Қазақстан Республикасы Қаржы мин истрлігінің 2017 - 2021 жылдарға арналған стратегиялық жоспары

 

2018 жылғы 27 желтоқсандағы №1116

                                                                                2019 жылғы  2 мамырдағы № 422

                                                                               2019 жылғы  2 тамыздағы № 819

өзгерістер енгізілген                 

ҚР Қаржы министрінің

2016 жылғы 20 желтоқсандағы

№ 674 бұйрығымен бекiтiлген 

2019 жылға арналған СЖ

 

                                                                                                              

Қазақстан Республикасы Қаржы мин истрлігінің
2017 - 2021 жылдарға арналған стратегиялық жоспары

 

1-бөлім. Миссиясы мен пайымы

Миссия. Мемлекеттің экономикалық мүдделерін қамтамасыз ету, халық пен бизнес үшін қолайлы жағдайлар жасау.

Пайымы. Қаржы министрлігінің 2017-2021 жылдарға арналған стратегиялық жоспары әлемнің ең дамыған 30 мемлекетінің қатарына кіру жөніндегі жалпыұлттық мақсатқа қол жеткізуге бағытталған.

2-бөлім. Ағымдағы ахуалды талдау және тәуекелдерді басқару

1-стратегиялық бағыт. «Қаржы жүйесінің орнықтылығына жәрдемдесу»

1.1) қызметтің реттелетін саласын немесе аясын дамытудың негізгі параметрлері

Бюджеттің атқарылуы

Республикалық бюджет кірістерінің атқарылуы (трансферттерді есепке алмағанда) үш жылда мынадай деректермен сипатталады: 2016 жылы – 109,1%, 2017 жылы – 101,2%, 2018 жылы республикалық бюджет 102,3% - ға атқарылды, 5 718,2 млрд теңге жоспарда іс жүзінде 130,4 млрд теңгеге артығымен орындаумен 5 848,6 млрд. теңге түсті.

2017 жылы республикалық бюджеттің салықтық түсімдері 100,8% - ға немесе 2016 жылға қарағанда 13,4% - ға өсті, 2018 жылы салық түсімдері бойынша республикалық бюджет 101,8% - ға атқарылды, 5 592,4 млрд.теңге жоспарда іс жүзінде 5 694,9 млрд. теңге түсті.

Салықтар мен төлемдер бойынша республикалық бюджеттің есебіне жатқызылатын бересі 2019 жылғы 1 қантардағы жағдай бойынша – 197,9 млрд.теңге, жылдың басымен (115,1 млрд теңге) салыстырғанда өсім 82,8 млрд. теңгені немесе 71,9%-ды құрады.

Республикалық бюджеттің кірістері (трансферттерді есепке алмағанда) 2018 жылы сомасы 5 848,6 млрд. теңгені құрайды, 2019 жылға – 6 986,4 млрд.  теңге, 2020 жылға – 7 360,2 млрд.  теңге, 2021 жылға – 7 998,3 млрд.  теңге жоспарланып отыр.

Ұлттық қордың жинақтау функциясын орындау үшін тиісті қаржы жылының соңына ЖІӨ-нің болжамды мәнінің 30%-ы мөлшерінде азайтылмайтын қалдық белгіленеді. 2020 жылға қарай Ұлттық қордың қаражаты кемінде 180 млрд. АҚШ долларын (ЖІӨ-ге қатысты 32%) құрауы   тиіс.

Ұлттық қордың активтері 2016-2018 жылдары: 2016 жылы - 64,2 млрд. АҚШ долл., 2017 жылы - 61,7 млрд. АҚШ долларын құрады.

Республикалық бюджеттің негізгі параметрлері кірістермен бір қатарда шығыстар да болып табылады.

Бюджеттің шығыс бөлігінің орындалуы (сыртқы қарыздарды өтеу бойынша шығыстарды есепке алмағанда), 2016 жылы – 98,3%, 2017 жылы – 99,8% құрайды, 2018 жылы республикалық бюджет 99,8% - ға атқарылды.

Жалпы республикалық бюджеттің шығыстары 2018 жылы – 9 655,6 млрд. теңге, 2019 жылы – 10 727,1 млрд. теңге және 2020 жылы – 11 059,1 млрд. теңге, 2021 жылы – 11 401,7 млрд. теңге көлемінде жоспарланады.

2018 жылы республикалық бюджеттің тапшылығы ЖІӨ-ге шаққанда – 1,2% құрады (2016 жылы – 1,6 %, 2017 жылы – 2,6%).

Республикалық бюджетті жоспарлау сапасын арттыру үшін 2017 жылдан бастап - республикалық бюджет шығыстарының негізгі бағыттары бойынша алдын-ала бағалау деген жаңа құрал енгізілді, ол бюджеттің жобасын оңтайландыруға және оның тиімділігін арттыруға барынша мүмкіндік береді.

Осылайша, халықаралық сарапшылардың (Дүниежүзілік банк, ЭЫДҰ) ұсынымдарының негізінде аудиторлар проблемаларды диагностикалап қана қоймайды, сол сияқты оларды жоспарлау сатысында-ақ шешу үшін оңтайлы ұсыныстарды ұсынатын болады.

2017-2019 жылдарға арналған республикалық бюджетті қалыптастыру кезеңінде үнемдеу үшін резервтерді анықтау және басымдығы төмен немесе тиімсіз шығыстарды қысқарту мүмкіндігін анықтау үшін шығыстарды талдау жүргізілді. Нәтижесінде базалық шығыстар 10% -ға немесе 66,7 млрд.теңгеге оңтайландырылды.

Болашақта есептеу әдісі бойынша бюджеттеуді енгізу мәселесі қарастырылуда. Бұл реформа шығыстарды бақылауды жақсартуға мүмкіндік береді, мемлекеттік сектордағы қаржы-қаражатты басқару бойынша есеп беру мен ашықтықты арттырады.

Операциялардың құны туралы барынша толық ақпараттың болуы елдегі барынша орнықты және тұрақты бюджеттік жағдайын қамтамасыз ету үшін маңызды қаржылық талдау мен барынша негізделген шешім қабылдауға мүмкіндік береді.

Бюджеттiк шектеулердi белгiлеу процесiне есептеу әдiсi бойынша бюджеттеуге көшудiң басты нәтижесі әр кезеңде операциялық және капиталдық элементтердi ажырату болып табылады.

Есептеу әдісі бойынша бюджеттеуге ауысудың екінші маңызды нәтижесі бюджет бойынша жаңа ұсыныстар жөнінде шешімдердің тек ақша төлемдерінің ағындарына ғана емес,  сол сияқты кірістерге, шығыстарға, активтер мен міндеттемелерге де әсерін бақылап отыру қажеттілігінен туындайды.

Мемлекет басшысының тапсырмаларын уақытылы орындау үшін республикалық бюджетке 2016 жылы -8, 2017 жылы - 2, 2018 жылы - 3 түзету енгізілді.

Бюджет жөніндегі халықаралық әріптес өткізіп жатқан бюджеттің ашықтығы бастамасы (БАБ) қаржы жүйесінің ашықтығы мен есептілігі қағидаттарын іске асыру мақсатында зерттеулер жүргізудің жаһандық бағдарламасы болып табылады.

Бюджеттің ашықтығын зерттеу дегеніміз жан-жақты талдау мен атқарушы биліктің жұртшылыққа бюджет туралы ақпаратқа қолжетімділік беру дәрежесін шолуды білдіреді.

Бұл бастама көптеген елдерді қамтитын әлемдегі бюджет ашықтығына жалғыз тәуелсіз зерттеу болып табылады. Зерттеу, азаматтық қоғамды зерттеу жүргізу жөніндегі тәуелсіз мамандардың қатысуымен әрбір екі жылда бір рет жүргізіледі.

Осы мақсатта МПБ Бюджет ашықтығының индексін әзірледі, онда қоғамға үкімет ұсынатын бюджет процесі туралы ақпарат негізінде әрбір мемлекеттің бағасы қамтылған. Бюджеттің ашықтығы бойынша сауалнамада Халықаралық валюта қоры (ХВҚ), Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (ЭЫДҰ), Халықаралық жоғарғы бақылау органдары ұйымы (ИНТОСАИ) сияқты көпжақты ұйымдар әзірлеген халықаралық өлшемшарттар пайдаланылған. Бүкіл процесс 18 айды алады.

Базалық негіз ретінде тексеру үшін сегіз негізгі бюджеттік құжат қабылданған. Одан Қазақстанда қолданыстағы бюджет заңнамасына сәйкес тек жетеуі жасалады.

 

 

Қазақстанда бюджеттің ашықтығына зерттеулердің нәтижелері бойынша БАИ көрсеткіштері былайша көрінеді:  мүмкін болатын 100 баллдан 2008 ж. – 35 балл,  2010 ж. – 38 балл,  2012 ж. – 48 балл,  2015 ж. – 51 балл, 2017 ж. – 53 балл.

Бюджеттің атқарылу сапасын жақсарту мақсатында Министрлік қазынашылық қызмет көрсету сапасын арттыру жөніндегі жұмысты жалғастыруда.

Мемлекеттік мекемелерге қызмет көрсету «Қазынашылық-Клиент» АЖ-ны қолдана отырып қашықтан қамтамасыз етіледі, бұл мемлекеттік мекемелермен өзара іс-қимыл жасау кезінде қазынашылық органдары жұмысының тиімділігін едәуір арттырды және тиісінше бюджеттердің орындалу сапасын жақсартты. Бұл ретте ерекше жұмыс режимі бар мемлекеттік мекемелерді қоспағанда, мемлекеттік мекемелерді «Қазынашылық-Клиент» АЖ-ға қосуға – 100% қол жеткізілді.

Өзіне өзі қызмет көрсету режимінде мемлекеттік мекемелер құжаттардың электрондық нысандарын толтырады. Тексеру, келісу және бекітуден кейін бұл құжаттар Қазынашылықтың біріктірілген ақпараттық жүйесінде автоматты түрде қол жетімді болады. Мемлекеттік мекемелерге қашықтан қызмет көрсету есебінен мемлекеттік мекемелердің қызмет көрсету жылдамдығының ұлғаюы, қағаз, уақыт және көліктік шығындарының қысқаруы, әкімшілік кедергілердің азаюы, адами фактордың қателері есебінен қайтару санының азаюы (құжаттарды енгізу кезінде форматтық-қисынды бақылау, қазынашылық жүйесінің анықтамаларына тікелей жүгіну) орын алуда.

Қазынашылық жүйесінде 12 мыңнан астам мемлекеттік мекемеге қызмет көрсетіледі, Қазынашылық жүйесін пайдаланушылардың 3 мыңға жуығы мемлекеттік бюджет қаражатын есепке жатқызу және жұмсау рәсімдерін жүргізе отырып, операцияларды Қазынашылықтың ақпараттық жүйесінде нақты уақыт режимінде жүзеге асырады.

Бұдан басқа, Қазақстан Республикасында жергілікті өзін-өзі басқаруды дамыту тұжырымдамасын іске асыру, сондай-ақ Мемлекеттің Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың Ұлт жоспары бес институционалдық реформаны жүзеге асыру жөніндегі 100 нақты қадам- 98 қадамын іске асыру шеңберінде Министрлік  бюджеттің IV деңгейі ретінде ауылдық округ, ауыл, кент, аудандық маңызы бар қала деңгейінде дербес жергілікті өзін-өзі басқару бюджетін енгізді.

Мемлекеттік бюджеттің IV деңгейін кезең-кезеңімен енгізуі 2018 жылдан бастап, 2 мыңнан астам халқымен әкімшілік-аумақтық бірліктеріне, ал барлық жерде 2020 жылдан бастап ұсынылып отыр.

Бұл шара жергілікті маңызы бар мәселелерді шешудегі халықтың рөлін арттыруға және оны жергілікті қоғамдастық істеріне белсенді тартуға мүмкіндік береді. Жергілікті өзін-өзі басқару органдарына қажетті қаржылық және материалдық ресурстар беріледі, бұл басқарушылық шешімдер қабылдау кезінде  олардың дербестігін және жауапкершілігін арттырады, қағазбастылық және сыбайлас жемқорлық көріністерінің деңгейі төмендейді.

Бұл ретте ЖӨБ дербес бюджеттің кіріс бөлігі меншікті кірістерден (салық және салықтық емес түсімдер), аудандық бюджеттің субвенциялары және жоғары тұрған бюджеттердің нысаналы трасферттерінен тұратын болады.

Қалалық және аудандық орталықтардан алыс орналасқан жергілікті өзін-өзі басқару органдары, селолық округтің шегінен шықпай-ақ, аумақтық қазынашылық органдарында «Қазынашылық-клиент» АЖ арқылы қызмет алуға мүмкіндіктері болады.

Бірінші кезеңнің қорытындылары бойынша қазынашылық органдары қызмет көрсететін жергілікті өзін-өзі басқару бюджеттерінің саны 1 062-ні құрайды, бұл 43,5%-ды құрайды.

2020 жылдан бастап 100% қызмет көрсету жоспарлануда.

Заңмен Бюджет кодексіне бюджеттің 4 деңгейін енгізуге қатысты:

- «аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент және ауылдық округ әкімінің бюджеті» жаңа ұғымын енгізу,

- аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент және ауылдық округ әкімінің бюджетін қалыптастыру, қарау, бекіту, атқару (оның ішінде нақтылаулар мен түзетулер жүргізу) тәртібі мен мерзімдері;

- аудандар (облыстық маңызы бар қалалар) бюджеттері мен аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер және ауылдық округтер әкімдерінің бюджеттері арасындағы бюджетаралық қатынастарды реттеу;

- аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент және ауылдық округ әкімінің бюджеттің кіріс бөлігін құрайтын салықтық және салықтық емес түсімдердің тізбесін енгізу;

- аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент және ауылдық округ әкімінің бюджет шығыстары жүзеге асырылатын бағыттар бөлігінде тиісті өзгерістер енгізілді.

1.2) Негізгі проблемаларды талдау

Бюджеттің атқарылуы

Алғашқы Бюджет кодексінің қабылдануынан бастап, бюджеттік рәсімдерді жетілдіру процесі тоқтатылмады. Алайда, қолданылған күш-жігер мен қол жеткізілген табыстарға қарамастан, пысықталуы тиіс болатын бірқатар мәселелер қалып отыр.

Бюджетті сапалы және тиімді жоспарлау республикалық бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінен ұсынылған бюджеттік өтінімнің негізділігі мен толықтығына негізделеді. Іс жүзінде бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің бюджеттік өтінімі одан әрі бірнеше рет пысықталып, толықтырылады.

Негізгі себеп-өңірлік саясат, шетелдік ұйымдармен бірлескен зерттеулер, Мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелері, бағдарламалық - нысаналы гранттық қаржыландыру шеңберінде бекітілген басымдықтар бөлінісінде жаңа және жалғасатын ғылыми және ғылыми-техникалық бағдарламалар, өңірлер қабылдаған жол карталарын іске асыру және т. б. мәселелері бойынша алқалы үкіметтік органдардың шешімдеріне байланысты әкімшілердің бюджеттік өтінімдері бойынша бюджет жобасын әзірлеудің соңғы кезеңінде тиісті уәкілетті органдардың қорытындыларын ұсыну болып табылады.

Жергілікті атқарушы органдардың уақтылы әрекет етпеуі жұмыстарды іске асыру, міндеттемелер қабылдау және жұмыстар мен қызметтерді қаржыландыру (құжаттама дайындау және конкурстар өткізу) жөніндегі ЖАО (бұдан әрі – ЖАО) өндірістік жұмыстар кестесінен қалыс қалуға, қаражаттың игерілмеу тәуекеліне, оларды іске асыру бойынша бақылаудың жоғалуына және нәтижелерге қол жеткізбеуге әкеп соғады, бұл нәтижесінде өңірлердің бюджеттік инвестициялық жобалары (бұдан әрі-БИЖ) арасында қаражатты қайта бөлу мәселелерін РБК-ның бірнеше рет қарауына және жергілікті атқарушы органдардың

Бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің (бұдан әрі – ББӘ) және жергілікті атқарушы органдардың икемділігін ұсыну, дербестігі мен жауапкершілігін кеңейту мақсатында бюджет заңнамасы бюджет қаражатын тиімсіз пайдаланылған жағдайларда Бюджеттік инвестициялық жобалар арасында қайта бөлуге мүмкіндік беретін нормалармен толықтырылды. Осылайша, қабылданып жатқан шараларға қарамастан, жергілікті атқарушы органдар бюджет заңнамасын бұза отырып, бюджетті жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті органға бюджет шығыстарын ұлғайту туралы ұсыныстардың түсіміне ББӘ-мен келіспей бюджетті жоспарлау және нақтылау процесінен тыс, бұл ретте Құжаттамалық қамтамасыз ету нормаларын (бюджеттік өтінімнің, ЖСҚ, ТЭН, ҚЭН және т.б. болмауы) сақтамай жол береді.

Жергілікті өзін-өзі басқаруды дамыту тұжырымдамасын іске асыру шеңберінде жергілікті өзін-өзі басқарудың дербес бюджеті енгізілуде.

Сонымен қатар, ауылдық округ, ауыл, кент, аудандық маңызы бар қала деңгейіндегі мемлекеттік мекемелер компьютерлік техникамен жарақтандырудың жоғары деңгейіне қарамастан, Интернет желісіне қосылу проблемасымен бетпе-бет келеді. «Қазақтелеком» АҚ қажетті техникалық шарттарының болмауына байланысты аудандық және қалалық орталықтардан алыс орналасқан Мемлекеттік мекемелердің ең төменгі өткізу қабілеті 512 Кбит/с кем емес байланыс арналары бойынша Интернет-қосылысқа қосылу мүмкіндігі жоқ. Сонымен қатар, Интернетке қосылған мемлекеттік мекемелер желінің тұрақсыз жұмысын атап өтеді.

Ауылдық округ, ауыл, кент, аудандық маңызы бар қала деңгейінде жергілікті өзін-өзі басқару бюджетінің дербестігін енгізу:

«Қазынашылық-клиент» АЖ - да жұмыс істеу үшін ауылдық округтердің интернет-арналарымен толық жабу»;

қазынашылықтың ақпараттық жүйелерінің өнімділігіне жүктемені ұлғайту;

қазынашылықтың аумақтық органдарына жүктемені ұлғайту;

МӘМ органдарында қазынашылықтың аумақтық органдарына кадрлық әлеуеттің әлсіз болуы сияқты бірқатар проблемаларды шешуді талап етеді.

1.3) Тәуекелдерді басқару

Мақсатқа қол жеткізуге әсер етуі мүмкін тәуекелдердің атауы	Тәуекелдерді басқару жөніндегі іс-шаралар
1	2
Бюджет ашықтығы индексінің көрсеткіші бойынша Қазақстан рейтингінің төмендеу тәуекелі.	Бюджет туралы ақпаратты жоспарлау және атқару сатыларында кеңейту, оны белгіленген мерзімде Қаржы министрлігінің веб-сайтына орналастыру. Бюджеттің ашықтығын бағалау әдістемесін, өлшемдері мен нәтижелерін келісу бойынша халықаралық бюджеттік әріптестікпен өзара іс-қимыл жасау

 

Мемлекеттік және мемлекет кепілдік берген борышты, мемлекет кепілгерліктері бойынша борышты басқару

Мемлекеттік борыш 2019 жылғы 1 қаңтарға 15 387,2 млрд. теңге (40,1 млрд.АҚШ доллары) немесе ЖІӨ-ге 26,2% -ды құрады, оның ішінде:

- үкіметтік борыш – 11 674,2 млрд. теңге (30,4 млрд.АҚШ доллары) немесе ЖІӨ-ге 19,9%, мемлекеттік борыштың жалпы көлемінен 75,9%.

Мемлекеттік борыштың жалпы көлемінде сыртқы борыштың үлесі 36,7% құрайды, оның ішінде халықаралық қаржы ұйымдарына (ХҚДБ, ЕҚДБ, АДБ, ИДБ) міндеттемелер 43%, еурооблигациялар - 52%, ал қалған 5% - басқа шетелдік кредиторларға тиесілі.

Мемлекет кепілдіктері мен кепілдіктері бойынша берешек 658,1 млрд.теңгені (1,7 млрд. АҚШ доллары) немесе ЖІӨ-нің 1,1% -ын құрады.

Борыштық индикаторлар рұқсат етілген мәндер аймағында (ҚР Үкіметінің күш-жігері борыштың абсолюттік көрсеткіштерін қысқартуға емес, оны қауіпсіз деңгейде ұстауға бағытталған):

- бюджетке түсетін борыштық жүктеме (борышты өтеу және оған қызмет көрсетуге шығындардың бюджет кірістеріне ара қатынасы) Standard & Poor's халықаралық рейтинг агенттігінің ұсынысы бойынша лимит 15% болғанда 2016 жылы – 11,8%, 2017 жылы – 8,8%, 2018 жылы 12,2%, деңгейінде қалыптасты; 

-   мемлекеттік борыш ЕурАзЭҚ-қа мүше елдер үшін белгіленген ЖІӨ-нің 50 пайызынан аспайды. Мемлекеттік борыштың ЖІӨ-ге қатынасы 2016 жылдың басында 22,1%, 2017 жылы – 24,3%, 2018 жылы – 25,4%, 2019 жылдың басында - 26,2% болды.

1.2) Негізгі проблемаларды талдау

Елдің борыштық саясаты ең алдымен бюджет тапшылығын қаржыландыру үшін қолайлы талаптарда үкіметтік қарыз алуды жүзеге асыруға, сондай-ақ борыштық құралдардың ішкі нарығын дамытуды жәрдемдесуге бағытталған.

Бюджеттік бағдарламаларды уақтылы қаржыландыру үшін тиісті қаржы жылына бекітілген тапшылық көлемі шеңберінде қарыз алу жүзеге асырылады. Сондықтан жыл сайын үкіметтік борыш бағамдық айырмашылықты ескере отырып (шетел валюталары кросс-бағамының ауытқуы және АҚШ долларына теңгенің бағамы), қарыз алу есебінен тапшылықты қаржыландыру сомасына ұлғайып отырады.

Мемлекеттік бағалы қағаздарды шығару жолымен ішкі қарыз алу арқылы қаржы нарығындағы «бенчмарк» (бағдар) белгілеу міндеті шешілуде. Халықаралық тәжірибе бюджет тапшылығын қаржыландырумен бір қатарда , мемлекеттік бағалы қағаздар шығару инвесторлық базаны кеңейту және жаңа борыштық құралдарды енгізу жолымен ішкі борыштық нарықты қолдау көбейту (деривативалар және т.б.) арқылы ішкі борыштық нарығын қолдау үшін жүзеге асырылатынын көрсетіп отыр.

Сыртқы қарыз алу саласында басым жобаларды қаржыландыру үшін және бюджеттік қолдау ретінде халықаралық қаржы институттарынан қарыз тарту жүзеге асырылады.

Бюджет тапшылығын қаржыландыру кезінде қызмет көрсету, валюталық, пайыздық құнын және басқа да қарызға байланысты тәуекелдерді барынша азайту мақсатында борыштық портфельді әртараптандыру қамтамасыз етілуі тиіс.

Төлем қабілеттілігін көрсететін көрсеткіштердің бірі - борыштың кіріске қатынасы. Ол мемлекеттің шартты міндеттемелерін қоса алғанда, борыштық міндеттемелердің барлық түрлерін бақылауды көздейді (біздің жағдайда - мемлекет кепілдік берген борыш және мемлекеттік кепілдіктер бойынша берешек) және меншікті кірістерге жиынтық борыштың шекті деңгейін белгілейді.

Осылайша, республикалық бюджеттің кірістеріне үкіметтік борыштың және кепілдік пен кепілгерлік бойынша борыштың қатынасы 2016 жылы - 120,1%, 2017 жылы - 110,2%, 2018 жылы – 140,3% құрады. Осылайша, көрсеткіш мәнінің өсу үрдісі байқалады. Бұл жағдай мемлекеттік борыштың тәуекелдерін тиімді басқару жөнінде алаңдаушылық туғызады.

тоғызыншы абзац алып тасталсынЖаңа бюджет саясатының тұжырымдамасына сәйкес бюджет тапшылығының мөлшері мемлекеттік борыштың тұрақтылығын және ұзақ мерзімді болашақта мемлекеттік бағалы қағаздар нарығын дамытуды қаматмасыз етуін ескере отырып, анықталатын болады.

Бюджет тапшылығы 2020 жылға қарай ЖІӨ-нің 1,0% дейін қысқартылса, мемлекттік борыш 2020 жылы ЖІӨ-нің 22,0%-ынан аспауы тиіс, оның ішінде үкіметтік борыш ЖІӨ-нің 20,0%-ынан жоғары болмауы тиіс.

1.3) Тәуекелдерді басқару

Мақсатқа жетуге әсер етуі мүмкін тәуекелдердің атауы	Тәуекелдерді басқару жөніндегі іс-шаралар
1	2
Валюта бағамдары мен пайыздық мөлшерлемелердің ауытқуы. Мемлекеттік борыштың бюджет кірістеріне қатысты өсуі.	Валюталық және пайыздық тәуекелдерді бағалауды жүзеге асыру.

 

Ішкі мемлекеттік аудит

Ең озық әлемдік тәжірибе негізінде мемлекеттік аудиттің кешенді жүйесін құру мақсатында 2013 жылы Мемлекет басшысының Жарлығымен, халықаралық стандарттарды ескере отырып Қазақстан Республикасында мемлекеттік аудитті енгізу тұжырымдамасы әзірленіп, бекітілді, сондай-ақ оны іске асыру үшін 2015 жылы «Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы» ҚР Заңы қабылданды.

Осы Заңға сәйкес сыртқы мемлекеттік аудит органдары (есеп комитеті, тексеру комиссиялары) халықтың өмір сүру жағдайы мен елдің ұлттық қауіпсіздігі сапасының серпінді өсуін қамтамасыз ету үшін Ұлттық ресурстарды басқаруды талдайды. Ішкі аудит органдары болса (Ішкі мемлекеттік аудит жөніндегі уәкілетті орган, ОМО және ЖАО ішкі аудит қызметтері) қаржылық және басқарушылық ақпараттың сенімділігі мен дұрыстығын, ұйымның ішкі процестерінің тиімділігін, көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің сапасын, мемлекет активтерінің сақталуын қамтамасыз етуге бағытталған.

Мәселен, шектеусіз тексерулерді болдырмау мақсатында аудит объектілерінің тізбесі әзірленді, олар мемлекеттік аудит органдарымен өзара келісілген. Барлық аудиторлық тексерулер тәуекелдерді басқару жүйесіне негізделген және бұзушылықтарды ғана емес, олардың пайда болу себептерін анықтауға бағытталған.

Жоспарлы тексерулер санының азаюына қарамастан, олардың тиімділігі артты. Мысалы, 2018 жылы аудитпен қамтылған 1 719,8 млрд.теңге 42,4% бұзылумен пайдаланылды (2016-2017 жылдары тиісінше 28% және 41% құрады).

Жұмыстың тиімділігі құқық қорғау органдарымен өзара іс – қимылды күшейтуден көрінеді-процессуалдық шешім қабылдау үшін құқық қорғау органдарына берілген материалдардың үлесі 3 еседен астам өсті (2016ж. – 165, 2017ж. – 413, 2018ж. – 728 материал).

 

 

 

Аудиторлық рәсімдерді оңтайландыруды, тексерулерді қайталауға жол бермеуді, сондай-ақ мемлекеттік аудит нәтижелерін мойындауды қамтамасыз ететін бірыңғай деректер базасы жұмыс істейді. Бірыңғай базаға енгізу үшін 11 083 құжат жіберілді (оның ішінде 9 817 Комитет бойынша материал және 1 266 ішкі аудит қызметінің материалдары).

Бұзушылықтарды уақтылы анықтау және жолын кесу, сондай-ақ мемлекеттік аудит объектілерінен әкімшілік жүктемені төмендету үшін жаңа «камералдық бақылау» институты (Сыбайлас жемқорлыққа қарсы шара) енгізілді, ол бақылау объектілеріне шықпауға және Қаржы министрлігінің ақпараттық жүйелерінің көмегімен деректерді талдауға, бұзушылықтарды уақтылы жою үшін аудит объектілерінің басшыларын әкімшілік жауапкершіліктен босатуға мүмкіндік береді.

Камералдық бақылауды енгізу кезеңінде 2016-2018 жылдары 98 мыңнан астам мемлекеттік сатып алуларда бұзушылықтар анықталды, ал 2013-2015жылдары барлығы 1 мың ғана.

Камералдық бақылау нормаларының арқасында 2018 жылы мемлекеттік сатып алудың жалпы көлемінде бұзушылықтар үлесі 5% - ға дейін төмендеді (2016 жылы-19%).

 

 

Бұзушылықтарды анықтаудың және оларға жедел ден қоюдың қашықтықтан әдістері енгізілді. Осылайша, қазынашылық органдары құжаттарды қабылдау кезінде әзірленген тәуекелдер бейіндері негізінде тәуекел төлемдері мен шарттарды уәкілетті органға ұсынады, ол жедел әрекет ету шараларын қабылдайды, осының арқасында 2015-2018 жылдардағы жұмыс істеу нәтижелері бойынша 17,6 млрд теңге сомасында бюджет қаражатын негізсіз пайдаланудың алдын алды. 2015 жылы - 2,7 млрд.теңге, 2016 жылы - 7,1 млрд. теңге, 2017 жылы – 5,0 млрд. теңге, 2018 жылы – 2,8 млрд. теңге).   

Мемаудитті енгізгеннен кейін ішкі аудит қызметтеріне маңызды рөл бөлінген, өйткені олар алға қойылған мақсаттарға жету үшін бірінші басшының құралы болуға, әлсіз жерлерді анықтауға көмектесуге және барлық мемлекеттік орган мен оның ведомстволық бағынысты ұйымдары қызметінің тиімділігін арттыру үшін пәрменді ұсынымдар әзірлеуге тиіс. Бүгінгі күні ішкі аудит қызметі 20 орталық мемлекеттік органдарда, 17 Жергілікті атқарушы органдарда және ҚР ІІМ 17 ведомстволық бағынысты аумақтық органдарында құрылған. Қызметтер туралы тиісті ережелер бекітілді.

1.2) Негізгі проблемаларды талдау

Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру үшін мемлекеттік аудит органдарының алдына бюджет шығыстарын түбегейлі жақсарту міндеті қойылды. Осы міндетті іске асыру үшін Бюджет қаражатын тиімді пайдалану жөнінде комиссия құрылды (Премьер-Министрдің 2017 жылғы 1 наурыздағы № 28-ө Өкімі).

2017 жылдан бастап және қазіргі уақытқа дейін Комиссия нақты тапсырмалар мен аудитпен қамтылған объектілерге ұсынымдар берді.

Негізінен бұзушылықтар шығыстарды сапасыз жоспарлаудан, бюджет жүйесі қағидаттарын сақтамаудан, нәтижелерге қол жеткізу мониторингінің болмауынан көрініс тапты, бұл бюджет қаражатын тиімсіз және негізсіз пайдалануға алып келді.

2017-2018 жылдары ІАҚ 3 557,6 млрд теңге қамтылды онда жалпы сомасы 286,4 млрд теңге болатын бұзушылықтар анықталды. Қаржылық бұзушылықтар 33,4 млрд.теңгені құрады, оның ішінде есепті кезеңде 32,0 млрд. теңге немесе 95% қалпына келтірілді және бюджетке өтелді.

1.3) Тәуекелдерді басқару

Мақсатқа қол жеткізуге әсер етуі мүмкін тәуекелдердің атауы	Тәуекелдерді басқару жөніндегі іс-шаралар
1	2
Аудит объектілерінің анықталған бұзушылықтарды және (немесе) оларға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жоюға арналған ішкі мемлекеттік аудит органдарының нұсқамаларын, сондай-ақ бұзушылықтар мен кемшіліктерді болдырмау жөніндегі ұсынымдарды орындамауы.	Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес, оның ішінде бюджетке өтеуді қамтамасыз ету, жұмыстарды орындау, қызметтер көрсету, тауарларды жеткізу жолымен қалпына келтіру және (немесе) анықталған бұзушылықтар сомаларын есепке алу бойынша көрсету және нұсқаманы орындау мақсатында сотқа талап қою.

 

Салықтық әкімшілендіру

Салықтық және кедендік әкімшілендіру тетіктерін жақсарту үшін бизнес-қоғамдастықтың, тәуелсіз сарапшылардың ұсыныстарын ескере отырып, бірқатар жаңа енгізілімдер көзделген.

Мемлекет пен салық төлеуші арасындағы қатынастарды ырықтандыру шеңберінде сенім мен ашықтық қағидаттарына негізделген ірі салық төлеушілермен өзара іс – қимылдың жаңа түрі - «Көлденең мониторинг» көзделеді. Мұндай тәсіл ЭЫДҰ елдерінде пайдаланылатын әкімшілендірудің прогрессивті әдістерінің бірі болып табылады:

біріншіден, мемлекеттік кірістер органдары салық заңнамасына сәйкес көлденең мониторингке қатысушылар үшін көптеген салықтық тексерулер жүргізуден бас тартады;

екіншіден, мемлекеттік кірістер органдарының қызметі неғұрлым қызметке бағдарланған болады. Олар туындаған мәселелер бойынша салық төлеушілерге кеңес беріп, салық міндеттемелерін дұрыс орындауды сүйемелдейді;

үшіншіден, егер консультациялар нәтижесінде салық сомаларын төмендетуге жол берілген жағдайда жауапкершіліктен босату көзделеді.

Осы жаңа енгізулермен қатар лицензиялық бақылауды ырықтандыру көзделеді – яғни лицензия алдындағы тексерулер мен тексерулер жүргізілмейтін болады, тәуекелдерді басқару жүйесі негізінде лицензиядан кейінгі бақылауға көшу болжанады.

Бақылауды оңтайландыру шеңберінде, сондай-ақ салық тәртібін арттыруды ынталандыру мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесі түбегейлі қайта қаралуда. Салық төлеушілердің әртүрлі санаттары үшін салықтық әкімшілендіруге сараланған тәсіл енгізіледі.

Жоспардан тыс тексерулер жүргізу үшін негіздерді 62% - ға қысқарту ұсынылады (32-ден 12-ге дейін).

Бизнес бизнесті тексергенде аудиторлық ұйымдардың тексеруді жүзеге асыруы үшін жағдайларды жақсарту көзделеді, бұл ретте жылдық жиынтық табыстың мөлшері бойынша шегі 150 000 айлық есептік көрсеткішке дейін ұлғайтылады және аудиторлық ұйым салықтық тексеру жүргізген кезде бұзушылықтарға жол берген жағдайда лицензиядан айыру жөніндегі норма алынып тасталады.

Салық төлеудің еріктілігін ынталандыру үшін шағын және орта бизнес субъектілері үшін 5 жылдан 3 жылға дейін талап қою мерзімін қысқарту ұсынылады, оның ішінде бұрын төленген салық сомалары қайта қаралуы және қосымша есептелуі мүмкін.

Бұдан басқа, арнайы салық режимдерін реформалау, салық берешегін төлеу бойынша мерзімін 1 жылдан 3 жылға дейін ұзарту және жер қойнауын пайдаланушылардың арнайы төлемдері бойынша салық есептілігін жою сияқты шаралар ұсынылады.

Қазақстан алдында тұрған жаһандық мақсатқа қол жеткізу үшін – 2050 жылға қарай әлемнің дамыған 30 елінің қатарына кіру үшін Үкімет елдің жаһандық бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету бойынша 21 жобаны анықтады, оның бірі – Министрліктің «Салықтардың жиналымын арттыру» жобасы.

Осы Жобаны іске асыру шеңберінде Министрліктің алдына салықтардың жиналымын 2016 жылғы 15,2% – дан 2025 жылы 25% - ға дейін ұлғайту міндеті қойылды,  бұл ЭЫДҰ елдерінде жинаудың орташа деңгейіне сәйкес келеді. ЭЫДҰ елдерінде жинаудың орташа деңгейі 34% - ды құрады. ЭЫДҰ елдеріндегі және Қазақстандағы ахуалды салыстырмалы талдау ЭЫДҰ-да жоғары салық мөлшерлемелері, жеңілдіктер есебінен салық базасының аз жуылуы және неғұрлым технологиялық салықтық әкімшілік ету екендігін көрсетеді.

Бұл жағдайды еңсеру үшін Драйверлер моделі енгізілетін болады, оның мәні даму драйверлері негізінде елдің бюджет құраушы кәсіпорындарынан түсетін салық түсімдерін экономикалық негізделген болжамдау болып табылады. Драйверлер ретінде макро және микроэкономикалық көрсеткіштер, сондай-ақ экономиканың жекелеген салаларына әсер ететін өзге де көрсеткіштер пайдаланылатын болады.

Жоба – жанама салықтарды әкімшілендіру (ҚҚС және акциздер) және тікелей салықтарды әкімшілендіру деген 2 бағыт бойынша 8 бастамадан тұрады.

АСТАНА-1» бастамасы

2017 жылғы 1 қазаннан бастап шекарадағы өткізу пунктінде алдын ала ақпараттандыруды, бақылауды, кедендік транзит бойынша операцияларды, тауарларды уақытша сақтау орындарында тауарларды бақылауды қамтамасыз ететін «Кедендік транзит» кіші жүйесі тәжірибелік пайдалануға енгізілді.

Анықтама: 2019 жылғы 9 қаңтардағы жағдай бойынша тауарларға 519 мыңнан астам декларация өңделді, оның 94,6% - ы жүйе автоматты режимде шығарылды.

2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап «Экспорт» кедендік рәсімі бойынша «Кедендік декларациялау» кіші жүйесі пайдалануға берілді.

Анықтама: 2019 жылғы 9 қаңтардағы жағдай бойынша 85 мыңнан астам тауарларға декларация өңделді, оның 91,4% - ын жүйе автоматты режимде шығарды.

2018 жылдың 1 сәуірінен бастап қалған кедендік рәсімдер, оның ішінде импорт бойынша «Кедендік декларациялау» кіші жүйесі іске қосылды.

Анықтама: 2019 жылғы 9 қаңтардағы жағдай бойынша импорт және басқа рәсімдер бойынша 255 мыңнан астам тауарларға декларация берілді, оның 65,2% - ы автоматты түрде шығарылды.

 «Электрондық шот фактуралар» бастамасы

Осыған байланысты, бұл 2019 жылдан бастап міндетті түрде шығарылуға жатады және барлық ҚҚС төлеушілер, ағымдағы жылы өткізіліп, ұйымдық-техникалық және түсіндіру іс-шаралар. Қазіргі уақытта жүйеде ҚҚС төлеушілердің 83,3% - ы тіркелген.

«ҚҚС бақылау шотын қолдану арқылы ҚҚС әкімшілендіру бастамасы арқылы» бастамасы.

«ҚҚС қаржылық ағынын қадағалауға, салық міндеттемелерін ашық орындауға, өнім берушілердің барлық тізбегін қадағалауға мүмкіндік береді, ол алаяқтық схеманы болдырмауға мүмкіндік беретін болады.

Blockchain технологиясын қолданып жаңа ҚҚС әкімшілік әдісін қолдану қамтамасыз етеді:

Мемлекет үшін:

- ҚҚС жинауды арттырады;

- ҚҚС әкімшілендіру ашықтығын арттыру;

- алаяқтық пен сыбайлас жемқорлық схемаларын азайту.

Бизнес үшін:

- ҚҚС қайтаруды жеделдету;

- салықтық тексерулерді азайту;

- Қазақстандағы ішкі саудадағы тауарларға арналған артық ҚҚС-ты қайтару.

2019 жылдың 1 қаңтарынан бастап Қазақстан ерікті негізде ҚҚС бойынша арнайы есепшоттың ҚҚС салық төлеушілерін пайдалана отырып, тауарлар мен мәмілелер бойынша ақшалай қаражаттардың қозғалысын бөлек есепке алу механизмін енгізді. Бұл механизм Blockchain технологиясы бойынша енгізіледі.

Қазіргі уақытта «ҚҚС-Блокчеин» АЖ жүйе «НИТ» АҚ өнімді серверлерінде сынақ режимінде іске қосылды. Бүгінгі күні ерікті негізде 10 салық төлеуші ​​10 ҚҚС төлеушісін ашты, оның ішінде: «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-да - 5; «Еуразиялық банк» АҚ -1; «Цеснабанк» АҚ - 2; «Forte bank» АҚ -2. Пилот қатысушылары - 4 ЕДБ және 8 салық төлеуші ​​өндірістік ортаға қосылған, ал қалғаны ЕДБ тарапынан дайын болғаннан кейін қосылу процедурасынан өтеді.

«Саудадағы қолма-қол есеп айырысуларды қысқарту» бастамасы

Осы бастама шеңберінде онлайн-БКМ қолдануға көшу кезең-кезеңмен (тоқсан сайын) жүзеге асырылатын болады, оларды жүзеге асыру кезінде Қазақстан Республикасының аумағында салық төлеушілер ақшалай есеп айырысу кезінде онлайн-БКМ қолдануды қамтамасыз етуге міндетті.

2020 жылдан бастап деректерді онлайн беру функциясы бар бақылау-кассалық машиналарды қолдануға толық ауқымды көшу, әсіресе ашық нарықтарда көлеңкелі айналымды айтарлықтай төмендетуге, сондай-ақ тұтынушылардың құқықтарын қорғауға мүмкіндік береді.

Бүгінгі таңда Қаржы министрлігі онлайн-БКМ-ге көшу тәртібі төлем құралдарын қолдану міндеттілігі бойынша кең ауқымда түсіндіру жұмыстарын жүргізуде.

2019 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша Қазақстан Республикасы аумағында қолданылатын БКМ-ның жалпы саны 594 508 құрайды, ЖМБ-ның жалпы санының үлесі 34,28% құрайды.

Онлайн -БКМ-ге 2019 жылы кезең-кезеңмен өту тәртібі бойынша 27.11.2018 ж. 1029 бұйрығы бекітілді.

«Виртуалды қойма» бастамасы

«ЭШФ» АЖ «Виртуалды қойма» модулі салық төлеушілерде қоймаларда іс жүзінде бар тауарлардың қалдықтарын автоматты түрде есептеуді көздейді, бұл тауарсыз мәмілелер жасауды болдырмауға мүмкіндік береді.

2018 жылдың 1 сәуірінен бастап қолданыстағы «Электрондық шот-фактура» ақпараттық жүйесі базасында автокөлік құралдарын өткізетін салық төлеушілерге қолданылатын «Виртуалды қойма» модулі тәжірибелік пайдалануға іске қосылды.

2018 жылғы 31 желтоқсандағы жағдайы бойынша модульде 943 салықтөлеушілер жұмыс істейді, оның 75 мыңы виртуалды қоймада түсті және 54 мыңы автокөлік құралдары жүзеге асырылды.

Сонымен қатар әлеуметтік маңызы бар тауарлардың бағасын бақылау үшін 2018 жылдың 1 желтоқсанынан бастап Астана қаласының әкімдігімен бірлесіп Астана қаласында салық төлеушілерге қатысты көмір сататын пилот іске қосылды.

2019 жылдың 3 қаңтарындағы жағдай бойынша модульде 1 өндіруші жұмыс істейді – «Шұбаркөл Көмір» АҚ және оның трейдерлері, оның өңделіп шығарылғаны және қалған тас көмірді көлемі  - 20,5 мың тонна көмір, ЭШФ арқала  18,5 мың тонна жүзеге асырылды.

«Тауарларды таңбалау» бастамасы

Пилоттық жобаның басталуынан бастап 2017 жылдың 27 қарашасынан бастап 2019 жылғы 9 қаңтардағы жағдай бойынша 255 830 бірлік тері бұйымы таңбаланды.

2018 жылда 2017 жылғы тиісті кезеңмен салыстырғанда тауарларға арналған декларацияны ресімдеген импорттаушылар саны 107-ден 125-ге дейін 1,17 есеге артты. Кірістердің өсуі 361,7 млн. теңгені құрады.

Таңбалау ақпараттық жүйесінде тіркелген тері бұйымдары нарығының субъектілері саны 1 046 салық төлеушіні ​​құрады.

Мемлекеттік органдармен (ҰЭМ, ИДМ, АКМ, ДСМ, АШМ, ЭМ, ҰБ, «Атамекен» ҰКП) бірлесіп Қазақстан Республикасында тауарларды таңбалау және қадағалау жүйесін құру жөніндегі ұйымдастыру іс-шараларының жоспары іске асыру бойынша жұмыстар жүргізілуде.

Темекі өнмдерін таңбалау бойынша пилоттық жоба.

«Салықтық әкімшілендіру мақсаттары үшін үшінші тұлғалардың дерекқорларын құру» бастамасы.

Министрлік бизнес субъектілерінің суды, газды және электр энергиясын тұтыну көлемі бойынша коммуналдық ұйымдардың мәліметтері негізінде «Суды, газды және электр энергиясын тұтыну арқылы қашықтықтан бақылау» пилотын жүргізуде, нәтижесінде бюджетке 3,1 млрд. теңге салық түсті.

Ауыл шаруашылығы министрлігінің «АӨК дамыту» жобалау офисімен бірлесіп электрондық астық қолхаттары бойынша бірлескен пилот жүргізілуде. Бұл пилотты пысықтау бюджетке қосымша түсімдерге алып келді.

«Жалпыға бірдей декларациялауды енгізу» бастамасы

ҚР барлық азаматтары үшін жалпыға бірдей декларациялауды енгізу 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап жоспарланған. Осы бастаманы іске асыру үшін тиісті заңнамалық база құрылды, сондай-ақ «Уәкілетті органдардың дерекқорларын өзектендіру жөніндегі жол картасы» шеңберінде жұмыс жүргізілуде.

2019 жылы жаңа АДҚ ақпараттық жүйесі шеңберінде жеке тұлғаның активтері туралы мәліметтері бар мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерімен online-интеграция көзделген.

Аталған жаңалықтарды іске асыру көлеңкелі айналымды төмендетуге қосымша серпін береді, атап айтқанда, салықтық және кедендік ақпараттық жүйелерді интеграциялау салықтық және кедендік әкімшілендірудің ашықтығына, кедендік операциялар бойынша бірыңғай терезені енгізе отырып, әкімшілік кедергілерді төмендетуге алып келеді.

Деректер базасын құру және толтыру үшін ақпарат тізімі мен құрамы анықталды. 2019 жылы БДБ шеңберінде жеке тұлғалардың активтері туралы ақпараты бар мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерімен жаңа ақпараттық жүйе, онлайн-интеграция қарастырылған.

1.2) Негізгі проблемаларды талдау

Әлемдік нарықтағы мұнай мен металдар бағасының, сыртқы сауда айналымы көлемінің төмендеуі және экономикалық өсу қарқынының бәсеңдеуі республикалық бюджетке түсімдерді қамтамасыз етуге айтарлықтай дәрежеде әсер етуі мүмкін.

1.3) Тәуекелдерді басқару

Мақсатқа қол жеткізуге әсер етуі мүмкін тәуекелдердің атауы	Тәуекелдерді басқару жөніндегі іс-шаралар
1	2
Негізгі экспорттық позицияларға әлемдік бағалардың төмендеуі: мұнай, металдар (алюминий, мырыш, қорғасын, мыс).	Салық және кедендік әкімшілендіру шеңберінде бақылауды жетілдіру (электронды шот-фактуралар, акцизделетін өнімдердің айналымын бақылау, бақылаудың көлденең режимін енгізу, бақылау (сәйкестендіру) белгілері бар тауарларды таңбалауды кезең-кезеңмен енгізу және т.б.)
Кәсіпорын субъектілері арасындағы мәмілелердің ашықтығының болмауы

 

Экономикалық құқық бұзушылықтарға қарсы іс-қимыл және көлеңкелі экономика

Экономикалық тергеу қызметі сотқа дейінгі тергеу тиімділігін және сапасын жоғарлатуға және бизнеске қысымда азайтуға бағытталған шараларды іске асыру бойынша жоспарланған жұмыс жүргізуде.

Бизнесті қылмыстық процес шеңберіне заңсыз тартуға жол бермеу бойынша қабылданған шаралар нәтижесінде, 2016 – 2018 жылдар аралығында тіркелген қылмыстық істер саны 2,3 есе, 2016 жылы 6480 істен, 2017 жылы 3773 іске, 2018 жылы 2866 іске дейін қысқарды.

Сонымен қатар, сотқа дейінгі тергеу сапасыда жақсарды, аяқталған қылмыстық істер үлесі 21,2%-ке өсті, 2016 жылы 50,1%-тен 2018 жылы 71,3%-ке дейін (2017 жылы - 72,5%).  

Одан басқа залалды өндіру бойынша оң серпінге қол жеткізілді.

Аяқталған қылмыстық істер бойынша анықталған залал сомасы 2018 жылы 107,7 млрд. теңге, 2017 жылы – 106,4 млрд. теңге, 2016 жылы – 156,5 млрд. теңге құрады. Бұл ретте үш жыл аралығында өндірілген залал сомасы 23,8 млрд. теңгеге, 2016 жылы 39,8 млрд.теңгеден, 2017 жылы 50,5 млрд. теңгеге және 2018 жылы 63,6 млрд. теңгеге дейін өсті. 2018 жылы 17,2 млрд. теңгеге мүлікке тыйым салынды (2017 жылы - 27,7 млрд.теңге, 2016 жылы – 31,6 млрд.теңге).

Талданып отырған кезеңде ауыр қылмыстарды анықтау 15,2%-ке өсті, олардың үлесі 2018 жылы жалпы саннан 38% құрады (2866-дан 1089-зы), ал 2017 жылы аталған көрсеткіш 24% (3773-тін 910-ны), 2016 жылы неболғаны 22,8% құраған.

Қылмыстық істер бойынша ҚР Қылмыстық процессуалдық кодекстін 200-бабы тәртібінде қылмыстын алдын алу мақсатында мемлекеттік органдарға және ұйымдарға қылмысты жасауға ықпал жасайтын мән-жайларды жою жөнінде 780 ұсыным енгізілді. Қарау нәтижесі бойынша 283 тұлға тәртіптік жауакершілікке тартылды, әртүрлі мемлекеттік және басқа да ұйымдардың 46 қызметкері жұмыстан шеттетілді.

Қылмыстық топтар жасаған қылмыстарды анықтау және тергеу Комитет басшылығының ерекше бақылауында.

Есепті кезеңде ҰҚТ құру және жетекшілік ету бойынша 35 (2017 жылы 57) қылмыстық іс тергелді, оның ішінде 17-нің (47) өндірісі аяқталды және 15 (46) іс – сотқа жолданды (ауыр – 14, аса ауыр - 1) немесе өндірістегі істің 48,6%.

Талданып отырған кезеңде, Қызмет мұнай өнімдерін дайындаумен айналысып келген 4 жасырын цех қызметінің жолын кесті.

Жасанды алкоголь өнімін дайындау бойынша 28 цехтың қызметі анықталды, заңсыз айналымнан 12,16 млн. (3,5 млн.) жалған есепке алу-бақылау маркалары, сондай-ақ 600 дана таспамен жалған есепке алу-бақылау маркалары, 9 млн. (8,7 млн.) шөлмектен астам есепке алынбаған алкоголь өнімі және 42,7 мың литр (346 мың литр) спирт алынды.

Заңсыз ойын бизнесімен айналысқан 6 ұйымдасқан қылмыстық топ анықталды. 20 жасырын және 74 электрондық казино жойылды, 1105 дана ойын автоматтары мен терминалдар, 28 дана ойын үстелдері (покер үстелі, рулетка), 1132 дана процессор, 879 дана монитор, 511 дана теледидар, 88 дана кассалық аппарат, 29 дана бейнетіркегіш алынды

1.2) Негізгі проблемаларды талдау

Аяқталған қылмыстық істер санының төмендеуінің негізгі себептері (сотқа жіберу және ақталмайтын негіздер бойынша тоқтату) Қазақстан Республикасы Экономикалық тергеу қызметінің өзге мемлекеттердің уәкілетті ұйымдарының құқықтық көмек көрсетуі туралы халықаралық тергеу тапсырмаларына ден қою ұзақтығы болып табылады.

Тапсырмаларды жіберу қылмыстық процеске қатысушы кәсіпорындарды қылмыс жасағаннан кейін ҚР аумағынан кететін резидент еместерге тіркеумен байланысты; неғұрлым кең таралған қылмыстар жасаумен байланысты – салық төлеуден жалтару, Қылмыстық жолмен алынған ақшаны заңдастыру, экономикалық контрабанда, бейрезидент кәсіпорындармен шарттық қатынастарды пайдалана отырып шетелден ұлттық және шетел валютасындағы қаражатты қайтармау; квазимемлекеттік сектор субъектілерін және өзге де кәсіпкерлік субъектілерін шетел мемлекеттерінің аумақтарында сот талқылауларына тартумен байланысты.

1.3) Тәуекелдерді басқару

Мақсатқа қол жеткізуге ықпал етуі мүмкін тәуекелдердің атауы	Тәуекелдерді басқару бойынша іс-шаралар
1	2
Қылмыстық заңнаманың халықаралық нормаларының ерекшеліктері (бейрезиденттерді қылмыстық жауапқа тарту)	1.ТМД елдерімен қылмыстық істер бойынша құқықтық көмек туралы конвенция және «Эгмонт» қаржылық барлау бөлімшелері тобы мүшелерінің алыс шетелдермен келісімдері нормаларының мүмкіндіктерін іске асырудың жаңа тәсілдерін әзірлеу; 2.Кеден және салық бөлімшелерінің ақпарат алмасу туралы екі және көп жақты шарттарды пайдалану арқылы тергеу үшін маңызды ақпаратты алу үшін мүмкіндіктерін іске асыру; 3.Прокуратура органдары мен ҚР Сыртқы істер министрлігінің халықаралық бөлімшелерімен өзара іс-қимылды жандандыру.
Салық төлеушілердің онлайн-БКМ қолдану жөніндегі талаптарды орындамауы	1. Түсіндіру жұмыстарын жүргізу 2. Әкімшілік шаралар өткізу

 

Қаржы мониторингі

Қазақстан Республикасы қылмыстық жолмен алынған кірістерді және терроризмді қаржыландыруды жария етуге қарсы іс-қимыл жөніндегі Еуразиялық топтың (ЕАТ) мүшесі болып табылады. Бұл мәртебе Қаржы мониторингі комитетіне (бұдан әрі - ҚМК) осы ұйымның қатысушыларымен бірге бірлескен типологиялық зерттеулерге қатысуға ҚМК талдаушыларының кәсіби деңгейін арттыруға мүмкіндік береді.

2016 жылғы маусымда Қазақстан Республикасы прогресс туралы 4-ші есепті ұсынды, оның қорытындысы бойынша ЕАТ пленарлық отырысы Қазақстан Республикасын ЕАТ мониторингі рәсімдерінен алып тастау туралы шешім қабылдады (ҚР ФАТФ-ның 46 ұсынымына сәйкес келді). Осылайша, Қазақстан Республикасы ЕАТ өзара бағалауының 1-ші раундын аяқтап, 2020 жылға жоспарланған ЕАТ өзара бағалауының 2-ші раундына дайындықты бастады.

Сондай-ақ 2016 жылы көлденең мониторингті енгізу нәтижесінде Қылмыстық жолмен алынған кірістерді жылыстатуға және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл саласында жүргізілетін бірыңғай мемлекеттік саясаттың тиімділігі артты.

2016 - 2017 жылдары АЖ/ТҚҚ туралы заңнаманы түсіндіру бойынша 100-ден астам жұмыс кездесуі өткізілді. Құқық қорғау және арнайы мемлекеттік органдарға 3717 материал берілді, 24 материал бойынша қылмыстық іс қозғалды.

ҚР Бас прокуратурасы мен шет мемлекеттердің ПФР-інен 580 рұқсат берілген сұрау салу алынды, сондай-ақ 323 бастамашылық материал жіберілді.

2018 жылдың І жартыжылдығында АЖ/ТҚҚ туралы заңнаманы түсіндіру бойынша 6 жұмыс кездесуі өткізілді. 13 материал бойынша қылмыстық іс қозғалды (СДТБТ-ға қоса тіркелді). Комитет құқық қорғау органдарына 66 ақпарат (оның ішінде 4 есірткі, 8 НКО, 2 адам саудасы, 49 ТҚ, 3 экстремизм) жіберді.

ҚР БП санкцияланған сұрау салуларына жіберілген жауаптардың саны-5 және шет мемлекеттердің ПФР сұрау салуларына 14 жауап (сондай-ақ, 55 дербес сұрау салу жіберілді).

2017 жылы елде АЖ/ТҚҚ тәуекелдерін бағалауды жүргізу мақсатында тиісті НҚА бекітілді, сондай-ақ күмәнді транзакцияларды анықтау, мүлікті іздеу және қайтару бойынша алдын алу шараларын қабылдау бөлігінде қаржы мониторингін арттыруға бағытталған ақшаны жылыстатуға және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы заң жобасына тұжырымдама әзірленді.

ҚМК жұмысы есірткі және психотроптық заттарды өткізуге және тасымалдауға қатысы бар адамдарға қатысты құқық қорғау органдарымен тығыз өзара іс-қимыл жасауға бағытталған. ҚР-да ақша қаражатын қолма-қол ақшаға айналдырумен байланысты берілген материалдарды талдау бойынша жұмыс жүргізілді, ақша қаражатын одан әрі қолма-қол ақшаға айналдыру мақсатында жиі қолданылатын қозғалыс схемалары анықталды, ақшаны жылыстату және терроризмді қаржыландыру схемаларының типологиясы зерделенді.

Бұдан басқа, ақшаны жылыстатуға және терроризмге қарсы іс-қимыл туралы заңнамада (бұдан әрі – АЖ/ТҚ) қаржы мониторингіне жататын ақшамен және (немесе) өзге мүлікпен жасалатын мәмілелердің 19 түрі айқындалған.

18 қаржы мониторингі субъектісі (бұдан әрі - ҚМС) ақпараттық жүйе арқылы қаржы мониторингі бойынша операциялар жөнінде Қаржы мониторингі комитетіне (бұдан әрі - ҚМК) есеп береді.

Бұл үшін АЖ/ТҚҚ саласында қажетті нормативтік база құрылды.

2018 жылы тәуекелдерді бағалау үшін деректер жинау аяқталды, сондай-ақ күмәнді транзакцияларды анықтау, мүлікті іздеу және қайтару бойынша алдын алу шараларын қабылдау бөлігінде қаржы мониторингін арттыруға бағытталған Ақшаны жылыстатуға және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы заң жобасына тұжырымдама әзірленді.

2020 жылы Қазақстан Республикасында өзара бағалаудың екінші раунды өтуі тиіс, оның шеңберінде ЕАТ Қазақстанның қаржы мониторингі жүйесін бағалайтын болады. Қазақстан Республикасының АЖ/ТҚҚ құқықтық және институционалдық жүйесінің ФАТФ-ның белгіленген халықаралық стандарттарына сәйкестігіне бағалау жүргізілетін болады және елге жүйенің техникалық сәйкестігі мен тиімділігінің рейтингтері берілетін болады. Берілген рейтингтер белгілі бір міндеттемелерді жүктейді, оларды орындамау елге қолданылатын экономикалық сипаттағы санкцияларға әкеп соғуы мүмкін.

1.2) Негізгі проблемаларды талдау

ҚМК-нің арнайы және құқық қорғау органдарымен тиімді өзара іс-қимыл жасасуының негізгі проблемаларының бірі - бұл кері байланыс туралы толық ақпараттың болмауы және уәкілетті орган мен арнайы құқық қорғау органдарының арасында дерекқорларға қол жетімсіздіктің жоқтығы, бұл қаржы мониторингіне жататын операциялар бойынша толыққанды және сапалы талдау жүргізу үшін уәкілетті органның жеделдігін жоғалтуға әкеп соқтырады.

 

 

1.3) Тәуекелдерді басқару

Мақсатқа қол жеткізуге әсер етуі мүмкін тәуекелдердің атауы	Тәуекелдерді басқару жөніндегі іс-шаралар
1	2
Қазақстанның ақшаны жылыстатуға, терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруының таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимыл жөніндегі халықаралық стандарттарға сәйкес келмеуі (тәуекелдер)	Заңға өзгерістер енгізу бойынша АЖ/ТҚҚ саласында мемлекеттік арнайы және құқық қорғау органдарының жұмысын үйлестіру.
	Бірыңғай ақпараттық талдау жүйесін  оның ішінде ақпарат беру нысандарын жетілдіру, АЖ/ТҚҚ жұмысының тиімділігіне мониторинг және талдау жүргізу.
Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыру (жылыстату) фактілерінің ұлғаюы	Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл саласындағы заңнаманы жетілдіру
	Құқық қорғау және арнайы мемлекеттік органдармен, оның ішінде Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыру (жылыстату) бойынша ДКБ арқылы бірлескен семинарлар, тренингтер өткізу
	Типологиялар және терроризм мен қылмысты қаржыландыруға қарсы іс-қимыл жөніндегі жұмыс тобына қатысу
Терроризмді және (немесе) экстремизмді қаржыландыру фактілерінің ұлғаюы	Нормативтік құқықтық қамтамасыз етуді жетілдіру
	Құқық қорғау және арнайы мемлекеттік органдармен, оның ішінде ДКБ арқылы бірлескен семинарлар, тренингтер өткізу, терроризмді және (немесе) экстремизмді қаржыландыру
	Типологиялар және терроризм мен қылмысты қаржыландыруға қарсы іс-қимыл жөніндегі жұмыс тобына қатысу

 

Мемлекеттің міндеттемелері

Қазақстан Республикасының Халықаралық Валюта қорына, Халықаралық Қайта құру және Даму банкіне, Халықаралық Қаржы Корпорациясына, Халықаралық Даму Қауымдастығына, Инвестициялар Кепілдігінің Көпжақты Агенттігіне, Халықаралық Инвестициялық Дауларды Реттеу Орталығына, Еуропалық Қайта Құру және Даму Банкіне, Азия Даму Банкіне, Ислам Даму Банкіне мүше болуына байланысты осы халықаралық ұйымдармен жасалған келісімдердің шарттарына сәйкес Қаржы министрлігі республика атынан ХҚДБ, ХҚК, ХДҚ, ИККА, ЕҚДБ, АДБ, ИДБ-ға тиісті сомалардың төленуін қамтамасыз етуге уәкілетті.

Осы құқық Қазақстанға олардың қаржы ресурстарына қол жеткізуіне және қатысу үлесіне барабар дауыс беруге құқық береді. Халықаралық ұйымдарға аударымдар 2016 жылы – 13735,1 млн. теңге, 2017 жылы – 11750,4 млн.теңге, 2018 жылы – 9 741,9 млн.теңгені құрады.

Елдің имиджін және кредиттік рейтингін арттыру мақсатында мемлекеттік кепілдіктер бойынша міндеттемелерді орындау жүзеге асырылады, ол елге неғұрлым төмен пайыздық мөлшерлемелері бойынша жаңа қарыздарды тартуға мүмкіндік береді, инвестициялардың өсуін ынталандыруға және мемлекет кепілдік берген қарыздар бойынша дефолт фактілеріне жол бермеуге ықпал етеді. 2016 – 2018 жылдардағы мемлекеттік кепілдіктер бойынша міндеттемелердің сомасы толық көлемде орындалды.

Соңғы үш жылдағы шығындар серпіні мынадай деректермен беріледі: 2016 жылы – 622 317,9 мың теңге, 2017 жылы – 576 831 мың теңге, 2018 жылы – 580 205,9 мың теңге.

«Жаңа тұрғын үй саясаты туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 1993 жылғы 6 қыркүйектегі № 1344 Жарлығына сәйкес 1999 жылдың 5 сәуірінен бастап теңгенің айырбас бағамының өзгеруіне байланысты «Тұрғын үй құрылыс банкі» ЖАО жеңілдікті ұзақ мерзімді кредиттерін алған азаматтардың міндеттемелерінің бөлігі жыл сайынғы негізде республикалық бюджеттен қаржыландырылады. Бағдарлама төлем қабілеттілігі төмен болып табылатын халықтың әлеуметтік осал топтарын әлеуметтік қысымнан босатуға бағытталған.

Соңғы үш жылдағы шығындар серпіні мынадай деректермен беріледі: 2016 жылы – 20 617,2 мың теңге, 2017 жылы – 12 613,5 мың теңге, 2018 жылы – 10 330,1 мың теңге.

1.3) Тәуекелдерді басқару

Мақсатқа жетуге ықпал етуі мүмкін тәуекелдердің атауы	Тәуекелдерді басқару бойынша іс-шаралар
1	2
Шетелдік валюталар бағамдарының құбылуы	Республикалық бюджетте мемлекеттік кепілдіктер бойынша міндеттемелерді орындау жөніндегі шығыстарды жоспарлау кезінде АҚШ доллары бағамының өзгеруі бойынша 3% мөлшеріндегі тәуекел ескеріледі.

        

2-стратегиялық бағыт. «Мемлекеттік активтерді және қаржыларды басқару жүйесін жаңғырту»

Мемлекеттік активтердің басым бөлігі әлеуметтік салалардағы мемлекеттік мекемелерге және мемлекеттік кәсіпорындарға бекітіліп берілген не мемлекеттік холдингтік компаниялар мен мемлекеттік және салалық бағдарламаларды іске асыруға қатысатын компаниялардың жарғылық капиталдарына берілген.

Республикалық мемлекеттік кәсіпорындардың (РМК) қызметін талдау мемлекеттік кәсіпорындарды (қосу, біріктіру және жарғылық капиталына мемлекет қатысатын акционерлік қоғамдар (АҚ) мен жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер (ЖШС) етіп қайта құру жолымен) қайта ұйымдастыруға, сондай-ақ таратуға байланысты олардың санының азайғанын көрсетіп отыр. АҚ мен ЖШС-лар санының қысқаруы жекешелендірудің екінші толқыны шеңберінде мемлекеттік пакеттер мен мемлекеттік үлестерді сатумен байланысты.

Ұйымдар/жылы	01.01.2017 жыл	01.01.2018 жыл	01.01.2019 жыл
РМК	128	132	124
РМҚК	106	95	95
АҚ	123	123	119
ЖШС	22	24	36
Жиыны	379	374	374

 

 

 

 

 

 

Тиімсіздік тәуекелі аймағындағы мемлекет қатысатын объектілердің азаюы бөлігінде соңғы үш жылда белгілі бір серпін байқалады: Даму жоспарларының орындалуы жөніндегі есептердің қорытындылары бойынша алдыңғы кезеңдерде 2016 жылы – 26 объект; 2017 жылы – 22 объект; 2018 жылы – 12 объект.

Мемлекет бақылайтын АҚ, ЖШС және МК (бұдан әрі – Ұйымдар) Даму жоспарының орындалуы жөніндегі есептердің жедел деректері бойынша Ұйымдардың табыстары 2017 жылы 2016 жылмен салыстырғанда 8,8% - ға ұлғайды.

Мемлекеттік тапсырыс бойынша кірістер 2017 жылы 2016 жылмен салыстырғанда 33%-ға артты. 

Сонымен қатар, бюджеттен түсетін кірістердің үлесі (мемлекеттік тапсырманың және мемлекеттік мекемелерге өнімдер сату шеңберінде) (2016 жылы АҚ – 31,1 %, ЖШС – 4,5%, МК -64,3%) құрады.

Мемлекеттік мекемелерге өнімді сатудан түскен кірістердің үлесі 2017 жылы АҚ бойынша – 8 %, ЖШС – 89,6 %, МК – 4,3% (2016 жылы АҚ бойынша – 29,4 %, ЖШС – 3,4 %, МК – 67,2%) құрады.

Республикалық бюджетке түсетін салықтық емес түсімдер мыналарды құрады:

республикалық меншіктегі акциялардың мемлекеттік пакеттеріне АҚ-дан дивидендтер 2016 жыл қорытындылары бойынша – 22,3 млрд.теңге; 2017 жыл қорытындылары бойынша  – 15,5 млрд.теңге;

республикалық меншіктегі заңды тұлғалардағы қатысу үлестеріне ЖШС-дан кірістер 2016 жыл қорытындылары бойынша – 2,7 млрд.теңге түсті; 2017 жыл қорытындылары бойынша 2018 жыл қорытындылары бойынша – 9,5 млрд.теңге;

РМК-лардан түсетін республикалық мемлекеттік кәсіпорындардың таза табысының бір бөлігі 2016 жыл қорытындылары бойынша – 11,7 млрд.теңге түсті; 2017 жыл қорытындылары бойынша 2018 жылдың бюджетіне 2,8 млрд. теңге;

республикалық меншіктегі мүлікті жалға беруден түскен кірістер 2016 жылы – 1,48 млрд. теңге, 2017 жылы – 1,98 млрд. теңге, 2018 жылы  – 2,1 млрд. теңге.

2016 жылы жекешелендіруден түскен түсімдер 4,3 млрд.теңгені, 2017 жылы – 7,4 млрд. теңгені құрады (2017 жылы республикалық меншікті жекешелендіруден түскен түсімдер ҚР Ұлттық қорына бағытталды); 2018 жылы – 12,9 млрд. теңге.

«Бірыңғай баланс ұстаушы» жобасы бойынша

Жобаны іске асыру шеңберінде 60,4 мың ш.м. артық алаң оңтайландырылды (2016 ж. – 22,6 мың ш. м., 2017 ж. – 20,7 мың ш. м., 2018 ж.– 17,1 мың ш. м.).

Жылдан жылға бизнестен қызметтер көрсетуге сұраныс өсуде, мемлекеттік сатып алу шеңберінде 2,031 млрд. теңгеге қызметтер сатып алынды (2016 ж. - 337 мың теңге, 2017ж. - 790 мың теңге, 2018ж. – 1035 мың теңге).

2019 жылдан бастап МЖӘ тетігі қолданылатын болады (Шығыс Қазақстан облысында пилоттық режимде), сондай-ақ Жоба орталық мемлекеттік органдардың аумақтық бөлімшелеріне (мемлекеттік материалдық резервті және арнайы, құқық қорғау органдары мен Қарулы Күштердің мүлкін қоспағанда) таратылатын болады.

         1.3) Тәуекелдерді басқару

 

Мақсатқа қол жеткізуге әсер етуі мүмкін тәуекелдердің атауы	Тәуекелдерді басқару жөніндегі іс-шаралар
1	2
Республикалық меншікті сату бойынша сауда-саттыққа қатысуға өтінімдердің болмауы	Жекешелендірудің 2016-2020 жылдарға арналған Кешенді жоспарын ақпараттық сүйемелдеу

 

Кедендік әкімшілендіру

Қазақстанда кедендік әкімшілендіруді жетілдірудің негізгі векторы экономикалық қауіпсіздік деңгейін арттыруға, экономикаға инвестициялар тарту үшін қолайлы жағдайлар жасауға, бюджетке кедендік төлемдер мен салықтардың түсуін қамтамасыз етуге, зияткерлік меншік объектілерін қорғауға және кедендік әкімшілендірудің сапасы мен нәтижелілігін арттыру негізінде сыртқы сауда қызметіне барынша жәрдемдесуге бағытталған.

Кедендік рәсімдерді ырықтандыру және оңайлату жолындағы маңызды қадам әкелінетін тауарлар туралы міндетті алдын ала хабардар ету практикасын енгізу, кедендік мақсаттарда ұсыну үшін қажетті құжаттардың ең аз тізбесін айқындау, уәкілетті экономикалық оператор институтын енгізу болды.

Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына тауарлардың келуімен және оларды кедендік транзиттің кедендік рәсіміне сәйкес шығарумен байланысты кедендік операцияларды жасау уақытын қысқарту бойынша жағдайлар жасау мақсатында авиациялық көлікпен әкелінетін тауарларға қатысты 2017 жылғы 1 сәуірден бастап міндетті алдын ала ақпараттандыру енгізілді.

2018 жылғы 1 қаңтардан бастап ЕАЭО Кеден кодексі туралы Шарт, «Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасының Кодексі (бұдан әрі – ҚР КК) күшіне енді.

Осылайша, ЕАЭО КК 120 және ҚР КК 194-баптарында СЭҚ қатысушыларының жекелеген санаттарына тауарларға декларация бергенге дейін тауарлар шығаруды жүзеге асыру мүмкіндігі берілген.

Осы қадамды іске асыру тауарларды ішкі тұтынуға енгізгеннен кейін кедендік баждар мен салықтарды төлеуді кейінге қалдыра отырып, кедендік декларацияны ұсыну мүмкіндігімен тауарларды кедендік тазартуды көздейді.

Инвестициялық жобаларды (ИМ-40) іске асыру шеңберінде әкелінетін тауарларға қатысты, сондай-ақ кедендік рәсімдерге орналастырылатын тауарларға-кедендік аумақта қайта өңдеу, еркін қойма, еркін кеден аймағы және уәкілетті экономикалық операторлар мәртебесіндегі сыртқы экономикалық қызметке қатысушылардың тізбесін оңайлату ұсынылды.

Кеден жүйесінің барлық деңгейлеріндегі алдын ала ақпаратты талдау ақпараттық-бағдарламалық құралдарды пайдалана отырып жүзеге асырылады, бұл нақты уақыт режимінде келіп түскен алдын ала ақпаратты талдауды жүзеге асыратын лауазымды тұлғалар қоятын өлшемдерге сәйкестігі тұрғысынан автоматтандырылған өңдеуді жүргізуге мүмкіндік береді. Алдын ала ақпарат Кедендік бақылау процестерін автоматтандыру үшін және тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану мақсаттары үшін пайдаланылады.

Бизнес үшін әкімшілік кедергілерді азайтуға және сауда рәсімдерін заңнамалық деңгейде жеңілдетуге бағытталған кешенді шаралар шеңберінде тауарларды кедендік декларациялау кезінде ұсынылатын құжаттардың саны барынша қысқартылды:

- экспорттау кезінде 10-нан 3 дейін (көліктік жүкқұжат, шот-фактура (немесе коммерциялық инвойс) және экспортқа кедендік декларация);

- импорт кезінде 12-ден 5-ке дейін (көлік жүкқұжаты, шот-фактура (коммерциялық инвойс), сәйкестік сертификаты, импортқа кедендік декларация), транзитке арналған құжат (тауарлар транзиті жағдайында).

Кедендік әкімшілендіруді жетілдіру, сондай-ақ сыртқы экономикалық қызметке қатысушылар үшін әкімшілік кедергілерді жою мақсатында мемлекеттік кіріс органдарына көліктік және санитарлық-карантиндік бақылау функциялары жүктелді.

Бұдан басқа, Қазақстанның Еуропа мен Азия арасындағы стратегиялық орналасуын пайдалану мүмкіндіктерін ескере отырып, 2015 жылы қазақстан-қытай шекарасында «Сенім» жобасын іске асыру басталды.

Жобаның мәні – Қазақстан – Қытай, Қытай – Орталық Азия және Қытай – Еуропа қатынасындағы бағыттардың бәсекеге қабілеттілігі мен тартымдылығын арттыру, «Қытай-Еуропа» жүрдек халықаралық темір жол маршрутын және жүктерді транзиттік тасымалдауды қолдау.

2018 жылы Қазақстан мен ҚХР арасындағы келіссөздердің қорытындылары бойынша Еуразиялық экономикалық одақтың сыртқы шекарасындағы өткізу пункттерін реконструкциялауды және техникалық жарақтандыруды жүргізу үшін қаржыландырудың қажетті көлемін беру бойынша уағдаластыққа қол жеткізілді, Қытай тарапы Қазақстан Республикасына автокөлік құралдарын сканерлеу үшін 2 стационарлық инспекциялық-тексеру кешенін және 3 ұтқыр инспекциялық - тексеру кешенін, компьютерлік томография функциясы бар багажды сканерлеу үшін 20 рентген аппаратын және адам денесін тексеру үшін 10 жүйені (скан-жолаушы) ұсынды, «Достық» өткізу пунктінде теміржол құрамын байланыссыз тексеру үшін «Nuctech RF-9010» инспекциялық-тексеру кешені орнатылды.

Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының Кеден кодексінде тәуекелдерді басқару жүйесі бөлігінде бірқатар жаңашылдықтар енгізілді.

Осылайша, уәкілетті органға тәуекелдерді басқару жүйесін кеден органдарының қолдануы стратегиясы мен тактикасын, сондай-ақ оның жұмыс істеуі тәртібін бекіту құқығы берілген (бұрын құзыреті кеден органдарында тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану тәртібіне қатысты ғана белгіленген).

Сондай-ақ тәуекелдерді азайту жөніндегі шараларды саралап қолдану мақсатында кеден органдарына кеден операцияларын жасайтын тұлғаларды тәуекелдің төмен, орташа немесе жоғары деңгейі санатына санаттау құқығы берілген.

Кодекстің қабылдануымен құпия ақпарат саласынан Қазақстан Республикасының кеден заңнамасын бұзғаны үшін қылмыстық және (немесе) әкімшілік жауапкершілікке тартуға, сондай-ақ кедендік төлемдер, салықтар, арнайы, демпингке қарсы, өтемақы баждары бойынша берешектің болуына қатысты тәуекел индикаторлары шығарылды.

Қазақстан Республикасының транзиттік әлеуетін дамыту мақсатында көп жолақты өткізу пункттерін құру, өткізу пункттерінің аумағын кеңейту, жүк және жолаушылар терминалдарын, уақытша сақтау қоймаларын және қарап тексеруге арналған орындарды салу, бірыңғай кешенмен интеграцияланған кедендік бақылаудың қазіргі заманғы техникалық құралдарын белгілеу жөніндегі жұмыстар жүргізілуде.

Осыған байланысты 10 өткізу пунктін, оның ішінде 9 авто, 1 теміржол бекетін жаңғырту жоспарлануда.

Өткізу пункттерін жаңғырту транзиттік әлеуетті ұлғайтуға, тауарлар мен көлік құралдарына мемлекеттік бақылауды жүргізуге арналған уақытты қысқартуға ықпал ететін болады.

Барлық облыс орталықтары мен Алматы қаласында Кедендік ресімдеу аймақтарын (бұдан әрі – КРА) салу жоспарлануда. Барлығы 19 КРА, оның ішінде 17-і қалаларда, 2-і өткізу пункттерінде салу жоспарлануда.

Астана мен Шымкент қалаларында «ҚТЖ» ҰК» АҚ-мен бірлесіп жеке инвестордың қаражатын тарту есебінен салынған көлік-логистикалық орталықпен КРА жұмыс істеп тұр.

Осыған ұқсас КРА құрылыс Маңғыстау облысындағы «Құрық» теңіз портында, сондай-ақ Алматы облысындағы қазақстан-қытай шекарасындағы «Нұр жолы» автомобиль өткізу пунктінде жүргізілуде.

КРА-ның басты артықшылығы адымдық қолжетімділікпен бір орында кедендік тазарту бойынша қызметтер кешенін алу болып табылады (мемлекеттік органдар, сертификаттау органдары, кеден өкілдері, банктер, сақтандыру компаниялары және т.б.).

Бұл жұмыстар 2019-2021 жж. жүргізілетін болады.

2017 жылғы желтоқсанда «KAZPIR» ЖШС-мен «Б. Қонысбаев» өткізу пунктін қайта жаңарту және жаңғырту бойынша шарт жасалды.

1.2) Негізгі проблемаларды талдау

Қазақстанның көліктік-логистикалық жүйесі өңірлер арасындағы экономикалық байланыстарды, сондай-ақ отандық тауарлардың әлемдік нарықтарға экспорттаудың негізгі өткізушісін іске асыруда негізгі құралы болып табылады, Қазақстан перспективалы тауар ағындарына қызмет ететін инфрақұрылымды дамыту бойынша елеулі күш жұмсайды.

Сонымен бірге, автожол инфрақұрылымының дамымауы (қазақстандық жолдардың құнсыздануы, қолданыстағы бағдарлардың транзиттік ағындарға нашар интеграциясы), сондай-ақ кеден және кеден қызметтері саласындағы мәселелер елдегі жүк тасымалдарының дамуына және транзиттік әлеуетті пайдалануға кедергі келтіреді.

Шешілмеген міндеттерге мыналар: СЭҚ қатысушылардың қаржылық шығындарының төмендеуі, СЭҚ қатысушылар мен ҚР кеден органдары арасында электронды ақпарат алмасудың болмауы, кедендік операцияларды жүргізу процесінде ашықтықтың болмауы, теріс пайдалану және сыбайлас жемқорлық көріністері жатады.

1.3) Тәуекелдерді басқару

Мақсатқа қол жеткізуге ықпал етуі мүмкін тәуекелдердің атауы	Тәуекелдерді басқару бойынша іс-шаралар
1	2
Өткізу пункттерінің өткізу қабілетін арттыратын автокөлік құралдарының санын ұлғайту, жүктемені ұлғайту	Қолданыстағы өткізу пункттерінің инфрақұрылымын жаңғырту

 

Мемлекеттік қызметтер

Мемлекеттік қызмет көрсету мән-мәтінінде Министрліктің басым бағыты клиентке бағдарлану және біз кәсіпкерлер мен қоғам үшін серіктес болған кезде бизнес үшін қолайлы жағдайлар жасау болып табылады. Бұл ретте өзара ынтымақтастықтың индикаторы салықтық және кедендік әкімшілендіру процестерін автоматтандыру арқылы қызметтер сапасын арттыру болып табылады.

Сонымен қатар, Министрліктің алдына қолма-қол ақшасыз экономиканың жоғары деңгейін қамтамасыз ету міндеті қойылды, оған тек репрессивті ғана емес, сонымен қатар ынталандыру құралдарына сүйене отырып, бизнесті қолма-қол ақшасыз есеп айырысуды пайдалануға ынталандыру арқылы қол жеткізу қажет.

Осы бағытта мемлекеттік кірістер органдарының ақпараттық жүйелерін интеграциялау, басқа да уәкілетті органдармен өзара іс-қимылды дамыту бөлігінде шаралар қабылдануда.

Мемлекеттік қызмет көрсетуді жетілдіру мақсатында (МКК 44 мемлекеттік қызмет көрсетеді) және Қазақстанның халықаралық рейтингтерде («Doing Business») ұстанымын жақсарту мақсатында банк мекемелерімен өзара іс-қимылды жүзеге асырады. Осы өзара іс-қимыл ақпараттандыру саласындағы уәкілетті орган белгілеген тәртіппен және мерзімдерде «электрондық үкіметтің» төлем шлюзі (бұдан әрі-ЭҮТШ) арқылы бюджетке төлемдерді төлеуге, сондай-ақ мемлекеттік қызметтерді төлеуге байланысты жүзеге асырылған төлемдер және (немесе) ақша аударымдары туралы мәліметтер мен ақпаратты ұсыну болып табылады.

Осылайша, заңнамалық деңгейде (2016 жылғы 26 шілдедегі ҚР «Төлемдер және төлем жүйелері туралы» Заңы) банктердің бюджетке төленетін міндетті және басқа да төлемдер бойынша ақпаратты ЭҮТШ арқылы тиісті мемлекеттік органдардың, соттардың ақпараттық жүйелеріне қағаз жүзінде растаусыз бір терезе қағидаты бойынша беру міндеті белгіленген. Ақпаратты онлайн режимде беру бюджетке төленген салық және кеден төлемдерін жедел растау, тауарларды шығару кезінде төлемді растайтын құжаттарды ұсыну талаптарын болдырмау, салық төлеушілердің дербес шоттарына төлемдерді уақтылы және атаулы тарату және тиісінше мемлекеттік қызметтерді уақтылы көрсету мақсатында іске асырылды.

Төлемдерді автоматтандыру және банктермен өзара іс-қимылды дамыту бойынша жүргізілген жұмыстар нәтижесінде мемлекеттік кірістер органдарының ақпараттық жүйелеріне төлемдер туралы ақпаратты берудің орташа уақыты салық төлеушілер төлеуді жүзеге асырғаннан кейін 2 жұмыс күнінен бірнеше минутқа дейін қысқарды.

Кедендік бағыттағы ақпараттық жүйелер де жаңғыртудан өтеді. Мәселен, экспорттық-импорттық операцияларды жүзеге асыру кезінде рәсімдерді барынша жеделдету, оңайлату және автоматтандыру мақсатында СЭҚ қатысушылары үшін «Е-терезе» АЖ құру және енгізу бойынша жұмыстар жүргізілуде. Күтілетін нәтиже – тауарлар мен ақпаратты шекара арқылы өткізуді жеделдету.»;

1.2-тармақша «Негізгі проблемаларды талдау»

Оң нәтижелерге қарамастан, кедендік баждар мен салықтар бойынша төлемдерді жүргізу кезінде Екінші деңгейдегі банктердің ақпараттық жүйелеріндегі операциялық үдерістерді өңдеу бөлігінде уақытша кідірістер бар.

Осылайша, Мемлекеттік кірістер комитетінің, Ұлттық Банктің және «Ұлттық ақпараттық жүйелер» АҚ бірлескен мониторингі нәтижесінде 2018 жылдың қазан айында төлем төлеу мен ОУЛС АЖ ақпарат алу арасындағы орташа уақыт 25 минутты құрады.

Анықтама ретінде:

МКК АЖ-не төлем түсуінің 15 минуттан артық кідіруі 6 банк бойынша белгіленді:

- «Нұрбанк» АҚ - 229 минут; - «Азия Кредит Банкі» АҚ - 118 минут;

- «Еуразиялық Банк» АҚ - 27 минут; - «Банк ЦентрКредит» АҚ - 26 минут;

- «Altyn Bank» АҚ - 19 минут; - «Банк ВТБ Қазақстан» АҚ - 17 минут.

Көрсетілген 6 банктерді есепке алмағанда төлем төлеу мен ОУЛС АЖ-де ақпарат алу арасындағы орташа уақыт 7 минутты құрады.

Бұл ретте ОУЛС АЖ жағында ЭҮТШ-тан онлайн төлем алған сәттен бастап төлемді салық төлеушінің дербес шотына таратудың орташа уақыты 1 минутты құрайды.

АСТАНА-1-ден деректерді нақты уақытта енгізудің толықтығын, автоматты есеп айырысуды және кедендік төлемдер мен салықтарды алуды қарастыратынын айтып өткен жөн.

Нәтижесінде сауданы оңайлату бойынша ДСҰ  келісімінің және ЕАЭО мен Қазақстан Республикасының жаңа кедендік заңнамасының талаптарына сәйкес Қазақстан Республикасының міндеттемелерін орындау мақсатында барлық банктердің кедендік төлемдер туралы ақпаратты ЭҮТШ арқылы 30 минут ішінде беруін қамтамасыз ету қажет.

Тәуекелдерді басқару 1.3) тармақша

Мақсатқа қол жеткізуге әсер етуі мүмкін тәуекелдердің атауы	Тәуекелдерді басқару жөніндегі іс-шаралар
1	2
Ең жоғары кезеңдерде банктердің және мемлекеттік кірістер органдарының ақпараттық жүйелерін қайта тиеу мүмкіндігі (айдың соңы)	ҰАТ АҚ бірлесіп АЖ тұрақты мониторингі және техникалық ақауларды жою
Басқа МО-ның АЖ-мен интеграцияның болмауы (жеткіліксіз қаржыландыруға байланысты))	Электрондық түрге ауыстыру жоспарланып отырған Мемлекеттік қызметтер бойынша техникалық талаптардың ерекшеліктерін уақтылы әзірлеу және қаржыландыру үшін міндеттер жоспарын енгізу

 

Банкроттық және оңалту

2016 жылдан 2018 жылға дейінгі кезеңде банкроттық рәсімін жетілдіру және кредиторлардың талаптарын барынша қанағаттандыруды қамтамасыз ету шеңберінде «Оңалту және банкроттық туралы» Қазақстан Республикасының қолданыстағы Заңына оңалту және банкроттық рәсімдерінің тиімділігі мен ашықтығын арттыруға бағытталған түзетулер енгізілді.

Атап айтқанда, 2016 жылы әкімшінің қызметіне (уақытша, банкроттық, оңалту басқарушысы және уақытша әкімші) рұқсат беруден хабарлау туралы бұйрыққа ауысты.

Мәселен, заңнамада белгіленген талаптарды қанағаттандыратын тұлға әкімшінің қызметіне қатысу үшін уәкілетті органға қызметтің басталуы туралы хабарлау жеткілікті.

         2017 жылы банкроттық рәсімдерді жүргізу мерзімдерін және әкімшілік шығыстарды қысқартуға бағытталған түзетулер енгізілді, атап айтқанда:

• банкроттық басқарушыны кепілдік кредиторға оның талаптарын қанағаттандыру есебінде кепілзатын беру кезінде уақытша жер пайдалану құқығын өтем беріп сатып алудан босату;
• банкроттың заңды тұлғасының филиалын (өкiлдiгiн) тоқтатуды тiркеу рәсімін оңайлату;
• әкімшінің сыйақы мөлшерін анықтау тәртібін өзгерту;
• кредиторлар жиналысын өткізу туралы кредиторларды хабардар ету тәсілі бойынша балама;
• кредиторлар мәжілісін өткізу тәртібін және шешім қабылдау туралы дауыс беруді өзгерту;
• банкроттық басқарушының міндеттерін, оның ішінде оларды орындау мерзімдерін нақтылау.

Ағымдағы жылы оңалту және банкроттық саласындағы заңнаманы жетілдіру бойынша жұмыс жалғастырылды:

1)      оңалту жоспарын мақұлдау бойынша дауыс беру кезінде кредиторларды санаттарға бөлу көзделген;

2)      оңалту және банкроттық барысында кәсiпорынды қаржыландырудың мынадай түрлерiн пайдалану мүмкiндiгi ұсынылған:

- күрделі жалдау (қаржы лизингі) (борышкер мен лизинг беруші арасында жасалған екі жақты шарт, мұнда лизингке беруші меншікке лизинг берушімен айқындалған ақы үшін борышкерге лизинг затын беруге міндеттенеді);

- факторинг (борышкердің (банкроттың), оның дебиторының және үшінші тұлғаның арасында жасалған үшжақты шарт, мұнда борышкер (банкрот) өзінің дебиторына өзінің ақшалай және (немесе) басқа да талабын үшінші тұлғаға береді немесе міндеттенеді, ал үшінші тұлға борышкердің (банкроттың) дебиторына талап құқығына айырбас ретінде борышкердің (банкроттың) иелігіне ақшаны береді немесе беруге міндеттенеді).

- сатып алушылар үшін факторинг (кері факторинг) (борышкердің (банкротты), оның борышкері мен борышкер алдындағы өз міндеттемелерін үшінші тарапқа берешегі бар борышкердің алдындағы міндеттемелерін үшінші тарапқа берсе, борышкер мен үшінші тарап арасында жасалатын үш жақты келісім).

• сатып алушыларға арналған факторинг (реверсивті факторинг) (борышкер (банкрот), оның дебиторы және үшінші тұлға арасында жасалған үшжақты шарт, мұнда дебитор өзінің борышкер (банкрот) алдындағы міндеттемесін үшінші тұлғаға береді, ал үшінші тұлға дебитордың борышкер (банкрот) алдындағы міндеттемесін орындайды).

         Көрсетілген тетіктерді имплементациялау оңалту және кредитордың талаптарын қанағаттандыру бойынша рәсімдердің мақсатына қол жеткізу үшін ақшалай қаражатты тартуға мүмкіндік береді.

         Бұдан басқа, ағымдағы жылы оңалту және банкроттық рәсімдерін одан әрі жетілдіру үшін тұжырымдамалық тәсілдер анықталды, оның шеңберінде:    

         - оңалту және банкроттық рәсімдерін қолдану шарттарын жеңілдету жоспарланған.

Осылайша, банкроттық рәсімді ашу үшін сот «теріс» балансты (егер, оның міндеттемелері банкроттықты тану туралы өтініш беру күніндегі активтер құнынан асып кеткен жағдайда) тіркегені, ал оңалту үшін субъектіде үш айдан астам орындалмаған міндеттемелер мен «оң» баланс фактісін (активтердің міндеттемелерден асып кетуін) белгілеген жөн.

Сондай-ақ жеке кәсіпкерлерге оңалту рәсімі арқылы олардың төлем қабілеттілігін қалпына келтіруге мүмкіндік беру;

- банкроттық рәсімді жүргізу мерзімін қысқарту ұсынылады.

         Кредиторлар жиналысының бірқатар өкілеттіктерін Кредиторлар комитетіне беру ұсынылады, бұл банкроттық рәсімдерді жүргізу мерзімдерін қысқартады, сондай-ақ кредиторларға банкротқа қойылатын өз талаптарын тек қана қуынымның ескіруі мерзімі шегінде мәлімдеуге мүмкіндік беретін нормалар енгізу;

- ұзақ әрекет етпеген борышкерлерді банкроттық рәсімді қозғамай-ақ таратуды оңайлату;

- борышкерді банкроттыққа дейін жеткізуге нақты кінәлі тұлғалардың субсидиярлық жауапкершілігін белгілеу ұсынылады.

2018 жылдың қорытындысы бойынша жоспарланған түйінді көрсеткіш 14% қол жеткізілді.

Есепті кезеңде, 42 борышкер бойынша оңалту рәсімі аяқталған, кредиторлық берешегі 33,6 млрд. теңгені құрайды, оның ішінде –                                   9,2 млрд.теңге өтелген, 225 – борышкер бойынша банкроттық рәсімі (активі жоқ борышкерлерді есепке алмағанда) аяқталды, кредиторлық берешегі  сомасымен – 168,2 млрд. теңге, оның ішінде – 19,1 млрд.теңге өтелген.

Ақпарат ретінде:

2016 жылдан бастап 2018 жылға дейін (2016 жылы – 946, 2017жылы – 1 248,                      2018 жылы – 1 633) 3 827 борышкер таратылған.

Оңалту рәсімін 357 борышкер қолданды, олардың  ішінде 2016 жылы – 108,                       2017 жылы– 131, 2018 жылы - 118 борышкер. Оңалту рәсімін сәтті аяқтаған кәсіпорындарда сақталған жұмыс орындарының саны 2016  жылы - 602, 2017 жылы –              2 864, 2018 жылы – 624 құрады.

Оңалту және банкроттық рәсімі аяқталған борышкерлер бойынша кредиторлар талаптарының өтелу коэффициенті 2016 жылы – 12%, 2017 жылы – 13%, 2018 жылы – 14%  құрады.

Банкроттықтың іс жүзіндегі бенефициарларының жауапкершілігін белгілейтін нормативтерді енгізу ұсынылады, яғни тікелей өзінің іс-әрекеті нәтижесінде кәсіпорын банкротқа ұшыраған осы тұлғалар.

1.2) Негізгі проблемаларды талдау

Банкроттық екі тараптың мүдделерін белгілі бір дәрежеде сақтауға мүмкіндік беретін кредиторлар мен борышкер арасында туындаған жанжалды шешудің өркениетті нысаны болып табылады. Активтерді шығарудың қасақана қаржылық схемалары, дебиторлық және кредиторлық берешекті шоғырландыру, борышкердің банкроттығына бағытталған залалды мәмілелерді жасау бар.

1.3) Тәуекелдерді басқару

Мақсатқа қол жеткізуге әсер етуі мүмкін тәуекелдердің атауы	Тәуекелдерді басқару жөніндегі іс-шаралар
1	2
Борышкерлердің оңалту мен банкроттықтың жаңа тетіктерін қолданбау мүмкіндігі	Оңалту және банкроттық қатысушылары арасында түсіндіру жұмыстарын жүргізу

 

Бухгалтерлік есеп және аудит

Мемлекеттік мекемелердің бухгалтерлік есебін одан әрі жетілдіру мақсатында 2017 жылы республикалық, облыстық бюджеттің, республикалық маңызы бар қала, астана бюджеттерінің атқарылуы туралы жылдық шоғырландырылған қаржылық есептілікте бюджет түсімдерін көрсету жөніндегі қағидалар әзірленді.

2018 жылы бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің және бюджетті атқару жөніндегі жергілікті уәкілетті органдардың шоғырландырылған қаржылық есептілікті жасау ережесі әзірленді.

Қызметі қоғамдық мүддені білдіретін ұйымдардың қаржылық есептілігінің қолжетімділігі мен ашықтығын қамтамасыз ету, сондай – ақ инвестициялық тартымдылықты жақсарту үшін елде 2009 жылдан бастап Қаржылық есептілік депозитарийі (бұдан әрі-Депозитарий) жұмыс істейді, онда әлеуетті инвестор әлемнің кез келген нүктесінен жария мүдделі ұйымдар жыл сайын ұсынатын ақпаратты көре алады.

Министрлік халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына (ХҚЕС) сәйкес қаржылық есептілікті құрайтын кәсіпорындардың ақпаратты депозитарийге ұсынуына, сондай-ақ оның заңнама, ХҚЕС, ХАС талаптарына сәйкестігіне тұрақты негізде мониторинг жүргізеді. Оны дәлелсіз себептермен депозитарийге ұсынбағаны үшін 1083 жария мүдделі ұйым жауапқа тартылды (2016 жылы -281, 2017 жылы – 261).

Ұйымдар жыл сайын есепті жылдан кейінгі жылдың 31 тамызынан кешіктірмей тізбеге және нысандарға сәйкес жасалған жылдық қаржылық есептілікті депозитарийге ұсынбаса, қаржылық есептілікті депозитарийге ұсыну қағидаларын ескере отырып, 2018 жылғы 3 қыркүйектегі жағдай бойынша:

- жеке қаржылық есептілік – 459 ұйым;

- аудиторлық есептер - 313 компания, олар үшін аудит міндетті (жарғылық капиталына мемлекет қатысатын ЖШС мен инкассаторларды қоспағанда).

Бүгінгі таңда есептілікті ұсынбау себептерін анықтау және тиісті шаралар қабылдау бойынша жұмыстар басталды.

Аудит және қаржылық есептілік стандарттарын қолданудың проблемалық мәселелерін анықтау, сондай-ақ заңнаманы одан әрі жетілдіру мақсатында Дүниежүзілік экономикалық форумның сауалнамасына ұқсас Ұлттық сауалнама әзірленіп, депозитарийге енгізілді. Сауалнама нәтижелері жыл сайын ҚР ҚМ сайтында орналастырылады.

Респонденттермен кері байланыс мүмкіндігімен қаржылық есептілік депозитарийінің жүйесінде қосымша сауалнама жасалды.

Қазақстанның әлемдегі бәсекеге қабілетті отыз елдің қатарына кіруі шеңберінде БҰҰ ЮНКТАД қолдауымен 2015 – 2016 жылдары Қазақстандағы корпоративтік есептілік инфрақұрылымын бағалау жүргізілді.

2017 жылы Қазақстан БҰҰ-ның есеп және есептілік халықаралық стандарттары (ISAR) бойынша сарапшылардың жұмыс тобының құрамына сайланды.

2018 жылдың қазан айында Дүниежүзілік инвестициялық форумда Қазақстан бірінші рет Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарының Үкіметаралық жұмыс тобының вице-президенті болып сайланды.

БҰҰ-дағы ресми қатысушы мәртебесі (ISAR) Қазақстанға барлық сессиялар мен консалтингтік топтарға басым болуға, сондай-ақ ЮНКТАД-мен виртуалды пікірталастар ұйымдастыруға мүмкіндік береді.

Үйлестіру кеңесінің төрағасы ретінде ТМД Экономикалық Кеңесі жанындағы экономикалық мәселелер жөніндегі комиссияның отырысына қатысып, онда ТМД – ға қатысушы мемлекеттердегі бухгалтерлік және аудиторлық қызметтерді (Қазақстан Республикасының тәжірибесі) сертификаттауды дамыту және шағын кәсіпкерлік субъектілерін есепке алу мәселелері қаралды.

Бухгалтерлер біліктілігінің жеткіліксіздігі себеп бола, Есеп комитетінің бухгалтерлік есеп саласындағы бұзушылықтар туралы сынын ескере отырып, 2018 жылы сертификаттау ережелері бекітілді, 2019 жылдан бастап лауазымды тұлғаларды сертификаттау енгізілді.

Мүлікті бағалау жөніндегі қызметтер секторы бойынша ырықтандыру жоспарын орындау үшін Министрлік Еуразиялық экономикалық одақ шеңберінде мүлікті бағалау жөніндегі қызметтердің бірыңғай нарығын қалыптастыру үшін құзыретті органдардың әкімшілік ынтымақтастығының тиісті деңгейін қамтамасыз ету мақсатында мүлікті бағалау жөніндегі әкімшілік ынтымақтастық туралы келісімнің жобасын әзірлеуге және келісуге қатысады.

Келісім жобасы құзыретті органдар арасында ақпараттық алмасуды, бұзушылықтардың алдын алу тетігін құруды, бағалау қызметі саласында жауапкершілік шараларын қолдануды көздейді.

Бұл ретте, көрсетілген салада бірыңғай қызметтер нарығының жұмыс істей бастауы 2021 жылдың 1 қаңтарынан кешіктірмей көзделген.

1.2) Негізгі проблемаларды талдау

«Пайдаланушылардың ХҚЕС және ХАС стандарттарына қанағаттануы» жоспарлы көрсеткіштеріне қол жеткізу үшін Есеп және аудит стандарттарының сақталуын бақылаудың тиімді жүйесін құру қажет, бұл белгілі бір уақытты және ресурстарды бөлуді, бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік, аудиторлық қызмет туралы заңнама саласындағы нормативтік құқықтық базаны жетілдіруді талап етеді.

Бұл бағыттағы бірінші қадам 2015 жылы басталған Қазақстандағы корпоративтік есептілік инфрақұрылымын халықаралық бағалау болып табылады, оның мақсаты проблемалық салаларды анықтау және елдегі корпоративтік есептілік жүйесін жетілдіру бойынша одан әрі іс-қимылдарды айқындау болып табылады.

2017 жылы ЖМҰ қаржылық есептілігі, аудиторлық есебі мен корпоративтік оқиғалары туралы ақпарат тегін негізде міндетті тәртіппен орналастырылатын Депозитарийді (ашық қатынауға болатын интернет ресурс www.dfo.kz), 3 645 000 пайдаланушы кірген, оның 10%-ын басқа елдерден (Ұлыбритания, БАӘ, АҚШ, Швейцария, Германия, Франция, Түркия, Үндістан және т.б.) пайдаланушылар құрады.

Қалған субъектілер сондай-ақ депозитарийде қаржылық есептілікті тегін орналастыра алады (мысалы, инвестицияларды тарту үшін).

Министрлік ХҚЕС және бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнаманы қолдану жөнінде тұрақты негізде түсініктемелер береді. 2017 жылы заңды және жеке тұлғалардың өтініштеріне 100 - ге жуық,
2018 жылы 100-ден астам жауап берілді. Осыған байланысты тұтынушыларды/респонденттерді соңғы нұсқаға сәйкес ХҚЕС, ХАС және ҚСХҚЕС ағылшын тілінен мемлекеттік тілге сапалы және уақтылы аудармасымен қамтамасыз ету қажет.

Бұл ретте ХҚЕС, хас, ҚСХҚЕС (болмаған конкурс) аудару бойынша мемлекеттік сатып алуды жүргізуге және қызметтерді жеткізушілердің жосықсыз болуына (шартты бұзу, қызметтерді сапасыз ұсыну) байланысты тәуекелдер бар.

Сондай-ақ халықаралық білім беру стандарттарына сәйкес келетін бухгалтерлер мен аудиторлардың кәсіби оқыту және біліктілігін үздіксіз арттыру жүйесін дамыту қажет.

Қазіргі уақытта елде қолданыстағы бухгалтерлерді сертификаттау жүйесі қазіргі экономиканың талаптарына сай келмейді, бұл бухгалтерлер біліктілігінің төмен деңгейіне әсер етеді. Кәсіби бухгалтерлердің біліктілігін арттыру мақсатында сертификаттау жүйесін халықаралық білім беру стандарттарының талаптарына сәйкес келтіру қажет.

ХҚЕС және ХАС стандарттарымен пайдаланушылардың қанағаттануы» жоспарлы көрсеткіштеріне қол жеткізу үшін есеп және аудит стандарттарының сақталуын бақылау жүйесінің тиімділігін одан әрі арттыру, бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік нормаларын, аудиторлық қызметті жетілдіру талап етіледі, өйткені заңнама өзгерістерінің нәтижелері белгілі бір уақыт кезеңі өткеннен кейін әсер етеді.1.3) Тәуекелдерді басқару

Мақсатқа жетуге ықпал етуі мүмкін тәуекелдердің атауы	Тәуекелдерді басқару бойынша іс-шаралар
1	2
Ұйымдардың ҚЕХС, АХС және бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік, аудит туралы заңнаманы сақтамуы	Бухгалтерлік есеп және аудит стандарттарына сәйкестігі үшін нормативтік құқықтық актілерді әзірлеу

 

Мемлекеттік сатып алу

Бірнеше жыл бойы, Қазақстанның мемлекеттік сатып алу проблемалары ерекше назарда болып келеді және Министрлік оларды дәйекті түрде шешуде.

Мемлекет Басшысының 2017 жылғы 31 қаңтардағы «Қазақстанды Үшінші жаңғырту: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» атты Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру жөніндегі Жалпыұлттық іс-шаралар жоспарының                     (Қазақстан Республикасы Президентінің 2017 жылғы 31 қаңтардағы № 422 Жарлығымен бекітілген) 65-тармағын орындау үшін «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне квазимемлекеттік сектор субъектілерін Мемлекеттік сатып алу және сатып алу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңы қабылданды.

2019 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша мемлекеттік сатып алудың веб-порталында:

- 24 663 тапсырыс беруші мен 241 244 өнім беруші тіркелді;

- сомасы 5 496,1 млрд. теңгеге мемлекеттік сатып алудың жылдық жоспарлары орналастырылды;

- сомасы 3 237,6 млрд. теңгеге электрондық шарттар жасалды.

- үнемдеу ұлғайды, егер 2016 жылдың үнемдеуі 127 млрд. астам теңгені құраса, 2017 жылы үнемдеу 172,8 млрд теңгені құрады, бұл 1,6 есеге көп. 2018 жылға үнемдеу 311,9 млрд.теңгені құрайды.

Кезең	Пайдаланушылар саны	Өнім берушілер саны	Веб-порталда өткізілген сатып алу саны	Веб-порталда өткізілген сатып алу сомасы (млрд. теңге)
2016	166 702	109 771	711 168	1 639,2
2017	90 335	61 165	661 503	2 510,7
2018	265 907	241 244	698 166	2 951,1

2018 жылда жалпы сомасы 118,6 млрд. теңгеге 2962 мемлекеттік сатып алу өткізілді (2016 ж. - жалпы сомасы 51,4 млрд. теңгеге 1211 сатып алу, 2017 ж. - жалпы сомасы 132,2 млрд. теңгеге 2099 сатып алу).

Өткізілген мемлекеттік сатып алу бойынша үнемдеудің жалпы сомасы
8,5 млрд. теңгені құрайды (7,2 %) (2016 ж. - 1,9 млрд. теңге, 2017 ж. - 7,6 млрд. теңге).

Соның ішінде, жалпы сомасы 61,2 млрд. теңгеге 5697 бірлік автокөлік 2504 мемлекеттік сатып алу жүргізілді (2016 ж. – 30,0 млрд. теңге, 2017 ж. – 89,4 млрд. теңге).

Сатып алынған автокөліктің жалпы санынан сомасы  16,3 млрд.теңгеге 2200 бірлік (35,2%) отандық тауар өндірушілерден («АзиаАвто» АҚ, «Бипэк Авто» ЖШС, «АгроМашХолдинг» АҚ, «СарыаркаАвтоПром» ЖШС, «СемАЗ» ЖШС, «DaewooBusKazakhstan» және т.б.), сомасы  30,0 млн. теңгеге 1980 бірлік өзге өндірушілерден (жедел-жәрдем автокөліктері, өрт сөндіру автоцистерналары, автолабораториялар, көше жинау машиналары және басқа арнайы техника Ресей, Жапония, Түрік, Беларусь және басқа зауыт – өндірушілерден) сатып алынған.

2018 жылда 870 050 бірлік жеңіл өнеркәсіп тауарларын алу үшін жалпы сомасы 2056,0 млн. теңгеге мемлекеттік сатып алу өткізілді. Оның ішінде, 659 264 бірлік отандық тауар өндірушілердің арасынан жалпы сомасы 924,7 млн. теңге.

2018 жылы 31515 бірлік жиһаз алу үшін жалпы сомасы 1386,3 млн. теңгеге мемлекеттік сатып алу өткізілді. Оның ішінде, 12106 бірлік отандық тауар өндірушілердің арасынан жалпы сомасы 635,8 млн. теңге.

2018 жылы тапсырыс берушілердің мемлекеттік сатып алуға жосықсыз қатысушылардың тізіліміне енгізу туралы шамамен 22690 өтінімі қаралды ( 2016 ж. – 11549 өтінім, 2017 ж. – 12757 өтінім), одан: өнім берушілерді (әлеуетті өнім берушілерді) Тізілімге енгізу туралы шамамен 16777 өтінім қанағаттандырылды (2016 ж. – 8199 өтінім, 2017 ж. – 9151 өтінім), қалған өтініштер түзетуге қайтарылды (негізінде, өтінімге бекітілген, мемлекеттік сатып алу веб-портал арқылы тапсырыс берушімен берілген сот шешімінде, заңды күшіне енгізілген күні туралы белгінің жоқтығынан, немесе  тек сомасын өндіріп алу үшін арналатын, үкім қағазын қоса тіркейді; мемлекеттік сатып алу веб-порталында тапсырыс берушімен өтінім толтырар кезде қисынсыз  деректемелер енгізіледі).

1.2) Негізгі проблемаларды талдау

         Мемлекеттік сатып алудың негізгі проблемаларының бірі бір көзден мемлекеттік сатып алудың үлкен үлесі болып табылады, ол мемлекеттік сатып алу жүйесіне қатысушылар тарапынан сыбайлас жемқорлық теріс пайдаланушылыққа неғұрлым бейім.

Осыған байланысты, «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне квазимемлекеттік сектор субъектілерін Мемлекеттік сатып алу және сатып алу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңында тапсырыс берушілердің, олар өтпеді деп танылған жағдайда қайтадан сатып алуды өткізу міндеті көзделген. Қайталама мемлекеттік сатып алу өтпеді деп танылған жағдайда, тапсырыс берушілер өтінімдер болмаған немесе бір ғана өтінім берілген жағдайларда ғана бір көзден сатып алуды жүзеге асыруға құқылы болады.

Бұл бір көзден сатып алуды қысқартуға және Тапсырыс берушілерді сатып алудың бәсекелестік тәсілдерін жүргізуге ынталандыруға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар, бір көзден сатып алудың үлкен көлемі құрылыс саласындағы сатып алуға тура келетінін ескере отырып, мұндай сатып алуды алдын ала біліктілік іріктеуімен конкурс тәсілімен жүзеге асыру, яғни білікті әлеуетті өнім берушілер тізіліміне енгізілген компаниялар арасында ғана конкурс өткізу ұсынылады.

Алдын ала біліктілік іріктеу бір жағынан кәсіпкерлердің сатып алуға қатысуын жеңілдетеді және тапсырыс берушілердің жұмысын жеңілдетеді, екінші жағынан сатып алуға тек білікті өнім берушілердің қатысуын қамтамасыз етеді.

Мұндай тәсіл әлеуетті өнім берушілердің конкурстық құжаттамаға техникалық ерекшеліктің талаптарына сәйкес келмеу негіздері бойынша негізсіз ауытқу жағдайларын болдырмауға мүмкіндік береді.

3-бөлім «Саланы/жүйені дамытудың басым бағыттары»

1-стратегиялық бағыт «Бюджет теңгерімділігін қамтамасыз ету»

Бюджеттік жоспарлау

Мемлекет басшысының Қазақстан халқына «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» және «Қазақстандықтардың әл-ауқатын арттыру: табы с пен өмір сүру сапасын арттыру» атты Жолдауларында айтылған тапсырмаларын, сондай-ақ Президенттің бес әлеуметтік бастамаларын іске асыру шеңберінде Министрлік алдында бюджет қаражатын оңтайландыру және оларды барынша экономикалық өсуді, халықтың жұмыспен қамтылуын және адами әлеуетті нығайтуды қамтамасыз ететін бағыттарға қайта бағыттау міндеті тұр.

Мемлекет басшысының Қазақстан халқына «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» және «Қазақстандықтардың әл-ауқатын арттыру: табыс пен өмір сүру сапасын арттыру» атты Жолдауларында айтылған тапсырмаларын, сондай-ақ Президенттің бес әлеуметтік бастамаларын іске асыру шеңберінде Министрлік алдында бюджет қаражатын оңтайландыру және оларды барынша экономикалық өсуді, халықтың жұмыспен қамтылуын және адами әлеуетті нығайтуды қамтамасыз ететін бағыттарға қайта бағыттау міндеті тұр.

Мемлекет басшысы және елдің ұзақ мерзімді перспективаға арналған Даму стратегиясы алға қойған міндеттерді ескере отырып, қалыптасқан 2019-2021 жылдарға арналған республикалық бюджет шығыстарының негізгі бағыттары мыналар болып табылады:

- шығыстардың әлеуметтік бағыттылығын күшейту және бұрын қабылданған барлық міндеттемелерді орындау арқылы адами капиталды дамыту;

- экономиканы технологиялық жаңғырту және цифрландыру, аграрлық секторды, көліктік және логистикалық инфрақұрылымды дамыту;

- мемлекеттің қорғаныс қабілеті мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету.

Бюджеттің негізі және оның қаржылық мүмкіндіктері бюджеттің мұнай кірістеріне тәуелділігін біртіндеп төмендету және салық түсімдерінің тұрақтылығын қамтамасыз ету арқылы іске асырылатын ынталандырушы макроэкономикалық саясатты жүргізуге салынған.

Республикалық бюджет тапшылығы 2019 жылы ЖІӨ-ге 1,5%, 2020 жылы ЖІӨ-ге 1,4% және 2021 жылы ЖІӨ-ге 1,3% деңгейінде айқындалған.

Бұл ретте бюджет пен Ұлттық қордың теңгерімділігі жөніндегі саясат 2020 жылдың соңына қарай ЖІӨ-нің 7,0%-ын және 2025 жылға қарай ЖІӨ-нің 6,0%-ын құрауы тиіс (мұнайға арналған ЭСА-ны ескермегенде) мұнай емес тапшылықты қысқартуға бағытталған.

Шаралар:

қаржылық тәртіпті күшейту;

бюджет қаражатын және мемлекет активтерін пайдаланудың тиімділігін арттыру;

тиімсіз бюджет шығыстарын оңтайландыру;

бюджеттік өтінімдердің сараптамасын күшейту;

стратегиялық және бюджеттік жоспарлауды үйлестіру;

бюджеттік жоспарлау процесін автоматтандыру.

Көлеңкелі экономика»

Кез келген мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігіне басты қауіптің бірі экономикалық қылмыс және онымен байланысты экономикалық қатынастарды криминалдандыру болып табылады. Осыған байланысты, Министрлік экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында Мемлекет басшысының 2018 жылғы 5 қазандағы «Қазақстандықтардың әл-ауқатының өсуі: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру» атты Қазақстан халқына Жолдауын және Көлеңкелі экономикаға қарсы іс - қимыл жөніндегі 2019 – 2021 жылдарға арналған іс-шаралар жоспарын (ҚРҮ 18 ж.29.12. № 921 қаулысы) іске асыру бойынша жұмыс жүргізуде. 

Шаралар:

экономиканың ресми секторына өз еркімен көшу үшін экономика субъектілерін өз еркімен салық төлеуге ынталандыруға бағытталған салық саласының ашықтығын арттыру;

бюджеттің кіріс базасын кеңейту;

салықтық және кедендік әкімшілендіру процестерін автоматтандыру;

жеке тұлғалардың кірістері мен мүлкін кезең-кезеңмен декларациялауды, оның ішінде жауапты мемлекеттік лауазымды атқаратын, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілетті және оларға теңестірілген тұлғалардың, сондай-ақ олардың жұбайларының шығыстар көздерін декларациялауын енгізу;

бизнеске әкімшілік жүктемені төмендетуге бағытталған Салық, кеден және өзге де заңнаманы ырықтандыру және оңтайландыру;

мемлекеттік сатып алу жүйесін жетілдіру;

Министрліктің ақпараттық жүйелерін басқа МО ақпараттық жүйелерімен интеграциялау;

барлық ҚҚС төлеушілердің ҚҚС бақылау шотын міндетті түрде қолдануға көшіруді қамтамасыз ету;

деректерді тіркеу және беру функциясы бар БКМ қолдануға кезең-кезеңмен көшуді қамтамасыз ету;

тәуекелдерді басқарудың автоматтандырылған жүйесін (ТБЖ) пайдалануды жетілдіру;

контрабандамен және тауарлардың заңсыз айналымымен күрес;

тауарлардың қозғалысының барлық кезеңдерінде жан-жақты бақылау мақсатында оларды таңбалауды кезең-кезеңмен енгізу;

салық мәселелері бойынша Страсбург конвенциясын қолдану, ФАТФ және салық конвенцияларының оффшорлыққа қарсы жаңа ережелері бойынша жұмыс;

төлем жүйелерінің халықаралық операторлары (Moneygram, Contact, Faster, Western Union, Золотая Корона және т.б.) үшін қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл режимі бөлігінде АЖ/ТҚҚ саласындағы заңнаманы жетілдіру)».

4-бөлім. «Стратегиялық және бюджеттік жоспарлаудың өзара байланысының архитектурасы» мынадай редакцияда жазылсын::

«

1. Елдің жалпыұлттық көрсеткіштері
«Қазақстан - 2050» Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты»«
Елдің мемлекеттік борышының деңгейін тұрақты бақылауда ұстау.	Үкіметтің күш-жігері мемлекеттік қарызды қауіпсіз деңгейде ұстауға бағытталған. «Қазақстанның Үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» атты Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру шеңберінде 2016 жылғы салықтардың жиналуын ЖІӨ-ге пайыздық мәнде 15,2% - дан 2025 жылы 25% - ға дейін ұлғайту бойынша жұмыс жүргізілуде.
Стратегиялық емес объектілерді жекешелендірудің екінші толқынын өткізу.	Жекешелендірудің екінші толқыны экономикаға мемлекеттік қатысуды қысқартуға және жеке бизнесті дамыту үшін жағдай жасауға бағытталған. Бәсекелестік ортада пайданы барынша арттыруға мүдделі жеке бизнес қызметтер спектрін кеңейтетін және олардың сапасын арттыратын болады. Ұсынылатын қызметтердің сапасын жақсарту, бәсекелестікті енгізу, көрсетілетін қызметтердің көлемі мен спектрін ұлғайту есебінен қызметтер құнының төмендеуі күтілуде.
Бизнеске әкімшілік жүктемені төмендетуге бағытталған Салық, кеден және өзге де заңнаманы ырықтандыру және оңтайландыру.	Салықтық қадағалауды прагматикалық азайту шаруашылық жүргізуші субъектілердің салық қызметімен диалогын барынша азайтуы тиіс. Салықтық әкімшілендіру процестерін оңтайландыру, оның ішінде электрондық салық есептілігі жүйесін одан әрі дамыту жолымен жалғасатын болады. Кеден қызметтерін көрсету процестерін автоматтандыру жолымен сыртқы сауда операцияларын оңайлату. Сыртқы сауда саласында жүктерді тексеру саны айтарлықтай қысқартылатын болады.
«Қазақстан Республикасының 2025 жылға дейінгі Стратегиялық даму жоспары»
Бақыланбайтын (көлеңкелі) экономика үлесі: 2021 жылы – 22,6% 2025 жылы – 20,0%	Деректерді тіркеу және беру функциясы бар бақылау-касса машиналарын қолданатын міндеттемесі бар салық төлеушілерді қамту (онлайн-БКМ)
Қазақстанның әлемнің ең дамыған 30 мемлекетінің қатарына кіруі жөніндегі тұжырымдамалар
Жалпыға бірдей декларациялауды енгізу.	Жалпыға бірдей декларациялауға көшу көлеңкелі экономика мен сыбайлас жемқорлық көріністеріне қарсы күрес үшін жеке тұлғалардың кірістері мен мүлкін тиімді бақылау жүйесін құруға, сондай-ақ салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді жинауды қамтамасыз етудегі мемлекеттің рөлін күшейтуге мүмкіндік береді.

 

1-стратегиялық бағыт «Қаржы жүйесінің тұрақтылығына жәрдемдесу»«

2-стратегиялық бағыт «Мемлекеттік активтер мен қаржыны әкімшілендіру жүйесін жаңғырту»«

1.1-мақсат. «Бюджеттің теңгерімділігін қамтамасыз ету»	2.1-мақсат. «Мемлекеттік активтерді басқарудың тиімділігін арттыру»	2.2-мақсат. «Қолайлы бизнес орта құру және бизнес пен тұрғындар үшін әкімшілік кедергілерін төмендету  және салықтық және кедендік бақылаудың тиімділігін қамтамасыз ету»
002 «Халықаралық қаржы ұйымдары қаржыландыратын инвестициялық жобалардың аудитiн жүзеге асыру» бюджеттік бағдарламасы	094 «Мемлекеттік активтерді басқару» ББ
006 «Халықаралық қаржы ұйымдарының акцияларын сатып алу»  бюджеттік бағдарламасы
011 «Мемлекеттік кепілдіктер бойынша міндеттемелерді орындау» бюджеттік бағдарламасы
013 «Үкіметтік борышқа қызмет көрсету» бюджеттік бағдарламасы
019 «Жеңілдікті тұрғын үй кредиттері бойынша бағамдық айырманы төлеу» бюджеттік бағдарламасы
096 «Жедел - іздестіру қызметін және сотқа дейінгі тергеп-тексеруді жүзеге асыру» бюджеттік бағдарламасы		030 «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің ақпараттық жүйелерін құру және дамыту» бюджеттік бағдарламасы
067 «Саяси партияларды қаржыландыру» бюджеттік бағдарламасы
		072 «Салықтық әкімшілендіру жүйесін реформалау» бюджеттік бағдарламасы
		091 «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің объектілерін және инфрақұрылымын салу» бюджеттік бағдарламасы
097 «Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан тартылған қаражаттың бір бөлігін қайтару» бюджеттік бағдарламасы
099 «Астана» халықаралық қаржы орталығының әкімшілігі» АҚ-ға нысаналы аударым»  бюджеттік бағдарламасы
120 «Мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобалар бойынша мемлекеттік міндеттемелерді орындау»
400 «Облыстық бюджеттерге субвенциялар» бюджеттік бағдарламасы
ББ: 001 «Бюджеттік жоспарлау, мемлекеттік бюджеттің атқарылуын және орындалуын қамтамасыз ету және экономикалық және қаржылық қылмыстар мен құқық бұзушылықтарға қарсы іс-қимыл жөніндегі қызметтер» бюджеттік бағдарламасы
ББ: 010 «Қазақстан Республикасы Үкіметінің резерві»

 

5-бөлім. «Стратегиялық мақсаттар мен нысаналы индикаторлар»  мынадай редакцияда жазылсын:

«

№п / п	Нысаналы индикатор	Жауаптылар	Ақпарат көзі	Өлшем бірлігі	2015 жылғы есеп	2016 жылғы факт	2017 жылғы факт	Жоспарлау кезеңі
								2018 жыл	2019 жыл	2020 жыл	2021 жыл
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
1-стратегиялық бағыт «Қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз ету»
Стратегиялық мақсат 1.1. «Бюджет тенгерімділігін қамтамасыз ету»
1.	ЖІӨ-де шоғырландырылған бюджеттің салық түсімдерінің үлесі	Жетекшілік ететін  вице-министр	Әкімшілік деректер	%	-	15,2	16,8	16,9	18,7	18,9	19,5
2.	Республикалық бюджеттің кірісіне мемлекеттің қарызын өтеуге және қызмет көрсетуге байланысты шығындардың қатынасы	Жетекшілік ететін  вице-министр	Әкімшілік деректер	%	9,8	11,8	8,8	12,9	15	15	15
3	Мемлекеттік аудит қортындылары бойынша анықталған бұзушылықтар сомасының бюджетке өтелуінің және қалпына келтірілуінің үлесі	Жетекшілік ететін вице-министр	Әкімшілік деректер	%	85	93,5	95,2	91	92	93	94
4.	Бюджет ашықтығының индексі	Жетекшілік ететін вице-министр	Есеп ХБҚ	ұпай	51	51	53	53	55	55	56
5.	Мемлекеттің қаржылық міндеттемелерін уақтылы орындау	Жетекшілік ететін вице-министр	Әкімшілік деректер	%	100	100	100	100	100	100	100
6.	Қазынашылық органдары қызмет көрсететін ЖӨБ енгізілген бюджеттерінің үлесі	Жетекшілік ететін вице-министр	«Қазынашылық-клиент» АЖ, Қазынашылықтың интеграцияланған ақпараттық жүйесі	%	-	-	-	43,5	-	100	-
7.	Іс жүргізудегі  қылмыстық істер санынан іс жүргізу аяқталған қылмыстық істердің үлесі	Жетекшілік ететін вице-министр	1-МКПС және СУ ГП статистикалық есебі	%	37,7	50,1	72,5	55,5	56	56,5	57
8.	Қаржы  мониторингін  жүргізу кезінде ҚМҚ, құқық қорғау  мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл тиімділігі	Жетекшілік ететін вице-министр	Әкім-шілік дерек-тер	%	50	53	57	62	68	75	83
9.	Деректерді тіркеу және беру функциясы бар бақылау-касса машиналарын қолданатын міндеттемесі бар салық төлеушілерді қамту (онлайн-БКМ)	Жетекшілік ететін вице-министр	Әкім-шілік дерек-тер	%	-	-	-	-	90	100	100
2-стратегиялық бағыт «Мемлекеттік активтерді және қаржыларды әкімшілендіру жүйесін жаңғырту»
Мақсат 2.1. Мемлекеттік активтерді басқарудың тиімділігін арттыру
10.	Жекешелендірудің 2016-2020 жылдарға арналған кешенді жоспары шеңберінде жекешелендіруге жататын объектілер үлесі	Жетекшілік ететін вице-министр	Жекешелендірудің және ҚР кешенді жоспары	%	50	62	80	80	90	100	-
11.	Мемлекеттiк және жекеменшiк объектілерін мониторингпен қамту	Жетекшілік ететін вице-министр	Әкімші-лік дерек-тер	%	-	-	-	-	100	100	100
2.2-мақсат.  Қолайлы бизнес орта құру және бизнес пен тұрғындар үшін әкімшілік кедергілерін төмендету және
12.	Тәулік бойы  режимдегі автокөлікті өткізу пунктерінде кедендік операциялардан өткізу уақытын қысқарту	Жетекшілік ететін вице-министр	Әкімші-лік дерек-тер	мин	65	50	59	58	57	56	55
13.	Онлайн төлемдерді өңдеудің орташа уақытын қысқарту	Жетекшілік ететін вице-министр	Әкімші-лік деректер	мин	-	-	-	-	15	10	8
14.	Автоматтандырылған мемлекеттік  қызметтердің үлесі	Жетекшілік ететін вице-министр	Әкімші-лік деректер	%	-	65,4	66,6	68,2	70	71	72
15.	Қаржылық есептілігі депозитарийіне пайдаланушылардың ҚЕХС және АХС стандарттарына қанағаттандырылуы	Жетекшілік ететін вице-министр	Әкімші-лік дерек-тер	%	-	-	70	75	80	85	90
16.	Оңалту және банкроттық рәсімдерін аяқтаған берешектер бойынша кредиторлардың талаптарды өтеу коэффициенті	Жетекшілік ететін вице-министр	Әкімші-лік дерек-тер	%	15	12	13	14	15	16	17
17.	Электрондық мемлекеттік сатып алу жүйесіне қанағаттанған пайдаланушылардың үлесі	Жетекшілік ететін вице-министр	Әкімші-лік деректер	%	92,3	72,1	73,6	81,9	82	82,5	83

 

6-бөлім. Ресурстар

6-бөлім. «Ресурстар»
Ресурстар	Өлш. бірлігі	Есепті кезең 2015 жыл	Ағымдағы кезең жоспары 2016 жыл	Жоспарлы кезең
				2017  жыл	2018 жыл	2019 жыл
1	2	3	4	5	6	7
Қаржы ресурстары, барлығы: оның ішінде	мың теңге	1 344 783 122	1 567 250 147,4	4 319 340 975	2 393 314 657	2 590 672 251
1.1-мақсат. «Мемлекеттік бюджеттің теңгерімділігін қамтамасыз ету»
002 «Халықаралық қаржы ұйымдары қаржыландыратын инвестициялық жобалардың аудитiн жүзеге асыру»  бюджеттік бағдарламасы	мың теңге	28 260	32 032	43 500	23 296	22 960
005 «Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына қаражатты аударуды ұйымдастыру» бюджеттік бағдарламасы	мың теңге		1 537 777
006 «Халықаралық қаржы ұйымдарының акцияларын сатып алу» бюджеттік бағдарламасы	мың теңге	1 020 679,4	13 735 099	12 836 320	9 741 952	11 044 537
011 «Мемлекеттік кепілдіктер бойынша міндеттемелерді орындау» бюджеттік бағдарламасы	мың теңге	340 056	622 317,9	652 701	580 206	646 417
013 «Үкіметтік борышқа қызмет көрсету» бюджеттік бағдарламасы	мың теңге	296 521 444,1	523 210 608,9	474 451 978	593 199 600	694 657 735
019 «Жеңілдікті тұрғын үй кредиттері бойынша бағамдық айырманы төлеу» бюджеттік бағдарламасы	мың теңге	12 358,7	20 617,2	12 614	10 331	16 572
042 «Жаңа бастамалардың шығыстары»  бюджеттік бағдарламасы	мың теңге
067 «Саяси партияларды қаржыландыру» бюджеттік бағдарламасы	мың теңге	4 254 830	4 076 494,7	5 328 114	6 161 347	6 469 371
076 Облыстық бюджеттерге, Астана және Алматы қалаларының бюджеттеріне мемлекеттік мекемелердің мемлекеттік қызметшілері болып табылмайтын жұмыскерлеріне, сондай-ақ жергілікті бюджеттерден қаржыландырылатын мемлекеттік қазыналық кәсіпорындардың жұмыскерлеріне еңбекақы төлеу жүйесінің жаңа моделі бойынша еңбекақы төлеуге және олардың лауазымдық айлықақыларына ерекше еңбек жағдайлары үшін ай сайынғы үстемеақы төлеуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер	мың теңге	55 953 421
089 «Облыстық бюджеттерге, Астана және Алматы қалаларының бюджеттеріне мемлекеттік әкімшілік қызметшілер еңбекақысының деңгейін арттыруға берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер»	мың теңге		18 630 306
093 «Жергілікті бюджеттердің шығыстарын өтеуді және өңірлердің экономикалық тұрақтылығын қамтамасыз ету»  бюджеттік бағдарламасы	мың теңге		80 045 140
095 «Мемлекеттік міндеттемелерді орындау» бюджеттік бағдарламасы	мың теңге	6 520942,7	12 505 256,3
096 «Жедел - іздестіру қызметін және сотқа дейінгі тергеп-тексеруді жүзеге асыру» бюджеттік бағдарламасы	мың теңге	95 774,6	1 714 567,6	6 060 495	6 269 855	6 269 665
097 «Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан тартылған қаражаттың бөлігін қайтару» бюджеттік бағдарламасы	мың теңге			9 103 277	8 445 720	315 786
099 «Астана» халықаралық қаржы орталығының әкімшілігі» АҚ-ға нысаналы аударым»  бюджеттік бағдарламасы	мың теңге			13 074 220	20 000 000	90 000 000
120 «Мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобалар бойынша мемлекеттік міндеттемелерді орындау»	мың теңге				1 116 501	3 346 499
202 «Проблемалық кредиттер қоры» АҚ нысаналы аударым» бюджеттік бағдарламасы	мың теңге			2 092 941 300	-	-
1.1-мақсат бойынша жиыны		364 747 766,5	656 130 216,6	2 614 504 519	645 548 808	812 789 542
2.1-мақсат. «Мемлекеттік активтерді басқару тиімділігін арттыру»
094 «Мемлекеттік активтерді басқару» бюджеттік бағдарламасы	мың теңге	855 058	756 011,3	1 063 983	861 575	779 728
2.1-мақсат бойынша жиыны	мың теңге	855 058	756 011,3	1 063 983	861 575	779 728
2.2- мақсаты «Қолайлы бизнес орта құру және бизнес пен тұрғындар үшін әкімшілік кедергілерін төмендету»
014 Кеден қызметін жаңғырту	мың теңге	361 882,9
030 «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің ақпараттық жүйелерін құру және дамыту» бюджеттік бағдарламасы	мың теңге			4 600 297	181 764	464 538
038 «Дағдарыстан кейінгі қалпына келтіру бағдарламасы (бәсекеге қабілетті кәсіпорындарды сауықтыру)» шеңберінде сыйақының пайыздық мөлшерлемесін субсидиялау» бюджеттік бағдарламасы	мың теңге	15 202 312,5	7 965 068,1
061«е-Қаржымині» интеграцияланған автоматтандырылған ақпараттық жүйесін жасау	мың теңге	1 439 408,3
072 «Салықтық әкімшілендіру жүйесін реформалау» бюджеттік бағдарламасы	мың теңге	222 513,9	68 739,5	4 323 789	644 908	1 488 134
091 «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің объектілерін және инфрақұрылымын салу» бюджеттік бағдарламасы	мың теңге	22 709,5			60 500	10 395 167
2.2-мақсат бойынша жиыны	мың теңге	17 248 827,1	7 733 807,6	8 924 086	887 172	12 347 839
Стратегиялық жоспардың мақсаттарына қол жеткізуге бағытталған қаржы ресурстары
001 «Бюджеттік жоспарлау, мемлекеттік бюджеттің атқарылуын және орындалуын қамтамасыз ету және экономикалық және қаржылық қылмыстар мен құқық бұзушылықтарға қарсы іс-қимыл жөніндегі қызметтер» бюджеттік бағдарламасы	мың теңге	57 560 299,4	65 447 164,2	69 452 527	69 262 336	75 763 257
010 «Қазақстан Республикасы Үкіметінің резерві» бюджеттік бағдарламасы	мың теңге			137 105 624	103 409 262	104 843 282
400 «Облыстық бюджеттерге субвенциялар»	мың теңге	904 371 171	836 882 948	1 488 290 236	1 573 345 504	1 584 148 603
Адами ресурстар	саны	19 852	19 852	19 852	19 873	19 873

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Дата публикации

20 декабря 2016