Жиі қойылатын сұрақтар
Жария сервитут жер учаскесін пайдалану халықтың қажеттіліктерін қанағаттандыру немесе инфрақұрылымның жұмыс істеуі үшін қажет болған кезде қоғамдық және мемлекеттік мүдделерді қамтамасыз ету мақсатында белгіленеді, бұл ретте меншік немесе жер пайдалану құқығы учаске иесінде сақталады.
Қауымдық сервитуттар: ортақ пайдаланудағы объектiлерге, зираттарға, ғибадат объектiлерiне;
коммуналдық, инженерлiк, электр және басқа да желiлерді салу, пайдалану және қызмет көрсету;
магистральдық құбырларды орналастыру және пайдалану;
байланыс желілерін салу және пайдалану;
жер учаскесiнде межелік белгілер мен геодезиялық пункттерді және оларға кірме жолдарды орналастыру;
су алу және суат;
жер учаскесi арқылы мал айдап өту;
аң аулау, балық аулау, жабайы өсiмдiктердi жинау;
жағалау белдеуiне еркiн өту;
мемлекеттiк органдардың шешiмiмен жер учаскесiн мәдени-көпшiлiк iс-шаралар өткiзу;
қоғамдық және мемлекеттiк мүдделерге байланысты өзге де жағдайлар үшiн белгiленуi мүмкiн.
Жария сервитут белгілеу туралы шешімді жергілікті атқарушы орган (әкімдік) немесе уәкілетті мемлекеттік орган учаскенің меншік иесін (жер пайдаланушысын) міндетті түрде хабардар ете отырып және мәліметтерді мемлекеттік жер кадастрына енгізе отырып қабылдайды.
Мысал:
Аудан әкімдігі көрші елді мекенді қосу үшін қажетті электр беру желісін тарту үшін ауыл шаруашылығы кәсіпорнының жер учаскесінің бір бөлігіне жария сервитут белгілеу туралы шешім қабылдады. Учаскенің меншік иесіне жер пайдалану құқығы сақталды, бұл ретте сервитут белдеуінде жерді алып қоймай ЭБЖ орналастыруға және пайдалануға жол беріледі.
Егер сіздің отбасыңыз атаулы әлеуметтік көмек алмаса (АӘК), бірақ іс жүзінде өмірлік қиын жағдайда болса (табысы төмен, көп балалы, баспанасыз, науқас және т.б.), сіз мектеп формасына көмек сұрай аласыз.
Ол үшін қажет:
- Білім беру ұйымына (мектепке) өтінішпен жүгіну.
- Отбасының тұрғын үй-тұрмыстық жағдайларын тексеруден өту (мектеп жүзеге асырады).
- Сіздің отбасыңызды мұқтаж деп тану туралы шешім қабылдайтын қамқоршылар кеңесінде істің қаралуын күтіңіз.
Қажетті құжаттар:
- Өтініш;
- Жеке куәлік (немесе электрондық құжат);
- Балалардың туу туралы куәліктері;
- Отбасы құрамы мен табысын растайтын құжаттар (табыс, жәрдемақы, табыстың жоқтығы туралы анықтамалар және т.б.);
- Қажет болған жағдайда-мектептің сұранысы бойынша өзге де құжаттар (мысалы, актілер, анықтамалар, қорытындылар).
Қарау мерзімі:
- 3 жұмыс күніне дейін - тұрғын үй-тұрмыстық жағдайларды тексеру;
- 2 жұмыс күніне дейін - қамқоршылық кеңестің отырысы;
- 3 жұмыс күніне дейін - көмек көрсету туралы хабарламаны немесе дәлелді бас тартуды ресімдеу.
Бас тарту келесі жағдайларда мүмкін:
- Құжаттардың толық емес немесе жарамсыз пакеті;
- Дұрыс емес мәліметтер;
- Отбасы белгіленген критерийлер бойынша мұқтаж деп танылмаған;
- Дербес деректерді өңдеуге келісімнің болмауы.
«Көпбалалы отбасының» мәртебесі өзі бойынша көмек алу үшін негіз болмайды.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 25 қаңтардағы № 64 қаулысына және Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 24 сәуірдегі № 158 бұйрығына сәйкес мектеп киімі (киім, аяқ киім және жазу құралдары) бойынша көмек келесі санаттағы балаларға беріледі:
- Адресаттық әлеуметтік көмек (АӘК) алатын отбасылардың балалары;
- АӘК алмайтын, бірақ жан басына шаққандағы табысы тұрмыс деңгейінен төмен отбасылардың балалары;
- Жетім балалар және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар;
- Төтенше жағдайлардан зардап шеккен отбасылардың балалары;
5. Мектептің қамқоршылық кеңесінің шешімімен мұқтаж деп танылған отбасылардың балалары (отбасының материалдық жағдайы бойынша акт негізінде).
2021 жылдан бастап жеңілдік санатындағы балаларға тегін тамақтандыру қамтамасыз етіледі. Бұл санатқа мыналар жатады:
- жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар;
- ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар және мүгедек балалар;
- көпбалалы отбасылардан шыққан балалар;
- атаулы әлеуметтік көмек (АӘК) алатын отбасылардан шыққан балалар;
-табысы күнкөріс деңгейінен төмен отбасылардан шыққан балалар.
2025 жылдың шілде айында 2012 жылғы 12 наурыздағы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулысында № 320 өзгерістер енгізілді, ол көпбалалы отбасылардың балаларына арналған балабақшадағы тамақтандыру шығындарын өтеу мәселесіне қатысты.
Енді тегін тамақтандыру құқығына ие көпбалалы отбасылардан шыққан балалар:
- атаулы әлеуметтік көмек (АӘК) алатын балалар;
- АӘК алмайтын, бірақ жан басына шаққандағы табысы күнкөріс деңгейінен төмен балалар.
Тасымалдаушы жолаушыны оның келісімінсіз басқа орынға ауыстыруға құқылы емес, себебі билетте көрсетілген орын – тасымалдау шартының бөлігі болып табылады. Бұл Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 4 шілдедегі № 476-II «Автомобиль көлігі туралы» Заңында және ҚР Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің 2020 жылғы 26 қарашадағы № 753 бұйрығымен бекітілген «Жолаушыларды, багажды және жүкді автомобиль көлігімен тасымалдау қағидаларында» көзделген. Тасымалдаушы жолаушыға билетте көрсетілген орынды беруге міндетті. Жолаушының келісімінсіз орын ауыстыру – тасымалдау шартын бұзу болып саналады. Ерекше жағдайлар тек заңда көрсетілген кезде ғана мүмкін. Мысалы, автобуста техникалық ақау пайда болып, жолаушыларды басқа көлікке көшіру қажет болғанда немесе қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында (осьтің артық жүктелуі, апаттық жағдай туындауы) орындарды қайта бөлу талап етілсе. Сондай-ақ жолаушы өзі келісім берген жағдайда орын ауыстыруға болады. Осының сыртында жолаушы орын ауыстырудан бас тартуға толық құқылы.
Мысал:
Жолаушы №5 орынға билет сатып алды. Водитель себеп түсіндірместен оны №20 орынға көшуін талап етеді. Жолаушы бас тартуға құқылы, өйткені келісімінсіз орын ауыстыру – тасымалдау шартын бұзу болып табылады.
Үй жануарларын (оның ішінде иттерді) тасымалдауға бірқатар шарттар сақталған жағдайда рұқсат етіледі:
- жануардың ветеринариялық паспорты немесе анықтамасы болуы керек,
- ит тасымалдаушыда егер ит ірі болса, қарғыбауда және тұмсыққабы болуы керек.
Егер барлық талаптар орындалса, жүргізуші немесе тасымалдаушы сапардан бас тартуға құқылы емес. Мұндай бас тартулар заңсыз болып саналады.
Жолаушыға алдын ала хабар бермей қалааралық рейстің уақытын өзгерту заңсыз болып табылады. Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 4 шілдедегі № 476-II «Автомобиль көлігі туралы» Заңына және ҚР Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің 2020 жылғы 26 қарашадағы № 753 бұйрығымен бекітілген «Жолаушыларды, багажды және жүкді автомобиль көлігімен тасымалдау қағидаларына» сәйкес, тасымалдаушы бекітілген қозғалыс кестесін сақтауға міндетті. Егер рейстің жөнелту уақыты өзгерсе, рейс кешіктірілсе немесе толықтай тоқтатылса, тасымалдаушы бұл туралы жолаушыны алдын ала кез келген қолжетімді тәсілмен хабардар етуге тиіс: телефон арқылы, SMS, электрондық пошта, касса арқылы немесе мобильдік қосымша арқылы. Жолаушыға хабар бермеу — тасымалдау қағидаларын бұзу болып саналады. Мұндай жағдайда жолаушы:
– билетті толық құны бойынша қайтарып алуға;
– немесе бос орындар болған жағдайда басқа рейспен жүруге құқылы.
Мысал:
Жолаушы «Алматы – Талдықорған» рейсіне 10:00-ге билет сатып алды, бірақ автобус 12:00-ге ауыстырылды және жолаушыға алдын ала хабар берілмеді. Бұл жағдайда ол толық ақшасын қайтаруды немесе өзіне қолайлы басқа рейсті таңдауды талап етуге құқылы.
Қоғамдық көлік салонының тазалығы мен санитариялық жағдайына тасымалдаушы жауап береді, яғни көлік құралын иеленетін немесе оны пайдаланатын ұйым немесе жеке кәсіпкер. Бұл талап Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2023 жылғы 5 сәуірдегі № 60 бұйрығымен бекітілген «Жолаушылар мен жүктерді тасымалдауға арналған көлік құралдарына қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық қағидаларында белгіленген. Тасымалдаушы көлік салонын таза ұстауға, тұрақты түрде жинау мен дезинфекция жүргізуге, желдетудің, жылытудың және жарықтандырудың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етуге, сондай-ақ жолаушылар үшін жайлы жағдай қалыптастыруға міндетті. Салон таза болуы тиіс, қоқыс, жағымсыз иіс немесе ластану болмауы керек. Қажет болған жағдайда тасымалдаушы қоқыс жәшіктерін немесе пакеттерді қамтамасыз етеді және орындықтардың, сабау-ұстағыштардың және еденнің жағдайын бақылап отырады. Санитариялық нормалардың сақталуын санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменттері, сондай-ақ жергілікті атқарушы органдар (әкімдіктер) қадағалайды. Санитариялық талаптарды бұзған жағдайда тасымалдаушы Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне сәйкес әкімшілік жауапкершілікке тартылуы мүмкін — мысалы, айыппұл салу немесе бұзушылықтарды жою туралы нұсқама беру.
Мысал:
Егер автобус маршрутқа қоқыспен, ластанған орындықтармен немесе бензин иісімен шықса, оған тасымалдаушы жауап береді, ал шағымды Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментіне жолдауға болады.
Жеңілдікті көлік картасын алу үшін келесі қадамдарды орындау қажет:
- Ең жақын ONAY! қызмет көрсету орталығына бару.
- Құжаттарды ұсыну:
– жеке куәлік;
– жеңілдікке құқығын растайтын құжат (мүгедектік куәлігі, зейнеткер куәлігі, оқу орнынан анықтама және т.б.).
- Картаны алу үшін өтініш толтыру.
- Картаны алу: жеңілдік санатындағы азаматтарға карта тегін беріледі.
Мысал:
I топтағы мүгедек «ONAY!» орталығына Шәкәрім даңғылы, 171 мекенжайы бойынша жүгінеді. Жеке куәлігін және мүгедектік анықтамасын көрсеткеннен кейін, ол қалалық қоғамдық көлікте тегін жүруге мүмкіндік беретін жеңілдік көлік картасын алады.
Бірінші топтағы мүгедектігі бар адамдар ауданаралық қатынастарда тегін жол жүру құқығы бар.