Жиі қойылатын сұрақтар
2021 жылдан бастап жеңілдік санатындағы балаларға тегін тамақтандыру қамтамасыз етіледі. Бұл санатқа мыналар жатады:
- жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар;
- ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар және мүгедек балалар;
- көпбалалы отбасылардан шыққан балалар;
- атаулы әлеуметтік көмек (АӘК) алатын отбасылардан шыққан балалар;
-табысы күнкөріс деңгейінен төмен отбасылардан шыққан балалар.
2025 жылдың шілде айында 2012 жылғы 12 наурыздағы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулысында № 320 өзгерістер енгізілді, ол көпбалалы отбасылардың балаларына арналған балабақшадағы тамақтандыру шығындарын өтеу мәселесіне қатысты.
Енді тегін тамақтандыру құқығына ие көпбалалы отбасылардан шыққан балалар:
- атаулы әлеуметтік көмек (АӘК) алатын балалар;
- АӘК алмайтын, бірақ жан басына шаққандағы табысы күнкөріс деңгейінен төмен балалар.
Заңнамаға сәйкес тестілеуді өткізуге, 1 сыныпқа қабылдау кезінде әңгімелесуге тыйым салынады.
Газдалған сусындар мен фаст-фуд (гамбургерлер, хот-догтар, пиццалар, наггетстер, чипсылар (чипсондар), дәмдеуіштер қосылған тұздалған сухариктерді мектеп асханаларында сатуға арналған тыйым салынады.
Ата-аналық төлем сомасын қайта есептеу Мемлекеттік мектепке дейінгі ұйымдарға және мемлекеттік білім беру тапсырысы орналастырылған жекеше мектепке дейінгі ұйымдарға дәлелді себептермен бармаған кезде жүргізілуге тиіс:
- аурулар;
- емдеу;
- денсаулық сақтау ұйымдарында және өзге де ұйымдарда баланы сауықтыру, түзету және оңалту (көрсетілім, қорытынды бойынша анықтама беру кезінде). Жалпы кезең жылына екі айдан аспауы керек. Қайта есептеу үшін ата-анасының біреуінің немесе баланың заңды өкілінің жазбаша өтініші қажет.
Уақытша өтеулі жер пайдалану (жалға алу) құқығын беруге арналған конкурстың қорытындылары бойынша жер комиссиясының шешімімен келіспеген жағдайда, Сіз осы шешімге сот тәртібімен шағымдануға құқылысыз.
Жер комиссиясының шешімі хаттамамен ресімделеді және тиісті мемлекеттік органның орналасқан жері бойынша әкімшілік сотта дау айтуға болады.
Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 43-1-бабына сәйкес:
- өтініш берушінің сотқа талап арыз беруге құқығы бар;
- талап қою сот шешімі шығарылғанға дейін жер комиссиясының шешімін орындауды тоқтата тұрады.
Іс-қимыл тәртібі
- Келіспеу себептерін көрсете отырып, талап арыз дайындау.
- Растайтын құжаттар (хаттама, конкурс материалдары, бұзушылықтардың дәлелдері) қоса берілсін.
- Әкімшілік сотқа шағым беру.
Мысал
Азамат ауыл шаруашылығы жерін алуға арналған конкурстың нәтижелерімен келіспеді (мысалы, бейнежазбаның болмауына немесе ұпайларды бағалауға келіспеушілікке байланысты) және комиссияның шешіміне шағымдану үшін әкімшілік сотқа жүгінді.
Терминдерді түсіндіру
Жер комиссиясы — әкімдік жанындағы жер учаскелерін беру жөнінде шешім қабылдайтын орган.
Әкімшілік сот — азаматтар мен мемлекеттік органдар арасындағы дауларды қарайтын сот.
Жер пайдаланушы уақытша өтеулі жер пайдалану құқығын ұзартуға өтінішті жалдау шартында белгіленген мерзімде, ал мұндай мерзім болмаған кезде — жалдау шартының қолданылу мерзімі аяқталғанға дейін үш айдан кешіктірмей беруге тиіс.
Өтініш жер учаскесінің орналасқан жері бойынша әкімдікке беріледі.
Шартты ұзартудың міндетті шарты жер учаскесі шекараларының өзгермеуі болып табылады. Шаруа немесе фермер қожалығын, сондай-ақ ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу үшін берілген ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерге қатысты жерді пайдалану мониторингінің оң нәтижелерінің болуы қосымша талап етіледі.
Мысал:
Жер пайдаланушы жалдау шартының қолданылу кезеңінде өз міндеттемелерін тиісінше орындады, оның ішінде жер учаскесін нысаналы мақсаты бойынша пайдаланды және Қазақстан Республикасы Жер заңнамасының талаптарын сақтады. Бұл жағдайда жалдау шартын ұзарту үшін ол жалдау мерзімі аяқталғанға дейін үш айдан кешіктірмей жер учаскесінің орналасқан жері бойынша әкімдікке жазбаша өтініш беруге құқылы.
Қолданыстағы заңнамамен ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелерін қосалқы жалға беруге тыйым салынады.
Басқаша айтқанда, ауыл шаруашылығы өндірісінің мақсаттары үшін уақытша жер пайдалану құқығындағы жеке және заңды тұлғалардың жер учаскелері кейінгі жер пайдалануға (қосалқы жалға) берілмейді.
Мұндай тәртіп Ауыл шаруашылығы жерлерін нысаналы және тиімді пайдалануды қамтамасыз етуге, олардың тиімсіз берілуіне жол бермеуге және белгіленген талаптар мен шектеулердің сақталуын бақылауды сақтауға бағытталған.
Мысал
Фермер А мемлекеттен 500 гектар егістік жерді жалға алады. Ол учаскенің жартысын осы жерді пайдалану үшін фермер В-ға бергісі келеді. Алайда, мұны қосалқы жалдау шарты бойынша жасауға болмайды, өйткені қолданыстағы заңнама ауылшаруашылық жерлерін қосалқы жалға беруге тікелей тыйым салады. Мұндай жағдайда жалғыз заңды нұсқа – бұл учаскені мемлекетке қайтару, содан кейін фермер Б конкурсқа жер учаскесін алу үшін өз бетінше қатыса алады. Не фермер А азаматтық-құқықтық мәміле (сатып алу-сату, сыйға тарту) негізінде жерді пайдалану құқығын иеліктен шығара алады.
Егер: топырақ құнарлылығын жоғалтса, батпақты, тұзды немесе тасты;
учаске төмен өнім береді және оны тиімді пайдалану мүмкін емес;
жер улы заттармен ластанған және дақылдарды өсіруге жарамсыз болса егістікті аз құнды ауылшаруашылық жерлеріне (мысалы, жайылымға немесе тыңайған жерге) ауыстыруға болады.
Ауыстыруды жүргізу үшін жер пайдаланушы аудан немесе қала әкімдігіне өтініш береді:
негіздемесі бар түсіндірме жазба;
учаскенің сипаттамасы және схемасы;
жерді зерттеу актісі;
топырақ пен суару жүйелерінің жай-күйі туралы деректер.
Құжаттар тексергеннен және мамандардың қорытындыларын кейін әкімдік жерді ауыстыру туралы шешім қабылдайды.
Мысал:
Егер егістік жер тасты немесе батпақты аумақта болса және онда өнім өспесе, оны жайылымға ауыстыруға болады.
Қазақстан Республикасының жер заңнамасына сәйкес ішкі көші-қон жөніндегі мемлекеттік бағдарлама шеңберінде Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған өңірлерге қоныс аударушыларға шаруа немесе фермер қожалығын жүргізу үшін жер учаскелері беріледі.
Мұндай учаскелер уақытша қысқа мерзімді өтеулі жер пайдалану (жалға алу) құқығымен бес жылға дейінгі мерзімге және конкурстан тыс тәртіппен беріледі, бұл қоныс аударушыларға аукциондарға немесе конкурстарға қатыспай ауыл шаруашылығы қызметіне кірісуге мүмкіндік береді.
Берілетін жер учаскелерінің мөлшері өңірдің ерекшеліктерін ескере отырып белгіленеді. Мысалы, Шығыс Қазақстан облысында учаскелердің ауданы 0,9-дан 6,3 гектарға дейін болуы мүмкін.
Жер учаскелері қоныс аударушыларға заңнамада көзделген бірқатар шектеулермен беріледі. Атап айтқанда, мұндай учаскелер:
иеліктен шығаруға (сатуға немесе сыйға беруге);
шаруашылық серіктестіктің жарғылық капиталына салым ретінде беруге;
акционерлік қоғамның акцияларын төлеуге беруге;
өндірістік кооперативке жарна ретінде беруге жатпайды.
Көрсетілген шаралар қоныс аударушылардың өздері жерді тек ауыл шаруашылығын жүргізу үшін мақсатты пайдалануды қамтамасыз етуге және жер ресурстарының алыпсатарлығын болдырмауға бағытталған.
Мысал:
Қазақстанның оңтүстік өңірінен қоныс аударушылар отбасы қоныс аударудың мемлекеттік бағдарламасы бойынша Шығыс Қазақстан облысына қоныс аударды. Жаңа тұрғылықты жері бойынша тіркелгеннен кейін отбасы басшысы әкімдікке шаруа қожалығын жүргізу үшін ауданы 5 гектар жер учаскесін беру туралы өтінішпен жүгінді.
Жер комиссиясының шешімі негізінде учаске тиімді пайдаланылған кезде одан әрі ұзарту құқығымен 5 жыл мерзімге уақытша өтеулі пайдалануға берілді.
Жария сервитут жер учаскесін пайдалану халықтың қажеттіліктерін қанағаттандыру немесе инфрақұрылымның жұмыс істеуі үшін қажет болған кезде қоғамдық және мемлекеттік мүдделерді қамтамасыз ету мақсатында белгіленеді, бұл ретте меншік немесе жер пайдалану құқығы учаске иесінде сақталады.
Қауымдық сервитуттар: ортақ пайдаланудағы объектiлерге, зираттарға, ғибадат объектiлерiне;
коммуналдық, инженерлiк, электр және басқа да желiлерді салу, пайдалану және қызмет көрсету;
магистральдық құбырларды орналастыру және пайдалану;
байланыс желілерін салу және пайдалану;
жер учаскесiнде межелік белгілер мен геодезиялық пункттерді және оларға кірме жолдарды орналастыру;
су алу және суат;
жер учаскесi арқылы мал айдап өту;
аң аулау, балық аулау, жабайы өсiмдiктердi жинау;
жағалау белдеуiне еркiн өту;
мемлекеттiк органдардың шешiмiмен жер учаскесiн мәдени-көпшiлiк iс-шаралар өткiзу;
қоғамдық және мемлекеттiк мүдделерге байланысты өзге де жағдайлар үшiн белгiленуi мүмкiн.
Жария сервитут белгілеу туралы шешімді жергілікті атқарушы орган (әкімдік) немесе уәкілетті мемлекеттік орган учаскенің меншік иесін (жер пайдаланушысын) міндетті түрде хабардар ете отырып және мәліметтерді мемлекеттік жер кадастрына енгізе отырып қабылдайды.
Мысал:
Аудан әкімдігі көрші елді мекенді қосу үшін қажетті электр беру желісін тарту үшін ауыл шаруашылығы кәсіпорнының жер учаскесінің бір бөлігіне жария сервитут белгілеу туралы шешім қабылдады. Учаскенің меншік иесіне жер пайдалану құқығы сақталды, бұл ретте сервитут белдеуінде жерді алып қоймай ЭБЖ орналастыруға және пайдалануға жол беріледі.