Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақстан Республикасының «Нысаналы капитал қорлары және эндаумент-қорлар (нысаналы капиталдар) туралы» Заңының https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2500000199 10-бабы 1-тармағына сәйкес, нысаналы капитал қоры құрылтайшылардың шешімімен құрылады, онда:
1) құрылтайшылардың атауы және тұрған жері;
2) эндаумент-қордың (нысаналы капиталдың) мөлшері, оны қалыптастыру және (немесе) толықтыру тәртібі мен мерзімдері;
3) нысаналы капитал қорын және оның активтерін басқару тәртібі;
4) эндаумент-қордың (нысаналы капиталдың) қолданылу мерзімі;
5) пайда алушының эндаумент-қордың (нысаналы капиталдың) қайырымдылық бағдарламасында көзделген қайырымдылық объектілерін қаржыландыруға жазбаша келісімі;
6) эндаумент-қордың (нысаналы капиталдың) нысаналы мақсатын айқындау кезінде пайда алушының өз атын немесе атауын пайдалануға жазбаша келісімі.
Мысалы, құрылтайшылар – университет мен меценаттар тобы нысаналы капитал қорын құру туралы шешім қабылдайды. Құрылтайшылардың шешімінде олар атауы мен орналасқан жерін, берілетін активтердің мөлшерін, нысаналы капиталды қалыптастыру тәртібін, активтерді басқару ережелерін, қордың қолданылу мерзімін және университеттің пайда алушы ретіндегі келісімін көрсетеді. Шешім қабылданғаннан кейін құрылтайшылар жеке коммерциялық емес ұйымды қор түрінде тіркейді.
Оқуға түсу үшін Ұлттық бірыңғай тестілеудің (бұдан әрі – ҰБТ) шекті балдары:
✔ ұлттық ЖОО-ға – кемінде 65 балл, ал «Педагогикалық ғылымдар» білім беру саласы бойынша – кемінде 75 балл, «Денсаулық сақтау» білім беру саласы бойынша – кемінде 70 балл, «Ауыл шаруашылығы және биоресурстар», «Ветеринария» білім беру салалары бойынша – кемінде 50 балл және «Құқық» даярлау бағыты бойынша – кемінде 75 балл;
✔ ағымдағы күнтізбелік жылда жаңадан құрылған және білім беру қызметімен айналысуға арналған лицензия және (немесе) лицензияға қосымшаны алған ұлттық ЖОО-да - кемінде 50 балл, ал «Педагогикалық ғылымдар» білім беру саласы бойынша – кемінде 75 балл, «Денсаулық сақтау» білім беру саласы бойынша – кемінде 70 балл, «Құқық» даярлау бағыты бойынша – кемінде 75 балл;
✔ басқа ЖОО-ға – кемінде 50 балл, ал «Педагогикалық ғылымдар» білім беру саласы бойынша – кемінде 75 балл, «Денсаулық сақтау» білім беру саласы бойынша – кемінде 70 балл және «Құқық» даярлау бағыты бойынша – кемінде 75 балл.
Бұл ретте ҰБТ-ның Қазақстан тарихы және екі бейіндік пәндері бойынша және (немесе) шығармашылық емтиханнан кемінде 5 балл, ал Оқу сауаттылығы мен Математикалық сауаттылықтан кемінде 3 балл алу қажет.
Жоғары білім алуға ақы төлеу үшін білім беру гранттарын беру тәртібі Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің м.а. 2023 жылғы 25 тамыздағы №443 «Бакалавр» немесе «магистр» дәрежелері берілетін жоғары немесе жоғары оқу орынан кейінгі білім алуға ақы төлеу үшін білім беру грантын беру қағидаларын бекіту туралы» бұйрығымен бекітілген (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V230003334).
Көрсетілген Қағидаға сәйкес Жоғары білімнің білім беру грантын беруге арналған конкурсқа (бұдан әрі – конкурс) қатысу үшін оқуға түсуші жоғары оқу орнының қабылдау комиссиясына немесе «электрондық үкімет» веб-порталы арқылы белгіленген үлгідегі бланкіде өтініш береді.
Жоғары білімнің білім беру грантын беруге арналған конкурсқа қатысу үшін оқуға түсуші өтініште өзі таңдаған жоғары білім беру бағдарламаларының тобын және жоғары оқу орнын көрсетеді.
Бейіндік пәндер сәйкес келген жағдайда оқуға түсуші білім беру бағдарламаларының төрт тобына дейін көрсете алады.
Республикалық бюджет қаражаты есебінен білім беру гранттарын беру конкурсына қатысу үшін өтініштер күнтізбелік жылғы 13 – 20 шілде аралығында қабылданады.
Мысалы, Алия күнтізбелік жылғы 13 – 20 шілде аралығында «электрондық үкімет» веб-порталы арқылы Республикалық бюджет қаражаты есебінен білім беру гранттарын беру конкурсына қатысу үшін өтініш береді. ҰБТ-да нәтижесі бойынша тиісті шекті балы бар және бейіндік пәндері «Физика-Математика». Ол В010 – Физика мұғалімдерін даярлау (Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті), В054 – Физика (әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті), В071 – Тау-кен ісі және пайдалы қазбаларды өндіру (Қ.И.Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті), В126 – Көлік құрылысы (М.Тынышбаев атындағы ALT университеті) сияқты 4 білім беру бағдарламаларын және 4 жоғары оқу орындарын таңдады.
Педагогикалық қайта даярлау Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 17 наурыздағы № 110 «Педагогикалық қайта даярлау қағидаларын бекіту туралы» бұйрығымен реттеледі. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2000020147.
Педагогикалық қайта даярлау курстары жоғары білімі бар, бірақ педагогикалық білімі жоқ, алғаш рет педагог қызметіне кірісетін мамандар үшін жоғары оқу орындарында «Педагогикалық ғылымдар» мамандығы бойынша жүзеге асырылады.
Мысалы, егер сіз «Физика» білім беру бағдарламасын (дайындалу бағыты «Жаратылыстану ғылымдары») бітірген болсаңыз, онда сіз https://epvo.kz/#/register/education_program тізіліміне сәйкес жоғары оқу орындарында педагогикалық қайта даярлаудан өтуіңізге болады. Қайта даярлау өткеннен кейін білім беру ұйымдарында сабақ беруге құқылысыз.
Ұлттық бірыңғай тестілеуді (бұдан әрі – ҰБТ) өткізу тәртібі «Ұлттық бірыңғай тестілеуді өткізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2017 жылғы 2 мамырдағы № 204 бұйрығымен бекітілген (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1700015173).
Халықаралық сертифкаттардың балдарын ҰБТ балына ауыстыру шкаласы «Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білімнің білім беру бағдарламаларын iске асыратын бiлiм беру ұйымдарына оқуға қабылдаудың үлгілік қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2018 жылғы 31 қазандағы № 600 бұйрығымен бекітілген (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1800017650).
Ағылшын тілін меңгергенін растайтын халықаралық сертификаттары (TOEFL ITP, TOEFL iBT, IELTS) бар түсушілер өз қалауы бойынша ағылшын тілі бойынша бейіндік пәннен немесе «Шетел тілі (ағылшын тілі)» арнайы пәннен босатылады. Балдарды ауыстыру Типтік қағидаларда бекітілген шкалаға сәйкес жүргізіледі.
Ағылшын тілін (шетел тілін) меңгергенін растайтын халықаралық сертификаттары бар (IELTS, TOEFL ITP, TOEFL iBT) түсушілер ҰБТ-ға және/немесе конкурсқа қатысу үшін өтініш берген кезде сайтта сертификат туралы мәліметтерді енгізеді.
Ұсынылған сертификаттардың түпнұсқалығы мен қолданылу мерзімі білім беру гранттарын тағайындау конкурсына өтініш тапсырған кезде немесе ақылы негізде ЖОО-ға оқуға қабылдау барысында жоғары оқу орындары тарапынан тексеріледі.
Мысалы:
Алияның ҰБТ-дағы таңдау пәндерінің комбинациясы – ағылшын тілі және дүниежүзі тарихы. Алияда IELTS (АЙЛТС) сертификаты бар. ҰБТ-ға қатысуға өтініш берген кезде Алия https://app.testcenter.kz/ сайтында IELTS (АЙЛТС) сертификаты туралы мәліметтерді енгізді. IELTS (АЙЛТС) халықаралық сертификаты ҰБТ балдарына ауыстырылатындықтан, тестілеу кезінде Алия «Ағылшын тілі» пәнін өз қалауы бойынша тапсырған жоқ.
Магистратурада кадрлар даярлау білім беру бағдарламалары негізінде екі бағыт бойынша жүзеге асырылады:
1) ғылыми-педагогикалық;
2) бейінді.
Ғылыми-педагогикалық бағыттағы магистратура ЖЖОКБҰ мен ғылыми ұйымдар үшін тереңдетілген ғылыми-педагогикалық және зерттеу даярлығы бар ғылыми және ғылыми-педагогикалық кадрларды даярлау бойынша жоғары оқу орнынан кейінгі білімнің білім беру бағдарламаларын іске асырады.
Бейінді бағыт бойынша магистратура экономика, медицина, құқық, білім, өнер, қызмет көрсету және бизнес, қорғаныс және ұлттық қауіпсіздік салалары, құқық қорғау қызметі үшін тереңдетілген кәсіптік даярлығы бар басқарушы кадрларды даярлау бойынша жоғары оқу орнынан кейінгі білімнің білім беру бағдарламаларын іске асырады. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2200028916
Оқу бағдарламаларын орындау аяқталды деген негізгі критерий білім алушының:
ғылыми-педагогикалық магистратурада оқу кезеңінің барлық түрінде кемінде 120 академиялық кредит,
профильдік магистратурада кемінде 60 академиялық кредит меңгеруі болып табылады.
Мысалы, өтініш беруші Астана қаласында «Менеджмент» мамандығы бойынша магистратураға түсуді жоспарлап отыр.
Өтініш беруші https://epvo.kz/#/register/education_program сілтеме бойынша ғылыми-педагогикалық немесе профильдік бағыттар бойынша білім беру бағдарламасын таңдай алады.
Мысалы, Астана халықаралық университетінде 2 жылдық оқу мерзімімен «Менеджмент» магистратура білім беру бағдарламасы іске асырылады.
Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес докторанттың ғылыми-зерттеу жұмысы ДҒЗЖ немесе докторанттың эксперименттік-зерттеу жұмысы (ДЭЗЖ) шеңберінде инновациялық технологиялармен және өндірістің жаңа түрлерімен танысу үшін ғылыми ұйымдарда және (немесе) тиісті салалардың немесе қызмет салаларының ұйымдарында, оның ішінде шетелде міндетті түрде тағылымдамадан өту көзделеді.
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2200028916
Докторанттың шетелдік тағылымдамадан өту мерзімін жоғары оқу орны дербес айқындайды, тағылымдаманың ұзақтығы кемінде күнтізбелік 30 күнді құрайды.
Тағылымдама бағдарламасының мазмұны докторанттың зерттеу бейініне сәйкес келеді. Тағылымдама бағдарламасын жоғары оқу орны тағылымдама ұйымдастырылған ұйыммен бірлесіп бекітеді.
Тағылымдаманы зерттеу тақырыбы бойынша зерттеулердің және (немесе) жарияланымдардың алдын ала нәтижелері бар адамдар жүзеге асырады.
Тағылымдама нәтижелері жоғары оқу орнының ғылыми семинарында қарастырылады.
Мысалы, Докторант ғылыми ұйымдардың және (немесе) тиісті салалардағы ұйымдардың базасында, оның ішінде шетелде ғылыми тағылымдамадан өтуді жоспарлайды.
Докторантқа жоғары оқу орнының тиісті құрылымдық бөлімшелеріне жүгіну қажет.
Қазақстанда шетелде алынған білім туралы құжаттарды тану рәсімі, әдетте, талап етіледі.
Бұл Қазақстан аумағында дипломдарға заңдық күш беру үшін қажет, әсіресе егер сіз жұмыс істеуді немесе оқуды жалғастыруды жоспарласаңыз.
Барлық қажетті құжаттарды, соның ішінде диплом мен оған қосымшаларды, оқу туралы растауды және тану ережелерінде көрсетілген басқа құжаттарды жинау және дайындау қажет.
Өтінішті қабылдау және мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесін беру «Электрондық үкімет» веб-порталы не ХҚКО (халыққа қызмет көрсету орталығы) арқылы жүзеге асырылады
Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім туралы құжаттарды тану рәсімі Мемлекеттік қызмет болып табылады және Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2023 жылғы 12 маусымдағы № 268 бұйрығымен бекітілген (бұдан әрі – Ереже).
«Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім туралы құжаттарды тану» көрсетілетін мемлекеттік қызметті көрсетуші Жоғары білім беруді дамыту ұлттық орталығы (бұдан әрі – Орталық) болып табылады.
Аталған мемлекеттік қызмет Білім туралы құжаттарды тану қағидаларымен реттеледі (Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2023 жылғы 12 маусымдағы № 268 бұйрығымен бекітілген) (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300032800).
Жоғары білім туралы құжатты тану үшін төленген соманы қайтару үшін Сізге пошталық байланыс арқылы Орталыққа:
1) Орталық директорының атына төленген соманы қайтару туралы еркін түрде жазылған өтінішті (жеке телефонды көрсете отырып);
2) жеке басты растайтын куәліктің көшірмесін;
3) ақша аудару үшін 20 сандық банктік есеп шоттың көшірмесін;
4) төлем туралы түбіртекті ұсыну қажет.
Орталықтың мекен-жайы: Астана қаласы, Сығанақ 70, байланыс телефоны: 8(7172) 57 20 83.
Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру саласында жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білімі бар кадрларды даярлау жөніндегі білім беру бағдарламаларын іске асыратын заңды тұлғалар білім беру ұйымдары болып табылады. Білім беру қызметімен айналысу құқығы Жоғары білім беру ұйымдарында Қазақстан Республикасының Рұқсаттар және хабарламалар туралы заңнамасына сәйкес лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаны алған кезден бастап туындайды.
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын заңды тұлғалардың білім беру саласындағы қызметті лицензиялау кадрлар даярлау бағыттары мен оқыту нысандары бойынша жүргізіледі. Лицензияның және (немесе) лицензияға қосымшаның қолданылу мерзімі – берілген күннен бастап 5 (бес) жыл.
Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру саласында білім беру қызметімен айналысуға лицензия беру мемлекеттік көрсетілетін қызмет түрі болып табылады, рәсім Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің м.а. 2022 жылғы 29 қарашадағы №164 бұйрықпен бекітілген «Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру саласында білім беру қызметімен айналысуға лицензия беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет қағидаларымен (бұдан әрі – Қағидалар) регламенттеледі (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2200030832).
Лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаны алуға арналған өтініштер мен құжаттар Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2024 жылғы 5 қаңтардағы № 4 бұйрығымен бекітілген Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беретін ұйымдардың білім беру қызметіне қойылатын біліктілік талаптарына (бұдан әрі – Біліктілік талаптары) сәйкес жүзеге асырылады (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2400033892).
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының қызметін лицензиялаудың негізгі шарттарының (біліктілік талаптарының 5-тармағы) бірі білім беру қызметтерінің сапасын қамтамасыз ететін қажетті материалдық активтердің, ғимараттардың (оқу корпустарының) болуы болып табылады.
Бұл ретте, оқу корпусының ғимараты мен үй-жайлары Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2021 жылғы 5 тамыздағы № ҚР ДСМ-76 бұйрығымен бекітілген «Білім беру объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2100023890), Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2022 жылғы 21 ақпандағы №55 бұйрығымен бекітілген «Өрт қауіпсіздігі қағидалары» (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2200026867) қолданыстағы нормативтік құқықтық актілердің талаптарына сәйкес болуы тиіс және т.б.
Оқу аудиторияларының, кабинеттердің, зертханалардың, медициналық пункттің, тамақтану объектілерінің, білім алушылардың тұруы үшін жағдайлардың, мамандандырылған ғылыми базаның, бейнебақылау нүктелерінің, ерекше білім беру қажеттіліктері бар адамдар үшін жағдайлардың, кадрларды даярлау бағытының бейініне байланысты өзге де Үй-жайлар мен оқыту құралдарының болуы міндетті шарт болып табылады.
Сондай-ақ, Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2018 жылғы 30 қазандағы №595 бұйрығымен бекітілген Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары қызметінің үлгілік қағидаларының 62-тармағына сәйкес мемлекеттік органдардың немесе квазимемлекеттік ұйымдардың қатысуымен ЖЖОКБҰ үшін шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару немесе сенімгерлік басқару құқығында тиесілі меншікті материалдық активтермен ЖЖОКБҰ кемінде 5% қамтамасыз етілуі білім беру қызметін жүзеге асырудың міндетті шарты болып табылады (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1800017657).
Осылайша, жоғары оқу орнын ашу және білім беру қызметін жүзеге асыруға лицензия алу үшін меншік құқығында не шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығында тиесілі ғимарат (оқу корпустары) болуы қажет, Мемлекеттік органдардың немесе квазимемлекеттік ұйымдардың қатысуымен білім беру ұйымдары үшін кемінде 5 % – сенімгерлік басқару құқығында ғимаратты пайдалануға жол беріледі.
Мысалы, Қазақстан Республикасында жоғары және жоғары оқудан кейінгі білім беру саласында білім беру қызметіне лицензия алу үшін келесі ұйымның келесі біліктілік талаптарға сәйкес екеніне көз жеткізу керек: оқытушы-профессорлық құраммен қамтамасыз ету, ғылыми-әдістемелік және материалдық-техникалық базаның жеткіліктілігі (оқу корпустары, зертханалар, оқу-техникалық құралдар, лицензиялық бағдарламалық қамтамасыз ету және т.б.), ғылыми әлеуеті. Сонымен қатар әзірленген білім беру бағдарламаларын уәкілетті органның білім беру бағдарламаларының тізілімінде тіркеуі қамтылу керек. Операторы – «Жоғары білімді дамыту ұлттық орталығы».
Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру саласында білім беру қызметімен айналысуға лицензия беру жөніндегі қызмет ақпараттық жүйе арқылы автоматты режимде көрсетіледі, біліктілік талаптарын растайтын өтініш пен құжаттар «Е-лицензиялау» порталында электрондық нысанда беріледі (http://e-license.kz).
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2023 жылғы 10 ақпандағы «Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім туралы құжаттардың түрлерін, білім туралы мемлекеттік үлгідегі құжаттардың нысандарын және оларды есепке алу мен беру қағидаларын, жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім туралы өзіндік үлгідегі құжаттардың мазмұнына қойылатын негізгі талаптарды және оларды есепке алу мен беру қағидаларын әзірлеу және бекіту туралы» № 47 бұйрығына сәйкес білім туралы құжаттардың үлгілері бекітілген.
https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2300031894
Аталған үлгіге сәйкес білім туралы дипломдардың қосымшасы негізгі дипломсыз жарамсыз делінген. Осы ретте, «Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарынан шығатын ресми құжаттарды апостильдеу» мемлекеттік қызмет көрсету қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2023 жылғы 11 желтоқсандағы № 625 бұйрығына сәйкес жоғары немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім туралы құжаттары – диплом және дипломға қосымшасы қоса тігіліп мөр басылады.
https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2300033771
Мысал, С. азаматшасы «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы арқылы құжаттарды апостильдеуге екі бөлек өтініш беріп, әрқайсысына мемлекеттік баж төлеген. Өтініштерінің бірінде тек дипломының қосымшасы ұсынылған. Нәтижесінде оған мемлекеттік қызмет көрсетуден негізделген бас тарту берілді. Оның жағдайдаында диплом мен оның қосымшасын бір өтініште, бір комплект ретінде тапсыру қажет еді.