Жиі қойылатын сұрақтар

Мұғалімдердің оқу жүктемесі “Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы” Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы №500 бұйрығына сәйкес жүзеге асырылады.

Мұғалімдердің оқу жүктемесін бөлу Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілеріне, атап айтқанда, "Орта білім беру ұйымдарының қызметін ұйымдастыру қағидаларына" және Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің бұйрықтарына сәйкес жүзеге асырылады. Жалпы тәртібі мынадай:

1. 1. Негізгі қағидалар

- Мұғалімнің оқу жүктемесі оқу жылы басталар алдында (тамыз айында) педагогикалық кеңестің шешімі негізінде бекітіледі. 

- Жүктеме оқу бағдарламаларына, сыныптардың санына және пәндердің ерекшеліктеріне байланысты анықталады. 

- Жүктеме бір мұғалімнің біліктілігі мен мамандығына сай болуы керек.

2. Сағат санының нормасы

- Толық ставкадағы мұғалім үшін апталық жүктеме нормасы әдетте 18 сағатты құрайды (орта мектептерде). 

- Кейбір пәндер мен арнайы жағдайларда (мысалы, инклюзивті сыныптарда) жүктеме басқа мөлшерде белгіленуі мүмкін.

3. Жүктемені бөлу тәртібі

- Әрбір пән бойынша қажетті сағат саны анықталады (мысалы, қазақ тілі – 4 сағат, математика – 5 сағат). 

- Сыныптардың саны мен топтарға бөлуге байланысты сағаттар көбейтілуі мүмкін (мысалы, шет тілдері, информатика сабақтары топпен оқытылады). 

- Әр мұғалімнің тілегі, біліктілік санаты, еңбек өтілі және мамандану бағыты ескеріледі.

- Жаңа жас мамандарға немесе тәжірибелі педагогтарға қолайлы жағдай жасау үшін сағаттар теңдей бөлінеді.

4. 4. Қосымша жүктеме

- Кейбір мұғалімдер қосымша факультатив сабақтар, үйірмелер, секциялар, жеке түзету сабақтарын жүргізгені үшін қосымша жүктеме ала алады.

5. Бұйрықпен бекіту

- Оқу жүктемесі мектеп директорының бұйрығымен ресми түрде бекітіледі. 

- Бұйрықта әр мұғалімнің нақты апталық сағат жүктемесі көрсетіледі.

Мақсат: Мұғалімдердің оқу жүктемесін бөлу тәртібін, оны реттейтін нормативтік талаптарды, бөлу принциптерін және білім беру ұйымындағы басқару шешімдерінің қалай қабылданатынын анықтау.

«Алтын белгі" төсбелгісіне үміткерлерді ұсыну және олардың жұмыстарын тексеру Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің бекітілген тәртібіне сәйкес жүргізіледі. Нақтырақ айтсақ, үміткерлерді анықтау және бағалау мына критерийлер бойынша іске асырылады:

1. Үміткерлерге қойылатын негізгі критерийлер:

- Білім алушы барлық оқу жылы бойы барлық пәндерден тек "5" (өте жақсы) бағасына оқуы керек (1–11 (12) сыныптар аралығында). 

- Тоқсандық, жылдық және қорытынды бағалар да тек "өте жақсы" болуы қажет. 

- Мемлекеттік бітіру емтихандары мен Ұлттық бірыңғай тестілеу (ҰБТ) нәтижелері де талапқа сай болуы керек. 

- Әр пән бойынша толық үлгерім көрсетілуі керек, әсіресе бейіндік пәндерге ерекше назар аударылады.

2. Қандай жұмыстар тексеріледі:

- Мемлекеттік емтихан жұмыстарын (қазақ тілі, қазақ әдебиеті, математика және т.б.) комиссия арнайы қарап шығады. 

- Үміткерлердің жазбаша жұмыстары (эссе, математикадан шығарылған есептер және т.б.) білім беру басқармасы құрған арнайы сараптау комиссиясы арқылы тексеріледі.

- Қажет болған жағдайда, жұмыстар екінші мәрте тәуелсіз тексеруден өтуі мүмкін.

3. Шешім қабылдау тәртібі:

- Мектептің педагогикалық кеңесі үміткерлерді қарап, "Алтын белгіге" ұсыну туралы шешім қабылдайды.

- Осы шешім облыстық немесе қалалық білім басқармасының арнайы комиссиясына жіберіледі. 

- Қорытынды шешімді білім басқармасы бекітеді.

Қосымша: 

Егер қандай да бір пәннен жыл бойы немесе емтиханда "4" (жақсы) бағасы болса, үміткер "Алтын белгіге" ұсынылмайды.

Мақсат: «Алтын белгі» үміткерлерін іріктеу критерийлері мен оларды ұсыну тәртібін, сондай-ақ білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалау және тексеру рәсімдерінің қалай жүзеге асырылатынын анықтау.

1. Өтініш беру

Ата-аналар немесе заңды өкілдер баланы мектепке қабылдау үшін білім беру ұйымына өтініш береді. Өтініш қағаз түрінде немесе электрондық форматта (мысалы, eGov.kz порталы арқылы) берілуі мүмкін.

2. Қажетті құжаттарды ұсыну

Мектепке қабылдау үшін төмендегі негізгі құжаттар қажет: 

- Баланың туу туралы куәлігінің көшірмесі; 

- Баланың денсаулығы туралы медициналық анықтама (№ 065/у және 063/у нысандары); 

- 3х4 көлеміндегі фотосурет (кейбір мектептер сұрайды); 

- Білім беру ұйымына өтініш; 

3. Құжаттарды қабылдау мерзімі

Білім беру ұйымдары құжаттарды қабылдауды жыл сайын белгілі бір мерзімде жүргізеді (әдетте, 1 сәуірден 1 тамызға дейін).

4. Құжаттарды тіркеу және қарау

Түскен құжаттар тіркеліп, білім беру ұйымының қабылдау комиссиясы оларды тексереді.

5. Бала саны шектелген жағдайда

Егер мектепте орын саны шектеулі болса, балаларды қабылдау белгілі бір басымдықтарға сәйкес жүзеге асырылады (мысалы, жақын жерде тұратындар, ағымдағы оқу жылы ішінде көшіп келгендер және т.б.).

6. Оқуға қабылдау туралы бұйрық шығару.

Құжаттар толық болған жағдайда және талаптарға сәйкес келсе, мектеп директорының оқуға қабылдау туралы бұйрығы шығарылады.

7. Ведомстволық бағыныстылығына қарамастан қабылдау

Мемлекеттік те, жеке меншік мектептер де, ведомстволық бағынысты ұйымдар да жалпы білім беретін бағдарламалар бойынша оқыту үшін балаларды қабылдайды. Басты талап – білім беру ұйымының мемлекеттік лицензиясының болуы.

Мақсат: Бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білім беру бағдарламалары бойынша білім беру ұйымдарына (ведомстволық бағыныстылығына қарамастан) құжаттарды қабылдау және оқуға қабылдау тәртібін, талаптары мен рәсімдерін анықтау, сондай-ақ қабылдау үдерісінің ашықтығы мен қолжетімділігін түсіну.

Мектепішілік бұйрық білім беру ұйымы басшысының ішкі басқарушылық актісі болып табылады. Онымен келіспеген жағдайда тұлға заңнамада белгіленген тәртіппен шағымдануға құқылы.

1. Алдымен бұйрықтың көшірмесімен танысып, оның мазмұнына қатысты дәлелді қарсылық дайындалады.

2. Шағым білім беру ұйымының жоғары тұрған органына (аудандық/қалалық білім бөлімі немесе білім басқармасы) беріледі.

3. Сонымен қатар еңбек құқықтары бұзылған жағдайда еңбек инспекциясына жүгінуге болады.

4. Егер әкімшілік тәртіппен шешілмесе, мәселе сот тәртібімен қаралады.

5. Шағым жазбаша түрде беріледі және бұйрықтың заңдылығы, негізділігі тексеріледі.

Мақсат: Білім беру ұйымы басшысының бұйрығына шағым беру және оны қарау тәртібін түсіндіру.

Мектепішілік бұйрықтарды жүргізу, тіркеу және сақтау тәртібі білім беру ұйымының іс қағаздарын жүргізу ережелеріне және еңбек заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

1. Барлық бұйрықтар тіркеу журналына енгізіліп, нөмірленуі және сақтау мерзімі сақталуы тиіс.

2. Бұйрықтардың дұрыс рәсімделмеуі немесе уақтылы тіркелмеуі құжаттық тәртіп бұзушылық болып табылады.

3. Мұндай жағдайда білім беру ұйымының басшысы қызметтік тексеру тағайындай алады.

4. Жауапты тұлғаларға тәртіптік шара қолданылуы мүмкін (ескерту, сөгіс және т.б.).

5. Құжат айналымын қалпына келтіру және бұйрықтарды заңнамаға сәйкес рәсімдеу міндеттеледі.

Мақсат: мектепішілік бұйрықтарды рәсімдеу, сақтау және орындау тәртібін түсіндіру

1. Бос орындар туралы хабарландыру

Ең алдымен, бос мемлекеттік лауазым пайда болған кезде мемлекеттік орган конкурс жариялайды. Конкурс туралы хабарландырулар мемлекеттік органдардың ресми интернет-ресурстарында және уәкілетті органның сайтында міндетті түрде орналастырылады. Қосымша түрде басқа сайттарда және әлеуметтік желілерде жариялануы мүмкін.

2. Құжаттарды тапсыру

Бірінші кезеңде үміткер құжаттарын тапсырады. Қажетті құжаттарға жеке куәлік, білім туралы диплом, еңбек өтілін растайтын құжаттар және басқа да талап етілетін мәліметтер кіреді.

3. Конкурстардың кезеңдері.

Келесі кезең – үміткерлерді іріктеу. Бұл жерде олардың білімі, тәжірибесі және белгіленген талаптарға сәйкестігі тексеріледі. Кейбір жағдайларда тестілеу өткізіледі, ол заңнаманы білу деңгейін анықтауға бағытталған.

Одан кейін әңгімелесу (сұхбат) кезеңі жүргізіледі. Бұл кезеңде комиссия үміткердің кәсіби қабілеттерін, жеке қасиеттерін және мемлекеттік қызметке сәйкестігін бағалайды.

4. Жеңімпаз үміткерді анықтау.

Барлық кезеңдерден өткен ТОП-5 үміткердің ішінен ең лайықтысы таңдалып, қызметке тағайындалады.

Бұл жүйеде ашықтықты қамтамасыз ету үшін конкурс рәсімдері нақты регламенттелген, ал ақпараттың жария түрде берілуі барлық азаматтарға тең мүмкіндік береді. Сонымен қатар, сыбайлас жемқорлықтың алдын алу мақсатында конкурстық комиссиялардың жұмысы бақылауда болады, шешім қабылдау рәсімдері заңмен реттеледі және үміткерлердің құқықтарын қорғау тетіктері қарастырылған.

5. Лауазымға тағайындау

Комиссияның қорытындысы негізінде мемлекеттік органның басшысы немесе уәкілетті тұлға нақты шешім қабылдайды.

Одан кейін жеңімпаз үміткерге лауазымға тағайындау туралы ұсыныс жасалады. Егер үміткер келісім берсе, тиісті құқықтық акт (бұйрық немесе өкім) шығарылады.

Сонымен қатар, кейбір лауазымдар үшін сынақ мерзімі белгіленуі мүмкін. Бұл кезеңде қызметкердің кәсіби біліктілігі мен жұмысқа бейімділігі бағаланады.

Лауазымға тағайындау үдерісінде де ашықтық пен заңдылық қағидаттары сақталады.

Мақсат: Мемлекеттік қызметке жұмысқа орналасу тәртібін, іріктеу кезеңдерін және қойылатын талаптарды талдау арқылы мемлекеттік қызметкерлерді қабылдау үдерісінің ерекшеліктерін анықтау.

Мектепке дейінгі білім беру ұйымдарына балаларды қабылдау электрондық кезек жүйесі арқылы жүзеге асырылады. Барлық өтініштер автоматты түрде тіркеліп, кезек қозғалысының ашықтығы қамтамасыз етіледі. Заңсыз кезекке қою, жалған тіркеу, деректерді өзгерту немесе негізсіз басымдық беру фактілері анықталған жағдайда ішкі мониторинг пен жүйелік тексеру жүргізіледі. Бұзушылықтар расталған жағдайда заңсыз енгізілген мәліметтер жойылып, кезек қайта қаралады. Сонымен қатар жауапты тұлғаларға қолданыстағы заңнама талаптарына сәйкес тәртіптік шаралар қолданылады.

Мақсат:  Мектепке дейінгі білім беру ұйымдарына (балабақшаларға) балаларды тіркеу және орын бөлу процесінің заңдылығын, ашықтығын қамтамасыз ету, сондай-ақ заңсыз тіркеу фактілерінің алдын алу шараларын түсіндіру.

Мектепке дейінгі ұйымдардағы орын тапшылығын азайту және жою жергілікті атқарушы органдардың жоспарлы жұмысы арқылы жүзеге асырылады.

Негізгі тетіктер:

жаңа мемлекеттік балабақшалар салу және іске қосу;

қолданыстағы балабақшалардың қуатын (орын санын) арттыру;

жеке меншік мектепке дейінгі ұйымдармен әріптестік орнату және оларды мемлекеттік білім беру тапсырысына қосу;

ваучерлік қаржыландыру және «баланы балабақшаға кезек арқылы орналастыру» жүйесін дамыту;

бос орындарды автоматтандырылған жүйе арқылы әділ бөлу.

Бұл шаралар балаларды мектепке дейінгі тәрбиемен қамтуды арттыруға және кезектілікті қысқартуға бағытталған.

Мақсат: Мектепке дейінгі ұйымдардағы мемлекеттік тапсырыс шеңберінде орын тапшылығын азайту және жою тетіктерін, қаржыландыру мен инфрақұрылымды дамыту шараларын түсіндіру

Ерекше білім беру қажеттілігі бар балаларды мектепке дейінгі ұйымдарға қабылдау Қазақстан Республикасының мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту саласындағы заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады. Қабылдау үшін ата-ана немесе заңды өкіл балабақшаға өтініш береді және баланың туу туралы куәлігін, денсаулық жағдайы туралы медициналық анықтамаларды, егу паспортын ұсынады. Қажет болған жағдайда психологиялық-медициналық-педагогикалық консультацияның (ПМПК) қорытындысы қоса беріледі. ПМПК ұсынымына сәйкес бала арнайы топқа немесе инклюзивті топқа орналастырылуы мүмкін. Мектепке дейінгі ұйым ерекше білім беру қажеттілігі бар баланың қауіпсіздігіне, тәрбиесіне, дамуына және білім алуына қолайлы жағдай жасауға міндетті.

Мақсат: Ерекше білім беру қажеттілігі бар балаларды балабақшаға қабылдау тәртібін түсіндіру.