Жиі қойылатын сұрақтар
Жеке тұрғын үй құрылысы үшін жер учаскесін алу үшін Қазақстан Республикасының азаматтары Қазақтан Республикасы Жер кодексінің 44-1 – бабына сәйкес елді мекен шегінде объект салу үшін жер учаскелерін жеке немесе заңды тұлғалардың өтініші бойынша жергілікті атқарушы орган және оның сәулет және қала құрылысы саласындағы құрылымдық бөлімшесі береді.«Жер қатынастары саласында мемлекеттік қызметтер көрсету жөніндегі қағидаларды бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2020 жылғы 1 қазандағы № 301 бұйрығымен бекітілген «Елді мекен шегінде объект салу үшін жер учаскесін беру» мемлекеттік қызмет көрсету қағидаларына сәйкес сұралып отырған жер учаскесі орналасқан жергілікті атқарушы органға жазбаша өтінішпен жүгінці қажет.Сәулет және қала құрылысы қызметі мен жер комиссиясының оң қорытындысы негізінде ауылдық округ немесе қала әкімі өз шешімімен нақты жер учаскесіне құқық береді.
Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 48 - бабының талаптарына сәйкес мемлекеттік меншіктегі және жер пайдалануға берілмеген жер учаскелерін немесе жер учаскелерінің жалдау құқығын беруді ауданның немесе қаланың жергілікті атқарушы органдары өз құзыреті шегінде сауда-саттықта (конкурстарда, аукциондарда) жүзеге асырады. Мемлекеттік меншіктегі және жер пайдалануға берілмеген жер учаскелерін шаруа немесе фермер қожалығын, ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу үшін беру осы Кодекстің 43-1 бабында белгіленген тәртіппен конкурс негізінде жүзеге асырылады.Жер учаскесін немесе жер учаскесін жалдау құқығын сатушы ретінде жергілікті атқарушы орган өкілдік етеді. Жергілікті атқарушы орган жер учаскелерінің тізбесін дайындайды және хабарландыруды қалыптастырады.Жергілікті атқарушы органдар шаруа немесе фермер қожалығын, ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу үшін уақытша өтеулі жер пайдалану (жалға алу) құқығын беру жөніндегі конкурсты өткізу туралы хабарламаны тиісті әкімшілік-аумақтық бірлік аумағында таралатын мерзімді баспасөз басылымдарында, сондай-ақ жергілікті атқарушы органның интернет-ресурсында жариялауды жүзеге асырады.Жоғарыда аталған жер заңнамалары талаптарына сәйкес, бұқаралық ақпарат құралдарында конкурсқа шығарылатын ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелерінің тізбесі жарияланған күннен бастап, Қазақстан Республикасының азаматтары конкурсқа қатысу үшін өтінім берулеріне болады.Ауыл шаруашылығы мақсатына арналған жер учаскелері жергілікті атқарушы органдармен ұйымдастырылған конкурстар негізінде беріледі.
Жеке немесе мемлекеттік емес заңды тұлға бұған дейін оған жер пайдалануға берілген жер учаскесін сатып алу ниетін білдірген кезде, бұл тұлға аудандық маңызы бар қаланың, кенттің, ауылдың, ауылдық округтің әкіміне өтініш береді.Жер учаскесінің орналасқан жері бойынша уәкілетті орган кадастрлық құжаттама бойынша жер учаскесін сәйкестендіреді, жер учаскесінің кадастрлық құнын (бағасын) бекітеді және 2021 жылға дейін мораторий жарияланған ауыл шаруашылық мақсатындағы жерлерді қоспағанда, жер учаскесіне жеке меншік құқығын беру туралы шешімнің жобасын дайындайды.
Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 92 бабына сәйкес – жер учаскесін игерудің мерзімі мен жағдайларын жергілікті атқарушы органдармен осы аумақта жерді аймақтарға бөлуге және қала құрылысы регламенттеріне сәйкес белгіленген берілетін жер учаскесінің нысаналы мақсаты мен жердің құқықтық режиміне қарай айқындалады.Егер құрылысқа арналған жер учаскесi оны беру туралы шешім қабылданған күннен бастап үш жыл (егер жобалау-сметалық құжаттамада анағұрлым ұзақ мерзім көзделмесе) ішінде мақсаты бойынша пайдаланылмаған жағдайда, онда Қазақстан Республикасы азаматтарының жеке тұрғын үй құрылысына арналған жеке меншігіндегі жер учаскесін қоспағанда, мұндай жер учаскесi осы Кодекстiң 94-бабында көзделген тәртiппен мәжбүрлеп алып қоюға жатады.
ҚР Жер кодексінің 37-бабына сәйкес - Егер Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде немесе шартта өзгеше белгiленбесе, өз мiндеттерiн тиiсiнше орындаған уақытша өтеулi жер пайдаланушы (жалға алушы) шарт мерзiмi аяқталғаннан кейiн, басқа тең жағдайларда, жаңа мерзiмге шарт жасасуға басқа тұлғалар алдында басым құқығы болады.Жалға алушы осындай шарт жасасу ниетi туралы жалға берушiнi шартта көрсетiлген мерзiмде, егер шартта мұндай мерзiм көрсетілмесе, шарттың қолданылу мерзiмi аяқталғанға дейiн үш ай мерзiмде жазбаша хабардар етуге мiндеттi.
Аймақтарға бөлу дегеніміз-жер аумағын олардың мақсаты мен пайдалану режимін белгілеу арқылы анықтау. Аймақтарға бөлуді белгілі бір деңгейде ұйымдастыруды тиісті атқарушы органдар жүзеге асырады, аймақтарға бөлу жобаларын өкілді органдар бекітеді. Аймақтарға бөлу кезінде айқындалған және жоғарыда көрсетілген тәртіппен бекітілген аумақты пайдаланудың нысаналы режимі жер құқығы қатынастары субъектілері үшін міндетті болып табылады. Бұл жұмыс жергілікті бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылады (8-бап).
ҚР жер қоры нысаналы мақсатына сәйкес санаттарға бөлінеді (ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер, елді мекендер, өнеркәсіп және т.б.) және олар үшін белгіленген нысаналы мақсатына сәйкес пайдаланылады.Жерді санаттарға жатқызуды, сондай-ақ нысаналы мақсатының өзгеруіне байланысты жерді бір санаттан екінші санатқа ауыстыруды мемлекеттік органдар өз құзыреті шегінде жүргізеді (1.2-бап).
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2020 жылғы 1 қазандағы № 301 бұйрығымен бекітілген «жер учаскесінің нысаналы мақсатын өзгертуге шешім беру» қағидаларының қабылдануына байланысты, жер учаскесінің нысаналы мақсатын өзгерту үшін: электрондық үкімет порталына өтініш беру қажет. Мемлекеттік қызметті алу жеке және заңды тұлғаларға электрондық үкімет порталы арқылы көрсетіледі. Өтініште жер учаскесінің нысаналы мақсатын өзгерту себебін көрсете отырып, сұралып отырған нысаналы мақсатын (сіз учаскені не үшін пайдаланғыңыз келетінін) көрсету және учаскені сәйкестендіру үшін қажетті алаңдарды толтыру қажет.
Геоақпараттық порталды пайдалану азаматтарға жер, қала құрылысы және өзге де ақпаратқа ашық қол жеткізуге, сондай-ақ мемлекеттік көрсетілетін қызметтерді электрондық форматта алуға мүмкіндік береді. Геопортал сондай-ақ жерге орналастыру, қала құрылысын жоспарлау, басқарушылық шешімдер қабылдау және Мемлекеттік қызметтерді барынша қысқа мерзімде сапалы көрсету үшін мемлекеттік органдар үшін құрал болып табылады.Жүйенің басты артықшылығыавтоматты түрде жаңартылатын толық және тиісті ақпараттың болуы.
Жер учаскесінің нысаналы мақсатын өзгерту тәртібі Жер кодексінің 49-1-бабымен реттелген.Жер учаскесінің нысаналы мақсатын өзгертуге мүдделі жеке және заңды тұлғалар жер учаскесі орналасқан жер бойынша жергілікті атқарушы органға Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес «электрондық үкімет» веб-порталы немесе Мемлекеттік корпорация арқылы өтініш береді.Комиссия нысаналы мақсатын өзгерту мүмкіндігін қарастырады.Жер учаскесінің нысаналы мақсатын өзгерту туралы шешім жер комиссияның қорытындысы негізінде қабылданады.