Жиі қойылатын сұрақтар
Дипломның телнұсқасын беру мемлекеттік көрсетілетін қызмет болып табылады және Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2023 жылғы 10 ақпандағы № 47 бұйрығымен реттеледі (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300031894#z66).
Дипломның және оның қосымшасының телнұсқасы құжат жоғалғанда, бүлінгенде, немесе тегі, аты, әкесінің атын өзгерткен кезде беріледі.
Егер азамат жеке деректерін өзгертсе немесе бүлінген дипломды ауыстырғысы келсе, ол ескі құжаттың түпнұсқасын тапсыруы қажет.
Өтінішті екі тәсілмен беруге болады:
«Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы (бұдан әрі – ХҚКО) арқылы.
Бұл жағдайда жоғары оқу орны (бұдан әрі – ЖОО) дайын телнұсқаны өтініш берілген сол ХҚКО-ға жібереді. Электрондық үкімет порталы www.egov.kz (бұдан әрі – Портал) арқылы.
Мемлекеттік қызметті алу үшін порталға сілтеме: https://egov.kz/cms/kk/services/secondary_school/pass-mon212-214.
Бұл кезде өтініш берушіге телнұсқа дайын екені туралы хабарлама келеді, ал құжатты өзі оқыған ЖОО-дан алады.
Мысалы, Әлия жоғары білім туралы дипломын жоғалтып алды. Ол жақын жердегі ХҚКО-ға барып, телнұсқа алу үшін өтініш береді. ЖОО дипломның телнұсқасын дайындап, Әлия өтініш берген ХҚКО-ға жібереді. Әлия сол жерге барып, дипломның телнұсқасын алады.
Бүгінгі күні Қазақстан Республикасында 123 жоғары оқу орны жұмыс жасайды (оның 13 – ұлттық, мемлекеттік – 30, азаматтық емес – 15, дербес білім беру ұйымы – 1, халықаралық – 1, акционерлік – 11 және жекеменшік – 52).
2025-2026 оқу жылында білім алушылар контингенті 739 849 адамды құрайды. Оның ішінде: баклавриатта – 678 114 адам, магистратурада – 42 613 адам, резидентурада – 9 631 адам, докторантурада – 9 491 адам (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300031973).
Мысалы: Абай облысында білім алушылардың 20 634 адамды құрайды, Ақмола облысында – 13 489 адам, Ақтөбе облысында – 26 629 адам, Алматы облысында – 9 014 адам, Атырау облысында – 11 904 адам, Маңғыстау облысында – 8 219 адам, Жамбыл облысында – 22 442 адам, Жетісу өңірінде – 5 818 адам, Қарағанды облысында – 43 812 адам, Қостанай облысында – 20 073 адам, Қызылорда облысында – 20 030 адам, Павлодар облысында – 16 844 адам, Солтүстік Қазақстан облысында – 7 252 адам, Түркістан облысында – 12 729 адам, Ұлытау облысында – 1 407 адам, Шығыс Қазақстан облысында – 17 651 адам, Астана қаласында – 116 844 адам, Алматы қаласында – 239 688 адам, Шымкент қаласында – 97 936 адам.
Білім беру бағдарламалары тиісті кәсіптік стандарттарда көзделген еңбек функцияларын орындау үшін қажетті негізгі құзыреттер мен білімдерді қамтиды.
ҚР Еңбек кодексіне сәйкес жұмыс берушілер біліктілік талаптарын әзірлейді (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K1500000414#z101).
Біліктілік талаптары – бұл білімге, дағдыларға қойылатын талаптардың белгіленген жиынтығы. Белгілі бір лауазымға ие болу немесе белгілі бір кәсіби қызметті орындау үшін адамның білімі мен жұмыс тәжірибесі болуы керек. Қызметкерлерге қойылатын біліктілік талаптары және белгілі бір жұмыс түрлерінің күрделілігі кәсіптік стандарттар негізінде белгіленеді.
Бүгінгі таңда Career.enbek.kz платформасы жұмыс істейді. Аталған платформада бекітілген кәсіптік стандарттар, кәсіптер тізілімі және басқа да қажетті ақпараттар орналастырылған. Кәсіби стандарт нақты кәсіби қызмет саласындағы білімге, дағдыларға, тәжірибеге, формальды және (немесе) формальды емес, және (немесе) бейресми білімге, біліктілік деңгейі мен құзыреттілікке, еңбек мазмұнына, сапасына және жағдайларына қатысты жалпы талаптарды белгілейді.
Мысалы, «Бағдарламалық жасақтама сәулетшілері» кәсіптік стандартының «IT-дизайнер» мамандық карточкасында «Есептеу техникасы және бағдарламалық қамтамасыз ету», «Ақпараттық жүйелер», «Информатика» мамандықтар бойынша базалық білімі бар мамандар қажет екендігі көрсетілген.
Мектеп мұғалімдері мен әдістемелік орталықтардың педагогтеріне нақты оқу жүктемесіне қарамастан, негізгі жұмыс орны бойынша:
1. ғылыми-педагогикалық бағыттағы білім беру бағдарламалары бойынша магистр дәрежесі болған кезде;
2. бейіндік магистратураны бітірген және педагогикалық бейіндегі магистратураның білім беру бағдарламасын қосымша меңгерген магистрлерге айлық есептік көрсеткіштің он еселенген мөлшерінде қосымша ақы есептеледі.
Мысалы, өтініш берушіде «7M011 – Педагогика және психология» бағыты бойынша магистр дипломы болған кезде, көрсетілген бұйрыққа сәйкес 10 АЕК мөлшерінде қосымша ақы белгіленеді.
Осы бұйрықты әзірлеуші білім беру саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган болып табылады.
Жоғары оқу орындарының аккредиттелген бағдарламалары Аккредиттелген жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламаларының тізілімінде (бұдан әрі – 3-Тізілім) жинақталған.
3-Тізілім EPVO АЖ «Аккредитация» модулінде ашық қолжетімді түрде орналастырылған.
Аккредиттелген қысқамерзімді курстар (қосымша білім беру) 3-Тізілімге енгізілмеген. Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру саласындағы, оның ішінде шетелдік аккредиттеу органдарын тану қағидаларына (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1600014438) сәйкес 3-Тізілімде тек жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламалары енгізілген.
Мысалы, 3-Тізілімінде аккредиттелген бакалавриат, магистратура, резидентура немесе докторантура бағдарламаларын табуға болады.
«Цифрлық құжаттар» сервисіндегі мәліметтер «Жоғары білім берудің бірыңғай платформасы» ақпараттық жүйесінің (бұдан әрі – ЖББП) деректері негізінде көрсетіледі. Білім туралы деректерді ЖББП-ға деректерді толтырудың толықтығы мен сапасына жауапты Қазақстан Республикасының жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары тікелей енгізеді.
Баяндалғанның негізінде, цифрлық диплом туралы мәліметтерді жедел өзектендіру мақсатында Университетке тікелей өтінім беру мүмкіндігімен «Электрондық үкімет» порталы арқылы «Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім туралы құжаттар туралы мәліметтерді өзектендіру (түзету)» мемлекеттік қызметін пайдалануды ұсынады. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімі – 15 жұмыс күн.
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300031894
Мысалы: Азамат Б.И.-дың Шымкент университетінен алған дипломының электронды нұсқасында оқу нысаны – сырттай, қағаз нұсқасында оқу нысаны – күндізгі. Осыған орай, азамат Б.И. дипломдағы мәліметтерді түзету үшін «Электрондық үкімет» порталы арқылы «Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім туралы құжаттар туралы мәліметтерді өзектендіру (түзету)» мемлекеттік қызметін пайдаланып, қызмет нәтижесін 15 күннің ішінде алды.
Білім беру ұйымы жабылған жағдайда жеке тұлғалар білім беру ұйымының тұрғылықты орны бойынша архивке жүгіне алады.
Мемлекеттік архивтер мен олардың филиалдары, ведомстволық және жекеменшік архивтер берген көшірмелер мен үзінділер түпнұсқалық заңды күші бар ресми құжаттар болып табылады.
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300031894
Мысалы:
Азамат Т.Е. Қазақстан-Ресей университеті берген жоғары білім туралы дипломын «Egov-mobile» қосымшасының «Цифрлық құжаттар» сервисінде шығаруды сұраған. Алайда, қазіргі таңда, аталған білім беру ұйымы жабылғандықтан, азамат Т.Е. «Egov-mobile» қосымшасы, www.egov.kz веб-порталы, «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы арқылы «Мұрағаттық анықтама беру» мемлекеттік қызметіне өтініш беру қажет. Мемлекеттік қызметті орындау мерзімі – 5 жұмыс күн.
«Egov-mobile» қосымшасында «Цифрлық құжаттар» сервисіндегі мәліметтер «Жоғары білім берудің бірыңғай платформасы» ақпараттық жүйесінің (бұдан әрі – ЖББП) деректері негізінде көрсетіледі. ЖББП-дағы функционал деректерді толтырудың толықтығы мен сапасына жауапты Қазақстан Республикасы жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының (бұдан әрі – ЖЖОКБҰ) деректерін есепке алуға көзделген.
ЖББП-да шетелдік жоғары оқу орындарының есебінің болмауына байланысты дипломды цифрландыру мүмкін емес.
Шетелдік білім беру ұйымдары берген білім туралы құжаттардың ресми расталуы уәкілетті орган берген білім туралы құжаттарды тану туралы куәлік болып табылады.
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300031894
Мысалы: Азаматша А.Е. «Түрікмен политехникалық институтында» оқыған дипломын «Egov-mobile» қосымшасының «Цифрлық құжаттар» сервисінде шығаруды сұраған. «Egov-mobile» қосымшасында «Цифрлық құжаттар» сервисіндегі мәліметтер ЖББП ақпараттық жүйесінің деректері негізінде көрсетілетіндіктен, шетелдік білім беру ұйымдарының құжаттарын цифрландыру мүмкіндігі жоқ.
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі білім алушылардың оқу кезеңдері туралы деректерді ғана ұсынады. «Жоғары білім берудің бірыңғай платформасы» ақпараттық жүйесіне (бұдан әрі – ЖББП) деректерді Қазақстан Республикасының жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары (бұдан әрі – ЖЖОКБҰ) енгізеді және олар деректердің толықтығы мен дұрыстығы үшін жауапты.
Осыған байланысты оқу кезеңдерінің дұрыс көрсетілуіне қатысты мәселелер бойынша алдымен тиісті жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымына жүгіну ұсынылады.
Білім беру ұйымы ұсынған өзекті және расталған ақпарат болған жағдайда, әлеуметтік қамтамасыз ету мақсатында (соның ішінде зейнетақымен қамсыздандыру және міндетті әлеуметтік сақтандыру үшін) оқу кезеңдерін есепке алу мәселелерін шешу үшін әлеуметтік қамтамасыз ету саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыру және іске асыру жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органға – Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне жүгінген орынды.
Мысалы: А.Е. азаматшасы Алматы гуманитарлық-экономикалық университетінің түлегі болып табылады, оны 2025 жылдың шілде айында бітірген. Сол уақытта «Сақтандыру» ақпараттық жүйесінде оның шілде, тамыз және қыркүйек айларында «сақтандырылған» мәртебесі тіркелген. Осындай жағдайда А.Е. азаматшасына төмендегілер қажет:
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1800017657
1. Университеттегі оқу кезеңі туралы деректерді нақтылау және қажет болған жағдайда ЖББП-да оларды өзектендіру;
2. Деректерді өзектендіргеннен кейін әлеуметтік қамтамасыз ету саласындағы уәкілетті орган – Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне жаңартылған деректерді ескере отырып мәселені қарастыру үшін жүгіну.
«Цифрлық құжаттар» сервисіндегі мәліметтер «Жоғары білім берудің бірыңғай платформасы» ақпараттық жүйесінің (бұдан әрі – ЖББП) деректері негізінде көрсетіледі. ЖББП-дағы функционал деректерді толтырудың толықтығы мен сапасына жауапты Қазақстан Республикасы жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары (бұдан әрі – ЖЖОКБҰ) тікелей енгізеді. Осыған байланысты Сіз ЖЖОКБҰ-ға (канцеляриясына) тікелей жүгіне аласыз: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1800017657.
Мысалы, азаматша М.К. Қорқыт ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінде алған жоғары білім туралы дипломын цифрландырғысы келеді. Ол үшін М.К. eGov mobile мобильді қосымшасы арқылы eOtinish функциясын пайдаланып, өзі білім алған оқу орнына өтініш жолдайды және дипломының сканерленген көшірмесін (бар болған жағдайда) қоса тіркейді немесе ЖЖОКБҰ-ға тікелей жүгінеді.
ЖЖОКБҰ 15 күннен аспайтын мерзімде диплом деректерін өзінің ақпараттық жүйесіне енгізу арқылы «eGov mobile» қосымшасында дипломның цифрлық нұсқасын жаңартады.