Жиі қойылатын сұрақтар
«Болашақ» бағдарламасының стипендиатына белгіленген мерзімде оқуына шыға алмаған жағдайда оқуын бастау күнін бір рет, бір жылға дейінгі кезеңге ауыстыруға мүмкіндік беріледі. Бұл үшін жаңа оқу басталу мерзімдері көрсетілген университеттің хатын өтінішпен қоса тапсыру қажет. Оқу мерзімдерін ауыстыру қосымша шығындарды талап етпеген жағдайда Комиссияның қарауын қажет етпейді
Бұл мәселе Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 7 қазандағы № 413 бұйрығымен реттеледі. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1300008880.
Мұндай мүмкіндік стипендиаттарға стипендияны кеш тағайындалып немесе басқа себептер болған жағдайда оқу мерзімін түзетуге мүмкіндік береді.
Бұл ереже стипендияны тағайындау туралы Республикалық комиссияның шешімінен бастап қолданысқа енеді. Стипендиатқа салынған айыппұлдар мен шығындарды қоса есептегенде. Бұл стипендиаттарға стипендияның кеш тағайындалуы немесе басқа себептер болған жағдайда оқу мерзімдерін түзетуге мүмкіндік береді.
Мысалы:
Мен, Мадина, «Болашақ» бағдарламасының стипендиатымын. Отбасылық жағдайларға байланысты белгіленген мерзімде оқуға шыға алмадым. Оқу мерзімін кейінге шегеру мүмкін бе?
Иә, мүмкін. Оқу мерзімін кейінге шегеру/ауыстыру үшін Сізге өтініш, жаңартылған шақыру хаты, жұмыс берушінің өтініші (үшжақты келісімшарт болған жағдайда), сондай-ақ түсіндірме жазба ұсыну қажет.
«Болашақ» бағдарламасы бойынша жылжымайтын мүлікке салынған ауыртпалықты алу үшін құжаттарды бірнеше жолдармен тапсыра аласыз:
- «Халықаралық бағдарламалар орталығы» акционерлік қоғам кеңсесі арқылы;
- «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» КеАҚ (Халыққа қызмет көрсету орталығы) арқылы;
- «Электрондық үкімет» веб-порталы арқылы www.egov.kz.
Қызметтің атауы – «Болашақ» халықаралық стипендиясы стипендиаттарының міндеттемелерін орындауды қамтамасыз ету ретінде ұсынылған жылжымайтын мүлік кепіл шартын беру және оны тоқтату туралы хабарлама.
https://egov.kz/cms/kk/services/pass201-202_mon
Мысалы:
Мен, Қуаныш, 5 жыл жұмыс істедім, жылжымайтын мүлікке қойылған ауыртпалықты алғым келеді, бірақ отбасылық жағдайларға байланысты өтінішті өзім бере алмаймын. Менің орныма туыстарымның бірі өтініш бере ала ма?
Сіздің орныңызға туыстарыңыздың бірі өтініш бере алады, егер ол кепіл берушіңіз болса.
«Болашақ» бағдарламасы бойынша еңбекпен өтеуді кейінге қалдыру келесі жағдайларда беріледі:
1) еңбек қызметін жүзеге асыруға кедергі болған ауруды емдеу;
2) мемлекеттік немесе әскери қызметші болып табылатын және шетелге уақытша жұмысқа немесе қызметтен өтуге жіберілген зайыбымен немесе жұбайымен ілесіп жүру;
3) жүктілік жағдайы, сондай-ақ үш жасқа дейін баланы (балаларды) тәрбиелеу;
4) шетелде академиялық оқуда оқитын зайыбымен немесе жұбайымен ілесіп жүру;
5) «Болашақ» бағдарламасы шеңберіндегі оқуды қоспағанда, докторантура бағдарламасы бойынша академиялық оқуды жалғастыру;
6) Стипендиат шетелде академиялық оқуын аяқтаған кезде 12 айдан аспайтын еңбекпен өтеуді кейінге қалдыруды ұсыну туралы Стипендиат өтініш берген сәтінде рейтингтердің соңғы жарияланымдарына сәйкес әлемнің үздік ұйымдарының («Fortune Global 500», «Forbes Global 2000», «Forbes Top 100 Digital Companies») әлемдік рейтингтеріне кіретін ұйымдарда өндірістік тағылымдамадан өтуі;
7) алған мамандығы бойынша 12 айдан аспайтын мерзімде посдокторантурадан өту.
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1300008880
Мысалы:
Мен, Сауле, «Болашақ» бағдарламасының магистратура бойынша оқыған түлегімін, жеке қаражатым есебінен докторантура бағдарламасы бойынша оқуды жалғастырғым келеді. Еңбекпен өтеу мерзімін кейінге қалдыру мүмкін бе?
Сәуле, «Болашақ» бағдарламасы аясындағы оқуыңызды аяқтағаннан кейін докторантура бағдарламасы бойынша жеке қаражат есебінен оқуды жалғастыра аласыз және еңбекпен өтеуді кейінге қалдыру комиссияның шешімі бойынша беріледі. Бұл жағдайда Сіз Орталыққа өтініш жазып, докторантураға қабылданғаныңызды растайтын құжаттарды ұсынуыңыз қажет.
«Болашақ» халықаралық стипендиясын тағайындау үшін үміткерлерді іріктеу қағидаларының 24-тармағына сәйкес https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P080000573 академиялық оқуды аяқтағаннан кейін «Болашақ» бағдарламасының түлегі алған мамандығы бойынша еңбек қызметін жүзеге асыру үшін Қазақстан Республикасының аумағына оралуы тиіс және Республикалық маңызы бар қалада немесе астанада кемінде бес жыл, ал Қазақстан Республикасының басқа аймақтарында кемінде үш жыл еңбекпен өтеуге міндетті.
Тағылымдамадан өткен түлектер үшін еңбекпен өтеу мерзімі маман даярлауға өтінім берген жұмыс берушіде 3 жылды құрайды.
Мысалы:
Мен, Ермек, «Болашақ» бағдарламасының түлегімін, Қарағанды қаласындағы Ә.Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университетіне оқытушы болып жұмысқа орналасамын. Еңбекпен өтеу мерзімі қанша болады?
Ермек, Қарағанды қаласында еңбекпен өтеу мерзімі 3 жылды құрайды. Себебі Қазақстан Республикасы өңірлерінде еңбекпен өтеу мерзімі кемінде үш жыл болуы қажет.
Шартты бұзу жағдайы, «Болашақ» стипендиясынан ерікті түрде бас тарту немесе «Болашақ» стипендиясынан айыру жағдайлары Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің м.а. 2017 жылғы 19 шілдедегі № 345 «Болашақ» халықаралық стипендиясынан бас тартқан немесе одан айырылған, сондай-ақ «Болашақ» халықаралық стипендиясы әкімшісі алдында қаржылық берешегі бар «Болашақ» халықаралық стипендиясын тағайындау конкурсының жеңімпаздарын оқытуға жұмсалған бюджеттік қаражатты қайтаруға байланысты жұмысты ұйымдастыру қағидаларын бекіту туралы» бұйрығымен реттеледі (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1700015455).
Осындай жағдайларда стипендия тағайындалған сәттен бастап оқу ұйымдастыруға жұмсалған барлық нақты шығындар өтелуге тиіс.
Республикалық комиссияның шешімімен стипендиядан айырылған жағдайда қосымша айыппұл салынады, ал өз еркімен бас тартқанда айыппұл қолданылмайды.
Шығындарды өтеу біржолғы тәртіпте де, кезең-кезеңімен де жүргізілуі мүмкін: ол үшін төлем кестесі белгіленген, мерзімі 3 жылға дейінгі, ал төлем тәртібі сақталған жағдайда қосымша 1 жылға ұзартуға болатын берешекті өтеу туралы келісім жасалады. Төлем кестесін жасау жөніндегі өтініш Комиссияда қаралады, ол борышкердің қаржылық жағдайын, кірістерін, мүліктік жағдайын, асырауындағы адамдардың бар-жоғын және басқа да мән-жайларды ескере отырып ай сайынғы төлем мөлшерін айқындайды.
Егер хабарламалар еленбесе немесе келісім бойынша міндеттемелер орындалмаса, берешек сот тәртібімен өндіріліп алынады.
Мысалы:
Мен «Болашақ стипендиясынан өз еркіммен бас тарттым, бірақ оқу үшін жұмсалған барлық нақты шығындарды бірден өтей алмаймын. Қандай әрекеттерді орындау қажет?
Халықаралық бағдарламалар орталығы төлемдерді уақытылы орындаған кезде 3 жылға дейінгі мерзімге, қосымша 1 жылға ұзарту мүмкіндігі бар шығындарды кезең-кезеңімен өтеу туралы келісім жасауды ұсынады.
Комиссия ай сайынғы төлем мөлшерін белгілеуі мақсатында, Сіз Халықаралық бағдарламалар орталыққа қаржылық жағдайыңызды, кірістеріңізді, асырауыңыздағы адамдарды және мүлікті растайтын құжаттармен бірге жазбаша өтініш беруіңіз қажет.
Осылайша берешекті бекітілген төлем кестесіне сәйкес біртіндеп өтеуге болады.
«Болашақ» халықаралық стипендиясын іске асыру бойынша кейбір шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 7 қазандағы № 413 бұйрығына сәйкес (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1300008880) оқу/тағылымдама шарты бойынша міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету үшін Стипендиат белгіленген талаптарға сәйкес кепіл мүлкін және/немесе кепілгерлерді беруге міндетті.
Стипендиат бағаланған құны оқудың толық құнынан кем емес жылжымайтын мүлікті кепілге береді.
Жылжымайтын мүлік шектеусіз және ауыртпалықсыз меншікте болуы керек, ал кепіл шартын жасасқан күні оның жасы 50 жастан аспауы керек.
Стипендия берілген сәттен бастап кепілге берілген мүлікті стипендиат немесе оның жақын туыстары иеліктен шығара алмайды. Кепіл шарты қоғам мен жылжымайтын мүлік иесі арасында жасалады, үш данада ресімделеді және мемлекеттік тіркеуге жатады.
Егер бір жылжымайтын мүліктің құны жеткіліксіз болса, стипендиатқа, оның отбасы мүшелеріне немесе үшінші тұлғаларға тиесілі барлық ауыртпалықсыз объектілер кепілге алынады.
Егер кепіл құны оқытуды толық қамтымаса, қалған сома Кепілдік шарттарымен қамтамасыз етіледі.
Кепілгерлердің саны оқу ақысын қамту пайызына байланысты: оқу құнының 70% – дан астамы кепілмен жабылады-1 кепілгер 50-70% – 2 кепілгер 30-50% – 3 кепілгер 30%-дан аз – 4 кепілгер.
Жеке жағдайлар:
Ауылдық жерлерде соңғы 2 жыл бойы тұратын және жұмыс істейтін стипендиаттар: кепілмен қамту пайызына қарамастан әрқашан 2 кепілгер ұсынады.
Ауыртпалықсыз жылжымайтын мүлік толық болмаған жағдайда стипендиат пен оның отбасы мүшелері 5 кепілгер ұсынылады.
Тағылымдамадан өтуге жіберілген стипендиаттар 2 кепілгер ұсынады.
Мысалы:
Маған стипендия тағайындалды, бірақ менің жеке меншігім жоқ, ата-анамның пәтері бар, мен оны кепілге бере аламын ба, бірақ ол оқу ақысын толығымен өтемейді, мен кепілгерлерді тарта аламын ба? Маған қанша кепілгер керек?
Иә, Сіз ата-анаңызға тиесілі пәтерді кепілге бере аласыз, егер ол олардың меншігінде болса және ауыртпалықсыз болса, бірақ оның құны оқуды толығымен жабу үшін жеткіліксіз болса, Сіз кепілгерлерді тарта аласыз.
Сіз «Болашақ» халықаралық стипендиясы аясындағы басым мамандықтар тізіміне мамандықты өзіңіз қоса алмайсыз.
Бұл басым мамандықтар тізімі орталық және жергілікті атқарушы органдар ұсынған өтінімдер негізінде әзірленіп, Қазақстан Республикасы Президентінің 2000 жылғы 12 қазандағы № 470 Жарлығына сәйкес жұмыс органы тарапынан бекітілетіндігімен байланысты.
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U000000470
Қолданыстағы басым мамандықтар тізімімен «Халықаралық бағдарламалар орталығы» АҚ-ның ресми сайтында келесі сілтеме арқылы танысуға болады: https://bolashak.gov.kz/kz/mamandytar
Мысалы:
Үміткер шетелдік университеттен қолданыстағы басым мамандықтар Тізіміне кірмейтін мамандық бойынша оқуға шартсыз шақыру алды. Ол таңдаған мамандығын Тізімге енгізуге бола ма деп білгісі келеді.
Жоқ, басым мамандықтар тізіміне мамандықты қосу мүмкін емес. Қолданыстағы заңнамаға сәйкес, бұл Тізімге мамандықтарды енгізу тек орталық мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдардың өтінімдері негізінде жүзеге асырылады.
Ол конкурсқа құжаттарды тек Қағидаларда белгіленген талаптарға толық сәйкес болған жағдайда ғана тапсыра алады.
«Болашақ» халықаралық стипендиясын тағайындау конкурсының жеңімпаздарына ұсынылатын шетелдік жоғары оқу орындары мен тілдік курстардан өтуге арналған ұйымдардың тізімін қалыптастыру жөніндегі Нұсқаулыққа (ҚР БҒМ 2017 жылғы 5 қыркүйектегі № 444 бұйрығы) сәйкес, ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі университеттердің ресми сайттары мен академиялық рейтингтер жариялайтын агенттіктердің интернет-ресурстарынан алынған ақпаратты (тағылымдамалар ұйымдастыру қызметін көрсететін ұйымдардан басқа) сараптайды.
Осы сараптама негізінде конкурстың жеңімпаздары үшін ұсынылатын шетелдік ЖОО тізімі жасалады. Университеттер тек соңғы жарияланған деректерге сәйкес QS University Rankings by Subject халықаралық рейтингінің топ-100-на енген жағдайда тізімге енгізіледі.
Ағымдағы ЖОО тізімімен келесі сілтеме арқылы танысуға болады: https://bolashak.gov.kz/kz/zhoo
Мысалы:
Үміткер «Болашақ» бағдарламасы аясында University College London (Ұлыбритания) университетіне құжат тапсыруды жоспарлап отыр және аталған университеттің ресми Тізімге енгізілген-енгізілмегенін нақтылағысы келеді. Бұл ақпаратпен ол қай жерден таныса алады?
Иә, University College London қолданыстағы Тізімге кіреді. Сондай-ақ ол жетекші шетелдік жоғары оқу орындарының өзекті Тізімімен АО «Халықаралық бағдарламалар орталығы» ресми сайтында мына сілтеме арқылы таныса алады: https://bolashak.gov.kz/kz/zhoo
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 бұйрығымен бекітілген Басшылар, мамандар және өзге де қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығының 794-тармағына сәйкес (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2000022003), ғылыми ұйымның бас директор, ұйымның директорының біліктілігіне қойылатын келесі талаптар қарастырылған:
кадрларды даярлаудың тиісті бағыты бойынша жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) бiлiм және мамандығы бойынша жұмыс өтілі кемінде 5 жыл болуға тиіс, доктор, ғылым кандидаты, философия докторы (PhD) немесе бейіні бойынша доктор ғылыми дәрежесі (немесе дәрежесі) болған кезде ғылыми-педагогикалық кемінде 3 жыл жұмыс өтілі.
Мысалы,өтініш беруші зерттеу зертханасы бастығының біліктілік талаптарымен танысқысы келеді. Өтініш беруші adilet.zan.kz. сайтқа кіруі кіріп, 44-параграфты ашады, онда зерттеу зертханасы бастығының лауазымына қойылатын талаптар берілген, атап айтқанда: кадрлар даярлаудың тиісті бағыты бойынша жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) білімі және маман лауазымдарында мамандығы бойынша кемінде 3 жыл жұмыс өтілі көрсетілген.
Өтініш беруші ғылыми тағылымдамадан өткен елді өзгертуге құқылы. Бұл мәселе ҚР Ғылым және жоғары білім министрінің м.а. 2024ж. 3 сәуірдегі №142 бұйрығымен реттеледі https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=35338801#activate_doc=2. Ғылыми тағылымдамадан өту елін ауыстыру үшін Халықаралық бағдарламалар орталығына ұсыну қажет:
1. Халықаралық бағдарламалар орталығы Басқарма Төрағасының атына жазылған өтініш (әрі қарай – Төраға);
2. Ғылыми тағылымдама өтетін шетелдік жоғары оқу орны немесе ұйым ұсынған жаңа шақыру хаты, бағдарлама және смета;
3. Жұмыс берушіден қолдау хаты (үшжақты келісімшарт болған жағдайда);
4. Қоғам Төрағасының атына жазылған түсіндірме хат.
Толық құжаттар топтамасы ұсынылғаннан кейін ел ауыстыру сұрағы Конкурс жеңімпаздарының өтініштерін қарау жөніндегі Комиссияның кезекті отырысына шығарылады. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300033308