Энергетика вице-министрі Ж. Д. Нұрмағанбетовтің тезистері (ОКҚ брифингі 30.05.2023 ж.)
Қайырлы күн, әріптестер мен
бүгінгі брифингтің қатысушылары!
Электр станцияларының техникалық жағдайы және оларды қалпына келтіру шаралары туралы хабарлауға рұқсат етіңіз.
Мемлекет басшысының тапсырмасы аясында 2022 жылдан бастап KPMG бастаған халықаралық сарапшылар тобы Дүниежүзілік банктің қолдауымен еліміздің электр станцияларына ауқымды техникалық аудит жүргізу бойынша жұмыс бастады.
Барлығы 55 электр станциясы зерттелді. Жылу станцияларының негізгі және қосалқы жабдықтарының техникалық жағдайына және оны пайдалану жағдайларына ерекше назар аударылды.
Тексеру қорытындысы бойынша барлық станциялар жабдықтың техникалық жай-күйіне, пайдалану мерзімдеріне, отынның үлестік шығынының көрсеткіштеріне, авариялылыққа, персоналмен қамтылуға және жөндеу жұмыстарын орындауға байланысты санаттар бойынша бөлінді.
Жүргізілген техникалық аудит туралы толығырақ Дүниежүзілік банк пен KPMG баяндайды.
Маусым айының соңына қарай техникалық қызмет көрсетуді одан әрі пайдалану және жүргізу жөніндегі қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді шараларды көрсете отырып, әрбір станция бойынша неғұрлым егжей-тегжейлі іс-шаралар жоспары дайындалатын болады.
Бұл ретте Министрлік негізгі мақсаты генерация секторының инвестициялық тартымдылығын арттыру арқылы тозу деңгейін кемінде 15% - ға төмендету болып табылатын «Инвестицияларға айырбастау тарифі» жаңартылған бағдарламасын іске асыруға кірісті.
Жаңартылған бағдарламаның маңызды бөлігі кәсіпорындар тарапынан қолданыстағы қолдау тетіктері мен кері міндеттемелерді күшейту болып табылады.
Бүгінгі таңда Министрлік берілген өтінімдерге сәйкес 47 энергия өндіруші ұйымның 27-сі үшін электр энергиясына шекті тарифтерді түзеткен, олардың тарифтерінің орташа өсуі шамамен 24% құрайды.
Сонымен қатар, инвестицияларды қайтару лимитін 428 млрд.теңгеге дейін ұлғайту бойынша заңнамаға тиісті түзетулер енгізілді, бұл жұмыс істеп тұрған станцияларды жаңғырту және кеңейту және реконструкциялау жөніндегі жобалар пулын ұлғайтуға мүмкіндік береді. Техникалық аудит қорытындылары мен әзірленген іс-шаралар жоспарын ескере отырып, тозудың ең жоғары деңгейі бар станцияларға басымдық берілетін болады.
Сондай-ақ, электр қуатын алып жүруге дайындықты қолдау бойынша қызметтер көрсетуге арналған шекті тарифті 590 мың теңгеден айына 1,5 млн.теңгеден астам деңгейге дейін ұлғайту бойынша жұмыс жүргізілуде. Бұл шара жобаларды іске асыру кезеңінде қаражат ағынын қамтамасыз етеді.
Өз кезегінде, энергия кәсіпорындары үшін өз активтерін дамытуға тарифтерден алынатын қаражаттан басқа, өз қаражатының бір бөлігін салу бойынша қарсы міндеттемелер енгізілетін болады.
Ұсынылған шараларды толыққанды іске асыру үшін уәкілетті органның бақылау функцияларын «Инвестицияларға айырбастау тарифі» саясаты шеңберінде алынған қаражаттың мақсатты пайдаланылуына қайтару, сондай-ақ салынған инвестициялар шеңберінде қол жеткізілуі қажет көрсеткіштерді белгілеу қажет, мысалы:
- негізгі өндіруші жабдықтың тозу дәрежесін төмендету;
- шартты отынның үлестік шығыстарын төмендету;
- экологиялық көрсеткіштерді жақсарту.
Сондай-ақ, электр энергетикасы нарығын реформалау шеңберінде электр энергетикасы саласындағы заңнамаға тиісті түзетулер қабылданды.
Түзетулер елдің энергия қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін дереу реттеуді талап ететін бірқатар ағымдағы мәселелерді шешуге бағытталған және электр энергиясын орталықтандырылған сатып алу және сату моделін (электр энергиясын бірыңғай сатып алушы) енгізу арқылы электр энергетикасы саласын реформалауға бағытталған.
Мәселен, саладағы ағымдағы жағдайды, атап айтқанда жүйедегі жоспарлы теңгерімсіздіктерді, электр энергиясының болжамды тапшылығын, энергия өндіруші ұйымдардың әртүрлі тарифтеріне байланысты бәсекелестіктің тең емес жағдайларын және генерациялаудың жаңа көздерін, оның ішінде ЖЭК салу жөніндегі жоспарларды ескере отырып, электр энергиясын орталықтандырылған сатып алу және сату моделі - электр энергиясын бірыңғай сатып алушы енгізіледі:
- электр энергиясын сатып алу және сату кезінде алыпсатарлық операцияларды болдырмау;
- өнімсіз делдалдарды қысқарту;
- электр станцияларының техникалық мүмкіндіктері негізінде тәуліктік кестелерді қалыптастырудан тұтынушылардың нақты кестелеріне кету есебінен шектес энергия жүйелерімен шекарадағы электр энергиясы ағындарының мемлекетаралық сальдосының ауытқуын барынша азайту;
- жаңадан іске қосылатын генерациялау көздерінің жоғары тарифтерін және жұмыс істеп тұрған станциялардың тапшылығы мен ағымдағы тарифтері кезінде импорттық электр энергиясының бағаларын теңестіруді қамтамасыз ету, сондай-ақ болашақта өңірлер арасында электр энергиясына тарифтерді теңестіруді жүзеге асыру.
Электр энергиясын бірыңғай сатып алушы орталықтандырылған сауда-саттықтың электрондық алаңында орталықтандырылған сауда-саттық жүргізу арқылы отандық электр станцияларынан электр энергиясын жоспарлы сатып алуды бір тәулік бұрын жүзеге асыратын болады.
Бірыңғай сатып алушының моделін енгізу ағымдағы жылдың 1 шілдесінен бастап жоспарланып отыр.
Жалпы, министрлік жоғарыда аталған шараларды іске асыру бойынша барлық күш-жігерін салатынына сендіргім келеді.
Баяндама аяқталды! Назар аударғаныңыз үшін рахмет!