәртібі енгізілген қызмет түрінің және (немесе) кіші түрінің атауы өзгерген жағдайда лицензиаттың лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаны қайта ресімдеу туралы өтініш беруге құқығы бар екендігі көзделген. Алайда, атауы өзгерген қызмет түріне лицензиясы бар лицензиат лицензияны алдын ала қайта ресімдеген жағдайда, лицензияға қосымша алуға құқылы.
Демек, рұқсат беру немесе хабарлама жасау тәртібін енгізуге және іске асыруға байланысты қоғамдық қатынастарды реттейтін Заң лицензиаттарды (лицензиясы бар жеке немесе заңды тұлғаларды) қызмет түрі мен кіші түрінің атауы өзгерген жағдайда қолданыстағы лицензияны және оған қосымшаны қайта ресімдеуге міндеттемейді.
«Рұқсаттар және хабарламалар туралы» 2014 жылғы 16 мамырдағы Қазақстан Республикасы Заңын (бұдан әрі - Заң) 1-қосымшаның 8-жолына сәйкес 2022 жылғы 1 қаңтардан бастап көмірсутектер саласындағы қызмет түрінің атауы «Көмірсутектер саласындағы жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерге лицензия» болып өзгерді.
Қызметтің бұл түрі 13 кіші түрден тұрады, олар да қайта аталды:
- көмірсутектерді барлау және өндіру кезіндегі кәсіпшілік зерттеулер;
- көмірсутектерді барлау және өндіру кезіндегі сейсмикалық барлау жұмыстары;
- көмірсутектерді барлау және өндіру кезіндегі геофизикалық жұмыстар;
- көмірсутектерді барлау және өндіру кезінде ұңғымалардағы атқылау-жару жұмыстары;
- көмірсутектерді барлау және өндіру кезінде құрлықта, теңізде және ішкі су айдындарында ұңғымаларды бұрғылау;
- көмірсутектерді барлау және өндіру кезінде ұңғымаларды жер астында жөндеу, сынау, игеру, сынамалау, консервациялау, жою;
- көмірсутектерді барлау және өндіру кезінде ұңғымаларды цементтеу;
- көмірсутектерді барлау және өндіру кезінде мұнай қабаттарының мұнай беруін арттыру және ұңғымалардың өнімділігін ұлғайту;
- теңіздегі көмірсутектер кен орындарында төгілуді болғызбау және жою жөніндегі жұмыстар;
- мұнай-газ-химия өндірістерін пайдалану;
- көмірсутектер кен орындарына арналған базалық жобалау құжаттарын жасау және көмірсутектер кен орындарын игеруді талдау;
- көмірсутектер кен орындарына арналған техникалық жобалау құжаттарын жасау;
- магистральдық құбыржолдарды пайдалану.
Заңының 1-бабының 12) тармақшасына сәйкес, жарамды рұқсат – берілген, ұзартылған немесе қайта ресімделген, қолданысы Заңға сәйкес тоқтатыла тұрмаған немесе тоқтатылмаған рұқсат.
Сондықтан, егер лицензияның және (немесе) лицензияға қосымшаның қолданылуы тоқтатыла тұрмаса немесе тоқтатылмаса, онда қолда бар лицензия және лицензияға қосымша қолданыстағы, мерзімсіз болып табылады және көмірсутектер саласындағы лицензияланатын қызметті жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Бірінші сұрақ бойынша:
Көмірсутектерді барлау кезеңінде жер қойнауын пайдалану салдарын жою жөніндегі жобаны әзірлеу үшін, Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2018 жылғы 22 мамырдағы № 200 бұйрығымен бекітілген «Көмірсутек шикізатын барлау және өндіру кезінде оны сақтау және жою ережелерін» сақтау қажет.
Екінші сұрақ бойынша:
«Құқықтық актілер туралы» Қазақстан Республикасының 2016 жылғы 6 сәуірдегі Заңының 27-бабының 1-тармағына сәйкес, нормативтік құқықтық актінің қабылдануына байланысты, нормативтік құқықтық актілер немесе олардың құрылымдық элементтері, егер олар жаңа нормативтік құқықтық актіге енгізілген нормаларға қайшы келсе, жарамсыз деп танылады. құқықтары немесе олар сіңірген.
Осыған байланысты, қолданыстағы нормативтік құқықтық акт Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2018 жылғы 22 мамырдағы № 200 бұйрығымен бекітілген «Көмірсутек шикізатын барлау мен өндіруді және өндіруді жою ережелері» (бұдан әрі - Ереже) қарастырылады.
Үшінші сұрақ бойынша: Жою жобасын келісу тәртібі үйлестіруші мемлекеттік органдармен (қоршаған ортаны қорғау, жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану саласында, өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында, халықтың санитарлық-эпидемиологиялық салауаттылығы саласында, жер қатынастарын реттеуде, су қорын пайдалану мен қорғауда, сумен жабдықтау және санитария) түсіндіру керек.
Төртінші сұрақ бойынша:
Қолданыстағы Ережеге сәйкес шығындарды есептен шығару қарастырылмаған. Жер қойнауын пайдаланушы көмірсутекті барлау немесе өндіру кезеңі аяқталғанға дейін кез келген уақытта жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде пайдаланылатын белгілі бір технологиялық құрылыстарды, оның ішінде құрылыстарды, жабдықтарды, ұңғымаларды және басқа да мүлікті сақтауға немесе жоюға құқылы. Бұл жағдайда тарату жұмыстарының шығындары ағымдағы шығындар есебінен жүзеге асырылады.
Бұл жағдайда пайдаланылған майларды қайта өңдеу жолымен дизель отынын өндірудің технологиялық процесін сипаттау қажет.
Сонымен қатар, мұнай – газ-химия өндірісі - мұнай мен газды терең өңдеу кезінде жүзеге асырылатын процестердің жиынтығы (алкилдеу, изомеризациялау, пиролиз, дегидрирлеу, гидрирлеу, полимерлеу және т.б.), нәтижесінде көмірсутек шикізаты молекулаларының құрылымына химиялық өзгерістер болады.
Осыған байланысты, дизель отынын өндіруді «Мұнай-химия өндірістерін пайдалану» қызметінің кіші түріне жатқызу өндірістің технологиялық процесінде көмірсутек шикізаты молекулаларының құрылымы химиялық өзгерген жағдайда ғана мүмкін болады.
Сондықтан, қолданылатын технологиялық жабдықты көрсете отырып, дизель отынын өндіру процесі мен технологиясын егжей-тегжейлі сипаттау қажет.
ҚР «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» Заңының 52-бабы 1-тармағына сәйкес осы Заң қолданысқа енгізілгенге дейін қолданылған және рұқсаттар мен хабарламалар тізбелеріне енбеген рұқсаттар мен хабарламалардың болуы міндетті болып табылмайды және осы рұқсаттарсыз және хабарламаларсыз қызметті немесе әрекеттерді (операцияларды) жүзеге асыру жеке немесе заңды тұлғалар үшін жауаптылыққа әкеп соқпайды.
Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2018 жылғы 15 маусымдағы № 239 бұйрығымен бекітілген Жер қойнауын ұтымды және кешенді пайдалану жөніндегі бірыңғай Қағидалардың (бұдан әрі - Қағидалар) 213-тармағына сәйкес, өндіруші ұңғымаларды игеру көмірсутектердің өнеркәсіптік ағындарын алу мақсатында жүргізіледі және бұрғылау процесінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Қағидалардың 214-тармағында ұңғымаларды сынау немесе игеру жөніндегі жұмыстар технологиялық шарттарды сақтау және ұңғымаларды бұрғылаудың техникалық жобаларында көзделген техникалық құралдармен және материалдармен қамтамасыз ету кезінде ғана бастайтыны көзделген.
Қағидалардың 223-тармағына сәйкес ұңғымаларды бұрғылау оларды бұрғылаудың техникалық жобасында және сынамалау немесе игеру жоспарында көзделген барлық жұмыстарды орындағаннан кейін аяқталды деп есептеледі.
Осыған байланысты, егер ұңғымаларды бұрғылауға арналған техникалық жобада және сынамалау немесе игеру жоспарында ұңғыманы игерудің бастапқы кезеңі ретінде ұңғыманы аяқтау жөніндегі жұмыстар көзделсе, онда бұл жұмыстар «Көмірсутектерді барлау және өндіру кезінде ұңғымаларды жер астында жөндеу, сынау, игеру, сынамалау, консервациялау, жою» қызметінің лицензияланатын кіші түріне жатады.
«Мұнай өнімдерінің жекелеген түрлерін өндіруді және олардың айналымын мемлекеттік реттеу туралы» Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 20 шілдедегі Заңының 17-бабы 4-тармағының негізінде Министрлік мұнай өнімдерін көтерме саудада өткізу жөніндегі қызметті жүзеге асырудың басталғаны немесе тоқтатылғаны туралы хабарлама берген субъектілердің тізілімін жүргізеді.
Қызметті жүзеге асырудың басталғаны (тоқтатылғаны) туралы хабарлама берген субъектілердің тізілімі Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдар интернет-ресурстарының бірыңғай платформасында орналастырылған: www.gov.kz → ҚР Энергетика министрлігі → Қызметі → Салалық құжаттар → Тізілімдер → көтерме жеткізушілер тізілімі.
Сондай-ақ, «www.elicense.kz» порталында Қазақстан Республикасының 2014 жылғы 16 мамырдағы «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» Заңының 47-бабының негізінде, өтініш берушінің хабарламаны жібергенін растауды рұқсаттар мен хабарламалардың мемлекеттік электрондық тізілімінен алады.
Қазақстан Республикасының «Мұнай өнiмдерiнiң жекелеген түрлерiн өндiрудi және олардың айналымын мемлекеттiк реттеу туралы» Заңының 17-бабының 3-тармағына сәйкес, резервуарды немесе мұнай өнімдерінің базасын иелену және (немесе) пайдалану құқығы тоқтатылған жағдайда, мұнай өнімдерін көтерме сауда арқылы беруші мұнай өнімдерін көтерме сауда арқылы берумен байланысты қызметті жүзеге асырудың тоқтатылғаны туралы хабарлама береді.
Мұнай өнімдерін көтерме сауда арқылы берумен байланысты қызметі тоқтатылған жағдайда мұнай өнімдерін көтерме сауда арқылы беруші тоқтатылу туралы хабарламаны egov.kz, еlicense.kz вэб-порталдары арқылы электрондық түрде жолдайды.
Қазақстан Республикасының «Мұнай өнiмдерiнiң жекелеген түрлерiн өндiрудi және олардың айналымын мемлекеттiк реттеу туралы» Заңының 17-бабы 2-тармағына сәйкес, мұнай өнiмдерiн көтерме сауда арқылы берушiлер меншiк құқығында немесе өзге де заңды негiздерде (жалға алу, тегін пайдалану, сенімгерлік басқару және басқа Қазақстан Республикасының Азаматтық заңнамасымен белгіленген құқықта) мұнай өнiмдерiнiң базасына немесе резервуарға иелiк етуге тиіс.
Егер электрондық цифрлық қолтаңба бар болған жағдайда, жеке кәсіпкер немесе заңды тұлға egov.kz, еlicense.kz веб-порталдары арқылы Қазақстан Республикасының Энергетика министрлігіне Мұнай өнімдерін көтерме сауда арқылы беру жұмыстарының басталуы немесе тоқтатылуы жөнінде хабарлама жібере алады.