2025 жылы елімізде құрылыс әйнегіне арналған, үйлердің, кеңселердің және қоғамдық ғимараттардың қауіпсіздігіне тікелей әсер ететін стандарттар әзірленді. Хабарлама көпқабатты қауіпсіз әйнек өндірісін реттейтін ҚР СТ ISO 12543-1-2025 және ҚР СТ ISO 12543-2-2025 стандарттары жайлы айтылуда. Қазіргі уақытта осы талаптар Батыс Қазақстан облысы, Орал қаласындағы «СтеклоСервис» ЖШС кәсіпорнында қолданылады.
Қазақстан Республикасының Сауда және интеграция министрлігіндегілер атап өткендей, аталған құжаттар өндірушілер мен өңдеушілер үшін бірыңғай талаптарды енгізеді. Оларда көпқабатты әйнектің құрамы мен негізгі сипаттамалары айқындалған. Әйнектің беріктігі мен қауіпсіздігіне басты назар аударылған. Мұндай бұйымдар соққыға төзімді болады және сынған жағдайда қауіпті сынықтар пайда болмайды.
«Бүгінгі таңда стандарттар — жай формалдылық емес, адамдарды қорғаудың нақты құралы. Көпқабатты әйнекке қойылатын талаптарды енгізу ғимараттардың қауіпсіздігін арттырып, жарақат алу қаупін төмендетеді. Бұл қазақстандықтардың өмір сүру сапасына тікелей әсер етіп, құрылыс материалдарына деген сенімді қалыптастырады», — деп атап өтті «ҚазСтандарт» РМК бас директоры Мәлік Сәулебай.
Іс жүзінде бұл жоғары деңгейлі қорғанышты білдіреді. Тұрғын үйлер мен бизнес-орталықтарда әйнек зақымданған кезде жарақат алу қаупін төмендетеді. Витраждар, қасбеттер, терезелер мен арақабырғалар механикалық жүктемелер мен температураның ауытқуына төзімдірек болады.
Өндірістік цикл бірнеше өңдеу кезеңдерінен тұрады. Жайпақ әйнек шыңдаудан, ламинациялаудан, эмальдаудан және басқа да процестерден өтеді. Сосын аталған бұйымнан беріктік пен қауіпсіздік сипаттамалары белгіленген шыныпакеттер мен арнайы бұйымдар жасалады.
«СтеклоСервис» қазақстандық компаниясы өзі үшін әзірленген осы стандарттар бойынша өнімнің кең ауқымды түрлерін шығарады. Олардың қатарында шыңдалған және отқа төзімді әйнек, соққыға және оққа төзімді көпқабатты бұйымдар, эмальданған және иіп қалыпталған конструкциялар, сондай-ақ шыныпакеттер бар.
«Көпқабатты әйнек “қауіпсіз сыну” қағидаты бойынша жұмыс істейді: тіпті қатты соққы тиген жағдайда да сынықтар конструкцияның ішінде қалады. Бұл әсіресе қауіпсіздікке өте жоғары талаптар қойылған қоғамдық орталар мен қасбеттік конструкциялар үшін маңызды», — деп түсіндірді «СтеклоСервис» компаниясының маманы.
Өндірістік процесс әртүрлі типтегі жайпақ әйнектің, негізінен «джамбо» форматындағы әйнектің жеткізілуінен басталады. Бұдан әрі материал шыңдау, ламинациялау, эмальдау, иіп қалыптау, шыны пакеттерді құрастыру және отқа төзімді бұйымдарды дайындау сияқты өндірістік өңдеуден өтеді. Соңғы түпкілікті кезеңінде дайын өнімге таңбалау басылады және қауіпсіз тасымалдауға және сақтауға арналған ағаш жәшіктерге немесе пирамида тәрізді арнайы тіреуіштерге буып-түйіледі.
Стандарттарды енгізуден өнімнің сапасы жақсартып, құрылыс материалдарына деген сенім арттады деп күтіледі.
«Бұл ішкі нарық үшін де, экспорт үшін де маңызды. Бірыңғай талаптар отандық өндірушілерге халықаралық қағидалар бойынша жұмыс істеуге мүмкіндік береді, олардың нарықтағы позициясын нығайтады», — деп атап өтті Сауда және интеграция министрлігінен.
Жаңа стандарттардың қазақстандықтарға да жақсы жағынан әсері болады. Өте берік әрі қауіпсіз әйнек конструкциялары жарақат алу қаупін төмендетеді, адамдар үшін тыныштық пен сенімділікке толы ортада күнделікті өмір сүруге мүмкіндік береді.
Скопье
Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау аясында, атап айтқанда 2025 жылғы мамырда Astana International Forum 2025 алаңында Қазақстан Республикасы Президенті мен Солтүстік Македония Республикасы Президенті арасында өткен келіссөздердің қорытындысы бойынша, ҚР Сауда және интеграция министрі Арман Шаққалиев екі ел арасындағы сауда-экономикалық ынтымақтастықты дамыту мақсатында Скопье қаласына жұмыс сапарымен барды.
Сапар барысында Солтүстік Македония Республикасының Президенті Г. Силяновска-Давкова Қазақстан Республикасының Сауда және интеграция министрі А. Шаққалиевті қабылдады. Кездесу барысында Президентке сауда-экономикалық ынтымақтастықтың дамуы және оны кеңейту перспективалары туралы ақпарат ұсынылды.
Г. Силяновска-Давкова 2025 жылғы мамырда Астанаға жасаған сапарын жылы еске алып, Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевқа және Қазақстан халқына ізгі тілектерін жеткізді. Сондай-ақ мемлекет басшыларының жақында Анталия дипломатиялық форумы алаңында өткен кездесуін атап өтіп, халықаралық диалогты одан әрі дамытудың маңыздылығын ерекше айтты.
Сапар бағдарламасының маңызды бөлігі ретінде Министр А. Шаққалиевтің Сыртқы істер және сыртқы сауда министрі Тимчо Муцунскимен келіссөздері өтті. Тараптар екіжақты сауданың қазіргі жағдайы мен даму перспективаларын жан-жақты талқылады. Тауар айналымының тұрақты өсуіне жағдай жасау мәселесіне ерекше назар аударылды.
100-ден астам македониялық және бірқатар қазақстандық компаниялар (соның ішінде «QazTrade», «KazakhInvest») қатысқан бизнес-форум қорытындысы бойынша Қазақстанның Сыртқы сауда палатасы мен Солтүстік Македонияның Экономикалық палатасы арасында Іскерлік кеңес құру туралы келісімге қол қойылды. Сондай-ақ «QazTrade» сауда саясатын дамыту орталығы» АҚ мен Солтүстік Македонияның инвестициялар тарту және экспортты ілгерілету агенттігі арасында бірлескен бизнес-жобаларды іске асыруға бағытталған ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылды.
Бұдан бөлек, бизнес-форум қорытындысы бойынша шамамен 500 млн теңге сомасына коммерциялық құжаттарға қол қойылды.
Скопье қаласына сапар барысында Министр А. Шаққалиев «Bunardzik» кешеніне (TIDZ технологиялық және өнеркәсіптік даму аймағы) барып, экологиялық таза өндіріс пен озық технологияларға мамандандырылған орталықтың жұмысымен танысты.
Сапардың жалғасы ретінде Стамбул қаласында ірі түрік бизнесінің өкілдерімен кездесулер өтті. Олардың қатарында Orzax Group (биологиялық белсенді қоспалар өндірісі), Roz Metal (металлургия, алюминий және мыс өнімдері) және Safi Holding (тамақ өнеркәсібі, соның ішінде қант өндірісі) бар. Келіссөздер барысында аталған компаниялар Қазақстандағы қатысуын кеңейтуге, инвестициялық жобаларды іске асыруға, өндірістерді жергіліктендіруге және өнеркәсіптік кооперацияны дамытуға қызығушылық білдірді.
2026 жылдың 20 қаңтарынан бастап ҚР СТ 4038-2026 «Жеке-дара көлік құралдары. Жеке-дара көлік құралдарының сәйкестіктігін бағалау жөніндегі жұмыстарды жүргізуге арналған уақыт нормалары» қолданысқа енгізілді. Стандарт санаттарды (жеңіл автомобильдер, жүк көліктері, автобустар, тіркемелер және т.б.) ескере отырып, бірыңғай көлік құралдарының аккредиттелген сынақ зертханаларына сәйкестігін бағалау бойынша талап етілетін жұмыстар кешенін орындау үшін қажетті ең аз уақытты айқындайды:
- МЕМСТ 33670-2015 талаптарына сәйкес көлік құралының конструкциясына техникалық техникалық сараптама жүргізу (мысалы, сәйкестендіру нөмірінің сәйкестігі, көлік құралын апаттық шақыру құрылғыларымен жабдықтау, қауіпсіздік жүйелерін тексеру);
- көлік құралдарын сынау және өлшеу жүргізу (мысалы, жалпы өлшемдерді өлшеу, оптика мен тежеу жүйелерін КО ТР 018/2011 талаптарына сәйкестігін тексеру);
- тиісті хаттамаларды рәсімдеу және т.б.
Стандартты әзірлеу жұмысына салалық қауымдастықтар, мүдделі мемлекеттік органдар және өзге де ұйымдар белсенді қатысты.
Стандартты әзірлеу барысында Қазақстан Республикасының аккредиттелген сынақ зертханаларында қолданылатын сәйкестікті бағалау әдістемелері талданды және үлгілік рәсімдер айқындалды, оларды орындауға нақты уақыт шығындары бағаланып, соның негізінде уақыт нормалары стандартқа енгізілді.
Стандартты қолдану бірыңғай көлік құралдарының сәйкестігін бағалау нарығын сауықтыруға, сәйкестікті бағалау жүйесінің ашықтығын арттыруға, және сынақ жүргізу барысында жұмсалатын еңбек сыйымдылығына бірыңғай уақыт нормаларының ең аз қажетті көлемін реттеуге мүмкіндік береді және оларды ресми жүргізу фактілерін болдырмауға бағытталады.
Барлық деректер техникалық реттеудің цифрлық жүйесіне форматтық-логикалық бақылау (ФЛБ) арқылы енгізілетін болады.
Жалпы, стандартты қабылдау көлік құралдары конструкциясының қауіпсіздігін бағалау нәтижелерінің дұрыстығына тікелей әсер етеді, барлық аккредиттеу субъектілері үшін тең бәсекелестік жағдайлар жасайды, жол жүрісі қауіпсіздігін арттырады.
Қазіргі уақытта Стандарттау туралы заңнамаға сәйкес ҚР СТ 4038-2026 ұлттық стандартына қолдану үшін міндетті мәртебе беру бөлігінде сәйкестікті бағалау қағидаларына өзгеріс енгізу бойынша жұмыс жүргізілді (2026 жылғы 1 сәуірдегі №155-НҚ бұйрығы «Сәйкестікті бағалау қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрінің м.а. 2021 жылғы 29 маусымдағы № 433-НҚ бұйрығы өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы).
Қазақстан Еуразиялық экономикалық одақ аясындағы техникалық саясатты қалыптастырудағы өз позицияларын сенімді түрде күшейтіп келеді. Бұл бағытта отандық бизнесті қорғау мен оның дамуын қолдауға басымдық беріледі.
Бұл туралы Еуразиялық экономикалық комиссия өкілдерінің қатысуымен өткен кеңейтілген кеңес қорытындысында мәлім болды. Кеңеске Қазақстан Республикасының Сауда және интеграция министрі Арман Шаккалиев төрағалық етті.
Ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігіне тікелей әсер ететін техникалық реттеудің негізгі бағыттары жан-жақты талқыланды. Бүгінде Қазақстан интеграциялық үдерістерге қатысып ғана қоймай, олардың күн тәртібін қалыптастырып отыр. Қазақстан бес маңызды құжатты әзірледі. Олардың қатарында үш техникалық регламент пен екі өзгерістер пакеті бар.
Барлық бағыттар бойынша жұмыстар белгіленген тәртіпте жалғасуда. Атап айтқанда, осы жылдың 13 наурызында Еуразиялық экономикалық комиссия кеңесі мақұлдаған лак-бояу материалдарына қатысты ЕАЭО техникалық регламентінің жобасы қазір одаққа мүше мемлекеттердің қол қою сатысында. Сонымен қатар, мал азығы мен жемдік қоспаларға арналған техникалық регламент жобасы бойынша Ресей Федерациясында ішкі келісу рәсімі әлі аяқталған жоқ. Қалған бастамалар бойынша талқылаулар Еуразиялық экономикалық комиссия алаңында жалғасуда, бұл ұйым ЕАЭО мүше мемлекеттердің өзара іс-қимылын үйлестіруде маңызды рөл атқарады.
Министрдің айтуынша, интеграциялық үдерістер ұлттық басымдықтарға қайшы келмеуі тиіс.
«Өткен жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан мен ЕАЭО елдері арасындағы тауар айналымы 31 млрд доллардан асып, 16,2%-ға өсті. Бұл сауда қатынастарын одан әрі кеңейту әлеуетінің жоғары екенін көрсетеді. Осындай жағдайда техникалық реттеу құралдары мен санитарлық-фитосанитарлық шаралар тек нарықты дамыту мен бизнесті қолдауға қызмет етуі тиіс. Тауарлардың еркін қозғалысын шектеуге әкелетін кез келген бастамалар біз үшін қабылданбайды», – деп атап өтті Арман Шаққалиев.
Қазақстанда ЕАЭО техникалық регламенттері жобаларын ішкі мемлекеттік келісу рәсімдері ұлттық заңнамаға сәйкес жүзеге асырады және оған мемлекеттік органдар, «Атамекен ұлттық кәсіпкерлер палатасы», сондай-ақ реттеуші әсерді талдау кіреді.
ЕАЭО техникалық регламенттері жобалары міндетті түрде реттеуші әсерді талдаудан өтеді. Бұл талдау бизнес пен мемлекет үшін пайда мен шығын арақатынасын бастапқы кезеңде бағалауға мүмкіндік береді. Осы жұмысқа мемлекеттік органдарды, «Атамекен ұлттық кәсіпкерлер палатасы» мен басқа да мүдделі тараптарды тарту ұлттық экономиканың дамуына бағытталған тиімді әрі теңгерімді реттеуші шешімдер қабылдауға ықпал етеді.
Қазақстан Республикасының Сауда және интеграция министрлігі Премьер-министрдің тапсырмасын орындау аясында елдегі базарларда өнімсіз делдалдарды қысқарту жұмысын жандандырды. Негізгі назар бағаның негізсіз өсуіне әсер ететін факторларды жоюға және ашық тауар өткізу тізбектерін қалыптастыруға бағытталған.
16 сәуір күні ҚР СИМ Сауда комитетінің төрағасы Ернұр Жәутікбаев Түркістан қаласында Түркістан, Қызылорда, Жамбыл облыстары мен Шымкент қаласының базар иелері және сауда нысандары әкімшіліктерінің қатысуымен кеңес өткізді.
Ішкі сауда қағидаларын жетілдіру аясында заңнамалық деңгейде бөлшек сауда жүзеге асырушылар мен көтерме жеткізушілердің аражігі ажыратылды. Осылайша сатып алу-сату үдерісіне қатысушылардың құрамы жүйеленіп, қосылған құн қалыптастырмайтын, бірақ жеткізу тізбегіндегі соңғы бағаға әсер ететін өнімсіз делдалдардың қатысуы шектелді.
Комитет төрағасы базар иелерінің заңнама талаптарын қатаң сақтау қажеттілігіне ерекше назар аударды. Негізгі талаптардың бірі – ақпараттық жүйелерді міндетті түрде қолдана отырып қызмет жүргізу, онда сатушылармен жасалған барлық шарттар, жалдау төлемдері және сауда шарттары тіркелуі тиіс. Ашық цифрлық есептің болмауы нақты айналымның бұрмалануына, бейресми есеп айырысуларға және өнімсіз делдалдардың пайда болуына жағдай жасайды. Осыған байланысты бақылау шаралары ең алдымен ақпараттық жүйелерді қолданбайтын субъектілерге бағытталуда.
Ернұр Жәутікбаевтың айтуынша, еліміз бойынша базарлар қызметіне, әсіресе көтерме сауда сегментінде, кешенді жұмыс басталды. Бұл жұмысқа Мемлекеттік кірістер органдары, ішкі істер органдары, антимонополиялық орган және жергілікті атқарушы органдар тартылған, үйлестіру Сауда министрлігі тарапынан жүзеге асырылуда. Салықтық әкімшілендіру құралдары, оның ішінде сауда қызметіне хронометраж жүргізу тетігі күшейтілуде, бұл нақты айналым мен декларацияланған көрсеткіштерді салыстырып, көлеңкелі айналым белгілерін анықтауға мүмкіндік береді.
Бақылау іс-шараларының қорытындысы бойынша аумақтық сауда және тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаменттері заң бұзушылықтарды жою туралы ұйғарым шығарады. Ақпараттық жүйелерді міндетті түрде қолдану талаптары орындалмаған жағдайда әкімшілік жауапкершілік ретінде айыппұл салу көзделген, сондай-ақ заңнамада белгіленген тәртіппен неғұрлым қатаң шаралар қабылданып, мәселе сот тәртібімен қаралуы мүмкін.
«Базар – бұл жасырын схемаларға орын емес. Әрбір қатысушы заң аясында жұмыс істеуі тиіс. Кез келген сауда қызметі ашық әрі цифрлық форматта жүргізілуі қажет. Ақпараттық жүйелерден тыс жұмыс істеу – жасырын экономика мен баға бұрмалаушылықтарының тікелей тәуекелі. Егер нарық қатысушылары белгіленген талаптарға сай жұмыс істеуге дайын болмаса, мемлекет барлық заңды тетіктерді дәйекті түрде қолданады», – деп атап өтті Сауда комитетінің төрағасы.
Әр өңірде облыс әкімдерінің орынбасарлары төрағалық ететін өңірлік комиссиялар жұмыс істейді. Олар тауар өткізу тізбектерін талдап, өнімсіз делдалдарды анықтап, оларды тізбектен шығару бойынша шешім қабылдайды. Сонымен қатар кейбір өңірлерде бұл жұмыс формалды сипатта жүргізілетіні және нәтижелі жұмыс жүргізілмей отырғаны айтылды.
Жыл басынан бері елімізде 316 өңірлік комиссия отырысы өткен, нәтижесінде сауда тізбектерінен 76 делдалдық буын шығарылды. Сауда комитеті әкімдіктерге бұл жұмыстың нақты нәтижелілігін қамтамасыз етіп, ашық әрі тиімді жеткізу тізбектерін қалыптастыруды күшейтуді тапсырды.
Аталған шараларды іске асыру жасырын экономиканың үлесін азайтуға, адал бәсекелестік ортаны қалыптастыруға және халық үшін әділ бағаны қамтамасыз етуге бағытталған.
Жұмыс сапары аясында Ернұр Жәутікбаев Түркістан облысындағы тұрақтандыру қорын, әлеуметтік дүкендерді және бірқатар базарларға барды. Мұндай жекелеген кеңестер алдағы уақытта әр аймақта арнайы өткізіліп, өңірлердегі жағдай жеке қалады.
2026 жылдың 20 қаңтарынан бастап ҚР СТ 4038-2026 «Жеке-дара көлік құралдары. Жеке-дара көлік құралдарының сәйкестіктігін бағалау жөніндегі жұмыстарды жүргізуге арналған уақыт нормалары» қолданысқа енгізілді. Стандарт санаттарды (жеңіл автомобильдер, жүк көліктері, автобустар, тіркемелер және т.б.) ескере отырып, бірыңғай көлік құралдарының аккредиттелген сынақ зертханаларына сәйкестігін бағалау бойынша талап етілетін жұмыстар кешенін орындау үшін қажетті ең аз уақытты айқындайды:
- МЕМСТ 33670-2015 талаптарына сәйкес көлік құралының конструкциясына техникалық техникалық сараптама жүргізу (мысалы, сәйкестендіру нөмірінің сәйкестігі, көлік құралын апаттық шақыру құрылғыларымен жабдықтау, қауіпсіздік жүйелерін тексеру);
- көлік құралдарын сынау және өлшеу жүргізу (мысалы, жалпы өлшемдерді өлшеу, оптика мен тежеу жүйелерін КО ТР 018/2011 талаптарына сәйкестігін тексеру);
- тиісті хаттамаларды рәсімдеу және т.б.
Стандартты әзірлеу жұмысына салалық қауымдастықтар, мүдделі мемлекеттік органдар және өзге де ұйымдар белсенді қатысты.
Стандартты әзірлеу барысында Қазақстан Республикасының аккредиттелген сынақ зертханаларында қолданылатын сәйкестікті бағалау әдістемелері талданды және үлгілік рәсімдер айқындалды, оларды орындауға нақты уақыт шығындары бағаланып, соның негізінде уақыт нормалары стандартқа енгізілді.
Стандартты қолдану бірыңғай көлік құралдарының сәйкестігін бағалау нарығын сауықтыруға, сәйкестікті бағалау жүйесінің ашықтығын арттыруға, және сынақ жүргізу барысында жұмсалатын еңбек сыйымдылығына бірыңғай уақыт нормаларының ең аз қажетті көлемін реттеуге мүмкіндік береді және оларды ресми жүргізу фактілерін болдырмауға бағытталады.
Барлық деректер техникалық реттеудің цифрлық жүйесіне форматтық-логикалық бақылау (ФЛБ) арқылы енгізілетін болады.
Жалпы, стандартты қабылдау көлік құралдары конструкциясының қауіпсіздігін бағалау нәтижелерінің дұрыстығына тікелей әсер етеді, барлық аккредиттеу субъектілері үшін тең бәсекелестік жағдайлар жасайды, жол жүрісі қауіпсіздігін арттырады.
Қазіргі уақытта Стандарттау туралы заңнамаға сәйкес ҚР СТ 4038-2026 ұлттық стандартына қолдану үшін міндетті мәртебе беру бөлігінде сәйкестікті бағалау қағидаларына өзгеріс енгізу бойынша жұмыс жүргізілді (2026 жылғы 1 сәуірдегі №155-НҚ бұйрығы «Сәйкестікті бағалау қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрінің м.а. 2021 жылғы 29 маусымдағы № 433-НҚ бұйрығы өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы).
Шығыс Қазақстан облысы бойынша Сауда және тұтынушылардың құқығын қорғау департаменті әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының (ӘАМАТ) бағаларын тұрақтандыру бойынша жұмысты жалғастыруда.
Өңірлік комиссия қызметі аясында электрондық шот-фактураларды (ЭШФ) талдау барысында бағаларды жасанды түрде көтеру схемасы анықталды.
Анықталғандай, өңірдегі жеке кәсіпкерлердің бірі жасанды делдалдық буын құрған. Кәсіпкер тауарларды (қарақұмық жармасы, қант, тұз) сатып алып, оларды өзіне қарасты ЖШС-ға қайта сатқан.
Осындай «өзіне өзі қайта сату» нәтижесінде халық үшін маңызды тауарлардың соңғы бағасы негізсіз өскен. Мәселен, қарақұмық жармасына 127% сауда үстемесін қосқан. Сатып алу бағасы 241 теңге болса, 550 теңгеден сатылған. Ал қантқа сауда үстемесі 45% жеткен. Ас тұзына 41% сауда үстемесін қойған.
ҚР заңнамасына сәйкес әлеуметтік маңызы бар тауарларға сауда үстемесі 15%-дан аспауы тиіс. Құқық бұзушыға қатысты ҚР ӘҚБтК-нің 204-4-бабы бойынша әкімшілік іс қозғалды. Айыппұл салынды.
Жұмыстың басты нәтижесі — өнімсіз делдал жеткізу тізбегінен толық шығарылды, бұл бағаның әділ қалыптасуын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Мұндай схемаларды анықтау бойынша жұмыс жалғасуда және Департаменттің тұрақты бақылауында. Департамент жыл басынан өңірдегі 70-тен астам сауда нысанының электронды шот-фактурасына талдау жасап, оннан астам өнімсіз делдалды сауда тізбегінен шығарды.
2026 жылғы 15 сәуірде Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігінің Әдеп жөніндегі уәкілі заң департаментімен бірлесіп оқыту семинарын өткізді.
Іс-шара барысында мемлекеттік қызметшілерге сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулер мен тыйымдарды сақтау мәселелеріне байланысты заңнама талаптары және қызметтік мінез-құлық нормалары түсіндірілді.
Мемлекеттік мүлікті тиісінше пайдалану мәселелеріне ерекше назар аударылды. Мемлекеттік қызметшілердің сеніп тапсырылған ресурстардың сақталуын қамтамасыз ету, қызметтік жабдықты, көлікті және өзге де материалдық құралдарды тек қызметтік мақсаттарда пайдалану міндеті, сондай-ақ әкімшілік ресурстарды жеке мүдделерде пайдалануға жол бермеу қажеттігі атап өтілді.
Жеке блокта мүдделер қақтығысы мәселелері, оның ықтимал алғышарттары мен алдын алу тетіктері қарастырылды. Осыған байланысты мүдделер қақтығысы туындаған жағдайда оны уақтылы хабарлау және оны реттеу бойынша шаралар қабылдау қажеттілігіне ерекше назар аударылды.
Семинар аясында мемлекеттік қызметшілердің Әдеп кодексінің талаптары қосымша түсіндірілді, оның ішінде іскерлік әдеп пен іскерлік қарым-қатынас нормаларын сақтау, адалдық қағидаттарын ұстану және сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарына нөлдік төзімділік қағидаты.
Сонымен қатар мемлекеттік қызметшілерге заңнамамен белгіленген шектеулер мен тыйымдарды сақтау қажеттілігі еске салынды, оның ішінде темекі шегуге, ойын-сауық (құмар ойын) орындарына баруға тыйым салу, діни бейтараптық қағидатын сақтау, еңбек тәртібі мен жұмыс режимі талаптарын сақтау.
Іс-шара қорытындысы бойынша сыбайлас жемқорлыққа қарсы тұрақты мәдениетті қалыптастырудың, қызметтік әдеп нормаларын сақтаудың және мемлекеттік қызмет туралы заңнама талаптарын мүлтіксіз орындаудың маңыздылығы атап өтілді.
Әрбір мемлекеттік институттың артында өз жұмысын күн сайын адал әрі жауапкершілікпен атқаратын адамдар тұрады. Көпшілікке көріне бермейтін осындай мамандар мемлекеттік қызметтің шынайы бейнесін қалыптастырады. Солардың бірі — Екатерина Михайловна Паршина, Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі Техникалық реттеу және метрология комитетінің Солтүстік Қазақстан облысы бойынша департаментінің бас маманы, мемлекеттік бақылау және қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспектор.
Екатерина Михайловна мемлекеттік қызмет жүйесінде 17 жылдан астам уақыт еңбек етіп келеді. Осы уақыт ішінде ол жауапкершілік, принципшілдік және жұмыстың сапасы тек қызметтік талап емес, өзінің жеке ұстанымы екенін көрсете білді. Әріптестері оның ұқыптылығын, тапсырмаларды сапалы орындауын және күрделі жағдайларда да тиімді шешім таба білетінін ерекше атап өтеді.
Мемлекеттік инспектордың жұмысы тек заңнаманы жақсы білуді ғана емес, сонымен қатар үлкен жеке жауапкершілікті де талап етеді. Екатерина Михайловна еліміздің әртүрлі өңірлерінде мемлекеттік бақылау жұмыстарын жүргізуге бірнеше рет қатысқан. Сондай-ақ тауарлардың шығу елін айқындау және тауардың шығу тегі туралы сертификаттарды беру қағидаларын жетілдіру жұмыстарына да атсалысқан. Оның кәсіби тәжірибесі «Алтын сапа» және «Қазақстанның үздік тауары» сияқты беделді сапа конкурстарының комиссияларының жұмысына қатысу кезінде де қажет.
Алайда лауазым мен кәсіби жетістіктердің артында қарапайым өмірлік құндылықтарды жоғары бағалайтын адам тұр.
Жұмыстан тыс уақытта Екатерина Михайловна қарапайым әрі белсенді өмір салтын ұстанады. Ол спортты жақсы көреді — жаяу серуендеу, жүру және фитнеспен айналысады. Бос уақытында кітап оқуды ұнатады, әсіресе тарихи шығармалар мен романдарды оқығанды жөн көреді, олар адамдардың тағдырын және дәуірлердің ерекшеліктерін тереңірек түсінуге мүмкіндік береді.
Оның өмірінде волонтерлік қызметтің де орны ерекше. Ол көмекке мұқтаж жандарға бейжай қарамайды: панасыз жануарларға көмектесуге қатысады, сондай-ақ қарт адамдарға қолдау көрсетіп, оларға мүмкіндігінше көмек беруге тырысады.
Ал Екатерина Михайловна үшін ең басты құндылық — отбасы. Ол туған-туыстарына, әсіресе ата-анасына ерекше құрметпен қарайды: оларды сыйлайды, қамқорлық жасайды және әрдайым қолдап, қорғап жүруге тырысады.
Мұндай адамдардың өмір жолы көп жағдайда көпшілік назарында бола бермейді, өйткені олар жариялылықты мақсат етпейді. Алайда дәл осындай адал әрі жауапты еңбектің арқасында қоғамның мемлекеттік қызметке деген сенімі нығая түседі. Осындай мамандар мемлекеттік қызметтің ең алдымен адамдарға қызмет ету екенін дәлелдейді.
Стандарттау және техникалық реттеу құралдарын кезең-кезеңімен енгізудің арқасында Қазақстанның тас өңдеу саласының жүйелі дамып келеді.
Негізгі кезеңдердің бірі – СТ РК 3619 «Табиғи тастан жасалған бұйымдар. Жалпы техникалық шарттар» ұлттық стандартының қабылдануы болды. Бұл стандарт салалық қауымдастықтың, оның ішінде «QAZAQ STONE» Қазақстан тас өңдеу саласы одағы ЗТБ-ның белсенді қатысуымен әзірленді. Стандарт табиғи тастан жасалған бұйымдардың сапасы мен қауіпсіздігіне бірыңғай талаптарды белгіледі, сондай-ақ өнімді кен орындарының шикізат базасымен салыстыруды қоса алғанда, сәйкестікті растау рәсімдерін бекітті.
Техникалық реттеуді одан әрі дамыту стандарт талаптарын «Ғимараттар мен құрылыстардың, құрылыс материалдары мен бұйымдарының қауіпсіздігі туралы» Қазақстан Республикасының техникалық регламентіне (2023 жылғы 9 маусымдағы № 435 бұйрық) енгізу арқылы қамтамасыз етілді. Бұл стандарт ережелерін міндетті деңгейде бекітуге мүмкіндік беріп, бүкіл ел бойынша талаптардың біркелкі сақталуын қамтамасыз етті. Нәтижесінде нарық анағұрлым ашық әрі түсінікті болды, сәйкестікті бағалау жүйесіне деген сенім артты және өнім сапасы жақсарды.
Ресми статистика деректеріне сәйкес, табиғи тастан жасалған кеспекше (брусчатка), бордюр тастары және төсем плиталарын отандық өндіру ішкі нарық қажеттілігінің 91%-ына дейін қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, қабылданған шаралар өндіріс қуатының жүктемесін едәуір арттырып, өнім шығару көлемін ұлғайтуға мүмкіндік берді. Атап айтқанда, 2025 жылдың қорытындысы бойынша гранит бордюрі мен төсем плиталарын өндіру 30%-ға өсті.
«Біздің сала табиғи тастан жасалған бұйымдарды өндіру мен өңдеуді қамтиды және қазіргі уақытта қарқынды дамып келеді. Ұлттық стандартты енгізудің арқасында, әсіресе гранит бордюрлері мен брусчатка өндірісі ұлғайып, импорттан іс жүзінде толық бас тартуға мүмкіндік туды. Сондай-ақ стандарттарды әзірлеу нарықтан сапасыз құрылыс материалдарын шығаруға ықпал етті. Техникалық реттеу – отандық өндірушілерді дамытудың негізгі құралы», – деп атап өтті Қазақстан тас өңдеу саласы одағы басқарма төрағасы Даурен Ағзымов.
Отандық өнімдер ұлттық және халықаралық талаптарға сәйкес келеді, бұл саланың экспорттық мүмкіндіктерін кеңейтеді. Қазақстанда өндірілген табиғи тас бұйымдары ірі инфрақұрылымдық жобаларда қолданылып, шетелге экспортталуда.