СҰХБАТ: Педагогикалық әдеп қатаң сақталуы тиіс
«Учительская плюс+»
- Айнагүл Ағыбайқызы, біздің әңгімеміздің тақырыбы неден туындады және оның өзектілігі неде?
- Төрт жыл бойы білім беру саласында "Педагог мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Заңы іске асырылуда. Бүгінде заң жұмыс істейді және қазақстандық педагогтардың әлеуметтік және қаржылық әл-ауқатын қамтамасыз етеді. Заңды іске асыру барысында мемлекет, үкімет тарапынан көрсетілетін бірқатар ынталандыру, көтермелеу шаралары қабылданды, Педагогтарға кәсіби өсу үшін үлкен мүмкіндіктер берілді.
Кез келген дамыған мемлекет өзінің дамуында білім беруді басым стратегиямен анықтайды, ал мұғалім білімді қоғамды қалыптастырудағы басты тұлғаға айналады. Біздің жерлесіміз-ағартушы Ыбырай Алтынсариннің: "Маған жақсы мұғалім бәріннен де қымбат, өткен мұғалімнің – мектептің жүрегі"деген сөздерін есіме түсіремін. Ақын Ғафу Қайырбековтің "Ұстаз болу-адамның асылдығы" деген сөздері де қоғамдағы педагог мамандығының ерекшелігі мен ерекшелігін көрсетеді. Бұл сөздер бүгінгі күнге дейін өзектілігін жоғалтқан жоқ.
Өкінішке орай, кейде мұғалімдер "педагогикалық этика" ұғымын дұрыс түсіне қоймайды
- Педагогикалық этика мәселесі бойынша біздің облыстағы жағдайды сипаттай аласыз ба?
"Педагог мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының қабылдануымен білім беру саласындағы сапаны қамтамасыз ету жөніндегі аумақтық департаменттердің функцияларына педагогикалық әдепті сақтау және педагогтердің құқықтарын қорғау мәселелері енгізілді, педагогикалық әдеп және педагогтердің құқықтарын қорғау мәселелері бойынша консультативтік-кеңесші органдар құрылды.
Қостанай облысы бойынша департамент жанындағы консультативтік-кеңесші органның жұмыс істеген 3 жыл ішінде педагогтерден біліктілік санатын беруден бас тарту, педагогтерден заңнамада көзделмеген есептерді талап ету, педагогтердің дене жарақатын салуы, педагогикалық әдепті бұзу жөнінде өтініштер келіп түсті. 2024 жылдың басында біздің облыс педагогтарының академиялық адалдық қағидаттарын бұзу екі фактілері қаралды.
Жалпы білім беру ұйымдарында 2020 жылдан бастап педагогикалық этика бойынша кеңестер жұмыс істейді, олар педагогтердің педагогикалық этиканы сақтау мәселелерін де қарастырады. Осы кеңестердің жұмысы педагогикалық этиканы бұзудың алдын алуды да қарастырады. Аталған алқалы органдардың шешімдері ұсынымдық сипатта болады. Алқалы органдардың құрамында білім беру ұйымынан тәуелсіз мамандар бар, бұл қабылданатын шешімдер мен ұсынымдардың ашықтығы мен объективтілігін қамтамасыз етеді.
- Педагогикалық әдепті бұзғаны үшін жауапкершілік қарастырылған ба және педагогтардың құқықтары бұзылған жағдайда қандай жауапкершілік шаралары қолданылады?
"Педагог мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес педагогикалық әдепті бұзу тәртіптік теріс қылық болып табылады және Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сәйкес педагогтің тәртіптік жауаптылығына әкеп соғады.
Педагогтердің құқықтарын бұзғаны үшін жауапкершілік шарасы қарастырылған. Педагогтерге Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларды қоспағанда, кәсіптік қызметті жүзеге асыру кезінде педагогтерді кәсіптік міндеттермен байланысты емес жұмыс түрлеріне тартуға жол берілмейтіні белгілі;
педагогтен Қазақстан Республикасының Білім беру саласындағы заңнамасында көзделмеген есептілікті не ақпаратты талап ету;
Қазақстан Республикасының заңдарында көзделмеген тексерулер жүргізу;
оған тауарлар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алу жөніндегі міндеттерді жүктеу;
Мемлекеттік орта білім беру ұйымдарының педагогтерін кәсіби қызметін жүзеге асыру кезінде мемлекеттік емес ұйымдардың іс-шараларын өткізуге тарту.
Қазақстан Республикасының "Әкімшілік құқық бұзушылық туралы" Кодексіне сәйкес педагогтердің құқықтарын бұзғаны үшін ескерту қолданылады, әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде бұзушылықты қайталап жасағаны үшін лауазымды адамдарға – жиырма, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – алпыс, орта кәсіпкерлік субъектілеріне-сексен, субъектілерге айыппұл салуға әкеп соғады ірі кәсіпкерлік-жүз жиырма айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде.
- Біздің әңгімемізден педагогикалық этика маңызды және кәсіби мәселе деген қорытындыға келдім?
Әрине, педагог мамандығы үлкен жауапкершілігінің қайнар көзі болып табылады.
Педагогтер қызметтік және қызметтік емес уақытта еңбек тәртібін мүлтіксіз сақтайды, өздерінің қызметтік міндеттерін орындау кезеңінде киімдегі іскерлік стильді ұстанады; әлеуметтік желілерде қоғамда педагогтың жоғары атағын нығайтуға ықпал етеді; білім алушы мен тәрбиеленушінің табыстарының (сәтсіздіктерінің), оның әлеуметтік жағдайының, ата-аналарының (заңды өкілдерінің) жұмыс орнының құпиялылығын қамтамасыз етеді; білім алушының (тәрбиеленушінің) басқа мұғалімнің кәсіби біліктілігіне күмәндану; негізсіз және дәлелденбеген шағымдар мен өтініштерден бас тартады, педагогикалық әдепті бұзғаны үшін шағымданған адамға қарсы жауап шараларын қабылдамайды; өз қызметінде Академиялық адалдық қағидаттарын, оның ішінде академиялық ортада академиялық адалдықты қамтамасыз етуді мүлтіксіз сақтайды.