Жиі қойылатын сұрақтар

Нормативтік негіз (НҚА)

Тұқым шаруашылығын дамыту, пестицидтер, биоагенттер және тыңайтқыштар құны бойынша субсидиялар Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2020 жылғы 30 наурыздағы №107 бұйрығымен бекітілген Өсімдік шаруашылығы өнімінің шығымдылығын және сапасын арттыруды субсидиялау қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады.

Осы ережелермен реттеледі: өтінімдерді беру тәртібі, құжаттар тізімі, субсидияларды алу мерзімдері мен шарттары.

Субсидиялар қандай шығындарды өтейді

Субсидиялар ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің келесі шығындарының бір бөлігін өтеуге бағытталған:

- ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдарын (элита және репродукциялық) сатып алу;

- минералдық тыңайтқыштарды сатып алу (органикалық тыңайтқыштар субсидияланбайды);

- пестицидтер мен биоагенттерді (энтомофагтарды) сатып алу — егер егістікте зиянкестердің экономикалық зияндылық шегінен артуы расталса.

Өтінім қандай электрондық сервис арқылы беріледі

Барлық өтінімдер тек онлайн түрде ГИСС – gosagro.kz порталы арқылы қабылданады.

Жүйе құжаттарды автоматты түрде қабылдап, жергілікті атқарушы органға жолдайды.

Өтінім беру мерзімдері

Өтінімдер қабылдау кезеңі — ағымдағы жылдың 1 ақпанынан 1 желтоқсанына дейін. Тұқымдарды сатып алуға қатысты — ағымдағы жылы және өткен жылдың IV тоқсанында сатып алынған тұқымдар бойынша, жер учаскесі орналасқан жердегі органға өткізіледі.

Онлайн өтінім беру тәртібі

1-қадам.

ГИСС жүйесінде тіркелу (gosagro.kz)

Ауыл шаруашылығы тауарын өндіруші жеке кабинет ашады және ЭЦҚ арқылы кіреді.

2-қадам.

Құжаттарды тіркеу

Жүйеге № 107 Қағидаларда белгіленген құжаттар жүктеледі:

- тұқым, тыңайтқыш, пестицид сатып алуға арналған келісімшарттар;

- шот-фактуралар;

- накладнойлар;

- қабылдау-тапсыру актілері;

- төлем құжаттары;

- зияндылық табалдырығынан асқанын растайтын құжаттар (пестицидтер мен биоагенттер үшін).

3-қадам. Электронды өтінімді толтыру

Өтінімде төмендегі мәліметтер көрсетіледі:

- сатып алынған өнім көлемі;

- өнім түрлері;

- шығындар сомасы;

- шаруашылықтың реквизиттері.

4-қадам. Өтінімге ЭЦҚ қойып жіберу

Өтінім ЭЦҚ арқылы расталған соң, ол жүйеде «Қарауда» статусымен тіркеледі.

5-қадам. Өтінімді қарау

Ауыл шаруашылығы басқармасы 1 жұмыс күні ішінде өтінімді қабылдағанын растайды немесе уәжді бас тарту береді.

Нәтижесі өтінім берушінің жеке кабинетіне жіберіледі.

Мысал:

Фермер жаздық бидай тұқымы мен тыңайтқыш сатып алды. Портал арқылы gosagro.kz ол өтінім жасайды, шарттарды, жүкқұжаттар мен төлем құжаттарын тіркейді, электрондық нысанды толтырады және өтінімге ЭЦҚ-мен қол қояды және оны көрсетілетін қызметті берушінің мекен-жайына жібереді. 1 жұмыс күні ішінде жеке кабинетте өтінімді растау туралы хабарлама немесе себептері көрсетілген тарту пайда болады.

Нормативтік негіз:

Қазақстан Республикасының «Ветеринария туралы» заңының 32-бабы, 1-тармағына сәйкес барлық ауыл шаруашылық малдары міндетті идентификацияға жатады. Идентификация Министрлік белгілеген тәртіппен жүргізіледі.

Қай малдар ауыл шаруашылыққа жатады?

Ауыл шаруашылық малын идентификациялау ережелеріне (Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 30 қаңтардағы №7-1/68 бұйрығы) сәйкес, міндетті идентификацияға мыналар жатады:

- Ірі қара мал (қой, сиыр, бұқа, теленоктар);

- Ұсақ қара мал (қой, ешкі);

- Аттар және басқа біртұяқтылар;

- Түйелер;

- Шошқалар;

- Маралдар, бұғы, бізондар, ауыл шаруашылық өндірісінде қолданылатын;

- Барлық түрдегі племелік малдар.

Бұл мал түрлері иеліктің формасына және пайдалану мақсатына қарамастан идентификация объектісі болып табылады (жеке қосалқы шаруашылық, фермерлік шаруашылық, ауыл шаруашылық кәсіпорындар).

Үй жануарлары (жеке):

Иттер мен мысықтар ауыл шаруашылық малдарына жатпайды, сондықтан «Ветеринария туралы» заң шеңберінде міндетті идентификацияға кірмейді.

Міндетті идентификация не үшін жүргізіледі?

- Малдың шығу тегін қадағалау;

- Қозғалысын бақылау;

- Аурулардан қорғау;

- Мал басын есепке алу;

- Ветеринарлық қадағалау және профилактика жүргізу.

Мысал:

Фермада бірнеше қозы туылды. Заңнамаға сәйкес иесі:

-  Әр малға жеке білезік тағады;

- Деректерді мемлекеттік идентификация базасына енгізеді;

- Ветеринарлық төлқұжат алады.

Идентификациясыз малдарды қозғауға, сатуға немесе племелік мақсатта пайдалануға болмайды.

Ветеринариялық паспорт деген не?

Қазақстан Республикасының «Ветеринария туралы» заңының 1-бабы 10) тармақшасына сәйкес, ветеринариялық паспорт — уәкілетті органмен белгіленген нысан бойынша электрондық түрде берілетін құжат. Паспортта мына деректер қамтылады:

- жануар иесі туралы ақпарат;

- жануардың түрі, жынысы, жүнінің түсі;

- туған күні;

- жануардың жеке нөмірі.

Паспорт ауыл шаруашылығы жануарларын есепке алу және олардың идентификациясын растау үшін қолданылады.

 Ветеринариялық паспортты кім береді?

Ауыл шаруашылығы жануарларын идентификациялау қағидаларының (АШМ-нің                     № 7-1/68 бұйрығы) 3-тарауына сәйкес: ветеринариялық паспорттарды беру мемлекеттік қызметін жергілікті атқарушы органдар құрған ветеринариялық ұйымдар көрсетеді.

 Өтініш беру тәртібі

Өтінішті беруге болады:

- ветеринариялық ұйымға тікелей;

- электрондық үкімет порталы eGov.kz арқылы.

Портал арқылы жүгінген кезде:

- өтініш беруші электрондық нысанды толтырады;

- жануар туралы деректер ИСЖ (ауыл шаруашылығы жануарларын идентификациялау жүйесі) базасынан автоматты түрде алынады;

- өтініш ЭЦҚ арқылы расталады.

Өтінішті қарау тәртібі

Ветеринариялық ұйым қызметкері:

- өтінішті түскен күні тіркейді;

- оны басшыға жолдайды;

- басшы жауапты қызметкерді тағайындайды.

Жауапты қызметкер 1 жұмыс күні ішінде:

- деректердің толықтығын тексереді;

- жануардың жеке нөмірін база деректерімен салыстырады.

Бас тарту негіздері

Мыналар бас тартуға себеп болуы мүмкін:

- деректердің толық болмауы;

- құжаттардың Перечень талаптарына (Қағидалардың 6-1-қосымшасы) сәйкес келмеуі;

- жеке нөмірдің болмауы немесе қате енгізілуі.

Бас тарту 6-2-қосымша нысаны бойынша ресімделеді.

Ветеринариялық паспортты ресімдеу

Өтініш талаптарға сай болған жағдайда:

- паспорт бекітілген нысан бойынша (2-қосымша) электрондық түрде ресімделеді;

- ветеринариялық ұйымның ЭЦҚ-мен куәландырылады;

- деректер ИСЖ базасына енгізіледі.

Берудің тәртібі:

- жеке жүгінгенде — басылған нұсқасы беріледі;

- портал арқылы — құжат өтініш берушінің «жеке кабинетіне» жіберіледі.

Ерекше жағдайлар

Иесінің таңдауы бойынша топтық паспорт ресімделуі мүмкін:

- ұсақ мал отарына (ҰМО);

- шошқаларға.

Мысал

Шаруа қожалығында құлынға паспорт алу қажет. Иесі eGov порталы арқылы өтініш береді. Жүйе құлынға орнатылған чип нөмірін ИСЖ базасынан автоматты түрде табады. Ветеринариялық ұйым деректерді тексеріп, электрондық ветеринариялық паспортты ресімдейді. Құжат иесінің «жеке кабинетіне» жіберіледі.

Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 30 қаңтардағы №7-1/68 бұйрығымен бекітілген «Ауыл шаруашылық малын идентификациялау ережелері» бойынша идентификация — заңмен белгіленген есепке алу рәсімі, оған кіреді:

- әр малға арнайы құралдарды (білезік, чип, таңба және т.б.) пайдалана отырып жеке нөмір беру;

- мал туралы ақпаратты мемлекеттік деректер базасына енгізу;

- ветеринарлық төлқұжат рәсімдеу.

1) Жеке нөмір беру

Идентификациялау тәсілі мал түріне байланысты болады. Ережелер:

Білезік тағу

Қолданылады:

- Ірі қара мал (ІКС);

- Ұсақ қара мал (ҰҚС);

- Түйелер;

- Маралдар;

- Шошқалар мен өндірістік бағынышты шошқалар.

Мысал: Фермадағы жаңа телеге жеке нөмір беріліп, пластикалық білезік іріктеледі.

2) Таңба қою немесе чиптеу (аттар мен біртұяқтыларға)

- Таңба қою — 4 айдан бастап;

- Чиптеу — туғаннан кейін 7 күннен бастап мүмкін.

Мысал: Жеребеге электронды чип орнатылады, ол сканер арқылы оқылады.

3) Татуировка

9 айға дейін сатылатын шошқаларға қолданылады.

4) Электрондық идентификация

Маралдар мен бізондарға, ауыл шаруашылық өндірісінде қолданылатындарға.

2. Деректерді мемлекеттік базаға енгізу

Барлық ақпарат (түрі, жасы, жынысы, жеке нөмір, иесі және т.б.) Ауыл шаруашылық малын идентификациялау деректер базасына енгізіледі.

Деректер базасын құру және жүргізу 2010 жылғы 2 маусымдағы №367 бұйрықпен бекітілген «Деректер базасын құру және жүргізу ережелерімен» реттеледі.

3. Ветеринарлық төлқұжат беру

Ақпарат енгізілгеннен кейін мал иесіне ветеринарлық төлқұжат беріледі — малдың идентификацияланғанын растайтын ресми құжат.

Мысал: Фермада жаңа телі туылды. Ережелерге сәйкес, телеге жеке нөмір беріледі (білезік тағу арқылы), деректер базаға енгізіледі, содан кейін иесіне бекітілген үлгідегі ветеринарлық төлқұжат беріледі.

Толық жауап

Өтініш қайда тапсырылады:

Шығыс Қазақстан облысының Кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасына.

Мекенжайы: Өскемен қаласы, М. Горький көшесі, 40.

Өтініш беру тәсілдері:

- жеке өзі немесе өкілі арқылы;

- пошта байланысы арқылы;

- электронды түрде e-Otinish порталы арқылы.

Өтініште міндетті түрде көрсетілуге тиіс мәліметтер:

- өтініш берушінің аты-жөні / заңды тұлғаның атауы, байланыс деректері;

- жер учаскесінің координаттары (WGS-84 жүйесінде);

- орналасқан жері (ауданы, бағдарлық нүктелері);

- жер учаскесінің алаңы (500 м²-ден 5 гектарға дейін);

- пайдалану мақсаты — кен ізденушілік (старательдік) қызмет жүргізу.

Ұсынылатын қосымша құжат: координаттары көрсетілген жер учаскесінің схемасы.

Өтінішті қарау кезеңдері:

1. Өтінішті тіркеу.

2. Өтініштің Кодекстің 25-бабы, 19-бабының 3-тармағы және 269-бабының талаптарына сәйкестігін тексеру.

3. Мемлекеттік органдармен ведомствоаралық келісімдер жүргізу (қажет болған жағдайда). Шығыс Қазжерқойнауының өңіраралық департаменті, ШҚО экология департаменті, ШҚО жер қатынастары басқармасы.

4. Облыс әкімдігі жер учаскесін қаулымен бекіту немесе заңнама талаптарына сәйкес келмеген жағдайда бас тарту шешімдердің бірін қабылдайды:

Әкімдік қаулысы қабылданғаннан кейін жер учаскесі кен ізденушілік (старательдік) қызметке рұқсат етілген аумақтар тізбесіне енгізілген болып есептеледі.

Нормативтік талаптар

Кодекстің 25-бабы — кен ізденушілікке тыйым салынған аумақтар

Бұл бапта кен ізденушілік қызметке жол берілмейтін аумақтар көрсетілген. Атап айтқанда:

- ерекше қорғалатын табиғи аумақтар (қорықтар, ұлттық парктер және т.б.);

- қорғау аймақтары (тарихи-мәдени мұра объектілері, инженерлік құрылыстар маңы);

- рекреациялық аумақтар (демалыс, курорт, туристік аймақтар);

- санитариялық-қорғау аймақтары;

- заңнамада тыйым салынған өзге де аумақтар.

Егер жер учаскесі осы санаттардың біріне кірсе, онда кен ізденушілік қызметке жол берілмейді.

Кодекстің 269-бабы — жер учаскесінің көлеміне қойылатын талаптар

- ең аз көлемі — 500 м²;

- ең көп көлемі — 5 гектар.

Сонымен қатар жер учаскесінің шекаралары координаттар арқылы нақты белгіленуге және тыйым салынған аумақтармен қабаттаспауы тиіс.

Кодекстің 19-бабының 3-тармағы — жер учаскесінің шекараларын белгілеу тәртібі

Жер қойнауын пайдалану учаскесінің шекаралары:

- нақты әрі дәл белгіленуі;

- координаттармен бекітілуі;

- басқа учаскелермен және шектеу аймақтарымен қиылыспауы тиіс.

Мысал:

Азамат Иванов Шығыс Қазақстан облысының Кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасына келесі мәліметтермен өтініш береді:

- жер учаскесінің координаттарын (мысалы, 49.1234 N, 82.5678 E) және алаңы 3 гектар екенін көрсетеді;

- учаскенің орналасу схемасын және россыпты бағалы металдарды қолмен өндіру жоспарланғаны туралы түсіндірме жазады;

- тексеру нәтижесінде учаскенің ерекше қорғалатын табиғи аумақта орналаспағаны және рұқсат етілген ең жоғары көлемнен аспайтыны анықталады → бұл жағдайда жер учаскесі әкімдік қаулысымен бекітіледі.

C5 визасын және оны ұзартуға өтінішхат алуға кімдер құқылы

C5 «бизнес-иммигрант» визасы — Қазақстанда бизнес ашуды немесе дамытуды жоспарлаған шетел азаматтарына арналған виза.

«Халықтың көші-қоны туралы» ҚР Заңына сәйкес, бизнес-иммигрант:

- кәмелет жасқа толған болуы тиіс;

- елге кірген күннен бастап 2 ай ішінде ЖШС (ТОО) немесе ЖК тіркеуі не қолданыстағы қазақстандық компанияның құрылтайшыларының қатарына кіруі тиіс;

- жарғылық капитал енгізіп, қызметін бастауы қажет.

Осы талаптар орындалғаннан кейін ғана шетелдік кәсіпкер C5 визасын ұзарту үшін әкімдіктен өтінішхат алуға жүгіне алады.

Әкімдік өтінішхатын алу үшін негізгі талаптар

Өтінішхат бастапқы бір реттік C5 визаны көп реттік визаға ұзарту үшін қажет.

Әкімдікке мынадай құжаттар тапсырылады:

1. Облыстың кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасы басшысының атына өтініш.

2. Шетел азаматының паспорты (салыстыру үшін түпнұсқасы).

3. Бастапқы C5 визасының немесе уақытша тұруға рұқсаттың (РВП) көшірмесі.

4. Бизнес-жоспар, оның ішінде:

- қызметтің мақсаттары мен бағыттары,

- жоспарланған инвестициялар,

- даму перспективалары,

- жоспарланған қызметкерлер саны.

5. Қазақстан Республикасында заңды тұлға ретінде тіркелгенін растайтын анықтама.

6. Өкілге сенімхат (егер құжаттарды ҚР азаматы тапсырса).

Әкімдік жобаның шынайылығы мен экономикалық өміршеңдігін бағалайды. Оң шешім қабылданған жағдайда өтініш берушіге көші-қон қызметі үшін өтінішхат беріледі.

Өтінішхат алынғаннан кейін не болады

Одан кейін шетел азаматы ҚР ІІМ көші-қон қызметіне мына құжаттарды тапсырады:

- өтініш-сауалнама;

- паспорт және оның көшірмесі;

- фотосурет;

- әкімдіктің өтінішхаты;

- медициналық сақтандыру;

- соттылығы жоқ екені туралы анықтама (қажет болған жағдайда);

- тұратын мекенжайын растау құжаты.

Құжаттар 15 жұмыс күніне дейін қаралады. Оң шешім қабылданған жағдайда, әдетте 2 жылға дейінгі мерзімге көп реттік C5 визасы беріледі.

Маңызды

Егер бизнес-иммигрант міндеттемелерін орындамаса (компания тіркелмесе, капитал енгізілмесе, қызмет басталмаса), әкімдік бұл туралы көші-қон органдарына хабарлауға құқылы. Бұл визаны ұзартудан бас тартуға немесе елде болу мерзімін қысқартуға негіз болады.

Мысал

Илья — шетел азаматы, 90 күнге бір реттік C5 визасын алып, Қазақстанға кірді.

2 ай ішінде ол:

- ЖШС жауапкершілігі шектеулі серіктестігі (LLP) тіркеді;

- жарғылық капиталды қазақстандық банктегі есепшотқа енгізді;

- бизнес-жоспар дайындады (инвестиция көлемі, даму жоспары, қанша қызметкер алатыны).

Осы құжаттарды Шығыс Қазақстан облысының кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасына тапсырып, C5 визасын ұзарту үшін өтінішхат сұрады. Әкімдік бизнес-жоспарды қарап, оң қорытынды жасап, өтінішхат берді. Сол құжатпен Илья көші-қон қызметіне жүгініп, 10–15 жұмыс күнінен кейін 2 жылға дейінгі мерзімге көп реттік C5 визасын алды.

Назар аударатын жайттар

- Құжаттарды визаның мерзімі аяқталмай тұрып алдын ала тапсыру қажет.

- Компания қызметі нақты болуы тиіс: бухгалтерия, салық, есептілік жүргізілуі керек.

- Әлсіз немесе толық емес бизнес-жоспар әкімдік тарапынан өтінішхат беруден бас тартуға негіз болуы мүмкін.

Пайдалану құқығын алу үшін келесілер қажет.

1. Резервтік балық шаруашылығы су айдындарының тізіміне су айдынын қосу

Уәкілетті орган бассейндік су инспекциясымен келісілгеннен кейін резервтік су айдындарының тізімін қалыптастырады және жариялайды. Пайдалану тек осы тізімдегі су объектілеріне қатысты мүмкін.

2. Су айдынын пайдалану құқығын алу

2.1. Конкурстық тәртіп (негізгі әдіс)

Шаруашылық қызмет құқығын алу үшін:

Өтініш беруші конкурсқа қатысуға құжаттар тапсырады.

 Белгіленген кепілдік жарнасын енгізеді.

Конкурста жеңеді.

Көл-тауар немесе тор қызметін жүзеге асыруға уәкілетті органмен шарт жасасады.

Су қоймасын бекіту мерзімі-10 жылдан 49 жылға дейін, паспорттау негізінде анықталады.

2.2. Конкурссыз ұсыну (ерекше жағдайлар)

Жергілікті маңызы бар су айдындары конкурссыз бекітіледі, егер:

олар толығымен бір меншік иесінің немесе жалға алушының жер учаскелерінде орналасқан;

резервтік су қоймаларының тізіміне енгізілген;

тиісті өтінім берілді.

Егер тоған бірнеше меншік иелерінің учаскелерінде орналасса, қалғандарынан жазбаша бас тарту қажет.

3. Құқық алғаннан кейін міндетті әрекеттер

Аквамәдениет субъектісі:

1 жыл ішінде биологиялық негіздемені әзірлеу және келісу;

келісілгеннен кейін 1 ай ішінде даму жоспары бекітілсін;

биологиялық негіздемеде көзделген аквашаруашылық объектілерін көбейтуге және (немесе) күтіп-ұстауға, өсіруге байланысты қызметті жүзеге асыруға;

аквашаруашылықты су биологиялық ресурстарына және оларды қоршаған ортаға зиян келтіруге жол бермейтін тәсілдермен және әдістермен жүргізуді қамтамасыз етуге;

уәкілетті орган бекіткен қағидаларға сәйкес биологиялық негіздемені әзірлеуді қамтамасыз етуге;

уәкілетті органға әкімшілік деректерді мемлекеттік статистика саласындағы уәкілетті органмен келісу бойынша бекітілген аквашаруашылық саласындағы әкімшілік деректерді жинауға арналған нысандарға сәйкес ұсынуға;

уәкілетті орган бекіткен қағидаларға сәйкес қарсы міндеттемелерді орындау бойынша ақпарат беруге;

су объектілерінде аквашаруашылық объектілерінің бөгде немесе генетикалық модификацияланған түрлерін интродукциялауға жол бермеуге;

ветеринариялық (ветеринариялық-санитариялық) талаптарды, сондай-ақ халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы қағидалар мен талаптарды сақтауға;

уәкілетті орган айқындаған тәртіппен аквашаруашылықтың ақпараттық жүйесінде тіркелуге;

Құрып кету қаупі төнген жабайы фауна мен флора түрлерімен халықаралық сауда туралы конвенцияның I және II қосымшаларына түрлері енгізілген жануарларды жасанды жолмен өсіру жөніндегі қызметті жүзеге асыруды бастағаны немесе тоқтатқаны туралы хабарламаны Қазақстан Республикасының жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы заңнамасына сәйкес жіберуге;

Қазақстан Республикасының экология заңнамасының талаптарын сақтауға, сондай-ақ қоршаған ортаны қорғау жөніндегі шараларға жәрдемдесуге міндетті.

4. Жағалау аймағы мен су кеңістігін пайдалану

Егер торларды, пирстерді, құрылыстарды немесе кірме жолдарды орналастыру қажет болса, қолданылады:

су сервитуты-су айдынының бір бөлігін шектеулі пайдалану құқығы (Су кодексі бойынша);

жер сервитуты немесе жағалау белдеуін жалға алу (Жер кодексі бойынша).

Сервитутты аумағына және пайдалану түріне байланысты уәкілетті орган немесе ЖАО ресімдейді.

5. Шектеулер

Егер су қоймасы болса, пайдалану мүмкін емес:

шаруашылық қызметке тыйым салынған ерекше қорғалатын табиғи аумақтарға жатады;

табиғатты қорғауға немесе санитарлық тыйымдарға ие;

ауыз сумен қамтамасыз ету үшін қолданылады.

Иә, егер тоған ерекше қорғалатын табиғи аумақтар санатына жатпаса, табиғи су қоймасында балықты торлы немесе көлдік-тауарлық өсіруді ұйымдастыру мүмкін болады. Қазақстан Республикасының заңнамасы жалпыға ортақ пайдаланылатын табиғи су айдындарында аквамәдени қызметті жүргізуге рұқсат береді, бірақ белгіленген талаптар сақталған жағдайда ғана. Мұндай қызметті бастау үшін су айдыны аквамәдениет субъектісіне балық шаруашылығы су айдыны немесе су айдынының учаскесі ретінде ресми түрде бекітілуі керек. Осыдан кейін аквамәдениет субъектісі таңдалған балық түрлерін өсірудің экологиялық рұқсат етілгендігін растайтын биологиялық негіздемеге, сондай-ақ өсіру технологиясын, өндіріс көлемін және резервуарды қорғау шараларын қамтитын даму жоспарына ие болуға міндетті. Бұл құжаттар экономиканың экожүйеге әсерін бағалауға және су ресурстарын ұтымды пайдалануды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Бұл тәсіл аквамәдениеттің дамуы мен табиғи ортаны сақтау арасындағы тепе-теңдікті қамтамасыз етеді.

Мысалы: Кәсіпкер тор шаруашылығын табиғи көлге орналастыра алады, егер ол ұлттық саябақтың немесе қорықтың бөлігі болмаса, пайдалану құқығы алынған, биологиялық негіздеме жасалған, даму жоспары бекітілген жағдайда. Бұл құжаттарды рәсімдемей, су қоймасы ерекше қорғалатын табиғи аумақ мәртебесіне ие болмаса да, қызмет заңсыз болып саналады.

Пәтер үйлеріндегі лифттерді жөндеу және ауыстыру пәтер мен тұрғын емес үй-жайлардың иелері өз қаражаты есебінен төлейді, себебі лифт кондоминиумның ортақ меншігі болып саналады.

Көпқабатты ғимараттағы лифтті мемлекеттік бюджет есебінен жөндеу немесе ауыстыру тек арнайы капиталдық жөндеу бағдарламалары аясында (жергілікті бюджет пен әкімдіктерге берілетін бюджеттік несиелер арқылы) ғана мүмкін, және заңнамада белгіленген тәртіппен меншік иелері бұл қаражатты міндетті түрде қайтаруы тиіс.

Лифттерді ірі жөндеу немесе ауыстыру жергілікті бюджеттен қаржыландырылады.

Мысалы. Ғимараттағы лифт тозығы жеткен және 25 жылдан асқан.

1. Тұрғындар МИБ немесе ҚС арқылы меншік иелерінің жалпы жиналысын шақырады:

- лифтті ірі жөндеу немесе ауыстыру қажеттілігін шешу;

- лифттерді жаңарту бағдарламасына (әкімдік арқылы) қатысуды қарастыру;

- бюджеттік несиені өтеу үшін ай сайынғы жарналардың мөлшерін бекітеді.

2. Егер қаржыландыру мүмкіндігі болса, әкімдік ғимаратты/лифттерді бағдарлама объектілерінің тізіміне енгізіп, оператор – МИБ/ҚС – мердігер арасында үшжақты келісім-шарт жасасады.

3. Лифт жергілікті бюджет қаражаты/бюджеттік несиелер есебінен ауыстырылады, бірақ тұрғындар кейін осы қаражатты бағдарлама операторына (ай сайынғы төлемдер арқылы) біртіндеп қайтарады.

Басқаша айтқанда, бұл мемлекет үшін тегін жөндеу емес, бюджеттік механизм арқылы бөліп төлеу жоспары.