Жиі қойылатын сұрақтар

Қазақстан Республикасында қолданыстағы санитариялық қағидалар мен гигиеналық нормативтерге сәйкес тұрғын үй-жайларда азаматтардың денсаулығын сақтау мен жайлы тұру жағдайларын қамтамасыз етуге бағытталған белгіленген температуралық режим сақталуға тиіс.

Атап айтқанда, тұрғын бөлмелердегі ауаның температурасы +18 °C-тан төмен болмауы қажет. Сыртқы қоршау құрылымдарымен тікелей жанасуына байланысты жылу жоғалтуы жоғары болып келетін бұрыштағы бөлмелер үшін ең төменгі температураның жоғарылатылған нормативі белгіленген — +20 °C-тан төмен емес.

Аталған температуралық нормативтердің сақталуы жылумен жабдықтау қызметтерін көрсететін және тұрғын үй қорын басқаруды жүзеге асыратын ұйымдар үшін міндетті болып табылады. Температураның нормативтік параметрлерінің сақталмауы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жауапкершілікке әкеп соғады және тұтынушылардың төлемді қайта есептеу және анықталған бұзушылықтарды жою туралы талаптармен жүгінуіне негіз бола алады.

 

Мақсаты: тұрғын үй-жайларда белгіленген температуралық режимді сақтау арқылы азаматтардың денсаулығын қорғау және жайлы өмір сүру жағдайларын қамтамасыз ету.

Тұтынушы электр энергиясын беру тоқтатылған жағдайда және электрмен жабдықтау параметрлерінің өзге де бұзушылықтары кезінде электр энергиясы үшін төлемді қайта есептеуге құқылы.

Қазақстан Республикасының «Электр энергетикасы туралы» Заңының 24-бабына сәйкес, электрмен жабдықтаудың сапасы мен сенімділігі көрсеткіштері бұзылған жағдайда, оның ішінде электр энергиясын берудегі негізсіз үзілістер, кернеу мен жиіліктің белгіленген параметрлерінен ауытқулар орын алған кезде, тұтынушы көрсетілген қызметтер үшін төлемді қайта есептеуді талап етуге құқылы. Қайта есептеу Қазақстан Республикасының заңнамасында және электрмен жабдықтау шартында көзделген тәртіппен және шарттарда жүзеге асырылады.

Сонымен қатар, сапасыз немесе сенімсіз электрмен жабдықтау салдарынан тұтынушының мүлкіне немесе жабдықтарына залал келтірілген жағдайда, тұтынушы заңда белгіленген тәртіппен келтірілген залалды өтеуді талап етуге құқылы. Мұндай бұзушылықтар үшін жауапкершілікті өздерінің жауапкершілік аймағы шегінде электрмен жабдықтаушы және (немесе) электр желілік ұйымдар көтереді.

 

Мақсаты: электрмен жабдықтау сапасы мен сенімділігі бұзылған жағдайда тұтынушылардың құқықтарын қорғау, төлемді қайта есептеуді және келтірілген залалды өтеуді қамтамасыз ету арқылы электрмен жабдықтаушы және электр желілік ұйымдардың жауапкершілігін арттыру.

Қазақстан Республикасының «Табиғи монополиялар туралы» Заңының 7-бабына сәйкес, электр энергиясын беру және тарату жөніндегі қызметтер табиғи монополиялар саласына жатады және міндетті түрде мемлекеттік реттеуге жатады. Тарифтерді белгілеу, бекіту және олардың орындалуын бақылау тұтынушылардың мүдделерін қорғау, тарифтердің экономикалық тұрғыдан негізделген деңгейін қамтамасыз ету, сондай-ақ электр желілік инфрақұрылымның сенімді әрі тұрақты жұмыс істеуіне жағдай жасау мақсатында уәкілетті мемлекеттік орган арқылы жүзеге асырылады.

Тарифтерді мемлекеттік реттеу қызметтер құнының негізсіз өсуіне жол бермеуге, тариф қалыптастырудың ашықтығын қамтамасыз етуге, сондай-ақ табиғи монополия субъектілерін электр желілерін жаңғыртуға және дамытуға, негізгі қорлардың тозуын төмендетуге әрі көрсетілетін қызметтердің сапасын арттыруға ынталандыруға бағытталған.

 

Мақсаты: электр энергиясын беру және тарату қызметтеріне тарифтерді мемлекеттік реттеу арқылы тұтынушылардың мүдделерін қорғау, тарифтердің экономикалық негізділігін қамтамасыз.

Қазақстан Республикасының «Электр энергетикасы туралы» Заңының 15-бабына сәйкес, электрмен жабдықтаушы және электр желілік ұйымдарға электр энергетикалық жүйенің орнықты жұмыс істеуін қамтамасыз ету жөнінде міндеттер жүктеледі. Атап айтқанда, көрсетілген ұйымдар тұтынушыларды сенімді әрі үздіксіз электрмен жабдықтауды қамтамасыз етуге, электр энергиясын берудегі негізсіз үзілістерге жол бермеуге және авариялық жағдайлардың туындау тәуекелдерін барынша азайтуға міндетті.

Сонымен қатар, электрмен жабдықтаушы және электр желілік ұйымдар қолданыстағы мемлекеттік стандарттар мен нормативтік-техникалық құжаттарда айқындалған кернеу, жиілік және өзге де техникалық сипаттамаларды қоса алғанда, электр энергиясы сапасының белгіленген нормативтік көрсеткіштерін сақтауға міндетті. Аталған талаптардың сақталмауы тұтынушылардың электр жабдықтарының қалыпты жұмыс істеуінің бұзылуына, сондай-ақ жалпы энергетикалық қауіпсіздік деңгейінің төмендеуіне әкеп соғуы мүмкін

 

Мақсаты: Тұтынушыларды сенімді, үздіксіз әрі сапалы электр энергиясымен қамтамасыз ету мақсатында энергиямен жабдықтаушы және электр желілік ұйымдарға электр энергиясы сапасының нормативтерін сақтау ету жөнінде міндеттер жүктеу.

Егер үйдегі техника электр тогы күрт көтеріліп кеткеннен кейін бұзылып қалса, мынадай қадамдарды орындау керек:

1.Құрылғыны тексеру. Алдымен қай техника істен ш ыққанын және оның шынымен де токтың кенеттен көтерілгенінен бұзылғанын анықтап алыңыз.

2.Электр жеткізуші компанияға хабарласу. Егер себеп шынымен токтың секіруі болса, жарық беретін компанияға арыз жазу керек. Олар сол күні электр қуатының сапасында ақау болған-болмағанын тексеріп, арнайы акт береді.

3.Желіні тексеру. Компания өз желісін қарап, токтың көтерілуі немесе басқа ақаулар болғанын анықтайды. Егер расында да секіру болғаны дәлелденсе, олар себебін түсіндіруі тиіс.

4. Жауапкершілік Қазақстан заңдарына сәйкес, егер токтың секіруі жарық беретін компанияның кінәсінен болса, онда олар бұзылған техника үшін өтемақы төлеуге міндетті. Яғни, сіз залалды өтеуді талап ете аласыз.

5.Алдын алу. Болашақта мұндай жағдай қайталанбауы үшін, кернеуден қорғайтын құрылғылар (стабилизатор, қорғаушы реле) орнату ұсынылады. Бұл техникаңызды қорғауға көмектеседі.

Егер шынында да ақау электр компаниясының кінәсінен болса, олар сіздің шығыныңызды өтеуі керек. Ал егер келіспесе, сотқа жүгінуге құқығыңыз бар.

Жауапкершілік: Заңнамаға сәйкес Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 9 шілдедегі N 588 Заңы, тұрмыстық техниканың бұзылуына электр энергиясын жеткізуші ұйым жауапты болуы мүмкін, егер токтың секіруі олардың кінәсінен болғаны дәлелденсе. Мысалы, желідегі құрылғылардың ақаулығы немесе басқа техникалық мәселелер салдарынан. Бұл жағдайда тұтынушы залалдың орнын толтыруды талап ете алады.

 

Мақсаты: токтың кенет көтерілісінен тұтынушылардың техникасының зақымдануы жағдайында құқықтарын қорғау.

Орталықтандырылған сумен жабдықтау және кәріз (су бұру) қызметтеріне шарт жасау – міндетті.

Бұл талап Қазақстан Республикасының азаматтық және салалық заңнамаларымен бекітілген.

Неге шарт жасау міндетті?

Орталықтандырылған су және кәріз қызметтері табиғи монополия саласына жатады. Сондықтан:

Қызмет көрсетуші ұйым тұтынушымен шарт жасасуға міндетті

Тұтынушы қызметті ресми шарт негізінде ғана пайдалана алады

Қызмет көрсету заңды түрде тек шарт арқылы жүзеге асырылады.

Қандай заңдармен реттеледі?

Бұл мәселе келесі нормативтік актілермен реттеледі:

Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі әзірлейтін су саласына қатысты нормативтік актілер

«Табиғи монополиялар туралы» ҚР Заңы

Азаматтық кодекс

Коммуналдық қызметтер көрсету қағидалары

Сумен жабдықтау және су бұру қызметтері табиғи монополия болып есептеледі, сондықтан тарифтері мемлекет тарапынан реттеледі.

Шарт жасалады:

Жеке тұлғамен (пәтер, жеке тұрғын үй иесі)

Заңды тұлғамен (кәсіпорындар, ұйымдар)

Көпқабатты үйлерде:

Шарт ПИК/МИБ/басқарушы компания арқылы

  немесе

Тікелей әр пәтер иесімен жасалуы мүмкін (өңірге байланысты)

Егер шарт жасалмаса:

Қызмет заңсыз пайдалану болып есептелуі мүмкін Айыппұл салынуы мүмкін

Су беру тоқтатылуы мүмкін

Қайта есептеу жүргізіледі

Шартта міндетті түрде:

Қызмет түрі (су беру, су бұру)

Тариф

Есеп айырысу тәртібі

Тараптардың құқықтары мен міндеттері

Жауапкершілік шаралары көрсетіледі.

Орталықтандырылған сумен жабдықтау және кәріз қызметтеріне шарт жасау – міндетті.

Бұл – заң талабы.

Қызмет тек ресми шарт негізінде көрсетіледі.

Тарифтер мемлекет тарапынан реттеледі.

 

Мақсаты: Орталықтандырылған сумен жабдықтау және кәріз қызметтеріне шарт жасаудың міндетті екенін түсіндіру.

1. Уәкілетті орган тауарлық, сұйытылған мұнай газын және сұйытылған табиғи газды өндіру, тасымалдау (тасымалдау), сақтау, тиеп-жөнелту және өткізу мониторингін жүзеге асырады, ол мыналарды қамтиды:

1) тауарлық, сұйытылған мұнай газын және сұйытылған табиғи газды өндіру көлемдерінің мониторингі;

2) тауарлық, сұйытылған мұнай газын және сұйытылған табиғи газды тасымалдау (тасымалдау) және сақтау көлемдерінің мониторингі;

3) тауарлық, сұйытылған мұнай газын және сұйытылған табиғи газды өткізу, оның ішінде Қазақстан Республикасының аумағынан тысқары жерлерге әкету және Қазақстан Республикасының аумағына әкелу көлемдерінің мониторингі;

4) көтерме және бөлшек сауда мониторингі

 

Мақсаты: Уәкілетті органның тауарлық, сұйытылған мұнай және сұйытылған табиғи газды өндіру, тасымалдау, сақтау және өткізу салаларындағы мониторинг жүргізу өкілеттігін түсіндіру.

Газды бөлшек саудада өткізу – бұл табиғи газды немесе сұйытылған газды (мысалы, пропан-бутан) соңғы тұтынушыларға аз көлемде, жеке пайдалану үшін сату қызметі. Яғни, газды ірі көтерме сатып алушыларға емес, халыққа, шағын кәсіпорындарға немесе ұйымдарға тікелей жеткізу.

Төменде толық түсіндірме берілген:

1. Бөлшек сауда дегеніміз не?

Бөлшек сауда – тауарды соңғы тұтынушыға жеке тұтыну мақсатында сату.

Газ саласында бұл – тұрғын үйлерге, пәтерлерге, шағын дүкендерге, дәмханаларға және басқа да шағын нысандарға газ жеткізу.

2. Газдың қандай түрлері бөлшек саудада сатылады?

1) Табиғи газ

Құбыр арқылы жеткізіледі

Үйді жылытуға

Тамақ пісіруге

Ыстық су алуға қолданылады

2) Сұйытылған мұнай газы (СМГ) – пропан-бутан

Газ баллондарында сатылады

Автогаз құю станцияларында сатылады

Газ сақтайтын шағын резервуарлар арқылы беріледі

3. Газды бөлшек саудада өткізу қалай жүзеге асады?

Газды бөлшек саудада өткізу келесі жолдармен іске асады:

1) Құбыр арқылы жеткізу

Газ компаниясы тұтынушымен келісімшарт жасайды және ай сайын есептегіш (счетчик) бойынша төлем алынады.

2) Газ баллондарын сату

Дүкендер немесе арнайы газ пункттері арқылы газ толтырылған баллондар сатылады.

3) Автогаз құю станциялары

Көліктерге арналған сұйытылған газ бөлшек бағамен сатылады.

 

 

Мақсаты: Газды бөлшек саудада өткізудің мәнін, түрлерін және жүзеге асырылу тәртібін түсіндіру.

Жеткізуші адамдардың өмірі мен денсаулығына, қоршаған ортаға немесе сумен жабдықтау және су бұру жүйелерінің қауіпсіз жұмысына қауіп төнген жағдайда, сумен жабдықтау және (немесе) су бұру қызметтерін алдын ала ескертусіз тоқтата алады.

Мұндай жағдайларға, соның ішінде, мыналар жатады:

сумен жабдықтау және су бұру жүйелеріндегі апаттар;

өрт сөндіру кезінде судың берілуін арттыру қажеттілігі;

ауыз судың санитариялық талаптарға сәйкес келмеуі;

желілерге өз бетінше қосылу;

кәрізге тыйым салынған заттар мен қалдықтарды ағызу.

Аталған жағдайларда қызметті тоқтату заңды болып табылады және қолданыстағы заңнама шеңберінде жүзеге асырылады.

 

Мақсаты: Адамдардың өмірі мен денсаулығына, қоршаған ортаға немесе жүйелердің қауіпсіз жұмысына қауіп төнген жағдайда жеткізушінің қызметті алдын ала ескертусіз тоқтатуға құқылы екенін түсіндіру.