Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2021 жылғы 11 қарашадағы № 559 бұйрығымен бекітілген Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшыларын ротациялау қағидалары күшіне енді.
Ережелер келесі нормаларды қарастырады:
Біріншіден, ротациялауға комиссияның бірінші басшының портфолиосын қарауын ескере отырып, сол ұйымдағы лауазымына тағайындалған күннен бастап 4 жыл бойы қызмет атқарған бірінші басшылар түседі. Комиссия ротациялау туралы шешім қабылдайды немесе бірінші басшы еңбек шарты бойынша жұмысын жалғастырады.
Бұл ретте, бірінші басшының бір білім беру ұйымындағы лауазымында болуға рұқсат етілген ең ұзақ мерзімі жеті жылдан аспайды. Жеті және одан да көп жыл қызметте болған бірінші басшылар ротациялауға жатады.
Екіншіден, ротация туралы шешімді облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың білім басқармалары жанынан құрылған комиссия қабылдайды. Комиссия құрамына облыстың немесе республикалық маңызы бар қаланың білім басқармасының, ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) білім бөлімінің, әдістемелік кабинеттердің (орталықтардың), бұқаралық ақпарат құралдарының, білім беру саласындағы қоғамдық бірлестіктердің өкілдері кіреді.
Комиссияның бірінші басшының портфолиосын қарау мерзімі
15 жұмыс күнін құрайды.
Үшіншіден, ротация бір елді мекен шегінде жүзеге асырылады. Егер бір ауылда бір мектеп немесе бір балабақша болса, онда білім беру ұйымының бірінші басшысы ротацияға жатпайтынына назар аудару қажет.
Төртіншіден, ротация бір үлгідегі білім беру ұйымдарының басшылары арасында жүзеге асырылады. Шешім қабылдау кезінде комиссия Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2009 жылғы 13 шілдедегі № 338 бұйрығымен бекітілген педагогтердің үлгілік біліктілік сипаттамаларының нормаларын басшылыққа алады.
Осыған байланысты, мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту ұйымдарының бірінші басшысын ротациялау мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту ұйымдарының арасында, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру ұйымдарының бірінші басшыларын ротациялау осы білім беру ұйымдарының арасында, арнайы білім беру ұйымдарының бірінші басшыларын ротациялау арнайы білім беру ұйымдарының арасында жүргізіледі.
Бесіншіден, ротация кезінде бірінші басшылардың біліктілік санаты, яғни ол үшін алынған қосымша ақы ол аяқталғанға дейін сақталады.
Алтыншыдан, егер бірінші басшыға зейнеткерлікке дейін
2 және одан да аз жыл қалса, комиссия бірінші басшыны ротациялаудан босату туралы шешім шығарады. Ол үшін, бірінші басшы комиссияға өзі өтініш жазуы қажет.
Комиссия бірінші басшыны ротациялау туралы шешім қабылдағаннан кейін кадр қызметі бірінші басшыны алдағы ротациялау туралы ротацияға дейін күнтізбелік 30 (отыз) күннен кешіктірмей жазбаша хабардар етеді. Хабардар ету мерзімі өткеннен кейін облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың, ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) білім беруді басқару органы 5 жыл мерзімге көшу тәртібімен бірінші басшыны лауазымға тағайындау туралы акт шығарады.
Еңбек шартына қосымша келісім арқылы өзгерістер енгізіледі.
Ротациядан бас тартуға жол берілмейді, өйткені Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 45-бабына сәйкес жұмыскерді еңбек шартында келісілген лауазым, мамандық, кәсіп, біліктілік шегінде және еңбекке ақы төлеу мөлшері мен шарттары сақтала отырып, басқа жұмыс орнына не сол жердегі басқа құрылымдық бөлімшеге ауыстыруға не оған басқа механизмде немесе агрегатта жұмыс істеуді тапсыруға жұмыскердің келісімі талап етілмейді.
«Білім туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 59-бабы 2-тармағына (бұдан әрі – Заң) сәйкес, білім беру жүйесіндегі мемлекеттік бақылау объектілеріне жалпы білім беретін оқу және білім беру бағдарламаларын іске асыратын заңды тұлғалардың білім беру қызметі және білім алушылардың тиісті жалпы білім беретін оқу және білім беру бағдарламаларын меңгеру деңгейі жатады.
Сондай-ақ, Заңның 59-бабы, 8-тармағына сәйкес, білім беру жүйесіндегі мемлекеттік бақылау Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне (бұдан әрі – Кодекс) сәйкес тексерулер және профилактикалық бақылау нысанында жүзеге асырылады.
Білім беру ұйымдарында бақылау жүргізу үшін өтініште «Білім беру жүйесіне тексеру жүргізу бойынша тәуекел дәрежесін бағалау өлшемшарттары мен тексеру парақтарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 31 желтоқсандағы № 719 және Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 31 желтоқсандағы № 843 бірлескен бұйрығымен бекітілген тексеру парақтары тармақтарының бұзылғанын куәландыратын фактілер көрсетілуге тиіс.
Сонымен бірге Кодекстің 151-бабына сәйкес, бақылау органының лауазымды адамдары тексеруді немесе бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы профилактикалық бақылау мен қадағалауды жүргізу кезiнде осы бақылау органының тексеру парақтарында белгіленбеген, сондай-ақ егер мұндай талаптар мемлекеттiк органның атынан осы лауазымды адамдар әрекет ететiн мемлекеттік органның құзыретiне жатпаса, талаптардың орындалуын тексеруге құқылы еместігін ескеру қажет.
«Педагог мәртебесі туралы» Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі – Заң) сәйкес педагогтердің жұмыс уақытына атқаратын лауазымына қарай: оқу (оқытушылық), тәрбие жұмысы, білім алушылармен жеке жұмыс, ғылыми, шығармашылық және зерттеу жұмысы, сондай-ақ лауазымдық міндеттермен және (немесе) жеке жоспарда көзделген басқа да педагогикалық жұмыс: әдістемелік, дайындық, ұйымдастырушылық, диагностикалық, мониторингтік жұмыс, білім алушылармен тәрбиелік, дене шынықтыру-сауықтыру, спорттық, шығармашылық және өзге де іс-шаралар жоспарларымен көзделген жұмыс кіреді.
Педагогке тән емес функцияларға тартуға, шамадан тыс есеп беруге, негізсіз тексерулер жүргізуге тыйым салуды белгілеу арқылы жүктемені қысқарту бойынша нормалар жеке көзделген.
Педагогтің кәсіби қызметін жүзеге асыру кезінде:
1) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларды қоспағанда, оны кәсіптік міндеттермен байланысты емес жұмыс түрлеріне тартуға;
2) Қазақстан Республикасының білім беру саласындағы заңнамасында көзделмеген есептілікті ақпаратты талап етуге;
3) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделмеген тексерулерді жүргізуге;
4) тауарлар мен қызметтерді сатып алу жөніндегі міндетті жүктеуге жол берілмейді.
Мемлекеттік орта білім беру ұйымдарының педагогтерін олардың кәсіптік қызметін жүзеге асыруы кезінде мемлекеттік емес ұйымдардың іс-шараларын өткізуге, тартуға жол берілмейді.
"Әкімшілік құқық бұзушылық туралы" 2014 жылғы 5 шілдедегі Қазақстан Республикасының Кодексіне (бұдан әрі - ӘҚБтК) (409-баптың 7-3-тармағы) сәйкес педагог мәртебесі туралы Қазақстан Республикасының заңнамасын мынадай нысанда жасалған бұзушылық:
Педагогтің кәсіби қызметін жүзеге асыру кезінде:
1) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларды қоспағанда, оны кәсіптік міндеттермен байланысты емес жұмыс түрлеріне тартуға;
2) Қазақстан Республикасының білім беру саласындағы заңнамасында көзделмеген есептілікті ақпаратты талап етуге;
3) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделмеген тексерулерді жүргізуге;
4) тауарлар мен қызметтерді сатып алу жөніндегі міндетті жүктеуге жол берілмейді.
5) мемлекеттік орта білім беру ұйымының педагогін өз кәсіптік қызметін жүзеге асыру кезінде мемлекеттік емес ұйымдардың іс-шараларын өткізуге тарту түрінде жасалған бұзушылық ескерту жасауға алып келеді.
Жоғарыда көрсетілген әрекеттерді қайталап жасаған кезде (әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде) (409-баптың 7-4-тармағы) лауазымды адамдарға – жиырма, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – алпыс, орта кәсіпкерлік субъектілеріне – сексен, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне бір жүз жиырма айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға алып келеді.
Педагогке өзінің лауазымдық міндеттерін орындау кезінде былапыт сөйлеуден, лайықсыз мінез-құлықтан, мазақ қылудан, әбес қылықтар (белгілер), заттар көрсетуден көрінген, оның ішінде бұқаралық ақпарат құралдарын немесе телекоммуникация желілерін пайдалану арқылы құрметтемеушілік таныту жеке тұлғаларға 30 АЕК мөлшерінде айыппұл салуға алып келеді(409-баптың 7-6-тармағы).
Егер бұл әрекеттерді он екі жастан он алты жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар жасаған болса ата-анаға немесе оларды алмастыратын адамдарға 20 АЕК мөлшерінде айыппұл салуға алып келеді (409-баптың 7-7-тармағы).
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2021 жылғы 5 мамырдағы №204 бұйрығына сәйкес орта білім беру ұйымдарында мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығын бағалау мақсатында 4 және 9-сынып оқушылары арасында ББЖМ жүргізіледі, яғни білім мен дағдыны өмірде қолдану, сонымен қатар аналитикалық, логикалық ойлауды дамыту. Тестілеу жыл сайын сәуір айында мектептерде компьютер арқылы электронды форматта өткізіледі.
ББЖМ мемлекеттік бақылау нысаны болып табылмайды және студент үшін де, білім беру ұйымы үшін де заңды салдары жоқ. ББЖМ қорытындысы бойынша мектепке білім беру сапасын арттыру бойынша ұсынымдар әзірленіп, әдістемелік көмек көрсетіледі.
Мұғалімді кәсіптік міндетіне жатпайтын жұмыс түрлеріне тарту, педагогтан есеп беру немесе педагогтың қызметтік міндеттеріне жатпайтын мәліметтерді талап ету фактілері бойынша өтініш түскен кезде аумақтық Білім беру саласында сапаны қамтамасыз ету департаменттері құқық бұзушылық жасағаны үшін жоспардан тыс тексеру жүргізуді тіркеп, білім беру ұйымына бару немесе барусыз тексеріс жүргізеді.
2020 жылғы 31 наурыздағы «Білім беру жүйесіне тексеру жүргізу бойынша тәуекел дәрежесін бағалау өлшемшарттары мен тексеру парақтарын бекіту туралы» Білім және ғылым министрлігі мен Ұлттық экономика министрлігінің тиісті бірлескен бұйрығы бар.
Осылайша, мұғалім тұрғылықты жері бойынша аумақтық департаментке жүгіне алады.
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі мен Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің "Білім беру жүйесін тексеру бойынша тәуекел дәрежесін бағалау өлшемшарттары мен тексеру парақтарын бекіту туралы" бірлескен бұйрығының негізінде білім беру жүйесіне бару арқылы профилактикалық бақылау жүргізудің тізімі жасалады.
ЖОО-лар меншік нысанына қарамастан барлық ЖОО-лар үшін жүргізілетін тәуекелдерді бағалау жүйесінің есептері бойынша профилактикалық бақылауға түседі.
Жарты жылға профилактикалық бақылауға жататын ЖОО тізімі Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының сайтында орналастырылады. Бұл тізім Білім және ғылым министрінің бұйрығымен тәуекелдерді бағалау жүйесі негізінде бекітіледі.
Профилактикалық бақылау жүргізу кезінде білім беру саласындағы заңнама талаптарын бұзушылықтар анықталған жағдайда бұзушылықтарды жою үшін мерзім беріле отырып, нұсқама жасалады.
Көрсетілген мерзім өткеннен кейін бұзушылықтарды жою туралы нұсқаманың орындалуын бақылауға жоспардан тыс тексеру жүргізіледі. Бұзушылықтарды жоймағаны анықталған кезде ЖОО белгілі бір мерзімге лицензияны тоқтата тұрып, әкімшілік жауапкершілікке тартылады.
ЖОО лицензиясын тоқтата тұру мерзімі аяқталғаннан кейін өрескел бұзушылықтарды жою туралы нұсқаманың орындалуын бақылауға жоспардан тыс тексеру жүргізіледі. Бұзушылықтар қайта анықталған кезде әкімшілік істер қалыптастырылып, сотқа жіберіледі.
Балабақшаға жолдама алу үшін http://indigo.bilim-semey.gov.kz. автоматтандырылған мәліметтер базасы енгізілді. Ата-аналардың өздері баланың ЖСН-ін енгізу арқылы жолдаманы ала алады. Бұл дерекқорда кезекті басқару жүйесі күн сайын таңғы сағат 07:00-де (жеті) мектепке дейінгі ұйымға жаңа бос орындарға тек бірінші үміткерлер үшін жолдама алу мүмкіндігіне қолжетімділікті ашады (бәрі бір мезгілде уақыт) орындар пайда болған кезектердің әрқайсысында (кіру кезектегі бірінші өтініш берушілердің бірдей санын, сондай-ақ осы кезектегі бос орындардың санын ашады) 3 (үш) жұмыс күні шектелген мерзімге.
Басымдық рұқсат берілген үміткерлер босатылған орындар туралы ақпаратты зерделейді, ал егер олар қызығушылық танытқан жағдайда өздері таңдаған мектепке дейінгі ұйымға (бос орындар барлар қатарында) қабылдауға электронды жолдаманы дербес алады; - егер басымдықты алу үшін берілген уақыт өткеннен кейін әлі де бос орындар болса, онда кезекті басқару жүйесі бос орындардың санына пропорционалды түрде кезекте тұрған адамдарға қолжетімділікті қосымша ашады.
Автоматтандырылған деректер базасында баланың жасына сәйкес ұсынылған орын бойынша мектепке дейінгі ұйымға жолдама беріледі.
2-11 сыныптарда БЖБ 1 рет жүргізіледі, тоқсан аяғында ТЖБ 1 рет. Оқу пәндерінің күрделілік деңгейін ескере отырып, бір күнде үшеуден аспайтын ТЖБ өткізуге рұқсат етіледі. ТЖБ тоқсанның соңғы күнінде өткізілмейді.
Студент жеке өтініш беру арқылы оқу төлем ақысын ұзартуына болады.
Онлайн форматта білім алуға төменде көрсетілген студенттерге ғана рұқсат етілген:
- Бала күтіміне байланысты;
- Жүкті студенттерге;
- Шетел азаматтығындағы студенттер.