Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақстан Республикасы Су кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 66-бабына сәйкес халықтың ауыз су және шаруашылық мұқтаждықтарын, ауыл шаруашылығының, өнеркәсіптің, энергетиканың, балық шаруашылығының және көліктің суға деген қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін, сондай-ақ өнеркәсіптік, шаруашылық-тұрмыстық, дренаждық су ресурстарын алып қоюмен немесе алып қоймай тікелей су объектісінен жер үсті және жерасты су ресурстарын пайдалану бірқатар құрылыстар мен техникалық құрылғыларды қолдана отырып (Кодекстің 66-бабы 1-тармағының 1-14-тармақшалары) арнайы су пайдалануға жатады.
Арнайы су пайдалануға арналған рұқсаттар (бұдан әрі - Рұқсат) арнайы су пайдаланудың келесі түрлеріне беріледі:
1) пайдалы қатты қазбаларды барлау және (немесе) өндіру кезінде ілеспе алынған жерасты (шахта, карьер, кеніш) суларын, өнеркәсіптік, шаруашылық-тұрмыстық, сорғытылған, сарқынды және басқа да суларды жерүстi су объектiлеріне, жер қойнауына, су шаруашылығы құрылысжайларына немесе жер бедеріне ағызуға;
2) осы баптың 1-тармағында көрсетілген құрылымдарды немесе техникалық құрылғыларды қолдана отырып жерасты суларын алу және (немесе) пайдалануға;
3) осы баптың 1-тармағында көрсетілген құрылымдарды немесе техникалық құрылғыларды қолдана отырып жер үсті суларын алуға және (немесе) пайдалануға.
Кодекстің 66-бабының 5-тармағына сәйкес рұқсатты су қорын пайдалану және қорғау саласындағы уәкілетті органның аймақтық органдары береді.
Рұқсат беру жөніндегі мемлекеттік органның функциясы мемлекеттік қызметке жатқызылады және Қазақстан Республикасының цифрлық даму, инновация және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің м.а. 2020 жылғы 31 қаңтардағы № 39/НҚ бұйрығымен бекітілген мемлекеттік қызметтер тізіліміне енгізіледі.
Осыған байланысты, Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің м.а. 2020 жылғы 11 қыркүйектегі № 216 қаулысымен су қорын пайдалануды реттеу саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызметтер ережелері (бұдан әрі - Ереже) бекітілді, онда рұқсат беру тәртібі бекітілді.
Өтініш Ережеге сәйкес қабылданады және мемлекеттік қызметтерді көрсету нәтижесі «электрондық үкіметтің» веб-порталы (www.egov.kz, www.elicense.kz ) арқылы шығарылады. Мемлекеттік қызметтерді көрсету мерзімі порталға жүгінген сәттен бастап: рұқсат беру - он жұмыс күні, қайта ресімдеу және ұзарту - үш жұмыс күні.
2006 жылдан бастап су айдындарын пайдаланушыларға ұзақ мерзімді бекіту бойынша жұмыс жүргізілуде, бұл балық ресурстарына ұзақ мерзімге қол жеткізуге кепілдік береді, бекітілген су айдындары мен учаскелерінде балық шаруашылығын дамытуға, оларды қорғауға, молықтыруға және ғылыми зерттеулер жүргізуге, сондай-ақ инвестициялар тартуға пайдаланушылардың өз қаражатын тарту бойынша жоспарлы жұмыс жүргізуге мүмкіндік береді.
Бүгінгі таңда көл-тауар және тор балық өсіру шаруашылықтарын жүргізу үшін су қоймаларын конкурстық бекіту шарттары айтарлықтай жеңілдетілді. Осылайша, меншік құқығында балық өсіру-мелиоративтік техникасының, балық өсіруге арналған шарбақтардың, тұйық сумен қамтамасыз етілген балық өсіру қондырғыларының, балық тасымалдауға арналған құралдардың (тірі балық машиналары) болуы туралы талаптар алынып тасталды.
Сонымен қатар, 2021 жылғы 17 тамыздан бастап балық шаруашылығы су айдындарын бекітіп беру жөніндегі конкурсты өткізудің жаңа қағидалары қолданылады, олар конкурстың барлық қатысушыларына неғұрлым түсінікті және ашық болды, бұл сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жояды.
Осылайша, конкурстық рәсімдер оларды электрондық форматта аукцион түрінде өткізуге байланысты автоматтандырылды және жеңілдетілді, мұнда түпкілікті нәтиже аукционға қатысушылардың өздері қабылдаған шешімдерге байланысты болады. Аукцион барысында әрбір қатысушы өз бағасын кезең-кезеңімен жариялайды және ең жоғары баға ұсынған қатысушы жеңімпаз болады.
Осылайша, бүгінгі таңда конкурс жеңімпазы аукцион нәтижелері бойынша анықталады, ал нәтиже оның қатысушыларының қаржылық мүмкіндіктеріне байланысты болады.
Конкурсқа қатысуға өтінімдер веб-порталда қабылданады www.gosreestr.kz.
Аппараттарын қолдану, сондай-ақ инспекторлық құрам үшін қазіргі заманғы байланыс және навигация құралдарын сатып алу сияқты қазіргі заманғы техникалық құралдарды енгізу белгіленген.
Бұдан басқа, аумақтық инспекциялардың материалдық-техникалық жарақтандырылуын нығайту үшін өтімділігі жоғары автомобиль көлігін, сондай-ақ жаңа жүзу құралдарын қосымша сатып алу жоспарлануда.
Сонымен қатар, көлеңкелі айналыммен жүйелі күрес мақсатында 2022 жылы балық пен балық өнімдерін қадағалаудың ақпараттық жүйесін енгізу жоспарланып отыр. Бұл жүйе ауланған балықтың тоғаннан соңғы тұтынушыға дейінгі барлық жолын бақылауға мүмкіндік береді.
Осы уақытқа дейін балық өсірушілер балық шаруашылығына салынған инвестициялардың 25% – ын өтеу түрінде мемлекеттік қолдау алды, сондай-ақ балықтың үш түрі-бекіре, тұқы балық, албырт балығы бойынша қорек сатып алу кезіндегі шығыстардың 30% - ы субсидияланады.
2022 жылы субсидияланатын балық түрлерінің тізбесі жайын, лат, цихлид, сондай-ақ шаян тәрізділермен кеңейтілді.
Сондай-ақ, құқықтық акт қабылданды, онда шығыстардың 50%-ына дейінгі өтеу бойынша: балық өсіру-биологиялық негіздемелердің құнынан; балық өсіру материалын сатып алуға; бағалы балық түрлерінің толықтандыру-аналық табындарын сатып алуға және күтіп-ұстауға; дәрілік препараттарды сатып алуға субсидиялардың жаңа түрлері көзделген.
Балық шаруашылығын дамыту мақсатында заңнамалық деңгейде келесі шаралар қабылданды:
- бұрын кәсіпшілік балық аулауға бекітілген балық шаруашылығы су айдындарын балық шаруашылығын жүргізуге арналған су айдындарына ауыстыру қағидалары бекітілді;
- балық шаруашылығын жүргізу үшін шарт жасасудың нақты мерзімі 49 жылға белгіленген (бұрын 5 жылдан 49 жылға дейін болған);
- Даму жоспарлары аясында балық өсірушілерге қойылатын артық талаптар алынып тасталды.
Сонымен қатар:
- бизнес ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерде балық өсіру шаруашылықтарын салу кезіндегі шығындарды өтеуден босатылды;
- су қорғау белдеуінде балық өсіру шаруашылықтарын орналастыру бойынша шектеулер алынып тасталды;
- кәсіпшілік балық аулау субъектілеріне бекітілген су айдындарында тор қоршамада балық шаруашылығын ұйымдастыру құқығы берілді;
- балық өсіру тоғандары мен бассейндерін салу кезінде жобалау-сметалық құжаттаманы әзірлеу және мемлекеттік сараптаманың қорытындысын алу бойынша талаптар алынып тасталды.
Балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған бағдарламасы Үкіметтің 2021 жылғы 5 сәуірдегі № 208 қаулысымен бекітілген.
2030 жылға дейінгі бағдарламада мынадай негізгі индикаторлар айқындалған:
- балық өсіру көлемін жылына 7-ден 270 мың тоннаға дейін арттыру;
- балық өнімдерін ішкі тұтынуды жылына 67-ден 134 мың тоннаға дейін ұлғайту;
- балық өнімдерінің экспортын жылына 30-дан 181 мың тоннаға дейін ұлғайту.
Министрліктің ведомстволық бағынысты ұйымының алаңында - «Халықаралық жасыл технологиялар және инвестициялық жобалар орталығы» КЕАҚ (бұдан әрі - Орталық) қол жетімді технологиялардың бюросы (бұдан әрі - ҚТ бюросы) құрылды, негізгі оның міндеттері - ҚТ қағидаттарына көшу бойынша жұмысты ұйымдастыру және үйлестіру, ҚТ сәйкес анықтамалықтар дайындау, кешенді технологиялық аудитті (КTA) өткізу.
Орталық 2018 жылы ЭКСПО-2017 көрмесінің мұрасы ретінде құрылды, оның мақсаты - технологиялар мен озық тәжірибелерді, бизнесті дамыту мен инвестицияларды ілгерілету арқылы Қазақстанның жасыл экономикаға жедел көшуіне жағдай жасау.
Қазіргі уақытта КТА-ның қорытындылары бойынша экономиканың негізгі салалары бойынша салалық есептер жасалды және ҚТ бюросы ҚТ сәйкес анықтамалықтар дайындауға көшті.
«Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 75-бабының 4-тармағына сәйкес, жер қойнауын пайдаланушының табиғи тасымалдаушыларды геологиялық ақпаратты іріктеу түріндегі иеліктен шығаруы және (немесе) сынамаларды тыс жерлерге әкетуі Қазақстан Республикасы (Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағында) жер қойнауын зерттеу жөніндегі уәкілетті органның рұқсатымен жүзеге асырылады. Рұқсат алу үшін жер қойнауын пайдаланушы жер қойнауын зерттеу жөніндегі уәкілетті органға өтінішпен жүгінеді, онда экспортталатын үлгінің көлемі және оны зерттеу сипаты, зерттеудің болжамды уақыты, зерттеу нәтижелері туралы және зерттеуді жүргізетін ұйым туралы есепті дайындау уақыты көрсетітілуі қажет.
Сонымен бірге, Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрі міндетін атқарушысының «Геология және су ресурстарын пайдалану саласындағы мемлекеттік қызметтер көрсету ережесін бекіту туралы» 2020 жылғы 22 мамырдағы № 117 бұйрығына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағынан (Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағынан тыс) геологиялық ақпаратты жер қойнауы туралы ақпаратты отынның, энергияның және минералды шикізаттың аймақтарына және кен орындарына әкетуге арналған лицензиялар негізінде жүзеге асырылады.
Аталған лицензияны алу үшін «электрондық лицензиялаудың» www.elicense.kz. веб-порталына белгіленген тәртіппен өтінім беру қажет.