21 января 2025

Дау түрі: салықтық даулар.

Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға.

Салық түрі: КТС.

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - мемлекеттік кірістер органы) КТС, ҚҚС есептеу және залалды азайту туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «А» компаниясынан апелляциялық шағым алды.

Іс материалдарынан келіп шығатыны, мемлекеттік кірістер органы «А» компаниясына 01.01.2017ж.-31.12.2021ж. кезеңіндегі салықтың және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің жекелеген түрлері бойынша салық міндеттемелерін орындау мәселесі бойынша кешенді салықтық тексеру жүргізді. бойынша, оның нәтижелері бойынша 72 891,5 мың теңге сомасында КТС, 26 136,6 мың теңге сомасында өсімақы, 56 186,8 мың теңге сомасында ҚҚС, 26 158,7 мың теңге сомасында өсімақы, ЕАЭО-ға мүше мемлекеттердің аумағынан импортталған тауарларға 545,8 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу туралы хабарлама шығарылды және 121,1 мың теңге сомасында өсімпұл, залалды азайту 5 578 724,1 мың теңге сомасында.

«А» компаниясы мемлекеттік кірістер органының қорытындысымен келіспей, мемлекеттік кірістер органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.

«Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) Қазақстан Республикасының 25.12.2017ж. Кодексінің 225, 242, 272-баптарын бұзу КТС және ҚҚС есептеу үшін негіз болып табылады, яғни 120 351,3 мың теңге сомаға тіркелген активтер бойынша шегерімдер арттырылды, шығыстар шегерімге жатқызылды, 2020 жылға 31 269,6 мың теңге сомасында және 2021 жылға 65 017,0 мың теңге сомасында кіріс алуға байланысты емес байқау кеңесінің мүшелері ұсынған консультациялық қызметтерге шығыстар шегерімдерге жатқызылды, 2020 жылға 531 288,0 мың теңге сомасында 2021 жылға 780 493,2 мың теңге сомасында тауарларды қоймаларға дейін, қоймадан бөлшек сауда желісіне дейін және сауда нүктелері арасында тасымалдау бойынша көліктік шығыстар шегерімге жатқызылды, 56 840,5 мың теңге мөлшерінде оң бағамдық айырма сомасының теріс бағамдық айырма сомасынан асып кетуінен кіріс 2021 жылға арналған МЖЖ-ға енгізілмеген.

Мемлекеттік кірістер органының осы қорытындыларымен «А» компаниясы келіспейді және мынадай дәлелдер келтіреді.

Жөндеуге арналған шығыстарды шегеруден алып тастауға қатысты

«А» компаниясының шағымынан келіп шығатыны, мемлекеттік кірістер органы 2018 жылы үй-жайларды жөндеу бойынша сомасы 120 935,2 мың теңге шығыстарды шегеруден заңсыз алып тастады.

Шағымда «А» компаниясының фармацевтикалық қызметті жүзеге асыру құқығына лицензиясы бар және дәріханалар желісі арқылы дәрілік препараттарды бөлшек саудада өткізумен айналысатыны, олардың бір бөлігі өз үй-жайларында, ал бір бөлігі жалға алынған үй-жайларда орналасатыны атап өтілген. Дәріханалар орналасатын үй-жайлардың параметрлеріне қойылатын заңнамалық талаптардың болуына байланысты «А» компаниясы үй-жайларды жалдау кезінде белгіленген талаптарға сәйкес үй-жайларды жұмысқа дайындау бойынша барлық қажетті жөндеу жұмыстарын жүзеге асырады.

«А» компаниясы шағымда Салық кодексінің 272-бабының 1, 2, 5-тармақтарына сілтеме жасай отырып, жалға алынған мүлікті ағымдағы жөндеу бойынша шығыстарды шегерімнен алып тастауға байланысты залалды азайтудың күшін жоюды сұрайды, өйткені бұл шығыстарды бастапқы құжаттар негізінде КТС бойынша декларациядағы шегерімдерге жатқызуға құқығы болды деп санайды.

«А» компаниясының дәлелдерін тексеріп, мемлекеттік кіріс органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Салық кодексінің 266-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес тіркелген активтерге халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес салық төлеушінің бухгалтерлік есебіне түскен кезде ескерілген негізгі құралдар, жылжымайтын мүлікке инвестициялар, материалдық емес және биологиялық активтер жатады Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес және есепті және қаржылық есептілікте табыс алуға бағытталған қызметте пайдалануға арналған (немесе) осы тармақтың 2) тармақшасында көрсетілген активтерді қоспағанда, болашақ кезеңдерде.

Салық кодексінің 265-бабы 3) тармақшасына сәйкес кейінгі шығыстар осы Кодекстің 272-бабына сәйкес тіркелген активтер бойынша шегерімге жатады.

Салық кодексінің 272-бабының 1-тармағында келесі шығыстар деп пайдалану, жөндеу, реконструкциялау, жаңғырту, ұстау, тарату бойынша шығындар және олар бухгалтерлік есепте танылғаннан кейін мынадай тіркелген активтерге қатысты шеккен басқа да шығындар танылады:

• тіркелген активтерді, оның ішінде оларды пайдалануды уақытша тоқтату кезеңінде;
• халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және (немесе) Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес салық төлеушінің бухгалтерлік есебінде ескерілетін және табыс алуға бағытталған қызметте пайдалануға арналған негізгі құралдардың, жылжымайтын мүлікке инвестициялардың, материалдық емес және биологиялық активтердің тіркелген активтеріне жатпайтын:

осы Кодекстің 266-бабы 2-тармағының 1) тармақшасында - коммерциялық табудан кейін өндіру басталған кезге дейінгі кезеңде;

осы Кодекстің 266-бабы 2-тармағының 7) және 15) тармақшаларында;

• осы Кодекстің 260-бабында көрсетілген активтер.

Кейінгі шығыстарға, оның ішінде осы Кодекстің 252-бабына сәйкес аударымдары шегерімге жатқызылатын тарату қорының қаражаты есебінен жүргізілген жер қойнауын пайдаланушылардың шығыстарын қоспағанда, салық төлеушінің резервтік қорлары есебінен жүргізілетін шығыстар жатады.

Мүліктік жалдау (жалға алу) шарты бойынша алынған мүлікті пайдалану, жөндеу, реконструкциялау, жаңғырту, ұстау жөніндегі шығындар және оған қатысты келтірілген басқа да шығындар кейінгі шығыстар деп танылады.

Салық кодексінің 190-бабы 2 және 3-тармақтарына сәйкес есепке алу құжаттамасы: «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі - Бухгалтерлік есеп туралы заң) сәйкес оны жүргізу міндеті жүктелген тұлғалар үшін - бухгалтерлік құжаттаманы; тексерудің стандартты файлы - осы файлды ерікті түрде ұсынатын тұлғалар үшін; осы баптың 4-тармағында көрсетілген адамдар үшін - бастапқы есепке алу құжаттары; салық нысандары; салықтық есепке алу саясаты; салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттар.

Егер осы баптың 4-тармағында өзгеше белгіленбесе, салық есебі бухгалтерлік есептің деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.

Бухгалтерлік есеп туралы заңның 6-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясатымен регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және қорытудың реттелген жүйесін білдіреді.

Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 1-тармағында бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтитыны белгіленген.

Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуға тиіс.

Бұдан басқа, Бухгалтерлік есеп туралы заңның 7-бабының 6) тармақшасына сәйкес қағаз, сондай-ақ электрондық тасығыштардағы бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер болуы тиіс, онда басқалармен қатар операцияны жасауға (оқиғаны растауға) жауапты тұлғалардың лауазымдарының атауларын, тегін, аты-жөнін және қолын көрсету және оны (оны) ресімдеудің дұрыстығы көзделген.

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 31.03.2015ж. бұйрығымен бекітілген Бухгалтерлік есепті жүргізу ережесінің 35, 36-тармақтарына сәйкес. Активтерді есепке алу үшін нысандары Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 20.12.2012ж. №241 бұйрығымен бекітілген түгендеу карточкалары қолданылады. №562 «Бастапқы есепке алу құжаттарының нысандарын бекіту туралы» бұйрығы (бұдан әрі - №562 бұйрық). Түгендеу карточкалары активтердің кірісіне, оларды ауыстыруға, жете жабдықтауға, реконструкциялауға, жаңғыртуға, күрделі жөндеуге және есептен шығаруға арналған құжаттардың негізінде бір данада толтырылады және активтердің негізгі сапалық және сандық көрсеткіштерін, сондай-ақ оларға жататын маңызды жапсарлас құрылыстарды, бейімделулерді қамтиды.

Түгендеу нөмірлері активтерге олардың реттік-сериялық жүйе бойынша түсуіне қарай беріледі. Жалға алынған активтерді есепке алу үшін нысаны №562 бұйрықпен бекітілген жалға алынған (ұзақ мерзімді жалға алынған) активтерді есепке алу карточкасы қолданылады. Активтерді түгендеу, монтаждау немесе сынау процесінде ақаулар анықталған кезде активтің анықталған ақаулары туралы акт қолданылады, оның нысаны №562 бұйрықпен бекітілген.

Сондай-ақ, Бухгалтерлік есепті жүргізу қағидаларының 31-тармағында активтерді жөндеуден, реконструкциялаудан (жаңғыртудан) қабылдап алу-беруді ресімдеу үшін нысаны №562 бұйрықпен бекітілген жөнделген, реконструкцияланған (жаңғыртылған) активтерді қабылдап алу-беру актісі қолданылатыны көзделген. Тапсырыс берушінің активтерді қабылдауға материалдық жауапты қызметкері және жөндеуді, реконструкциялауды (жаңғыртуды) жүргізген орындаушының өкілі қол қойған акт екі данада жасалады. Актіге бас бухгалтер (бухгалтер) қол қояды және оны тапсырыс берушінің басшылығы бекітеді.

Осылайша, тіркелген активтер - бұл бухгалтерлік есептің халықаралық стандарттарына, бухгалтерлік есеп туралы ұлттық заңнамаға сәйкес танылған және кіріс алуға бағытталған қызметте пайдалануға арналған негізгі құралдар. Меншікті және жалға алынған негізгі құралдарды жөндеуге арналған шығындар кейінгі шығыстар деп танылады және тіркелген активтер бойынша шегерімге жатады. Бұл ретте, Салық кодексінің нормаларына сәйкес салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді, онда активтерді есепке алу үшін түгендеу карточкалары қолданылады, жалға алынған активтерді есепке алу үшін жалға алынған (ұзақ мерзімді жалға алынған) активтерді есепке алу карточкасы қолданылады. Сондай-ақ жөндеуден, қайта жаңартудан (жаңғыртудан) активтерді қабылдау-беруді ресімдеу үшін екі данада жасалатын және бас бухгалтер (бухгалтер) қол қоятын және тапсырыс берушінің басшылығы бекітетін жөнделген, қайта жаңартылған (жаңғыртылған) активтерді қабылдау-беру актісі қолданылады.

Қарастырылып отырған жағдайда, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2018 жылы тіркелген активтер бойынша шегерімдерден алынып тасталды. меншікті және жалға алынған негізгі құралдарды жөндеуге 120 351,3 мың теңге сомасында шығыстар.

Мемлекеттік кірістер органы ұсынған ақпараттан келіп шығатыны, «А» компаниясы КТС бойынша Декларацияда (н.100.00) 2018 жылғы тіркелген активтер бойынша шегерімдерді есептеу кезінде. Салық кодексінің 2-бабының 5 және 272-тармақтарына сәйкес 375 116,4 мың теңге сомасында шегерімге жатқызылатын кейінгі шығыстар ескерілді (100.02.010-жол (1.00.02-нысан) 61 281,1 мың теңге сомасында, 100.02.012-жол (1.00.02-нысан) 313 835,3 мың теңге сомасында).

Салықтық тексеру барысында мемлекеттік кірістер органы «А» компаниясының атына 07.09.2022ж., 09.08.2023ж. салықтық тексеру жүргізу үшін қажетті құжаттарды, оның ішінде олардың негізінде тіркелген активтер бойынша шегерімдер есептелген растайтын құжаттарды табыс ету туралы.

«А» компаниясы кейінгі шығыстар бойынша 100.00.009 ІІІ Н «Өзге де қызметтер мен жұмыстар сатып алынды» жолына 254 765,1 мың теңге сомасына салық тіркелімі (н. 100.00) және бастапқы құжаттар (орындалған жұмыстардың актілері, шот-фактуралар) берілді.

Демек, «А» компаниясы салықтық тексеру барысында 120 351,3 мың теңге (375 116,4 - 254 765,1) сомаға кейінгі шығыстар бойынша растайтын құжаттарды: ақаулы актілерді, жобалау-сметалық құжаттаманы, орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) актілерін ұсынбады.

«А» компаниясы шағымға 100.00.09 Жұмыстар мен қызметтердің құны, жалға алынған негізгі құралдар, преференция объектілері бойынша кейінгі шығыстар болып танылатын ТМҚ өзіндік құны (н. 1.00.00) VI жолы бойынша салық тіркелімін 2018 атап өткен жөн.

Тіркелім деректеріне сәйкес 2018 жылғы кейінгі шығыстар сомасы. 375 116,4 мың теңгені құрады, оның ішінде меншікті мүлік бойынша - 61 281,1 мың теңге, жалға алынған мүлік бойынша - 313 835,3 мың теңге.

Тіркелімге сәйкес 2018 жылғы кейінгі шығыстар. енгізілген, оның ішінде:

Үй-жайларды жөндеуге арналған материалдарды есептен шығару - 48 216,6 мың теңге;

Үй-жайларды жөндеу бойынша қызмет көрсету - 291 329,5 мың теңге;

Ұйымдастыру техникасын және басқа да негізгі құралдарды жөндеуге арналған материалдарды есептен шығару - 52,2 мың теңге;

Автокөлікті жөндеу, тұрақ, ақылы жол жүру қызметтері - 425,9 мың теңге;

Ұйымдастыру техникасы мен өзге де негізгі құралдарды жөндеу және қызмет көрсету жөніндегі қызметтер - 1 188,4 мың теңге.

Бұл ретте, «А» компаниясы ұсынған салық тіркелімі Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 19.03.2018ж. № 388 «Салық тіркелімдерінің нысандарын және оларды жасау ережелерін бекіту туралы».

Бұдан басқа, шағымға жалпы сомасы 120 351,3 мың теңгеге үй-жайларды жөндеу бойынша «А» компаниясына көрсетілген қызметтер бойынша «К» компаниясы жазып берген шот-фактуралар тізілімі ұсынылды.

«А» компаниясы салықтық тексеруге ұсынған тауарларды, жұмыстарды жеткізушілердің тізілімінен «К» компаниясы 2018 ж. жалпы сомасы 113 389,3 мың теңгеге ұйымдастыру техникасын жөндеу және қызмет көрсету бойынша қызметтер көрсетілді, жалпы сомасы 435,6 мың теңгеге жарнамалық қызметтер көрсетілді, жалпы сомасы 39 411,9 мың теңгеге тауарлық-материалдық қорлар жеткізілді.

Баяндалғаннан келiп шығатыны, салықтық тексеруге және шағымды қарауға ұсынылған құжаттарда көрсетiлген мәлiметтердiң сомалары бойынша алшақтықтары бар.

Осылайша, Салық кодексінің 272-бабының нормаларын, сондай-ақ көрсетілген фактілер мен мән-жайларды ескере отырып, 2018 жылы тіркелген активтер бойынша шегерімдердің азаюы. салықтық тексеру нәтижелері бойынша 120 351,3 мың теңге сомасында негізделген.

Басқару қызметтеріне арналған шығыстарды шегеруден алып тастауға қатысты

Шағымнан келіп шығатыны, Салық кодексінің 242-бабы 1 және 3-тармақтарының ережелеріне сәйкес «А» компаниясы Байқау кеңесінің мүшелері көрсететін басқару қызметтеріне арналған шығыстарды шегерімге жатқызуға құқылы. «А» компаниясы байқау кеңесі туралы ережеге сәйкес осы орган атқарушы органның қызметін бақылауға жауап береді, даму стратегиясын, шығыстардың жылдық бюджеттерін, қарыз ақшасын тартуды және «А» компаниясының кіріс алуына тікелей әсер ететін өзге де басқару функцияларын бекітеді. Осыған байланысты, «А» компаниясы шығыстарды алып тастауды заңсыз деп есептейді, өйткені осы шығыстар кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға тікелей байланысты.

«А» компаниясының дәлелдерін тексеріп, мемлекеттік кіріс органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Салық кодексінің 242-бабы 1, 3 және 4-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары осы бапта және Салық кодексінің 243 - 263-баптарында белгіленген ережелерді ескере отырып, салық салынатын кірісті айқындау кезінде Салық кодекспен сәйкес шегерімдерге жатқызылмайтын шығыстарды алып тастап, шегерімге жатқызылады.

Шегерiмдердi салық төлеушi iс жүзiнде жүргiзiлген шығыстар бойынша оның табыс алуға бағытталған қызметiне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргiзедi.

Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерімге жатады.

Егер осы бапта және Салық кодексінің 243 - 263-баптарында өзгеше белгіленбесе, осы бөлімнің мақсаттары үшін шығыстарды тану, оларды тану күнін қоса алғанда, халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.

Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес шығыстарды тану тәртібі Салық кодексіне сәйкес шегерімдерді айқындау тәртібінен өзгеше болған жағдайда, көрсетілген шығыстар Салық кодексінде айқындалған тәртіппен салық салу мақсаттары үшін ескеріледі.

Осылайша, салық төлеушiнiң шығыстары тауарлар, жұмыстар, қызмет көрсетулер бойынша шығыстар кiрiс алуға бағытталуы, сондай-ақ салық төлеушiнiң басшысы мен бас бухгалтерi немесе оған уәкiлеттiк берiлген қызметкер қол қойған тиiстi құжаттармен расталуы шартымен шегерiмге жатқызылуға тиiс. Бұл ретте, жоғарыда көрсетілгендей, Салық кодексінің 190-бабының нормаларына сәйкес салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.

Қаралып отырған жағдайда салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2020 жылға 31 269,6 мың теңге сомада, 2021 жылға 65 017,0 мың теңге сомасында «А» компаниясы Байқау кеңесінің мүшелері болып табылатын жеке тұлғаларға төлеуге арналған шығыстар шегерімнен шығарылды.

«А» компаниясы шағымға мынадай құжаттарды қоса берді: Байқау кеңесі туралы ереже (бұдан әрі - Байқау кеңесі туралы ереже), орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілері, көрсетілген қызметтер туралы актілер, байқау кеңесі мүшелерін тіркеу хаттамалары.

ҰК туралы ереженің 3-тармағына сәйкес байқау кеңесі «А» компаниясының бас директорының қызметін бақылауды жүзеге асыру мақсатында құрылатын «А» компаниясының тұрақты жұмыс істейтін органы болып табылады.

ҰК туралы ереженiң 5-тармағына сәйкес байқау кеңесiнiң негiзгi мiндетi - «А» компаниясы қызметiнiң оның мақсаттарына қол жеткiзуге, «А» компаниясы ресурстарын пайдаланудың тиiмдiлiгiн арттыруға және басқару шешiмдерiн қабылдау кезiнде тәуекелдердi азайтуға бағытталған стратегиялық мәселелерiн шешу.

Бухгалтерлік есепті жүргізу ережесінің 27-тармағында құрылыс-монтаж жұмыстарын қоспағанда, орындалған жұмыстарды (көрсетілген қызметтерді) қабылдау-тапсыру үшін шаруашылық операциясын жасау фактісін растау үшін орындаушы жасайтын № 562 бұйрықпен нысаны бекітілген орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актісі қолданылатынын атап өту қажет.

Орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) актілерінің нысаны (Р-1 нысаны) техникалық ерекшелікке, тапсырмаға, жұмыстарды (көрсетілетін қызметтерді) орындау кестесіне сәйкес олардың кіші түрлері бөлінісінде жұмыстардың (көрсетілетін қызметтердің) атауларын көрсетуді көздейді.

Сондай-ақ актінің нысанында толтыруға жататын «Жұмыстардың (көрсетілетін қызметтердің) атауы (техникалық ерекшелікке, тапсырмаға, жұмыстарды (көрсетілетін қызметтерді) орындау кестесіне сәйкес олардың кіші түрлері бөлінісінде)» 2-бағаны көзделген.

Демек, орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актісінде көрсетілген орындалған жұмыстар, көрсетілетін қызметтер техникалық ерекшелікке сәйкес жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің түрлерін (кіші түрлерін) көрсетуі, сондай-ақ операцияның жасалу фактісі куәландырылатын есепті қамтуы тиіс.

Бұл жағдайда орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілерінде «Қызметтердің атауы» бағанында «Байқау кеңесі» деген бір жолмен көрсетілген.

Орындалған жұмыстардың көрсетілген актілері орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) актісінің нысаны үшін белгіленген талаптарға сәйкес келмейді, яғни кіші түрлер бөлінісінде Байқау кеңесінің мүшелері «А» Компаниясына көрсеткен қызметтердің егжей-тегжейлі сипаттамасы жоқ.

Жоғарыда көрсетілгендей, Салық кодексінің 242-бабына сәйкес шегерімдерді салық төлеуші нақты жүргізілген шығыстар бойынша оның кіріс алуға бағытталған қызметіне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргізеді, демек, қызметтер осы шығыстар жылдық жиынтық кіріс алу мақсаттары үшін, сондай-ақ дұрыс ресімделген ашық шығыстар болған кезде шегерімге жатқызылады орындалған жұмыстардың (көрсетілетін қызметтердің) актілері.

Осылайша, «А» компаниясы жеке тұлғалармен №562 бұйрықтың талаптарын бұза отырып жасаған орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілері операцияның (оқиғаның) жасалу фактісі және оны жасау құқығы туралы куәландыра алмайды.

Демек, Салық кодексінің 242-бабының нормаларын ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша «А» компаниясының Байқаушы кеңесі мүшелеріне төлемдер бойынша шығыстарды шегеруден алып тастау негізделген.

Көлік шығыстарын шегерімдерден алып тастауға қатысты

«А» компаниясы шағымда Салық кодексінің 242-бабының 1, 3-тармақтарына сілтеме жасай отырып, көлік шығыстарын шегерімдерден алып тастауды заңсыз деп есептейді, өйткені тауарды қоймалар желісі ішінде өткізу немесе орталық қоймадан дәріхана қоймасына дейін жеткізу, оның ішінде лицензиялық және заңмен белгіленген талаптарды сақтау үшін Халықаралық қаржы стандартының ұсыныстарына жатпайды есептілік. (IAS) 2 «Қорлар» (бұдан әрі - ҚЕХС 2), сондай-ақ көлік шығыстарының санаттарын мұндай бөлу кәсіпорынның ішкі нормативтік актілерінде бекітілген

Сондай-ақ, «А» компаниясы шағымда мұндай шығыстарды тауарлардың үлкен көлемін және орын ауыстыру жиілігін ескере отырып, нақты дәрімен сәйкестендіру мүмкін еместігін және қосымша есептеу кезінде мемлекеттік кірістер органы мұндай шығыстарды қалай ескеруге болатынын әдістемені ұсынбағанын атап көрсетеді.

«А» компаниясының дәлелдерін тексеріп, мемлекеттік кіріс органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Жоғарыда көрсетілгендей Салық кодексінің 242-бабына сәйкес қызметтер осы шығыстар жылдық жиынтық табыс алу мақсаттары үшін жұмсалған жағдайда, сондай-ақ дұрыс ресімделген құжаттар болған кезде шегерімге жатқызылады.

Жоғарыда сондай-ақ салық есебi жүргiзу тәртiбi Қазақстан Республикасының бухгалтерлiк есеп пен қаржылық есептiлiк туралы заңнамасында белгiленетiн бухгалтерлiк есеп деректерiне негiзделетiндiгi көрсетiлдi.

ҚЕХС 2-нің 10 және 11-тармақтарына сәйкес қорлардың өзіндік құны сатып алуға арналған барлық шығындарды, қайта өңдеуге арналған шығындарды және қорлардың ағымдағы орналасқан жері мен жай-күйін қамтамасыз ету үшін жұмсалған өзге де шығындарды қамтуы тиіс, қорларды сатып алуға арналған шығындар сатып алу бағасын, импорттық баждарды және өзге де салықтарды қамтиды. (салық органдары кейіннен ұйымдарды өтейтіндерді қоспағанда), сондай-ақ тасымалдауға, тиеуге-түсіруге арналған шығындар және дайын өнімді, материалдар мен қызметтерді сатып алуға тікелей жататын өзге де шығындар. Тиісінше, ТМҚ сатып алумен байланысты көлік шығыстары бухгалтерлік есепте ТМҚ құнында ескеріледі.

Қаралып отырған жағдайда, салықтық тексеру актiсiнен көрiнiп тұрғандай, тауарларды тасымалдау қоймаларға дейiн, қоймадан бөлшек сауда желiсiне және сауда нүктелерi арасында жүзеге асырылды.

1.1-тармаққа сәйкес. 01.11.2018 ж. салық тексеруіне ұсынылған Шарттың (бұдан әрі - Шарт) бір тарап - Орындаушы («S» компаниясы) екінші тарап өзіне сеніп тапсырған жүкті межелі пунктіне жеткізуге және жүкті алуға уәкілетті тұлғаға - Жүк алушыға беруге, сондай-ақ 1.3-тармақта көрсетілген қызметтерді көрсетуге міндеттенеді. екінші тарап - Тапсырыс беруші («А» компаниясы) осы шарттың талаптарымен Орындаушының қызметіне ақы төлеуге міндеттенеді.

Бұл ретте, «Жүктерді жеткізу құны» шартының № 3 қосымшасына сәйкес жүк келесі маршруттар бойынша жеткізілді: Мәскеу - Қостанай, Мәскеу - Шымкент, Мәскеу - Астана, Мәскеу - Алматы, Мәскеу - Нижний Новгород - Пенза - Қостанай, Мәскеу - Нижний Новгород - Шымкент, Санкт-Петербург - Шымкент, Екатеринбург - Алматы, Новосибирск - Шымкент, Ирбит - Саранск - Шымкент, Шымкент - Алматы, Шымкент - Тараз, Алматы - Астана, Алматы - Қостанай, Астана - Көкшетау, Шымкент - Түркістан - Шәуілдір - Шымкент, Шымкент - Шардара - Арыс - Шымкент, Шымкент - Ақтөбе, Шымкент - Қаскелең - Астана - Қостанай, Алматы - Талғар - Есік - Шонжы - Жаркент, Семей - Өскемен, Өскемен - Самар - Ақсуат - Ақжар - Зайсан және т.б.

Салық кодексінің 179-бабының 5-тармағына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өзінің талаптарын және осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетілетінін көрсету қажет.

Бұл жағдайда, «А» компаниясы шағымға тауарларды жеткізушілерден негізгі қоймаға дейін тасымалдауға арналған шығыстарды растайтын, тауарларды сатып алуға тікелей қатысты шығындарға жатқызуға жататын және бухгалтерлік есепте ТМҚ құнында тиісті есепке алуға жататын дәлелдемелерді қоса бермеген.

Сондай-ақ «А» компаниясы негiзгi қоймадан табыс алуға байланысты шығыстар ретiнде шегерiмге жатқызылуға тиiс өткiзу орындарына дейiнгi көлiк шығыстарын растайтын дәлелдемелердi ұсынбады.

Осылайша, Салық кодексінің 242-бабының және ҚЕХС 2-бабының талаптарын ескере отырып, 2020 жылға көлік шығыстарын шегеруден алып тастау. 165 611,7 мың теңге сомасында және 2021 жылға сомасы 188 166,1 мың теңге негiзделген болып табылады.

Жылдық жиынтық табыстың ұлғаюына қатысты.

«А» компаниясының шағымынан келiп шығатыны, Қазақстан Республикасы Қаржы министрiнiң 15 жылғы 15 бұйрығымен бекiтiлген Салық есептiлiгiн жасау ережесiнiң 20.01.2020-тармағының 1) тармақшасына сәйкес. КТС бойынша декларацияда (н. 1 00.00) 100.00.014 І - 100.00.014 V жолдарында ЖКД-ға енгізілетін табысқа сәйкес келетін Салық кодексінің ережесі, сондай-ақ осындай табыстың сомасы көрсетіледі, бұл ретте 226-1-18 кодтау Салық кодексінің 18-тармағы 1-тармағы 226-бабына сәйкес келеді, атап айтқанда: оң бағамдық айырма сомасының теріс бағамдық айырма сомасынан асып кетуі

«А» компаниясы шағымда 2021 жылғы КТС бойынша Декларацияда (н. 100.00.014 жолы бойынша 58 477,8 мың теңге сомасы көрсетілген.

Осыған байланысты, «А» компаниясы 2021 жылғы шығынның азаюын есептейді. МҚЖ-ға бағамдық айырмадан кірістің заңсыз енгізілуіне байланысты.

«А» компаниясының дәлелдерін тексеріп, мемлекеттік кіріс органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Салық кодексінің 225-бабы 1-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының резидент заңды тұлғасының жылдық жиынтық табысы салық кезеңі ішінде осы тұлғаның Қазақстан Республикасындағы және одан тысқары жерлердегі көздерден алуына жататын (алынған) табыстардан тұрады.

Бұл ретте, Салық кодексінің 226-бабының 1-тармағында жылдық жиынтық табысқа енгізуге жататын кірістердің түрлері, оның ішінде оң бағамдық айырма сомасының теріс бағамдық айырма сомасынан асып кетуінен кірістер көрсетілген.

Қаралатын жағдайда, «А» компаниясы салықтық тексеру барысында және шағымды қарауға бухгалтерлік есептің деректерін (2021 жылғы айналым-сальдо ведомосі), сондай-ақ 2021 жылғы КТС бойынша кезекті және қосымша Декларацияны (н.100.00.).

Бас бухгалтер орынбасарының қолымен және «А» компаниясының мөрiмен расталған айналым-сальдо ведомосының 2021 жылғы деректерiне сәйкес салықтық тексеру актiсiнен келiп шығатыны бойынша басқа да кiрiстер 3 284 970,9 мың теңгенi құрады.

Ал 2021 жылғы КТС бойынша Декларацияның (н. 100.00) өзге кірістер 3 228 130,4 мың теңгені құрады, тиісінше 56 840,5 мың теңгеге төмендетілді (3 284 970,9-3 228 130,4).

Бұл ретте, шағымды қарауға ұсынылған 2021 жылғы айналым-сальдо ведомосінің деректеріне сәйкес өзге де кірістер 3 269 125,9 мың теңгені құрады, 2021 жылғы КТС бойынша Декларация деректерінен алшақтық. (ф.100.00) 40 995,6 мың теңгенi құрайды.

Осылайша, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 56 840,5 мың теңге мөлшерінде басқа да кірістер сомасына МБК ұлғайту негізделген.

21 января 2025

Дау түрі: салықтық даулар.

Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға.

Салық түрі: КТС.

 Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі «Р» компаниясынан аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - мемлекеттік кірістер органы) КТС, ҚҚС есептеу және залалды азайту туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға апелляциялық шағым алды.

Іс материалдарынан келіп шығатыны, мемлекеттік кірістер органы 01.01.2018ж.-31.12.2021ж. кезеңіндегі салықтарды және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің және уақтылы төлеудің дұрыстығы мәселелері бойынша «Р» компаниясына кешенді салықтық тексеру жүргізді, нәтижелері бойынша 997 294,2 мың теңге сомасында КТС, 217 544,3 мың теңге сомасында өсімпұл, 3 082,9 мың теңге сомасында ҚҚС және 96,4 мың теңге сомасында өсімпұл, сондай-ақ, 2 500 683,0 мың теңге сомасында залалды азайту туралы хабарлама шығарылған.

«Р» компаниясы мемлекеттік кірістер органының қорытындыларымен келіспей, мемлекеттік кірістер органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.

КТС және ҚҚС есептеу үшін 25.12.2017 жылғы «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) Қазақстан Республикасы Кодексінің 242, 264 баптарын бұзу негіз болды, яғни 2018-2021 жылғы 251 364,9 мың теңге сомасында сыйақылар бойынша шығыстар, сондай-ақ, 2020 жылға 95 271,2 мың теңге және 2021 жыл үшін 7 114 827,2 мың теңге сомасында жарғылық капиталдың үлесін сатып алуға бағытталған қарыздар бойынша сыйақы бойынша шығыстар сомасы шегерімге жатқызылды.

Мемлекеттік кірістер органының осы қорытындыларымен «Р» компаниясы келіспейді және мынадай дәлелдер келтіреді.

1. 2019-2021 жылдар үшін 183 544,9 мың теңге сомасындағы сыйақыны шегеруден алып тастауға қатысты

Шағымда салықтық тексеру нәтижелері бойынша 251 364,9 мың теңге сомасындағы сыйақыларды төлеу бойынша, банктік қарыздарды мақсатсыз пайдалануға байланысты 6 289 497,5 мың теңге сомасындағы шығыстар шегерімнен шығарылғаны атап өтілді.

Бұл ретте, «Р» компаниясы жалпы сомасы 3 068 846,8 мың теңгеге нысаналы мақсаты бойынша банктік қарыздарды пайдалануға байланысты 183 544,9 мың теңге сомасында сыйақы төлеу жөніндегі шығыстарды шегерумен келіспейді.

«Р» компаниясы 2019ж. 107 365,9 мың теңге сомасында сыйақы және 145 722 мың теңге сомасында негізгі борыш төлеу жүзеге асырылды. Несие қаражатын мақсатсыз пайдалануға жатқызылмайтын «Е» банкінің несиесі бойынша 2 мың теңге 29.10.2018ж. шарт бойынша «А» банкінен «Р» компаниясы «Е» банкінің қарызы бойынша сыйақылар төлеуді операциялық қызмет бойынша шығыстар ретінде жіктейді, 23 «Қарыздар бойынша шығындар» ҚЕХС (IAS) 1 және 8-тармақтарына сәйкес.

Сондай-ақ қарыз бойынша 145 722,2 мың теңге сомасындағы негізгі қарызды төлеу «Н» банктің есеп шотынан жүргізілгені атап өтілді, бұл ретте «Р» компаниясында 22.10.2018ж. жағдай бойынша «С» банкінде 146 338,1 мың теңге сомасында бос ақша қаражаты болды, бұл есеп айырысу шоты бойынша үзіндімен расталады.

Бұдан басқа, көрсетілген сома 146 338,1 мың теңге 22.10.2018ж. операциялық күн соңына расталған. Баяндалғанға байланысты, 253 088,2 мың теңге мөлшерінде төленген сыйақылар сомасы қарыз ақша қаражатын мақсатсыз пайдалану болып табылмайды, демек, сыйақылар бойынша шығыстарды шегеруден алып тастау 2019ж. 13 281,9 мың теңге сомасында. «Р» компаниясы негізсіз деп есептейді.

Шағымда «Р» компаниясы 2020 жылғы сыйақыларды шегерумен келіспейтіні келтірілген. 108 074,7 мың теңге сомасында, оның ішінде «А» банктен алынған қарыз бойынша 3 535,9 мың теңге сомасында және «С» банктен алынған қарыз бойынша 104 538,8 мың теңге сомасында.

«Р» компаниясы 24.02.2020ж. «А» банкінен 1 600 000 АҚШ доллары сомасында кредит алынды. Тексеру нәтижелері бойынша қарыз қаражатының мақсатсыз пайдаланылған сомасы 750 000,0 мың теңге мөлшерінде белгіленді, «Р» компаниясы қаржылық көмек көрсетуге және 24.02.2020ж. шарт бойынша алынған кредит есебінен «К» компаниясының атына дивидендтер төлеуге байланысты 677 570,4 мың теңге мөлшерінде мақсатсыз пайдаланудың белгілі бір сомасына қатысты тексеру нәтижелеріне сәйкес.

Сонымен қатар, «Р» компаниясы 72 429,6 мың теңге (750 000,0 - 677 570,4) мөлшеріндегі қарызды мақсатсыз пайдалануға байланысты сыйақы сомасын шегерімнен шығарумен келіспейді, өйткені көрсетілген сома 25.02.2020 ж. түсті. «R» компаниясынан «Р» компаниясының «С» банктегі есеп шотына.

Сондай-ақ, «Р» компаниясы 104 538,8 жылғы Шарт бойынша «С» банктен алынған заем бойынша 11.07.2017 мың теңге сомасындағы сыйақыны шегерумен келіспейтінін атап көрсетеді.

Шағымда салықтық тексеру нәтижелері бойынша 11.07.2017 жылғы Шарт бойынша 1 980 882,5 мың теңге сомасында негізгі қарызды өтеуге негізсіз көрсетілгені көрсетілген және «В» компаниясының жарғылық капиталын 265 500,0 мың теңге сомасында «С» банкінен алынған мынадай транштар есебінен толықтыру:

1. 04.05.2020ж. 400 000,0 мың теңге сомасында;
2. 25.05.2020 ж. бастап 100 000,0 мың теңге сомасында;
3. 28.05.2020 ж. бастап 428 500,0 мың теңге сомасында;
4. 29.05.2020 ж. 130 000,0 мың теңге сомасында;
5. 15.07.2020 ж. 595 000 мың теңге сомасында;
6. 16.09.2020 ж. 731 000,0 мың теңге сомасында.

«Р» компаниясы төлемдер өз қаражаты есебiнен жүргiзiлгенiн, бұл операциялық күннiң басындағы есеп айырысу шотында ақша қаражатының қалдығының бар екендiгi, операция күнi iшiнде есеп айырысу шотына ақша қаражатының түсуi, сондай-ақ депозиттiк шоттардан ақша қаражатының алынуы туралы банктiң үзiндiлерiмен расталатынын растайды.

Сондай-ақ, «Р» компаниясы 1.2-тармаққа сәйкес 11.07.2017ж. жаңартылатын кредит желісінің сомасы (лимит) айқындалды. Демек, «Р» компаниясының несие шартында белгіленген лимит шегінде «С» банкінің алдында берешегі болған кезде кредиттік желі бойынша белгіленген лимиттен тыс жаңа транш алу мүмкін емес. 1.2-тармаққа сәйкес 11.07.2017ж. жаңартылатын кредит желісінің сомасы (лимит) 3 000 000,0 жылғы Қосымша келісімге сәйкес 14.06.2019 мың теңгені құрады. 7 000 000,0 жылғы Қосымша келісімге сәйкес лимит 26.02.2021 мың теңге сомасында белгіленді. лимит 4 500,0 мың теңге сомасында белгіленді. Лимит сомасы толық игерілді, өз кезегінде қарыздар өз қаражаты есебінен бұрын алынған қарыздарды өтегеннен кейін алынды, атап айтқанда:

- 04.05.2020ж. 400 000,0 мың теңге сомасында қарызды өтеу 409 000,0 мың теңге сомасында «С» банкіндегі есеп шотқа ақша қаражатының түсуі есебінен жүргізілді;

- 25.05.2020ж. 101 666,7 мың теңге сомасындағы қарызды өтеу 149 800,0 мың теңге сомасындағы ақша қаражатының түсуі есебінен жүргізілді;

- 28.05.2020 ж. 401 666,7 мың теңге сомасындағы қарызды өтеу 456 712,3 мың теңге сомасындағы ақша қаражатының түсуі есебінен жүргізілді;

- 29.05.2020ж. қарызды өтеу 130 000,0 мың теңге сомасында 134 613,3 мың теңге 29.05.2020 ж. жағдай бойынша есеп шоттағы өз қаражаты есебінен жүргізілді;

- 15.07.2020ж. ақшалай қаражаттың түсуі есебінен 243 200,0 мың теңге сомасында қарызды өтеу 352 000,0 мың теңге сомасында;

- 16.07.2020 ж. 265 500,0 мың теңге сомасын өтеу көрсетілген күнге есеп айырысу қаражаты есебінен 491 259,9 мың теңге сомасында жүргізілді;

- 16.09.2020 ж. қарызды өтеу 704 349,2 мың теңге өз қаражаты есебінен 252 045,7 мың теңге сомасында жүргізілді.

Шағымда 2021 ж. деп көрсетілген. «Р» компаниясы 62 188,2 мың теңге сомасындағы сыйақылар бойынша шығыстарды шегерумен келіспейді, оның ішінде 28 511,1 мың теңгеден бастап транш бойынша төленген 22.02.2021 мың теңге сомасындағы сыйақы. 11.07.2017ж. «С» банкіндегі қарыз шарты бойынша 513 250,0 мың теңге сомасында, өйткені осы қарызды өтеуді «Р» компаниясы өз қаражатынан жүргізді.

«Р» компаниясы 22.02.2021ж. есеп шоттағы ақша қаражатының қалдығы 930,0 мың теңге сомасында болды. Банктің «К» есеп айырысу шоты бойынша ақша қаражатының қалдығы 151 048,1 мың теңге сомасында қалды, «С» банктегі депозиттік шотта ақша қаражаты 417 000,0 мың теңге сомасында болды. 22.02.2021ж. ақша қаражатының түсуі есеп айырысу шотына 521 968,9 мың теңгені құрады, олар 22.02.021 ж., 22.02.021 ж., 22.02.021 ж., 22.02.021 ж. және 22.02.021 ж.

Сондай-ақ, «Р» компаниясы 17.08.2020 жылғы транш бойынша қарыз төлеуге байланысты 33 677,1 мың теңге сомасындағы сыйақыны шегерумен келіспейді. «А» банкінен 1 600 000 АҚШ доллары сомасында алынған.

«Р» компаниясы негізгі қарызды өтеу 20.08.2020ж. 1 000 000 АҚШ доллары сомасында немесе 436 000,0 мың теңге қарыз бойынша өз қаражаты есебінен жүргізілді, бұл ретте тексеру нәтижелері бойынша көрсетілген сома 17.08.2020 ж. алынған транш есебінен өтелгені анықталды. 1 600 000 АҚШ доллары сомасында.

Мәселен, «Р» Компаниясының бекітуі бойынша 20.08.2020 жылғы жағдай бойынша ақша қаражатының қалдықтары. есеп айырысу шотында 12 052,9 мың теңгенi, «С» банктегi депозиттiк шотта 668 100,0 мың теңгенi, оның iшiнде 166 300,0 мың теңге сомасындағы өз қаражаты есебiнен құрады.

Бұдан басқа, есеп шотқа 215 018,1 мың теңге сомасында және шотқа 118 226,5 мың теңге сомасында ақша қаражаты түсті.

Өз кезегінде «Р» компаниясы операциялық күн аяқталғаннан кейін 02.08.2020ж. «Р» компаниясының шоттарындағы ақша қаражатының қалдығы 676 885,6 мың теңге сомасын құрады, демек, қарызды өтеу өз қаражаты есебінен жүргізілді.

Осылайша, «Р» компаниясының пікірінше, төлемдер өз қаражаты есебінен жүргізілді, бұл қолданыстағы заңнаманың талаптарына сәйкес келеді.

«Р» компаниясының дәлелдерін тексеріп, мемлекеттік кіріс органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Салық кодексінің 242-бабы 1 және 3-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық салынатын кірісті айқындау кезінде шегерімге жатады.

Шегерiмдердi салық төлеушi iс жүзiнде жүргiзiлген шығыстар бойынша оның табыс алуға бағытталған қызметiне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргiзедi. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерімге жатады.

Салық кодексінің 246-бабына сәйкес сыйақылар бойынша шығыстар шегерімге жатады.

Салық кодексінің 246-бабы 1-тармағы 1) тармақшасының негізінде осы Кодекстің 1-бабының 62) тармақшасында айқындалған сыйақылар сыйақылар деп танылады.

Салық кодексінің 1-бабының 62) тармақшасына сәйкес сыйақы - кредиттің (қарыздың, микрокредиттің) алынған (берілген) сомасын, екінші деңгейдегі банктердің ақша аударғаны үшін комиссияларды және қарыз алушы үшін қарыз беруші болып табылмайтын тұлғаға өзге де төлемдерді қоспағанда, кредитке (қарызға, микрокредитке) байланысты барлық төлемдер, өзара байланысты тарап болып табылады.

Салық кодексінің 190-бабы 3-тармағына сәйкес салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.

Қазақстан Республикасының 16 жылғы «Бухгалтерлiк есеп пен қаржылық есептiлiк туралы» Заңының 28.02.2007-бабына сәйкес № 234-III қаржылық есептілікті жасауды ұйымдар Халықаралық қаржылық есептілік стандарттары қорынан оларды ресми аударуға және (немесе) Қазақстан Республикасында жариялауға жазбаша рұқсаты бар ұйым қазақ немесе орыс тілінде жариялаған халықаралық стандарттарға және шағын және орта бизнеске арналған халықаралық стандартқа сәйкес жүзеге асырады.

Халықаралық қаржылық есептілік стандартына (ХҚЕС) (IAS) 23 «Қарыз алу бойынша шығындар» сәйкес біліктілігі бар активті сатып алуға, салуға немесе өндіруге тікелей қатысты қарыз алу бойынша шығындар осы активтің бастапқы құнына енгізіледі. Қарыз алу бойынша өзге де шығындар шығыстар ретінде танылады.

ҚЕХС 5) 23-тармақта қарыз алу бойынша шығындар - қарыз қаражатын алуға байланысты ұйым көтеретін пайыздық және басқа да шығындар деп айқындалған.

Осылайша, тиісті растайтын құжаттар болған кезде кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты кредитке (қарызға) байланысты сыйақылар бойынша шығыстар шегерімге жатады. Салық есебi бухгалтерлiк есеп деректерiне негiзделедi.

Қаралып отырған жағдайда «Р» компаниясы 16.10.2018ж. «А» банкінен 5 000 000 USD сомасында кредит алынды, оның ішінде 1 350 000 АҚШ доллары сомасы теңгеге айырбасталды, ал 255 000,0 мың теңге мөлшеріндегі ақша қаражатының сомасы «Н» банкінің шотына аударылды. Өз кезегiнде «Н» банкiнiң аталған шотынан «Р» компаниясы 145 722,2 мың теңге сомасындағы негiзгi қарызды және «Е» банкiнiң 107 365,9 жылғы кредитi бойынша 22.05.2013 мың теңге сыйақыны өтедi. 22.05.13 жылғы Шартқа сәйкес, 04.10.18 жылғы шот бойынша

Осылайша, «Р» компаниясы «Е» банкі алдындағы негізгі қарыз сомасы бойынша 145 722,2 мың теңге және сыйақы сомасы 107 365,9 мың теңге көлемінде берешекті төледі. Көрсетілген сомаларды «Р» компаниясы «Н» банкінен аударды, бұл ретте мемлекеттік кірістер органының деректері бойынша 146 338,1 мың теңге сомасында ақша қаражаты болды.

Демек, «Р» компаниясы жалпы сомасы 253 088,1 мың теңге берешекті «А» банкте алынған кредит қаражаты есебінен төледі, бұл ретте «С» банктегі шотта 146 338,1 мың теңге сомасында ақша қаражаты болды.

«Р» компаниясы 29.10.2014 жылғы «А» банкімен сауда заттарын сатып алуға және сатуға Бас келісім (бұдан әрі - Келісім) жасасқанын көрсету қажет. 1-бөлімнің 1.1-тармақшасына сәйкес осы Келісімді қаржыландырудың мақсаты айналым капиталын толықтыру болып табылады. Сатып алушы («Р» компаниясы) Сатушының («А» банкi) талап етуi бойынша осындай сұрау салу күнiнен бастап 10 жұмыс күнi iшiнде мерзiмдi есеп пен қаражат жоғарыда көрсетiлген мақсатқа сәйкес пайдаланылғанын растайтын дәлелдемелердi беруге мiндеттi.

ҚЕХС тұжырымдамалық негіздерінің 4.4-тармағына сәйкес қаржылық жағдайды бағалаумен тікелей байланысты элементтер активтер, міндеттемелер және меншікті капитал болып табылатынын атап өткен жөн. Олар былайша анықталады:

- Актив ұйымға болашақ экономикалық пайда алу күтілетін өткен оқиғалардың нәтижесінде ұйым бақылайтын ресурс болып табылады;

- Міндеттеме өткен оқиғалардан туындайтын ұйымның қазіргі міндеті болып табылады, оны өтеу экономикалық пайдасы бар ресурстардың ұйымнан шығуына әкеледі деп күтілуде;

- Меншікті капитал барлық міндеттемелерді шегергеннен кейін қалған ұйым активтеріндегі қалдық үлес болып табылады.

Сондай-ақ, 2020 ж. 1 794 079,0 мың теңге сомасында қарыз қаражатының мақсатсыз пайдаланылуы анықталды және тиісінше 11.07.2017 жылғы Шартқа сәйкес «С» банкінен алынған қарыз бойынша төленген 104 538,8 мың теңге сомасында сыйақы шегерімге жатқызылды.

Қаралып отырған жағдайда «Р» компаниясы 104 538,8 мың теңге мөлшеріндегі сыйақы сомасын 11.07.2017ж. өз кезегінде «Р» компаниясы өз қаражаты есебінен қарыздарды өтеу туралы ақпарат берді.

Мемлекеттік кірістер органы меншікті айналым қаражатының, сондай-ақ берешекті өтеу үшін кредиттік қаражаттың болуы туралы ақпаратты растады.

Өз кезегінде, бұрын көрсетілгендей, шегерімге кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты кредитке (қарызға) байланысты сыйақылар бойынша шығыстар жатады.

Сондай-ақ, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2021 жылғы сыйақылар бойынша шығыстар шегерімнен шығарылды. банктік қарызды мақсатсыз пайдалануды анықтауға байланысты 62 188,2 мың теңге сомасында. Мысалы, «Р» компаниясы 11.07.2017ж. осы Шарт шеңберінде айналым қаражатын толықтыруға алынған кредиттер (транштар) есебінен өтелді.

Өз кезегінде, «Р» компаниясы қарыздарды өтеу үшін меншікті қаражаттың болуы туралы ақпарат берді. Көрсетілген ақпаратты Павлодар облысы бойынша мемлекеттік кірістер органы растады.

Салықтық тексеру нәтижелері бойынша қаржылық көмек пен дивидендтерді төлеуге бағытталған ақшалай қаражатты қоспағанда, олар бойынша сыйақылары қызметті жүзеге асыруға байланысты емес шегерімдерден алып тасталған алынған кредиттік қаражатты пайдалану анықталмағанын атап өткен жөн.

Сонымен бірге, бұрын көрсетілгендей, кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты кредитке (қарызға) байланысты сыйақылар бойынша шығыстар шегерімге жатады.

Осыған байланысты, сыйақылар бойынша шығыстарды шегерімге жатқызу 2019ж. 13 281,9 мың теңге сомасында. «Е» банкінде алынған заем бойынша берешекті өтеуге байланысты 2020 сыйақылар бойынша 104 538,8 мың теңге сомасында және 2021 жыл үшін 11.07.2017 жылғы Шарт шеңберінде міндеттемелер бойынша берешекті төлеуге байланысты 62 188,2 мың теңге сомасында «Р» компаниясы Салық кодексінің 242, 246-баптарында белгіленген нормаларға сәйкес жүргізді. Осыған байланысты, салық тексеруінің нәтижелері бойынша 180 008,9 мың теңге (13 281,9 + 104 538,8 + 62 188,2) сомасындағы сыйақыларды шегеруден алып тастау негізсіз болып табылады.

Сондай-ақ, «Р» компаниясы мен «Т» компаниясы арасында Қаржылық көмек беру туралы шарттар жасалды:

- 24.08.2018ж. 5 000 000,0 мың теңге сомасында, бұл ретте Шарттың 1.3-тармағында қаржылық көмек 01.07.2023ж. дейінгі мерзімде қайтарымды болып табылатыны көзделген;

- 04.04.2019 ж. 2 059 000,0 мың теңге сомасында, бұл ретте Шарттың 1.2-тармағында қаржылық көмек 30.03.2020ж.

«Р» компаниясы 04.04.2019 ж. 25.02.2020 ж. қаржылық көмек көрсетілді. «Т» компаниясының атына 370 958,0 мың теңге сомасында көрсетілген сома 25.02.2020 жылғы төлем тапсырмасы бойынша 2 000 000 АҚШ доллары сомасында «А» банкінен алынған заем есебінен аударылды. «А» банкінің банк шотына және «С» банкіндегі шотқа аударылды.

Бұдан басқа, қарыз бойынша алынған осы ақша қаражаты есебінен «А» банкінен 25.02.2020 ж. дивидендтер төленді. Директорлар Кеңесінің 23.07.2019 жылғы шешімінің негізінде «К» компаниясының жалғыз құрылтайшысына 379 042,0 мың теңге сомасында.

Жиынтығы жалпы сома 750 000,0 мың теңгенi (370 958,0 + 379 042,0) құрайды, өз кезегiнде, аталған жалпы соманың 677 570,4 мың теңге мөлшерiнде мақсатсыз пайдалануға қатысты салықтық тексеру нәтижелерiне сәйкес «Р» компаниясы заем есебiнен төленген.

Сонымен қатар, «Р» компаниясы 72 429,6 мың теңге (750 000,0 - 677 570,4) мөлшеріндегі төлемді «R» компаниясынан дивидендтер түрінде алынған қаражат есебінен төленген ретінде айқындады.

Қаралатын жағдайда мемлекеттік кірістер органының ақпаратына сәйкес «Р» компаниясының дивидендтер төлеуі «К» компаниясынан алынған 72 429,6 мың теңге сома түскен сәтке дейін жүзеге асырылған, көрсетілген ақпарат «Р» компаниясы берген шот бойынша үзінді көшірмесімен де расталады.

Өз кезегінде, бұрын шағымда айтылғандай, «Р» компаниясы қарыз қаражатын мақсатсыз пайдалануға сәйкес, қызметіне байланысты емес қаржылық көмекті және дивидендтерді төлеуге салықтық тексеру нәтижелері бойынша 72 429,6 мың теңге сомасында қарыз қаражатының мақсатсыз пайдаланылғаны демек, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 3 535,9 мың теңге сомасындағы сыйақыларды шегеруден алып тастау негізделген болып табылады.

Осылайша, Салық кодексінің 242, 246-баптарының нормаларын ескере отырып, 3 535,9 мың теңге сомасындағы шегерімдерді алып тастау негізделген болып табылады, бұл ретте салықтық тексеру нәтижелері бойынша 180 008,9 мың теңге сомасындағы шегерімдерді алып тастау негізсіз болып табылады.

2. 2020-2021жж. 7 210 098,5 мың теңге сомасындағы сыйақыны шегеруден алып тастауға қатысты

Шағымда «Р» компаниясы сыйақылар бойынша шығыстарды шегеруден 7 210 098,5 мың теңге сомасында, оның ішінде 2020 жылға сомасы 95 271,2 мың теңге және 2021 жыл үшін 7 114 827,3 мың теңге сомасында сәйкес келмейтіні атап өтілген.

«Р» компаниясының пікірінше, сыйақы бойынша шығыстар Салық кодексінің 242, 243, 246, 299 және 300-баптарына, сондай-ақ ҚР Қаржы министрінің 31.03.2015ж. № 241 және Халықаралық қаржылық есептілік стандарттары (ХҚЕС) (IFRS) 10 және (IAS) 23.

Сондай-ақ, шағымда 2020 жылға дейін жалғасатыны айтылған. заңды тұлғаның, Қазақстан Республикасы резиденті - «G» компаниясының жарғылық капиталындағы үлесті сатып алуға бағытталған қарыз алынды. «G» компаниясына қатысу үлесін сатып алудың негізгі мақсаты - бұл дивидендтер (дивидендтік кіріс) түрінде кіріс алу, бұдан басқа, қатысу үлесін сатып алу «Р» компаниясының жарғысына қайшы келмейді және инвестициялық тартымдылық үшін қаржылық есептіліктің топтық көрсеткіштерін ұлғайтады.

«G» компаниясы қатысушыларының 30.03.2022ж. 2021 жылғы жылдық қаржылық есептілікті бекіту туралы шешім қабылданды және 2021 жылы алынған таза табысты болашақ кезеңдерде бөлу мүмкіндігімен бөлбеуге міндеттенеді. Көрсетілген шешімді қабылдау сәтінде «Р» компаниясы «G» компаниясының жарғылық капиталында 51% мөлшерінде үлеске ие болды.

Сондай-ақ, «Р» компаниясының Директорлар кеңесі 01.11.2023ж. «G» компаниясының жарғылық капиталындағы 100% үлесті иеленген кезде 2022 жылғы жылдық қаржылық есептілік бекітілді. және 05.12.2023ж. шешім қабылданды. есепті жыл ішіндегі таза табыстың бір бөлігін алдағы 500 000,0 қаңтарында қабылданғандарды ескере отырып, 2024 мың теңге мөлшерінде бөлу туралы «В» банкінің қарыздары бойынша сыйақыларды, сондай-ақ 2022 жылғы таза табыстың қалған бөлігін бөлу мүмкіндігімен басқа да міндетті төлемдерді өтеу бойынша төлемдер болашақ кезеңдерде.

Осылайша, «Р» компаниясының пікірінше, «G» компаниясына 2021 жылдың қорытындысы бойынша дивидендтер төлемдерінің болмауы. және 2022 жылғы таза табысты ішінара бөлу заңнама талаптарын бұзу болып табылмайды, тиісінше «Р» компаниясы көрсетілген кезеңдерде дивидендтер алу құқығын жоғалтқан жоқ. Бұл ретте, 2020 жылға бөлінген таза кіріс сомасы «Жауапкершілігі шектеулі және қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 40-бабының 2-тармағына сәйкес жалғыз қатысушы ретінде «Р» компаниясына төленді.

«Р» компаниясының пікірінше, «G» компаниясының үлесін сатып алу «жасыл» энергетиканы дамытуға байланысты экономиканың перспективалы бағыты болып табылады. Бұл ретте пайда алу ұзақ мерзімді сипатқа ие.

«Р» компаниясы 10 жылғы «Табиғи монополиялар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 2-бабы 26-тармағының 27.12.2018) тармақшасына сәйкес № 204-VI (бұдан әрі - «Табиғи монополиялар туралы» Заң) егер салық төлеуші табиғи монополиялар субъектісі болып табылса, монополияға қарсы заңнамада көзделген қызмет түрлері бойынша бөлек есеп жүргізеді, бұл ретте көрсетілген ереже Салық кодексінің 194-бабының нормаларында көзделген бөлек есеп жүргізу үшін қолданылмайды.

Сондай-ақ, шағымда Салық кодексінде монополияға қарсы заңнамамен реттелетін қызмет түрлері және салық төлеушілер қызметінің реттелмейтін түрлері бойынша есеп жүргізу қажеттігі туралы нормалардың жоқтығы көрсетілген. Өз кезегінде монополияға қарсы заңнаманың сақталуын бақылауды осы саладағы уәкілетті орган жүргізеді.

Осылайша, «Р» компаниясының пiкiрi бойынша бөлек бухгалтерлiк есептi жүргiзу жөнiндегi монополияға қарсы заңнаманың талаптары салық мiндеттемелерiне қолданылмайды, демек, реттелетiн қызмет түрiмен байланысты емес сыйақылар бойынша шығыстарды шегерiмнен алып тастау негiзсiз болып табылады.

«Р» компаниясының дәлелдерін тексеріп, мемлекеттік кіріс органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Шартқа сәйкес 10.06.2020 ж. (бұдан әрі - 10.06.2020 ж. шарт) «Р» компаниясы (Сатып алушы) «L» компаниясынан (Сатушы) «G» компаниясына қатысу үлесін 4,36% мөлшерінде сатып алады Көрсетілген үлестің сатып алу бағасы 884 379,4 мың теңге сомасын құрайды.

26.01.2021 жылғы № 2 қосымша келісіммен 10.06.2020 ж. шартқа (бұдан әрі - N 2 қосымша келісім) өзгеріс енгізілді: «Р» Компаниясы 10.06.2020 жылғы Шартта белгіленген мерзімде жарғылық капиталға қатысу үлесінің Сатып алу бағасын төлеу бойынша міндеттемені орындамауына байланысты Енгізілген өзгерістерге сәйкес үлесті сатып алу бойынша сатып алу бағасы 6 895 637,5 мың теңгені құрады.

Қаралып отырған жағдайда Шартпен 10.06.2020 ж. бұрын 4,36% мөлшерінде белгіленгендей, заңды тұлғадағы қатысу үлесін сату бойынша шарттар айқындалды.

Бұл ретте, 10.06.2020 жылғы Шарттың 3.1-тармағымен сатып алынатын үлестің бағасы 884 379,4 мың теңге сомасында белгіленді, төлеу мерзімі 90 (тоқсан күнтізбелік күн) болып белгіленді.

10.06.2020 ж. шарттың 5.2.2-тармағында: Сатып алушының («Р» компаниясы) осы Шартқа сәйкес өз міндеттемелерін уақтылы орындау үшін барлық қажетті қаржы қаражаты бар екендігі айқындалған.

15.06.2020 ж. Қосымша келісімге сәйкес Тараптар 10.06.2020 жылғы Шарттың 3.1-тармағын толықтыруға уағдаласты. Сатып алушы 10.06.2020 жылғы Шарттың осы тармағында белгіленген мерзімде Сатып алу бағасын төлеу бойынша міндеттемелерін орындамаған жағдайда Сатып алу бағасы ұлғаю жағына қарай жатқызылады. Сатып алу бағасын өзгертуді Тараптар 10.06.2020 жылғы Шартқа қосымша келісім жасасу жолымен ресімдейді. Сатып алу бағасының түпкілікті мөлшерін Тараптар 10.06.2020 жылғы Шартқа Қосымша келісім сәтінде айқындайтын болады.

Өз кезегінде, 26.01.2021ж. «Р» компаниясының Сатып алу бағасын төлеу жөніндегі міндеттемесін 10.06.2020ж. шартпен белгіленген мерзімде орындамағанын ескере отырып, айқындалды. 10.06.2020 жылғы Шарттың 3.1-тармағына өзгерістер енгізілді: «Сатып алынатын үлестің сатып алу бағасы ұлғаю жағына қарай өзгертілді және 6 895 637,5 мың теңге сомасында болды. «Р» компаниясы 31.12.2021ж. дейінгі мерзімде жарғылық капиталдағы сатып алынатын үлестің Сатып алу бағасын төлейді».

Сонымен қатар, 10.06.2020 жылғы Шарттың 10.2-тармағымен «Р» компаниясы 10.06.2020 жылғы Шарттың 3.1-тармағында көрсетілген төлеу мерзімдерін бұзған жағдайда, Сатушы «Р» компаниясынан 10.06.2020 жылғы осы Шартта белгіленген 0,01% мөлшерінде тұрақсыздық айыбын төлеуді талап етуге құқылы. Әрбір кешіктірілген күнтізбелік күн үшін сатып алу бағасы, бірақ Сатып алу бағасының 5% -ынан аспайды.

Осылайша, 10.06.2020ж. «G» компаниясының қатысу үлесін төлеу мерзімдері бұзылған жағдайда, Сатушы («L» компаниясы) «Р» компаниясынан мерзімі өткен әрбір күнтізбелік күн үшін, бірақ Сатып алу бағасының 5% -ынан аспайтын тұрақсыздық айыбын төлеуді талап етуге құқылы.

Демек, «Р» компаниясы төлеу мерзімін бұзған жағдайда тұрақсыздық айыбының ең жоғары сомасы 42 218,97 мың теңгені (884 379,4 * 5%) құрайды, осыған байланысты 10.06.2020 жылғы Шарт негізінде «G» компаниясының жарғылық капиталындағы 4,36% мөлшеріндегі қатысу үлесінің сатып алу бағасы. сомасы 926 598,37 мың теңгені (884 379,4 + 42 218,97) құрайды.

Сонымен қатар, 10.06.2020 жылғы Шартқа №2 Қосымша келісіммен. Тараптар «G» компаниясының жарғысындағы қатысу үлесінің Сатып алу бағасын 6 011 258,1 мың теңге (6 895 637,5 - 884 379,4) сомасына ұлғайту жағына өзгертті. Осылайша, түпкiлiктi Сатып алу бағасы 6 895 637,5 мың теңге сомасын құрайды, яғни 779,7% жылғы Шарттың ережелерi кезiнде орташа 10.06.2020 ұлғайды. «Р» компаниясы төлем мерзімдерін бұзған жағдайда тұрақсыздық айыбының сомасы 5% мөлшерінде айқындалған.

Қаралып отырған жағдайда, 10.06.2020ж. 10.2-тармақта белгіленген мерзімдер бұзылған жағдайда тұрақсыздық айыбын төлеуге қатысты шарттардың күші жойылмаған. Бұдан басқа, Сатып алу бағасын 779,7% -ға ұлғайтуға негіз болған есептеулер туралы ақпарат жоқ.

Бұдан әрі, 30.11.2020 жылғы Шарттың талаптарына сәйкес, «Р» компаниясы «M» компаниясынан «G» компаниясына қатысу үлесін 52 092 265,5 мың теңге сомасында 37,29% мөлшерінде сатып алады.

Сондай-ақ, 10.12.2020ж. «Р» компаниясы «M» компаниясынан «G» компаниясына қатысу үлесін 13 061 482,5 мың теңге сомасында 9,35% мөлшерінде сатып алады.

Өз кезегінде «Р» компаниясы «С» банкімен «G» компаниясының заңды тұлғасындағы «M» компаниясының үлесін сатып алу мақсатында жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі 13,8% мөлшерінде жалпы сомасы 13 061 482,5 мың теңгеге мынадай шарттар жасасты:

- 30.12.2020 ж. шарт 3 600 000,0 мың теңге сомасына, 2,5770% мөлшеріндегі үлесті сатып алу туралы, кредиттің жалпы мерзімі 30.12.2026ж.

- 16.02.2021ж. 4 800 000,0 мың теңге сомасына, 3,43610% мөлшеріндегі үлесті сатып алу туралы, кредиттің жалпы мерзімі 16.02.2027ж.

- 26.02.2021ж. 4 661 482,5 мың теңге сомасына, 3,3369% мөлшеріндегі үлесті сатып алу туралы, кредиттің жалпы мерзімі 26.02.2027ж.

«Р» компаниясы 2020 жылы «В» банкімен Шарт жасасты, оның негізінде инвестицияларды сатып алу мақсатында 52 092 265,5 мың теңге сомасында қарыз қаражаты алынды («M» компаниясының жалпы бақылауымен компаниядан «G» компаниясындағы қатысу үлесін 37,29% және 2,58% мөлшерінде сатып алу үшін).

Осылайша, «Р» компаниясының заңды тұлғадағы қатысу үлесін сатып алу үшін 49,22% мөлшеріндегі кредиттік қаражаты жалпы сомасы 65 153 694 мың теңгені құрады, оның ішінде «С» банкі 13 061 428,5 мың теңге сомасына (9,35% мөлшеріндегі үлесі) және «В» банкі 52 092 265,5 мың теңге сомасына (37,29% және 2,58% мөлшерінде).

Тұтастай алғанда «G» компаниясындағы қатысу үлесінің құны 51% мөлшерінде жалпы сомасы 72 049 331,5 мың теңгені құрады, демек, «Р» компаниясы қосымша 6 895 637,5 (72 049 331,5 - 65 153 694,0) мың теңге сомасына меншікті айналым қаражатын пайдаланды.

«Р» компаниясы 2020 жылы заңды тұлғаның жарғылық капиталының үлесін сатып алуға алынған қарыздар бойынша сыйақыларды шегерімге жатқызды. сомасы 95 271,2 мың теңге және 2021 жыл үшін 7 114 827,2 мың теңге сомасында.

Қазақстан Республикасының резидент заңды тұлғасының жылдық жиынтық табысы салық кезеңi iшiнде осы тұлғаның Қазақстан Республикасындағы және одан тысқары жерлердегi көздерден алуына жататын (алынған) табыстардан тұратынын көрсету қажет.

Қаралатын жағдайда, «G» компаниясының 2020 жылғы жиынтық жылдық кірісі (бұдан әрі - ЖЖЖ). 2020 жылға салық салынатын табыс 12 585 396,2 мың теңге сомасын құрады. шығын (-) 3 079 667,6 мың теңгені құрады, көрсетілген кезеңдегі жарғылық капитал 19 242 742,9 мың теңге сомасына тең. Демек, «G» компаниясындағы үлесті сатып алу жөніндегі шарттарды жасасу сәтінде салық салынатын кіріс залалды құрады.

Өз кезегінде «Р» компаниясының 2020 жылғы МБК 37 444 650,4 мың теңге сомасында болды, ал «G» компаниясындағы үлестің Сатып алу бағасының құны тек 51% мөлшерінде 72 049 331,5 мың теңге сомасына айқындалды, ал 4,36% мөлшеріндегі қатысу үлесі бастапқы шарттық Сатып алу бағасынан 779,7% -ға арттырылды.

Салық кодексінің 1-бабы 1-тармағының 39) тармақшасына сәйкес қатысу үлесі - акционерлік қоғамдар мен инвестициялық пай қорларын қоспағанда, жеке және (немесе) заңды тұлғаның бірлескен қызметке, заңды тұлғаның жарғылық капиталына үлестік қатысуы.

«Жауапкершілігі шектеулі және қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабының 23-тармағына сәйкес 22.04.1998. № 220-I, егер құрылтай шартында өзгеше көзделмесе, әрбір қатысушы салымының жарғылық капиталдың жалпы сомасына қатынасы қатысушының жарғылық капиталдағы үлесі болып табылады.

Жауапкершілігі шектеулі серіктестікке жаңа қатысушыларды қабылдауға немесе серіктестіктен бұрынғы қатысушылардың біреуінің шығуына байланысты жарғылық капитал мөлшерінің кез келген өзгеруі қатысушылардың жарғылық капиталдағы үлестерін қабылдау немесе шығу сәтіне тиісті қайта есептеуге әкеп соғады.

Қазақстан Республикасының 1 жылғы Кәсіпкерлік кодексінің 2-бабының 29.10.2015-тармағына сәйкес № 375-V кәсіпкерлік жеке меншік құқығына (жеке кәсіпкерлік) не мемлекеттік кәсіпорынды шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығына (мемлекеттік кәсіпкерлік) негізделген мүлікті пайдалану, тауарларды өндіру, сату, жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету жолымен таза табыс алуға бағытталған азаматтардың, оралмандар мен заңды тұлғалардың дербес, бастамашыл қызметі болып табылады. Кәсіпкерлік қызмет кәсіпкердің атынан, тәуекелі үшін және мүліктік жауапкершілігімен жүзеге асырылады.

Қазақстан Республикасының 1 жылғы Кәсіпкерлік кодексінің 274-бабының 29.10.2015-тармағына сәйкес № 375-V анықталғандай, лизинг шартын жасасқан сәттен бастап қаржы лизингі заттарын, сондай-ақ оларға инвестор заңды тұлғаның жарғылық капиталына салатын құқықтарды немесе кәсіпкерлік қызмет үшін, сондай-ақ мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобасын іске асыру үшін пайдаланылатын тіркелген активтерді ұлғайтуды қоса алғанда, мүліктің барлық түрлері (жеке тұтынуға арналған тауарлардан басқа) инвестициялар болып табылады, оның ішінде: концессиялық жоба.

28 (IAS) «Қауымдасқан ұйымдар мен бiрлескен кәсiпорындарға инвестициялар» деген ҚЕХС 10-тармағының негiзiнде үлестiк қатысу әдiсiне сәйкес қауымдасқан ұйымға немесе бiрлескен кәсiпорынға инвестицияларды бастапқы тану кезiнде бастапқы құны бойынша танылады, ал содан кейiн олардың баланстық құны инвестициялардың объектiсiнiң пайдасындағы немесе шығынындағы инвестордың үлесiн тану есебiнен сатып алу күні. Инвестордың инвестициялар объектісінің пайдасындағы немесе залалындағы үлесі инвестордың пайдасының немесе залалының құрамында танылады. Пайданы бөлу нәтижесінде инвестициялар объектісінен алынған қаражат инвестициялардың теңгерімдік құнын азайтады. Инвестициялардың баланстық құнын түзету инвестициялар объектісінің өзге де жиынтық кірісіндегі өзгерістерге байланысты туындайтын инвестордың инвестициялар объектісіне қатысуының барабар үлесіндегі өзгерістерді көрсету үшін де қажет болуы мүмкін. Мұндай өзгерістер, атап айтқанда, негізгі құралдарды қайта бағалауға және валюталарды қайта есептеуден болатын бағамдық айырмашылықтарға байланысты туындайды. Бұл өзгерістердегі инвестордың үлесі инвестордың өзге де жиынтық кірісінің құрамында танылады (1 «Қаржылық есептілікті ұсыну» ХҚЕС (IAS) қараңыз).

Бұл ретте, ҚЕХС тұжырымдамалық негіздерінің 4.20-тармағына сәйкес 4.4-тармақта меншікті капитал қалдық үлес ретінде айқындалатынына қарамастан, ол бухгалтерлік теңгерімде белгілі бір ішкі сыныптарға бөлінуі мүмкін. Мысалы, акционерлік қоғам жағдайында акционерлер енгізген қаражат, бөлінбеген пайда, бөлінбеген пайданы қайта бөлуді білдіретін резервтер және капиталды қолдауды қамтамасыз ететін түзетулерді білдіретін резервтер жеке көрсетілуі мүмкін. Осындай жіктеу ұйымның өз капиталын бөлу немесе өзгеше түрде пайдалану қабілетінің заңды немесе өзге де шектеулерін көрсеткен кезде қаржылық есептілікті пайдаланушылар шешім қабылдаған кезде орынды болуы мүмкін. Ол сондай-ақ ұйымда иелену үлесіне ие тараптарда дивидендтер алуға немесе енгізілген меншікті капиталды қайтаруға қатысты әртүрлі құқықтардың бар екенін куәландыра алады.

ҚЕХС тұжырымдамалық негіздерінің «Капитал тұжырымдамасы» 4.57-тармағына сәйкес, қаржылық есептілікті дайындау кезінде көптеген ұйымдар капиталдың қаржылық тұжырымдамасын пайдаланады. Капитал деп инвестицияланған ақша қаражатын немесе инвестицияланған сатып алу қабілетін білдіретін капиталдың қаржылық тұжырымдамасына сәйкес капитал ұйымның таза активтерімен немесе меншікті капиталымен сәйкестендіріледі. Капиталдың операциялық қабілетін білдіретін капиталдың физикалық тұжырымдамасына сәйкес, мысалы, күніне шығарылатын өнім бірліктерінің санына негізделген ұйымның өндірістік қуаты капитал болып есептеледі.

Осылайша, кәсіпкерлік қызмет кәсіпкердің атынан, тәуекелімен және мүліктік жауапкершілігімен жүзеге асырылады, өз кезегінде, мүліктің барлық түрлері инвестициялар болып табылады. Ұйымның инвестицияланған ақша қаражаты барлық міндеттемелер шегерілгеннен кейін қалатын ұйым активтеріндегі қалдық үлес болып табылатын таза активтермен немесе меншікті капиталмен сәйкестендіріледі.

Инвестордың инвестициялар объектісінің пайдасындағы немесе залалындағы үлесі инвестордың пайдасының немесе залалының құрамында танылады. Бұл ретте пайданы бөлу нәтижесінде инвестициялар объектісінен алынған қаражат инвестициялардың теңгерімдік құнын азайтады. Демек, үлесті сатып алу компанияның таза капиталы есебінен жүзеге асырылады.

Сонымен бірге, бұрын көрсетілгендей, салық төлеушінің кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық салынатын кірісті айқындау кезінде шегерімге жатады. Қызметпен байланысты емес шығындар.

Қаралатын жағдайда, «G» компаниясындағы үлесті сатып алуға алынған қарыздар бойынша сыйақылар «Р» компаниясының қызметін жүзеге асыруға байланысты емес.

Жоғарыда баяндалғанның негізінде, Салық кодексінің 242-бабының 1-тармағын ескере отырып, 2020-2021 жылдардағы сыйақылар бойынша шығыстарды шегеруден алып тастау. 7 210 098,4 мың теңге сомасында, салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізделген болып табылады.

21 января 2025

            Дау түрі: салық даулары

            Салық төлеушінің санаты: дара кәсіпкер

            Салық түрі: ҚҚС, ЖТС, Әлеуметтік салық

 Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) салықтарды және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді дұрыс есептеу және уақтылы төлеу мәселелері бойынша аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға ДК «Н» апелляциялық шағымын алды.

Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, Мемлекеттік кіріс органы ДК «Н» 20.10.2021ж.-20.12.2023ж. кезең үшін салықтарды және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді дұрыс есептеу және уақтылы төлеу мәселелері бойынша кешенді салықтық тексеру жүргізді. Оның нәтижелері бойынша:

• Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығынан (ҚҚС) 5 083,8 мың.теңге салық және 1 613,1 мың теңге өсімпұл;
• Төлем көзінен салық салынбайтын кірістерден жеке табыс салығынан (ЖТС) салық сомасы 224,0 мың.теңге және өсімпұл 38,8 мың.теңге;
• Әлеуметтік салық сомасы 209,3 мың.теңге және өсімпұл 34,4 мың.теңге есептеу туралы хабарлама шығарылды.

ДК «Н» салық органының қорытындыларымен келіспей, салық органының шешімінің күшін жоюды сұрап, апелляциялық шағыммен жүгінді.

25.12.2017ж. Қазақстан Республикасының "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Кодексінің (Салық кодексі) 404-бабының 2-тармағын бұза отырып, ДК «Н», «А» ЖШС және «Д» ЖШС-мен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС есебіне жатқызылғанын бұзу салықтың және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болып табылды.

Салық органының осы тұжырымымен ДК «Н» «А» ЖШС және «Д» ЖШС жеткізушілерінде тауардың шығу тегі туралы ақпараттың болмауы олардың мәмілелерінің жалған екендігін көрсетпейтіндігіне байланысты келіспейді. Бұл ретте, ДК «Н» шарттар жасасқанға дейін ҚР Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің сервистерін қоса алғанда, қолжетімді деректер көздерін пайдалана отырып, өнім берушілердің қызметіне талдау жүргізді және жосықсыздық белгілерін анықтаған жоқ.

Шағымда ДК «Н», жеткізушілер кірістерін ресми түрде көрсетіп, жұмыскерлері бар екендігін және салық міндеттемелерін орындайтындығын, сәйкесінше, бұл адамдар адал жеткізушілер болып табылатындығын көрсеткен.

ДК «Н» пікірі бойынша қарсы тексеру жүргізілген жағдайда өзара есеп айырысулар расталатындығын, алайда, салық органдары өзара есеп айырысуларға қарсы тексеру жүргізбей және жеткізушілердің мекен-жайлары бойынша сұраныстар олардың аталған жерлерде болмауына байланысты тоқтатылып, сәйкесінше салық органы мәмілелердің ойдан шығарылатындығын дәлелдеген жоқ.

Сондай-ақ, шағымда ДК «Н» мен жоғарыда аталған өнім берушілер арасында мәмілелерді жарамсыз деп тану туралы сот шешімі жоқ екендігі көрсетілген.

Бұдан басқа, ДК «Н» орналасқан жері бойынша болмауына байланысты «А» ЖШС және «Д» ЖШС ҚҚС бойынша есептен шығару олардың ДК «Н» мекенжайына тауар жеткізу мүмкіндігінің дәлелі болып табылмайды деп есептейді, өйткені шарттық қатынастар бұрын болған.

Осы контрагенттер ҚҚС бойынша есепке жатқызылған кезде ҚҚС төлеушілер болды және сот шешімі заңды күшіне енген жоқ.

Осылайша, ДК «Н» Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 07.07.2016ж. №6 қаулысына және Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексінің нормасына сүйене отырып, «А» ЖШС және «Д» ЖШС-мен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС есептен шығаруды негізсіз деп санайды.

ДК «Н» дәлелдерін тексере отырып, салық органы ұсынған материалдарды зерттей отырып, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Салық кодексінің 400-бабының 1-тармағына сәйкес Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының есепке жатқызылатын қосылған құн салығының сомасы алынған тауарлар, жұмыстар және қызметтер, егер олар сату бойынша салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылса немесе пайдаланылса, сондай-ақ осы тармақтың 1)-4) тармақшаларында көрсетілген шарттар орындалса.

Бұл ретте "бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Бухгалтерлік есеп туралы Заң) 6-бабының 3-тармағында операциялар мен оқиғалар бухгалтерлік есеп жүйесінде көрсетілетіні белгіленген, бұл ретте бухгалтерлік жазбаларды бастапқы құжаттардың түпнұсқаларымен барабар нығайтуды және бухгалтерлік жазбаларда барлық операциялар мен оқиғалардың көрсетілуін қамтамасыз етуге тиіс.

Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп регистрлерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.

Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған сәтте не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуы тиіс.

Бұл ретте, Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабы 3-тармағының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер, атап айтқанда операция жасауға (оқиғаны растауға) және оның (оның) ресімделуінің дұрыстығына жауапты адамдардың лауазымдарының атауы, тегі, аты-жөні және қолдары болуға тиіс.

Осылайша, ҚҚС сомаларын есепке жатқызу осы шығыстар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылған немесе пайдаланылатын жағдайда операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркейтін осы шығыстарды растайтын бастапқы құжаттар болған кезде жүргізіледі.Бұл ретте бастапқы есепке алу құжаттамасын жүргізу бухгалтерлік есеп туралы Заңның талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.

Қаралып отырған жағдайда, салықтық тексеру нәтижелері бойынша «А» ЖШС және «Д» ЖШС-мен өзара есеп айырысу бойынша есептен ҚҚС алынып тасталды.

         «А» ЖШС Салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2022 жылғы 3 тоқсан үшін 2 826,0 мың теңге сомасында және 2022 жылғы 4 тоқсан үшін «А» ЖШС-мен өзара есеп айырысу бойынша 540,0 мың теңге сомасында ҚҚС алып тасталды (қосалқы бөлшектер: сорғы үшін тозуға төзімді (жұмыс дөңгелегі), сорғы үшін тозуға төзімді (корпус), төсеу мұнай сорғысының мойынтіректерінің қақпақтары, гидравликалық аудармашы.босатылған және басқалар).

Тауар үшін төлем қолма-қол ақшасыз есеп айырысу арқылы жүзеге асырылады.

Қызметтің негізгі түрі: 1, 2 санаттағы стационарлық сауда объектілерін қоспағанда, тұрғын емес ғимараттар салу болып табылады.

СОНО АЖ сәйкес:

-2021-2023 ж.ж.көлік құралдарына салынатын салық, жер салығы, мүлік салығы бойынша декларациялар (700.00-нысан) ұсынылмаған;

- шағын бизнес субъектілері үшін оңайлатылған декларациялардың деректеріне сәйкес (910.00-нысан) 2022 жылдың 1 және 2 жартыжылдығында жұмыскерлер жоқ.

Жоғарыда айтылғандардан «А» ЖШС-де материалдық-техникалық база, қойма үй-жайлары, көлік құралы және еңбек ресурстары жоқ екендігі шығады.

Салық жүктемесінің коэффициенті:

2021ж. - 0% (ЖЖТ-70 000,0 мың теңге, есептелген салықтар 0 теңге);

2022 жылы-0% (ЖЖТ – 64 265,0 мың теңге, есептелген салықтар 0 теңге).

ТБЖ санаты-жоғары тәуекел дәрежесі.

«А» ЖШС қайта тіркеуді жарамсыз деп тануға байланысты 24.11.2021 ж. ҚҚС бойынша есептен шығарылды.

Салық кодексінің 179-бабы 2-тармағының 5) тармақшасына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өзінің талаптары мен осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетілуге тиіс.

Қаралған жағдайда, ДК «Н» 04.08.2022ж. №6 жеткізу шарты, 23.09.2022ж. №4, 25.08.2022ж. №2 қорларды босатуға арналған жүкқұжаттар, шот-фактуралар, салыстыру актілері, төлем құжаттары және басқа да құжаттар қоса берілді.

Жоғарыда көрсетілгендей және осы құжаттарға сәйкес «А» ЖШС ДК «Н» мекенжайына сорғы үшін тозуға төзімді (жұмыс дөңгелегі), сорғы үшін тозуға төзімді (корпус), мұнай сорғысы үшін мойынтірек қақпағын төсеу, гидравликалық аудармашы сатылды. Жалпы сомасы 31 416,0 мың теңгеге босатылатын және басқа да тауарлар, оның ішінде 3 366,0 мың теңге сомасында ҚҚС.

«А» ЖШС ДК «Н» мекенжайына жалпы сомасы 31 416,0 мың теңгеге электрондық шот-фактуралар, оның ішінде 3 366,0 мың теңге сомасында ҚҚС жазылды.

Сонымен қатар, «А» ЖШС ЭШФ АЖ деректеріне сәйкес ДК «Н» мекенжайына сатылған жоғарыда аталған тауарлар сатып алынған жоқ.

Ұсынылған құжаттардан көрініп тұрғандай, ДК «Н» «А» ЖШС алдында 26 376,0 мың теңге берешегі бар, ДК «М» алдында 26 376,0 мың теңге сомаға берешегі бар, тиісінше көрсетілген сомаға өзара есеп айырысу жүргізіледі (23.09.2022ж. №1 өзара есеп айырысу актісі).

Сол сияқты, 07.04.2023ж. №1 өзара есеп айырысу актісіне сәйкес ДК «Н» 5 040,0 мың теңге сомасына «А» ЖШС алдында берешегі бар, ДК «М» 5 040,0 мың теңге сомасына ДК «Н» алдында берешегі бар, тиісінше, көрсетілген сомаға өзара есеп айырысу жүргізіледі.

Бұл ретте, ДК «Н» өзара есеп айырысу актілерін жасаған күні ДК «М» банк шотына қолма-қол ақшасыз есеп айырысу арқылы тауарлар үшін төлем жүргізілді:

- 04.08.2022 ж. №6 Шартқа сәйкес тауарлар үшін төлем;

- 23.09.2022 ж. №2 Шартқа сәйкес тауарлар үшін төлем

ДК «М» жеке кәсіпкер ретінде қызметтің басталғаны туралы хабарлама негізінде тіркелді, бұл ретте ДК «М» «А» ЖШС-нің басшысы болып табылады.

Шағын бизнес субъектілері үшін оңайлатылған декларация деректеріне сәйкес ДК «М» 2022ж. 1, 2 жартыжылдықта және 2023ж. 1 жартыжылдықта сатып алынған қорлар, жұмыстар, қызметтер туралы мәліметтер жоқ (910.00.026-жол).

Тасымалдаушылар, жолаушылар, жүк жөнелтушілер, жүк алушылар, автомобиль көлігі саласындағы басқа да жеке және заңды тұлғалар арасында туындайтын қатынастар автомобиль көлігі туралы заңмен реттелетінін атап өткен жөн.

Бұл ретте, автомобиль көлігі туралы осы Заңның күші заңнамаға сәйкес Автомобиль көлігі саласындағы қызметті жүзеге асыратын барлық жеке және заңды тұлғаларға қолданылады.

Жүктерді автомобиль көлігімен тасымалдауды ұйымдастыру тәртібі, жүктерді автомобиль көлігімен тасымалдауға қатысушылардың өзара қарым-қатынасының жалпы талаптары Қағидалармен регламенттеледі, бұл ретте жүктерді тасымалдау тауар-көлік жүкқұжатымен ресімделуге тиіс.

Осылайша, тауар-көлік жүкқұжаты жүктерді тасымалдауға байланысты қызметті жүзеге асыру кезінде міндетті бастапқы құжат болып табылады.

Қарастырылып отырған жағдайда 3.1-тармаққа сәйкес. 04.08.2022ж. №6 жеткізу шартында тауарды жеткізу Сатып алушының автокөлігімен немесе Жеткізушінің қосымша ақылы көлігімен жеткізуші өтінімді растаған сәттен бастап күнтізбелік 10 (он) күннен аспайтын мерзімде қоймадан жөнелту жолымен жүзеге асырылады деп көрсетілген.

Сонымен қатар, ДК «Н» шағымға құжаттар, атап айтқанда тауар-көлік жүкқұжаттары және А қаласынан Б қаласына тауарларды тасымалдауды растайтын өзге де құжаттар қоса берілмеген.

Мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттың шешімімен «А» ЖШС мемлекеттік қайта тіркеу жарамсыз деп танылғанын атап өту қажет (шешім 26.10.2024ж.заңды күшіне енді).

МАЭС шешімінде 17.11.2021 ж. ДК «М» мен жеке тұлға «Т» арасында «А» ЖШС қатысу үлесінің 100% Сатып алу-сату шарты жасалғаны көрсетілген, тиісінше осы кәсіпорынның жалғыз құрылтайшысы және басшысы ДК «М» болып табылады.

Сонымен қатар, үй иесінің МАЭС шешімінен көрініп тұрғандай, жеке тұлға «Г» «А» ЖШС-ні білмейтінін және бұл кәсіпорын ешқандай қаржы-шаруашылық қызметті жүзеге асырмағанын түсіндірді.

Сондай-ақ, Мемлекеттік кірістер басқармасы жүргізген салықтық тексеру барысында жеке тұлға «Г» аталған кәсіпорынды жоғарыда көрсетілген мекенжайдан алып тастауды сұрады, себебі ол жоғарыда көрсетілген мекенжай бойынша мемлекеттік тіркеуді жүргізуге келісім бермеген.

Бұдан басқа, МАЭС шешімінде «А» ЖШС Қаржы-шаруашылық қызметті жүзеге асырмағаны және «А» ЖШС кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру ниетінсіз және салық төлеуден жалтару мақсатында құрылғаны көрсетілген.

Бұл ретте Қазақстан Республикасы Азаматтық-процестік кодексінің 21-бабының 2-бөлігіне сәйкес заңды күшіне енген сот шешімдері, ұйғарымдары, қаулылары мен бұйрықтары, сондай-ақ соттар мен судьялардың заңды өкімдері, талаптары, тапсырмалары, шақырулары және басқа да өтініштері барлық мемлекеттік органдар, жергілікті өзін-өзі басқару органдары, қоғамдық бірлестіктер, басқа да заңды тұлғалар, лауазымды адамдар мен азаматтар Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында мүлтіксіз орындалуға жатады.

Салық кодексінің 403-бабының 4) тармақшасына сәйкес салық органының шешімі негізінде қосылған құн салығы бойынша тіркеу есебінен алынған салық төлеушімен жұмыстарды нақты орындамай, қызметтер көрсетпей, тауарларды тиеп-жөнелтпей жасалған мәмілелер бойынша ҚҚС есептен шығарылуға жататынын атап өткен жөн Басшы және (немесе) құрылтайшысы (қатысушысы) осындай заңды тұлғаның Қаржы-шаруашылық қызметін тіркеуге (қайта тіркеуге) және (немесе) жүзеге асыруға қатысы жоқ Салық кодексінің 85-бабы, соттың осындай салық төлеушіден тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді нақты алуы белгіленген мәмілелерді қоспағанда, заңды күшіне енген сот шешімімен белгіленген.

Көрсетілген фактілер мен мән-жайларды ескере отырып, «А» ЖШС-мен өзара есеп айырысу жөніндегі құжаттар операциялар жасау фактісі туралы сенімді түрде куәландыра алмайтыны және осы операциялардың бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ете алмайтыны және тиісінше ҚР Салық және бухгалтерлік заңнамаларының ережелеріне сәйкес ҚҚС есепке жатқызу үшін негіз болып табылатыны жөн.

         «Д» ЖШС салықтық тексеру нәтижелері бойынша ДК «Н» 2023 жылғы 2 тоқсандағы «Д» ЖШС-мен өзара есеп айырысу бойынша есептен 2 203,8 мың теңге сомаға ҚҚС алып тасталды (әр түрлі қырғыш).

Төлем қолма-қол ақшасыз есеп айырысу арқылы жүзеге асырылады.

ҚР БСАЖ АЖ сәйкес, «Д» ЖШС 28.03.2023ж.тіркеуден өткен, жеке тұлға «У» «Д» ЖШС-нің басшысы әрі құрылтайшысы болып табылады.

Негізгі қызмет түрі: көтерме-азық-түлік тарату орталықтарын қоса алғанда, сауда алаңы 2000 шаршы метрден (2000 шаршы метр және одан жоғары) асатын сауда объектілерінде қандай да бір нақтылаусыз тауарлардың кең ассортиментімен көтерме сауда.

14.12.2023ж. және 11.09.2024ж. салық тексеру актілеріне сәйкес «Д» ЖШС орналасқан жері бойынша анықталмаған, сондай-ақ аталған себеппен 06.02.2024ж. ҚҚС бойынша есептен алынды.

СОНО АЖ сәйкес:

- 2023 жылғы көлік құралдарына салынатын салық, жер салығы, мүлік салығы бойынша декларация (700.00-нысан) ұсынылмаған;

- осы мәліметтерге сәйкес 2023 жылдың 1 және 2 жартыжылдығына шағын бизнес субъектілері үшін оңайлатылған декларациялар (910.00-нысан) ұсынылмаған.

Жоғарыда айтылғандардан «Д» ЖШС-де материалдық-техникалық база, қойма үй-жайлары, көлік құралы және еңбек ресурстары жоқ екендігі анықталады.

2023 жылғы салық жүктемесінің коэффициенті-0% (СГД – 0 теңге, есептелген салықтар 0 теңге).

ТБЖ бойынша орташа тәуекел дәрежесі санатында.

18.05.2023ж. №12 жеткізу шартының 1.1-тармағына сәйкес «Д» ЖШС ДК «Н» мекенжайына жалпы сомасы 20 568,5 мың.теңгеге тауарды (қырғыш-әртүрлі сипаттағы полиуретаннан жасалған тозуға төзімді құйма поршень) жеткізетінін атап өткен жөн.

«Д» ЖШС ДК «Н» мекенжайына 18.05.2023ж. №20 тарапқа қорларды босатуға арналған жүкқұжат және 20 568,5 мың.теңге сомасына 349 дана көлемінде тауарларды босатуға арналған электрондық шот-фактура, оның ішінде 2 203,8 мың теңге сомасында ҚҚС жазылған.

Бұл ретте, «Д» ЖШС ЭШФ АЖ деректеріне сәйкес ДК «Н» мекенжайына сатылған тауарлар (қырғыш-полиуретаннан жасалған тозуға төзімді құйма поршень) сатып алынбаған.

Жоғарыда көрсетілгендей, жүктерді автомобиль көлігімен тасымалдауды ұйымдастыру тәртібі, жүктерді автомобиль көлігімен тасымалдауға қатысушылардың өзара қарым-қатынасының жалпы талаптары ережелермен реттеледі, бұл ретте жүктерді тасымалдау тауар-көлік жүкқұжатымен ресімделуі тиіс.

Сонымен қатар, ДК «Н» шағымға құжаттар, атап айтқанда тауар-көлік жүкқұжаттары және тауарларды тасымалдауды растайтын өзге де құжаттар қоса берілмеген.

Салық кодексінің 143-бабының 1 және 2-тармақтарына сәйкес салық органы осындай операциялар туралы қосымша ақпарат алу, тексеру барысында туындайтын мәселелер бойынша операциялардың фактісі мен мазмұнын растау мақсатында оған қатысты кешенді немесе тақырыптық тексеру жүргізілетін салық төлеушімен (салық агентімен) операцияларды жүзеге асырған адамдарды көрсетілген салық төлеушінің (салық агентінің) тексеру қарсы тексеру болып табылады.

Қарсы тексеру кешенді немесе тақырыптық тексеруге қатысты көмекші болып табылады.

Қаралып отырған жағдайда, салықтық тексеру барысында өзара есеп айырысуларды растау мақсатында қарсы тексеру жүргізу туралы нұсқама жазылды, бұл ретте «Д» ЖШС орналасқан жері бойынша болмау себебінен қарсы тексеру жүргізілмеді, бұл туралы Мемлекеттік кірістер департаменті салықтық тексеру актісін жасады.

Салықтық тексеру актісінен «П» ШЖҚ КМК директорының орынбасарының түсіндірмесіне сәйкес көрсетілген мекенжай бойынша «П» ШЖҚ КМК орналасқандығын, бұл ретте «Д» ЖШС аталған мекенжай бойынша жоқ екендігі анықталған.

Салықтық тексеру барысында Мемлекеттік кірістер департаменті Экономикалық тергеу департаментіне «Д» ЖШС-нің басшысының келуін қамтамасыз ету туралы сұрау салуды жолдады, алайда салықтық тексеру аяқталған сәтте жауап алынбады.

Жоғарыда баяндалғандарды ескере отырып, «Д» ЖШС-мен өзара есеп айырысу жөніндегі құжаттар операцияларды жасау фактісі туралы анық куәландыра алмайды және осы операциялардың бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ете алмайды және тиісінше Қазақстан Республикасы салық заңнамасының ережелеріне сәйкес ҚҚС есепке жатқызу үшін негіз болып табылады.

Жоғарыда айтылғандардың негізінде «А» ЖШС және «Д» ЖШС-мен өзара есеп айырысу бойынша есептен ҚҚС алып тастау және салықтық тексеру нәтижелері бойынша ҚҚС тиісті есептеу негізді болып табылады.

Салық кодексінің 179-бабының 5-тармағына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өзінің талаптары мен осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетілетінін атап өту қажет.

Бұл жағдайда ДК «Н» шағымда ЖТС, әлеуметтік салықты есептеу мән-жайларын растайтын мән-жайлар мен дәлелдемелер келтірілмеген, тиісінше, салықтық тексеру нәтижелері бойынша жоғарыда көрсетілген салықтар бойынша есептеу негізді болып табылады.

Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны өзгертусіз, ал шағымды қанағаттандырудан бас тарту туралы шешім қабылданды.

21 января 2025

Даудын түрі: салықтық даулар

Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға

Салық түрі: ҚҚС қайтару

Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) «M» компаниясының Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі-Мемлекеттік кірістер органы) есепке жатқызылатын ҚҚС бюджетке төлеуге жатпайтын қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кеткен сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға апелляциялық шағым алды.

Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, Мемлекеттік кіріс органы  қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын 2021ж.01.07. бастап 2024ж.30.06. дейінгі кезең үшін ҚҚС есептеудің дұрыстығын және уақтылы төленгенін растау мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша есепке жатқызылатын ҚҚС-тың бюджетке төленуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан 3 551,5 мың теңге мөлшерінде асып кету сомасы тексеру нәтижелері туралы хабарлама шығарылды

«M» компаниясы Мемлекеттік кірістер органының (МҚО) қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда 3 551,5 мың теңге сомасында қайтаруға ҚҚС асып кеткенін растамау бойынша тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.

2017 жылғы 25.12. Қазақстан Республикасы «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Кодексінің (Салық кодексі) 3-бабы 431-тармағының 1) тармақшасын бұзу ҚҚС асып кеткен сомасын қайтаруға растамауға негіз болып табылады, оның нәтижелері бойынша ҚҚС шағын бизнес субъектілері үшін арнаулы салық режимін қолдануға байланысты қайтаруға жатпайтыны анықталды.

МКО-ның бұл қорытындысымен «М» компаниясы 29.05.2023ж. нәтижесінде жалпы белгіленген салық салу режиміне көшті. 15.08.2023ж. және 26.10.2023ж. «М» компаниясы ҚҚС асып кетуін қайтаруды Мемлекеттік кірістер органынан (МКО) сұрау салу жіберді, бұл бойынша талап етуге құқылы екендігі туралы жауап алынған.

Сондай-ақ «M» компаниясы Салық кодексінің 431-бабының 3-тармағында салық төлеушінің жалпы белгіленген салық салу режимінде бола тұра, арнайы салық режимі кезеңінде жинақталған ҚҚС-ты қайтаруға құқығы жоқ екені белгіленбегенін атап көрсетеді.

«М» компаниясының дәлелдерін тексеріп, МКО ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Салық кодексінің 369-бабы 1-тармағының 2) тармақшасына сәйкес Салық кодексінің 373-бабына сәйкес бейрезиденттен жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу кезінде ҚҚС төлеуші жасайтын айналым салық салынатын айналым болып табылады.

Салық кодексінің 373-бабы 1-тармағына сәйкес егер осы баптың 2-тармағында өзгеше көзделмесе, Қазақстан Республикасы өткізу орны болып танылатын бейрезидент өтеулі негізде орындаған жұмыстарды, көрсеткен қызметтерді қосылған құн салығын төлеуші сатып алған кезде олар осы Кодекске сәйкес қосылған құн салығы салуға жататын, қосылған құн салығын осындай төлеушінің бейрезиденттен жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу бойынша айналымы болып табылады.

Салық кодексінің 429-бабы 4-тармағына сәйкес нөлдік мөлшерлеме бойынша салық салынатын өткізу бойынша айналымдар мақсатында пайдаланылмайтын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алуға байланысты қалыптасқан қосылған құн салығының асып кетуін қайтару осы Кодекстің 373-бабына сәйкес бейрезиденттен жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу кезінде төленген есепке жатқызылған қосылған құн салығының сомалары шегінде жүргізіледі.

Бұл ретте Салық кодексінің 431-бабы 3-тармағының 1) тармақшасында: шағын бизнес субъектілері үшін белгіленген арнаулы салық режимдерінде бюджетпен есеп айырысуды жүзеге асыратын салық төлеушіге; шаруа немесе фермер қожалықтары; ауыл шаруашылығы өнімдерін, акваөсіру (балық өсіру шаруашылығы) өнімдерін өндірушілер мен ауыл шаруашылығы кооперативтері қосылған құн салығының асып кетуін қайтару жүргізілмейді.

Сондай-ақ Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018 жылғы 19 наурыздағы № 391 бұйрығымен бекітілген ҚҚС асып кеткен сомасының дұрыстығын растау мақсатында ҚҚС асып кетуін қайтару және тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану қағидаларына 1-қосымшаның 9-тармағымен (бұдан әрі - № 391 Ереже) «Бюджеттен ҚҚС қайтару» мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тартуға, егер мемлекеттік қызметті алу үшін арнайы салық режимдерінде бюджетпен есеп айырысуды жүзеге асыратын көрсетілетін қызметті алушы жүгінген жағдайлар негіз болып табылады.

Қаралатын жағдайда ҚҚС бойынша Декларацияда мәлімделген талапқа сәйкес (н.300.00) 2024ж. 2тоқсанына (05.08.2024ж. № 00350) «М» компаниясы  2023 жылдың 1тоқсанына ҚҚС төлеуге байланысты пайда болған есептелген салық сомасынан есепке жатқызылған бейрезидент сатып алынған жұмыстар мен қызметтер бойынша 3 551,5 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға ұсынды. Бұл ретте, ҚҚС бойынша декларацияның деректеріне сәйкес (н.300.00) 2023 жылғы 1-тоқсанға ҚҚС асып кетуінің нақты сомасы 3 823,0 мың теңге мөлшерінде болды.

Осылайша, «М» компаниясы бағдарламалық қамтамасыз етуді пысықтауға 16.11.2022ж. және 21.11.2022ж. келісім шарт жасалған, оларға сәйкес «А» компаниясы (бейрезидент) тапсырыс берушінің тапсырмасы бойынша сайттың бағдарламалық қамтамасыз етілуін пысықтауға, атап айтқанда тапсырыс берушінің талаптарына сәйкес сайттың дәрі-дәрмектерді іздеу сервисінің жаңа беттерін әзірлеуге міндеттенеді. 30.12.2022ж. орындалған жұмыстарды тапсыру-қабылдау актісі бойынша жұмыстардың жалпы құны 103,8 мың АҚШ долларды құрайды.

ҚР БСАЖ АЖ деректеріне сәйкес «М» компаниясы 14.12.2021ж. бастап ҚҚС төлеуші болып табылатынын, бұл ретте 06.01.2017ж. бастап 28.05.2023ж. дейін шағын бизнес субъектілері үшін белгіленген арнайы салық режимін (оңайлатылған декларация) қолданғанын, ал 29.05.2023ж. бастап салық салудың жалпыға бірдей белгіленген тәртібіне көшті атап өту қажет.

Демек, ҚҚС-ның асып кеткен сомасын қайтару туралы талапта көрсетілген 3 551,5 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС-ның асып кетуі шағын бизнес субъектілері үшін белгіленген арнайы салық режимін жүзеге асыру кезеңінде пайда болды, тиісінше, ҚҚС-ның осы асып кетуі Салық кодексінің 431-бабы 3-тармағының 1) тармақшасына сәйкес қайтаруға жатпайды.

Осылайша, Салық кодексінің 431-бабы 3-тармағы 1) тармақшасының және № 391 Ереженің нормаларын ескере отырып, шағын бизнес субъектілері үшін белгіленген арнаулы салық режимі шеңберінде қызметті жүзеге асыруға байланысты салықтық тексеру нәтижелері бойынша 3 551,5 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға 2023 жылғы 1-тоқсанда расталмағаны негізделген болып табылады.

Салық кодексінің 182-бабының 1-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган Апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.

Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағым жасалған тексеру нәтижелері туралы хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.

21 января 2025

 Дау түрі: салық даулары

 Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға

 Салық түрі: ҚҚС, ҚҚС қайтару, ТБЖ қолдануға байланысты бұзушылықтар.

 Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне (бұдан әрі – уәкілетті орган) «А» компаниясынан аумақтық мемлекеттік кірістер департаментіне (бұдан әрі – салық органы) бюджетке төлеуге жатпайтын, қайтару үшін расталмаған есептелген салық сомасынан ҚҚС есептелген, есепке жатқызылған ҚҚС асып кету сомасы бойынша тексеру нәтижелері туралы хабарламаға қатысты шағым түсті.

Іс материалдарынан анықталғандай, салық органы 2023 жылғы 29 маусымдағы кезеңге қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша «А» компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізді. 31.03.2024 жылға дейін, нәтижесінде 24 011,5 мың теңге сомасында есептелген ҚҚС сомасы туралы, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кетудің есепке жатқызылған ҚҚС сомасы туралы хабарлама шығарылды, 2 562 131,5 мың теңге сомасында бюджетке төлеуге жатпайды.

«А» компаниясы салық органының қорытындысымен келіспей, апелляциялық шағым түсіріп, онда салық органының шешімін бұзуды сұрайды және келесі дәлелдерді келтіреді.

25.12.2017 жылғы «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 152-бабының нормаларын бұзу даулы салық сомаларын есептеуге негіз болды. (Салық кодексі) және 19.03.2018 жылдан бастап қосылған құн салығының асып кеткен сомасын қайтару және тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану қағидаларының 45, 47-тармақтарымен қосылған құн салығының асып кетуі сомасының дұрыстығын растау мақсатында. №391 (бұдан әрі – Қағидалар) ҚҚС асып кету сомасын айқындау кезінде есепке жатқызылатын, есептелген салық сомасынан асып кеткен, қайтаруға расталмаған, бюджетке төлеуге жатпайтын 5 173,1 мың теңге сомасында, 2 016 639,0 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуі валюталық түсімдердің жетіспеушілігіне байланысты расталмаған, Ресей Федерациясына сұрау салуға жауап болмағандықтан 2 538 120,0 мың теңге сомасы ҚҚС асып кетуі расталмаған, тауарларды әкелуге және жанама салықтарды төлеуге қатысты мәлімдемелердегі сәйкессіздіктер ҚҚС асып кеткен сомасы 34 794,6 мың теңге расталмаған.

«А» компаниясы себебі салықтық тексеру нәтижелері бойынша ҚҚС асып кеткен сомасы 4 559 935,1 мың теңгені қайтару үшін негізсіз расталмаған, осы кодексте көрсетілген негіздер бойынша салық органының осы қорытындысымен келіспейді.

«А» компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерделей келе, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.

1. Тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты 5 173,1 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткен сомасын қайтаруды растамау туралы

«А» компаниясының, тексеру барысында өнім берушінің бүкіл айналымы өнім берушінің барлық электрондық шот-фактураларымен салыстырылғаны (Қосылған құн салығының асып кетуін қайтару қағидаларының 11 тармағы және 45-1 тармағы және қосылған құн салығының асып кеткен сомасының дұрыстығын растау мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесі, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018 жылғы 19 наурыздағы №391 бұйрығымен бекітілген тәуекел деңгейінің өлшемшарттары бекітілсін. (бұдан әрі Қағидалар) және, осылайша, Қазақстан Республикасының «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» 25.12.2017ж. (Салық кодексі) 152-бабының 11-тармағының талаптарын бұзу болып табылатын жеткізуші мен экспорттаушы мәмілелерін ғана емес, барлық жеткізуші мәмілелерін (екінші және одан кейінгі деңгейлер) ашып көрсетеді шағымында көрсетілген.

Шағымда тексеру актiсiнде 2 және одан кейiнгi деңгейлердiң жеткiзушiлерi анықтаған бұзушылықтар «G» компаниясы мен «А» компаниясы арасындағы мәмiлелерге қатысты дәлелдемелердің жоқтығы атап өтіледі.

Шағымда «А» компаниясы екінші, үшінші және кейінгі буындарды жеткізушілердің салықтық міндеттемелері, ниетінің болуы үшін жауапкершілік көтермейтіні және жауапкершілік көтермейтіні және басқа заңды тұлғалардың бухгалтерлік және салықтық есептерінің дұрыстығы мен толықтығы үшін жауап бере алмайтыны сондай-ақ атап өтіледі. «G» компаниясының жеткізушісінен алынған ақпаратқа сәйкес, тауар импорты үшін ҚҚС сомасы толық көлемде төленген, ол анықтамамен және төлем тапсырмаларымен расталады.

Салық тексеруі актісінен анықталғандай, Салық кодексінің 152-бабына сәйкес және Қағидаларға сәйкес бекітілген есептеу тәртібіне сәйкес тәуекел деңгейінің критерийлері бойынша баллдарды автоматтандырылған есептеу жүргізілді. Тәуекел деңгейінің критерийлері бойынша «А» компаниясын бағалау нәтижелері бойынша жиынтық балл Ереженің 43-тармағына сәйкес белгіленген шекті мәннен (350 есеп) аспауына байланысты «Жеткізушілер пирамидасы» талдамалық Серіктестік үшін құрылды. «Жеткізушілер пирамидасы» қалыптастырылған талдау есебіне сәйкес тексерілетін кезеңдегі анықталған бұзушылықтар үшін (кейінгі деңгейдегі жеткізушілерден электрондық шот-фактураларды беруді шектеу) 5 173,1 мың теңге ҚҚС асып кеткен сомасы қайтарылуға жатпайды.

Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.

Салық кодексінің 152-бабында қосылған құн салығының асып кетуі сомаларының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер жүргізу ерекшеліктері көзделген.

Салық кодексінің 152-бабының 1-тармағына сәйкес салық төлеушіге қатысты тәуекелдерді басқару жүйесін пайдалана отырып, қосылған құн салығының асып кету сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру жүргізіледі:

осы Кодекстің 432-бабының 1 және 2-тармақтарын қолдануға байланысты салық декларациясы;

қосылған құн салығы бойынша декларацияда көрсетілген қосылған құн салығының асып кеткен сомасын қайтару туралы талап (бұдан әрі – қосылған құн салығының асып кетуін қайтару туралы талап).

Қаралып отырған іс бойынша «А» компаниясы 01.01.2024 жылғы 31.03.2024 жылға дейін кезеңге 2024 жылдың 1 тоқсаны үшін ҚҚС декларациясында (300.00 нысаны) көрсетілген 2 562 131,5 мың теңге ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы талап қойды.

Салық кодексінің 152-бабының 11-тармағына сәйкес «Пирамида» талдамалық есеп салық төлеуші ​​(салық агенті) және (немесе) табыс еткен ҚҚС бойынша салық есептілігін зерделеу және талдау негізінде салық органдары жүргізетін бақылау нәтижелері болып табылады. ақпараттық жүйелерден алынған ақпарат.

Бұл ретте, Салық кодексінің 152-бабының 12-тармағының 2) тармақшасына сәйкес, тексерілетін өнім берушілерге тақырыптық тексеру аяқталған күні ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару жүргізілмейді. салық төлеуші, «Пирамида» есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталды.

Тәуекелдерді басқару жүйесін пайдалана отырып, ҚҚС асып кеткен сомаларын қайтару тәртібі Салық кодексінің 137-бабының 2-тармағына және 429-бабының 10-тармағына және «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабының 1) тармақшасына сәйкес әзірленетін Қағидалармен белгіленетінін атап өткен жөн.

Қағидалардың 38-тармағына сәйкес тәуекелдерді басқару жүйесі осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес тәуекел деңгейінің критерийлері бойынша баллдарды беруді автоматтандырылған есептеу негізінде тәуекел деңгейлерін айқындайды. «Пирамида» талдамалық есеп қалыптастырылатын тәуекел аймағында орналасқан салық төлеушілер санатына жатқызылған салық төлеушілерді анықтау мақсатында және оңайлатылған тәртіппен қайтаруға жататын ҚҚС асып кету сомасын айқындау кезінде тақырыптық тексерулер жүргізу кезінде АЖ.

Бұл ретте Қағидалардың 39-тармағында салық төлеушінің салық жеңілдіктерін (салық жинақтарын) алу және салық төлемдерін азайту мақсатында өзінің заңсыз әрекеттерінен пайда алу тәуекелін анықтау үшін құпия ақпарат болып табылатын критерийлер қолданылатыны ашуға жатпайтын, оның ішінде тәуекел дәрежесі (деңгейі) бағаланған салық төлеушіге белгіленген.

Қағидалардың 43-тармағына сәйкес, егер тәуекел деңгейінің критерийлерін пайдалана отырып, бағалау нәтижелері бойынша жиынтық балл Мемлекеттік кірістер комитеті белгілеген шекті баллдан (350 балл) аспаса, онда бұл салық төлеушілер үшін «Пирамида» талдамалық есеп қалыптастырылады.

Бұл ретте, Қағидалардың 45-тармағына сәйкес «Пирамида» талдамалық есеп салық төлеуші ​​табыс еткен ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) ақпаратты зерделеу мен талдау негізінде көрсетілетін қызметті беруші жүргізетін бақылау нәтижелері АЖ-дан, сондай-ақ уәкілетті мемлекеттік органдардан, жергілікті атқарушы органдардан, уәкілетті тұлғалардан алынған мәліметтер, сондай-ақ салық төлеушінің қызметі туралы басқа да құжаттар және (немесе) мәліметтерболып табылады.

 Пирамида есебі қайтаруға ұсынылған ҚҚС артық сомаларының сенімділігін анықтау және келесі тәуекелдерді анықтау үшін жасалады:

 салықтық міндеттемелерді орындамау тәуекелі;

 салық төлеуден жалтару схемаларын пайдаланатын жеткізушілердің тәуекелі.

 Пирамида есебін құру нәтижесі әр салық кезеңі үшін көрсетілетін қызметті алушы мен әртүрлі деңгейдегі жеткізушілер арасындағы өзара есеп айырысулардың жиынтық кестесі болып табылады.

Бұл ретте, Қағидалардың 47-тармағына сәйкес салық төлеуден жалтару схемаларын пайдаланатын өнім берушілердің тәуекелі ҚҚС сомасын нақты жеткізбестен есепке алу құқығын алу мақсатында мәмілелер жасалғанын көрсететін белгілердің болуы тауарлар, жұмыстарды орындау немесе қызметтерді көрсету ретінде танылады.

Бұл белгілерге әртүрлі деңгейдегі жеткізушілердің болуы жатады:

Салық кодексінің 120-1-бабына сәйкес электрондық шот-фактураның ақпараттық жүйесінде электрондық шот-фактураларды шығаруды шектейтін;

заңды күшіне енген сот шешімі негізінде тіркеу (қайта тіркеу) жарамсыз деп танылған;

кімге қатысты Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 216-бабында көзделген қылмыстық істі Сотқа дейінгі тергеп-тексерудің бірыңғай тізіліміне тіркеу фактісі бар болса;

сот жарамсыз деп таныған мәмілелер.

Көрсетілген стандарттарды ескере отырып, тексерулер кезінде жалған операциялардың тәуекелдері ескерілуі керек.

Қарастырылып отырған жағдайда тәуекел дәрежесінің критерийлері бойынша бағалау нәтижелері бойынша жалпы балл 24,00 баллды құрады, бұл сәйкесінше Мемлекеттік кірістер комитеті белгілеген шекті баллдан (350 балл) аспайды, «Пирамида» талдамалық есеп құрылған болды.

«G» компаниясының жеткізушісі бойынша «Пирамида» аналитикалық есебінің нәтижелері бойынша бесінші және алтыншы деңгейдегі жеткізушілер үшін электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінде электрондық шот-фактураларды беруді шектеу бөлігінде бұзушылықтар анықталды. Салық кодексінің 120-1 бабы, мұнда қайтарылмайтын ҚҚС асып түсуінің ең аз сомасы 5 173,1 мың теңгені құрады.

Салық кодексінің 158-бабының 1-тармағының 10) тармағына сәйкес, даулы салықтық тексеру актісі талаптары бұзылған Қазақстан Республикасы заңнамасының тиісті нормаларын көрсете отырып, анықталған сәйкессіздіктерді егжей-тегжейлі сипаттайды (тармақшасы). 2.10 салықтық тексеру актісі).

Жоғарыда айтылғандардың негізінде Салық кодексінің 152-бабының 12-тармағының 2) тармақшасының және Қағидалардың ережелерін ескере отырып, ҚҚС асып кеткен сомасы 5 173,1 мың теңге сомасындағы ҚҚС сомасын қайтаруды растамау, тексеру нәтижелері бойынша ҚҚС-ның 5 173,1 мың. салықтық тексеру негізделген.

2. Валюталық түсімдердің жетіспеуіне байланысты 2 016 639,0 мың теңге ҚҚС асып кеткен сомасын қайтаруды растамау туралы

Шағымда 65 Қағидалар №391 Тауарларды экспорттау кезінде қайтарылуға жататын ҚҚС сомасын айқындау кезінде қызмет көрсетудің банктік шоттарына валюталық түсімдер түскен тауарлардың экспорты ескерілетіні көрсетілген. Қазақстан Республикасының аумағындағы екінші деңгейдегі банктердегі алушы немесе экспортталатын тауарларды сатып алушы сыртқы сауда айырбастау операциялары бойынша ҚҚС төлеушіге берген тауарларды Қазақстан Республикасының аумағына нақты әкелу жүзеге асырылған.

Шетелдік валюта түсімдері түспеген жағдайда барлық келісім-шарттар бойынша расталмаған ҚҚС-тың жалпы сомасы есепке алынады. Әрбір нақты шарт бойынша расталмаған ҚҚС қайтару сомасын есептеу Ережеде белгіленген формула бойынша жүргізіледі.

Шағымда банктің жауабына сәйкес, келісім-шарт бойынша алынған валюталық түсім сомасы 886 630 000 ресей рублін құрайтыны көрсетілген. Сонымен қатар, жоғарыда аталған Шарт бойынша нақты жөнелтілген өнімнің құны 43 283 484 еуроны (21 073 802,9 мың теңге), түспеген валюталық түсім сомасы 34 390 478,56 еуроны құрайды. Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, қайтаруға расталмаған ҚҚС асып кету сомасы 2 016 639,0 мың теңгені құрайды, сәйкесінше 542 492,5 мың теңге ҚҚС сомасы расталды және ағымдағы кезеңде қайтарылуға жатады.

Салық тексеруінің қорытындысы бойынша Банктің жауабына сәйкес нақты жөнелтілген өнімнің құны 43 283 484 еуроны құрап, жалпы сомасы 886 630 000 ресей рублі немесе 8 893 005,44 еуро валюталық түсім түскен.

Жоғалған валюталық түсімнің сомасы 34 390 478,56 еуроны құрайды және Ереженің 65-тармағын ескере отырып, жоғалған валюталық түсімдерге байланысты қайтарылуға жатпайтын ҚҚС сомасы 2 016 639,0 мың теңгені құрайды.

Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.

Қағидалардың 65-тармағына сәйкес, тауарларды экспорттау кезінде қайтарылуға жататын ҚҚС сомасын айқындау кезінде көрсетілетін қызметті алушының банктік шоттарына валюталық түсім екінші рет түскен тауардың экспорты есепке алынады. -Қазақстан Республикасының аумағындағы деңгейлі банктер немесе ҚҚС төлеушіге жеткізілген тауарлардың Қазақстан Республикасының аумағына нақты импорты экспортталатын тауарларды сатып алушы сыртқы сауда айырбастау операцияларында жүзеге асырылды.

Шетелдік валюта түсімдері түспеген жағдайда барлық келісім-шарттар бойынша расталмаған ҚҚС-тың жалпы сомасы есепке алынады.

Әрбір нақты шарт бойынша расталмаған ҚҚС қайтару сомасын есептеу Қағидалардың 65-тармағында белгіленген формула бойынша жүргізіледі.

Қаралып отырған жағдайда, Банктің жауабына сәйкес Келісімшарт бойынша 886 630 000 ресей рублі немесе 8 893 005,44 еуро сомасында шетел валютасы түсімдері алынды, ал «А» компаниясы 43 283 484 еуро сомасында өнім жөнелтті, осылайша шетел валютасы түседі. сомасында 34 390 478,56 еуро түскен жоқ.

Тиісінше, Салық кодексінің 429-бабына сәйкес қайтарылуға жататын ҚҚС сомаларын, сондай-ақ өткізілген тауарлардың сомасын және валюталық түсімдердің түсуін және Қағидалардың 65-тармағында көрсетілген формула бойынша өзге де мәліметтерді ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша ҚҚС-тың асып түсуі 2 016 639 мың теңгені құрап, валюталық түсімдердің түсуіне байланысты қайтарылмайтыны анықталды.

Жоғарыда айтылғандардың негізінде, Салық кодексінің және Қағидалардың 152-бабының 12-тармағының ережелерін ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2 016 639,0 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткен сомасын қайтаруды растамау негізделген. Бұл ретте, салықтық тексеру нәтижелері бойынша қайтаруға расталмаған ҚҚС асып кетуінің жалпы сомасы 4 559 932,1 мың теңгені құрағанын, бұл ретте «А» компаниясы 01.01.2024ж. 31.03.2024 жылға дейін 2 562 131,5 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы талап-арыз бергенін айта кеткен жөн, тиісінше, «А» компаниясының 542 492,5 мың теңге ҚҚС артық сомасын қайтару қажеттігі туралы уәждері негізсіз.

3. Ресей Федерациясына сауалға жауаптың болмауына байланысты 2 538 120,0 мың теңге ҚҚС асып кеткен сомасын қайтаруды растамау туралы

Шағымда «А» компаниясының тексеру аяқталған күні Ресейдің Федералдық салық қызметінен жауаптың уақтылы алынуы үшін жауапты емес екендігі көрсетілген. Көрсетілген сұрау салуды Ресей Федерациясына жіберу негізсіз, өйткені Салық кодексі қайтарылуға жататын ҚҚС сомасын анықтау кезінде тексеруге ұсыну үшін қажетті құжаттардың толық тізбесін ұсынады.

Шағымда Қағидалардың 64 және 65-тармақтарына сәйкес жоғарыда аталған тармақтарда көрсетілген құжаттар мен мәліметтерге қосымша талаптардың жоқтығы атап өтіледі. Осыған байланысты Серіктестік Салық кодексінің талаптарын орындады және тиісінше тауарларды экспорттау кезінде ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау кезінде туындаған сұрақтарға жауап берді, шет мемлекеттің мемлекеттік органына сұрау салудың қажеті жоқ. Осыған байланысты, Салық кодексінің 152-бабының 12-тармағына сілтеме жасай отырып, Ресей Федерациясының Федералдық салық қызметіне жіберілген сұрау салуға жауаптың алынбауына байланысты ҚҚС асып кеткен сомасын қайтарудан бас тартуға негіз жоқ деп есептейміз.

Салық тексеруінің актісінен «О» компаниясымен өзара есеп айырысулар туралы ақпаратты сұратуға жауаптың алынбауына байланысты 2 538 120,0 мың теңге ҚҚС асып кетуін қайтару расталмағаны анықталды.

Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.

Салық кодексінің 155-бабы 1-тармағының 2), 5) тармақшаларына сәйкес салық органының лауазымды адамдары салықтық тексеру жүргізу кезінде: мемлекеттік органдардан тексеру жүргізу үшін қажетті құжаттар мен мәліметтерді сұратуға және алуға; оның ішінде коммерциялық, банктік, салықтық және Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес заңмен қорғалатын өзге де құпияларды; салықтық тексеру кезінде туындайтын мәселелер бойынша шет мемлекеттердің мемлекеттік және басқа да органдарына (ұйымдарына) сұрау салулар жіберуге.

Қарастырылып отырған жағдайда, салықтық тексеру жүргізу кезінде 29.05.2014 жылғы ЕАЭО туралы шарттың XVII бөлімінің ережелеріне сәйкес Экспорт және импорт кезінде жанама салықтарды алу тәртібі және олардың төленуін бақылау тетігі туралы хаттама. тауарларды, жұмыстарды орындауды және қызметтерді көрсетуді (29.05.2014ж. ЕАЭО туралы шартқа № 18 қосымша), сондай-ақ Ресей Федерациясының Үкіметі мен Қазақстан Республикасының Үкіметі арасындағы келісімге сәйкес салық заңнамасын сақтау мәселелері бойынша ынтымақтастық және өзара көмек көрсету туралы Ресей Федерациясының Федералдық салық қызметіне «О» (Ресей Федерациясы) компаниясымен өзара есеп айырысулар туралы ақпарат беру және «А» компаниясының тауарларды сатуын растау туралы сұрау салу жіберілді, осы сатып алушыға салықтық тексеру аяқталған күнге жауап алынған жоқ.

Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 3) тармақшасына сәйкес ҚҚС бойынша қайтару салықтық тексеру аяқталған күнге ҚҚС сомаларының дұрыстығы расталмаған сомалар шегінде жүргізілмейді.

Жоғарыда айтылғандардың негізінде, Салық кодексінің 152-бабының 12-тармағының ережелерін ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2 538 120,0 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткен сомасын қайтаруды растамау негізді болып табылады.

4. Тауарларды әкелуге және жанама салықтарды төлеуге өтінімдердегі сәйкессіздіктерге байланысты 34 794,6 мың теңге ҚҚС асып кеткен сомасын қайтаруды растамау туралы.

Шағымда тексеру барысында электрондық шот-фактура мен «О» компаниясының тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы анықтамалары (328.00 нысаны) арасындағы сәйкессіздіктерге қатысты барлық көрсетілген ескертулер жойылып, импорт бойынша түзетулер енгізілгені көрсетілген. тауарлар мен жанама салықтар төленді.

Бұл ретте «А» компаниясы өз шағымында тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу бойынша түзетілген анықтамалардың салық органына уақтылы жіберілгенін көрсетеді.

Тексеру барысында тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтінішті толтыру кезінде электрондық шот-фактураның нөмірі мен күнін дұрыс көрсетпеу, сәйкесінше 34 794,6 ҚҚС асып түсу бөлігінде бұзушылықтарға жол берілгені анықталды. мың теңге қайтарылуға жатпайды.

Тексеру аяқталған кезде ақпараттық жүйеде тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу бойынша түзетілген анықтамалар болған жоқ.

Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.

Салық төлеушiлердiң ақпараттық жүйесiнiң ақпараттық жүйесiнiң мәлiметтерiне сәйкес «А» компаниясы салық органында бұрын берiлген және тiркелген өтiнiштердiң орнына тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу жөнiндегi өтiнiмдердi (328.00 нысаны) берген. , «Кіріс өтінімінің тарихына» сәйкес, бұл өтініштер бойынша кіріс өтінімді қабылдау туралы хабарламалар салықтық тексеру аяқталған күннен кейін қалыптастырылады (түпкілікті жүйеге жеткізіледі).

Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің бірінші орынбасарының бұйрығымен бекітілген «Тауарларды әкелуге және жанама салықтарды төлеуге өтініш (328.00-нысан)» Салық есептілігін толтыру және табыс ету қағидаларының 11-тармағының үшінші тармағына сәйкес «Тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініш Қазақстан – Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 20.01.2020 ж. No 39 өтінішті қағаз жеткізгіште (төрт данада) және электрондық нысанда берген кезде өтінішті тек электрондық нысанда берген кезде мемлекеттік кірістер органына өтінішті қағаз жеткізгіште қабылдаған күн өтінішті беру күні болып табылады; , салық есептілігін қабылдау және өңдеу жүйесінің орталық түйінімен қабылданған күн.

Осылайша, салықтық тексеруді аяқтау кезінде салық есептілігін қабылдау және өңдеу жүйесінің орталық торабы «О» компаниясынің тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу бойынша түзетілген өтініштерін (328.00 нысаны) қабылдаған жоқ, осыған байланысты Серіктестіктің осы бөлімдегі дәлелдері негізсіз болып табылады.

Жоғарыда айтылғандардың негізінде, Салық кодексінің 152-бабының 12-тармағының ережелерін ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 34 794,6 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткен сомасын қайтаруды растамау негізделген.

Салық кодексінің 182-бабының 1-тармағына сәйкес, уәкілетті орган шағымды қарау аяқталғаннан кейін апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.

Апелляциялық комиссия отырысының қорытындысы бойынша даулы хабарламаны өзгеріссіз қалдыру және шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.

21 января 2025

 Дау түрі: салық даулары

 Салық төлеушінің санаты: дара кәсіпкер

 Салық түрі: ЖТС

 Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) жеке табыс салығын (ЖТС) есептеу туралы аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарласына «М» ДК апелляциялық шағым түсті.

Іс материалдарына сәйкес, мемлекеттік кірістер органы 01.01.2020ж.- 31.12.2020ж. мерзіміне салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 3 532,0 мың теңге сомасында ЖТС және 2 096,4 мың теңге сомасында өсімпұл, есептеу туралы хабарлама шығарылды.

25.12.2017 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының Кодексінің (Салық кодексі) 331-бабын бұзу салықтардың шағымданған сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеуге негіз болды.

Салықтық тексеру нәтижелері бойынша мүлікті сатудан түскен құн өсімі түрінде алынған табыстан 3 532,0 мың теңге сомасында ЖТС есептелді.

Салық органының осы тұжырымымен "М" ЖК салықтық тексеру актісінде жылжымайтын мүлік объектілері бөлінісінде мүліктік кірістің сомасы қалай айқындалғаны көрсетілмегеніне, мерзімдерді есептеу үшін меншік құқығының туындау негізі мен күні көрсетілмегеніне байланысты бұзушылықтардың жарамдылығын тек тексеру актісіне сүйене отырып растауға ұсынылмайды мүмкін.

"М" ЖК дәлелдерін тексере отырып, салық органы ұсынған материалдарды зерттей отырып, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Тақырыптық тексеру актісінен мыналар шығады.

Салық кодексінің 330 - бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес салық салынуға жататын жеке тұлғаның мүліктік табысына Салық кодексінің 331-бабында көрсетілген Қазақстан Республикасында жеке тұлғаның мүлікті өткізуі кезіндегі құн өсімінен түскен табыс жатады.

Салық кодексінің 331-бабы 1-тармағының 1) тармақшасымен жеке тұлғаның мүлікті өткізу кезінде құнның өсуінен түсетін табыс меншік құқығы тіркелген күннен бастап бір жылдан аз уақыт Қазақстан Республикасының аумағында меншік құқығындағы тұрғын үйлерді, саяжай құрылыстарын, гараждарды, жеке қосалқы шаруашылық объектілерін сату кезінде туындайтыны анықталды.

Салық кодексінің 361-бабы 1-тармағының 6) тармақшасына сәйкес осы тармақтың 1), 2), 3) және 4) тармақшаларында көрсетілгендерді қоспағанда, жеке тұлғаның мүлікті өткізу кезіндегі құн өсімінен түсетін табыс мынадай мүлікті, оның ішінде Қазақстан Республикасының аумағындағы жылжымайтын мүлікті өткізу кезінде туындайды.

Бұл ретте, Салық кодексінің 331-бабының 2-тармағына сәйкес осы баптың 1 – тармағының 1) - 7) тармақшаларында көрсетілген мүлікті өткізу кезіндегі құн өсімінен түсетін табыс мүлікті өткізу бағасы (құны) мен оны сатып алу бағасы (құны) арасындағы оң айырма болып табылады.

Салық кодексінің 331 – бабының 6-тармағына сәйкес, оны өткізетін адам салған жеке тұрғын үйді, сондай-ақ осы баптың 1-тармағының 1) - 7) тармақшаларында көрсетілген мұрагерлік, қайырымдылық көмек түрінде алынған мүлікті (осы баптың 5-тармағында көзделген жағдайды қоспағанда) өткізген жағдайларда, осы баптың 1-тармағының 1) - 7) тармақшаларында мүлікті өткізу бағасы (құны) мен меншік құқығы туындаған күнгі өткізілетін мүліктің нарықтық құны арасындағы оң айырма құн өсімі болып табылады.

Бұл ретте мұндай нарықтық құнды салық төлеуші осындай мүлік өткізілген салық кезеңі үшін жеке табыс салығы бойынша декларацияны табыс ету үшін белгіленген мерзімнен кешіктірмей айқындауға тиіс. Осы тармақтың мақсаттары үшін Қазақстан Республикасының бағалау қызметі туралы заңнамасына сәйкес бағалаушы мен салық төлеуші арасындағы шарт бойынша жүргізілген бағалау туралы есепте айқындалған құн нарықтық құн болып табылады.

Салық кодексінің 331-бабы 7-тармағының 1) тармақшасына сәйкес осы баптың 1-тармағының 1) тармақшасында көрсетілген мүлік бойынша өткізілген мүлікке меншік құқығы туындаған күні айқындалған нарықтық құн болмаған кезде не осы баптың 6-тармағында белгіленген нарықтық құнды айқындау мерзімі сақталмаған кезде, сондай-ақ баға болмаған басқа жағдайларда (осы баптың 6-тармағында көрсетілмеген мүлікті сатып алу – мүлікті өткізу бағасы (құны) мен бағалау құны арасындағы оң айырма құн өсімінен кіріс болып табылады.

 Бұл ретте "азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясының сатылған мүлікке меншік құқығы туындаған жылдың 1 қаңтарына мүлік салығын есептеу үшін айқындалған құны Бағалау құны болып табылады.

Ғимаратты, оны сататын жеке тұлға салған, дара кәсіпкер болып табылмайтын ғимараттың бір бөлігін сату кезінде осындай мүлікті өткізу бағасы (құны) мен осындай ғимаратты, ғимараттың бір бөлігін салу үшін сатып алынған жер учаскесінің құны арасындағы оң айырма құн өсімінен түсетін табыс болып табылады. Ғимараттың бір бөлігін сату кезінде жер учаскесінің құны ғимараттың сатылатын бөлігіне пропорционалды түрде анықталады.

Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 236-бабының 1-тармағына сәйкес жаңадан құрылған жылжымайтын мүлікке меншік құқығы мемлекеттік тіркелген кезден бастап туындайды.

 "Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 7-бабының 1-тармағымен осы Заңның 4, 5 және 6-баптарына сәйкес құқықтық кадастрда міндетті мемлекеттік тіркеуге жататын жылжымайтын мүлікке құқықтар (құқықтарға ауыртпалық салу), егер осы Заңда және өзге де заңдарда өзгеше белгіленбесе, олар мемлекеттік тіркелген кезден бастап туындайды актілермен.

 Қаралып отырған жағдайда, "Азаматтарға арналған үкімет "мемлекеттік корпорациясы" коммерциялық емес акционерлік қоғамының 06.09.2024 ж. филиалының 03.09.2024 Ж. Мемлекеттік кірістер органының сұрауына берген жауабына сәйкес, "М"ЖК:

 1) 18.08.2020 ж.сатып алу-сату шартының негізінде 15 000,0 мың теңге сомасына "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй, №2 пәтер және №н. п. 6п тұрғын емес үй-жай мекенжайы бойынша мүлік сатылды.

2) 25.08.2020 ж.сатып алу-сату шартының негізінде 19 040,0 мың теңге сомасына "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй, №10 пәтер және №н. п. 9п тұрғын емес үй-жай мекенжайы бойынша мүлік сатылды.

3) 26.08.2020 ж.сатып алу-сату шартының негізінде 23 000,0 мың теңге сомасына "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй, №5 пәтер және №н. п. 2п тұрғын емес үй-жай мекенжайы бойынша мүлік сатылды.

4) 31.08.2020 ж.сатып алу-сату шартының негізінде 15 000,0 мың теңге сомасына "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй, №7 пәтер және №Н. Т. 3п тұрғын емес үй-жай мекенжайы бойынша мүлік сатылды.

5) 02.09.2020 ж.сатып алу-сату шартының негізінде 15 000,0 мың теңге сомасына "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй, №8 пәтер және №н. п. 8п тұрғын емес үй-жай мекенжайы бойынша мүлік сатылды. 

6) 15.08.2020 ж.сатып алу-сату шартының негізінде 24 840,0 мың теңге сомасына "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй, №3 пәтер мекенжайы бойынша мүлік сатылды.  

7) 24.08.2020 ж.сатып алу-сату шартының негізінде 22 110,0 мың теңге сомасына "U" қаласы, "С" көшесі, 15 үй, №4 пәтер және №н. п. 10п үй-жай мекенжайы бойынша мүлік сатылды.  

8) 12.09.2020 ж.сатып алу-сату шартының негізінде 26 030,0 мың теңге сомасына "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй, №1 пәтер және №н. п. 5П үй-жай мекенжайы бойынша мүлік сатылды.  

9) 11.09.2020 ж.сатып алу-сату шартының негізінде 21 000,0 мың теңге сомасына "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй, №6 пәтер және №н. п. 7п үй-жай мекенжайы бойынша мүлік сатылды.

10) 11.09.2020 ж.сатып алу-сату шартының негізінде 21 920,0 мың теңге сомасына "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй, №9 пәтер және №н. п. 4п үй-жай мекенжайы бойынша мүлік сатылды.  

Осылайша, жоғарыда аталған жылжымайтын мүлікті сатудың жалпы сомасы 202 940,0 мың теңгені құрайды.

05.09.2024 ж." Азаматтарға арналған үкімет "мемлекеттік корпорациясы" коммерциялық емес акционерлік қоғамы филиалының 02.09.2024 Ж. Мемлекеттік кірістер органының 2020 жылы көрсетілген жылжымайтын мүлік бойынша кадастрлық құны: 

1) 8 137,1 мың теңге – №2 пәтер, 171,3 мың теңге – "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй мекенжайы бойынша тұрғын емес үй-жай;

2) 7 729,3 мың теңге – №10 пәтер, 164,5 мың теңге – "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй мекенжайы бойынша тұрғын емес үй-жай;

3) 9 908,2 мың теңге – №5 пәтер, 171,3 мың теңге – "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй мекенжайы бойынша тұрғын емес үй-жай;

4) 9 908,2 мың теңге – №7 пәтер, 164,5 мың теңге - "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй мекенжайы бойынша тұрғын емес үй-жай;

5) 8 436,3 мың теңге – №8 пәтер, 164,5 мың теңге - "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй мекенжайы бойынша тұрғын емес үй-жай;

6) 9 915,7 мың теңге – "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй мекенжайы бойынша №3 пәтер;

7) 8 557,7 мың теңге – №4 пәтер, 171,3 мың теңге - "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй мекенжайы бойынша тұрғын емес үй-жай;

8) 9 412,7 мың теңге – №1 пәтер, 164,5 мың теңге – "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй мекенжайы бойынша тұрғын емес үй-жай;

9) 8 588,1 мың теңге – №6 пәтер, 164,5 мың теңге – "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй мекенжайы бойынша тұрғын емес үй-жай;

10) 8 828,6 мың теңге – №9 пәтер, 164,5 мың теңге – "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй мекенжайы бойынша тұрғын емес үй-жай.

Осылайша, жоғарыда аталған жылжымайтын мүліктің жалпы кадастрлық құны 90 922,8 мың теңгені құрайды.

10.09.2024 ж." Азаматтарға арналған үкімет "мемлекеттік корпорациясы" коммерциялық емес акционерлік қоғамы филиалының 10.09.2024 Ж. Мемлекеттік кірістер органының жоғарыда аталған объектілердің үлесіне меншік құқығын тіркеу 17.07.2020 ж. жүргізілді.

Тиісінше, жоғарыда аталған жылжымайтын мүлік объектілері "М" ЖК меншік құқығында бір жылдан аз уақыт болды.

Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, жоғарыда аталған жылжымайтын мүлікті сату кезінде құн өсімінен түсетін табыс 112 017,2 мың теңгені құрайды (202 940,0 – 90 922,8).

Салық кодексінің 320-бабының 1-тармағына сәйкес осы баптың 2-тармағында көрсетілген кірістерді қоспағанда, салық төлеушінің табыстарына 10 пайыз мөлшерлемесі бойынша салық салынады.

 Салық кодексінің 361 - бабының 1-тармағына сәйкес, егер осы бапта өзгеше белгіленбесе, жеке тұлғаның өз бетінше салық салуға жататын табыстарынан ЖТС есептеу үшін салық кезеңі күнтізбелік жыл болып табылады.

 Салық кодексінің 362-бабының 1-тармағында салық кезеңінің қорытындылары бойынша жеке табыс салығын төлеуді салық төлеуші жеке табыс салығы бойынша декларацияны тапсыру үшін белгіленген мерзімнен кейін күнтізбелік он күннен кешіктірмей дербес жүзеге асыратыны көзделген.

 Салық Кодексінің 364-бабының 1-тармағында жеке табыс салығы бойынша декларация орналасқан (тұратын) жері бойынша салық органына есепті салық кезеңінен кейінгі жылдың 31 наурызынан кешіктірілмей табыс етілетіні белгіленген.

Сонымен қатар, "М" ЖК 2020 жылғы 18.03.2024 ж., 26.03.2024 ж.жеке табыс салығы бойынша декларацияларды (240.00 т.) ұсынды, оған сәйкес мүліктік табыстың жалпы сомасы 2 019,3 мың теңгені құрайды, 201,9 мың теңге сомасында жеке табыс салығы есептелді және төленді.

Қаралып отырған жағдайда, "М" ЖК жоғарыда көрсетілген жылжымайтын мүліктің 1/3 бөлігін өткізуіне байланысты Салық кодексінің 331-бабының 6-тармағына сәйкес құн өсімінен түсетін табыс сатылатын бөлікке барабар айқындалған және 35 319,7 мың теңгені құрайды (112 017,2 / 3 = 37 339,1 – 2 019,3).

Тиісінше, 2020 жылғы салықтық тексеру нәтижелері бойынша 35 319,7 мың теңге сомасында табыс анықталды және 3 532,0 мың теңге сомасында ЖТС есептелді.

"М" ЖК-нің бұзушылықтарды растау бойынша шағымданатын салықтық тексеру жүргізілген камералдық бақылау хабарламасынан тыс объектілерді іске асыру туралы дәлелдеріне қатысты 16.10.2023 ж. камералдық бақылау нәтижелері бойынша Мемлекеттік кірістер органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарламада олар кезінде құн өсімінен кіріс алынған мынадай объектілер көрсетілгенін атап өткен жөн іске асыру:

1) "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй, №1 пәтер және №н. п. 5П тұрғын емес үй-жай мекенжайы бойынша пәтердің 1/3 бөлігі;

2) "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй, №10 пәтер және №н. п. 9п тұрғын емес үй-жай мекенжайы бойынша пәтердің 1/3 бөлігі;

3) "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй, №2 пәтер және №н. п. 6п тұрғын емес үй-жай мекенжайы бойынша пәтердің 1/3 бөлігі;

4) пәтердің 1/3 бөлігі: "U" қаласы, " С " көшесі, 115 үй, №3 пәтер;

5) "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй, №4 пәтер және №н. п. 10п тұрғын емес үй-жай мекенжайы бойынша пәтердің 1/3 бөлігі;

6) "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй, №5 пәтер және №н. п. 2п тұрғын емес үй-жай мекенжайы бойынша пәтердің 1/3 бөлігі;

7) "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй, №6 пәтер және №н. п. 7п тұрғын емес үй-жай мекенжайы бойынша пәтердің 1/3 бөлігі;

8) "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй, №7 пәтер және №н. п. 3п тұрғын емес үй-жай мекенжайы бойынша пәтердің 1/3 бөлігі;

9) "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй, №8 пәтер және №н. п. 8п тұрғын емес үй-жай мекенжайы бойынша пәтердің 1/3 бөлігі;

10) пәтердің 1/3 бөлігі: "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй, №9 пәтер және №н.п. 4п тұрғын емес үй-жай.

         Бұл ретте, мемлекеттік кірістер комитетінің деректеріне сәйкес салықтық тексеру актісін толтыру кезінде салықтық тексеру жүргізген лауазымды тұлға техникалық қателік жіберді.

         Мәселен, "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй, №10 пәтер және №н. п. 9п тұрғын емес үй-жай мекенжайы бойынша пәтерді көрсеткен кезде тексеруші маман "Светлая көшесі" деп қате көрсеткен, "U" қаласы, "С" көшесі, 115 үй мекенжайы бойынша пәтерді көрсеткен кезде, №2 пәтер және тұрғын емес үй-жай №н. п. 6п тексеруші маман қате түрде "С" көшесі, 90 пәтер 2 және тұрғын емес үй-жай №н. п.3п.".

         "Соттардың салық заңнамасын қолданудың кейбір мәселелері туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 22.12.2022 ж. №9 нормативтік қаулысының 35-тармағына сәйкес салық төлеуші салықтық тексеру нәтижелері туралы хабарламаға не Салық кодексінің 18-тарауының 2-параграфында белгіленген салықтық тексерулер жүргізу тәртібі мен мерзімдерін салық органының бұзушылықтары негізінде тексеру актісіне дау айтқан кезде сот салық жол берілген бұзушылықтар және олардың тексеру нәтижелерінің заңдылығы мен негізділігіне әсері. Атап айтқанда, Салық кодексінің 148-бабына сәйкес салықтық тексеру жүргізу үшін негіз болып табылатын нұсқамасыз не кейіннен заңсыз деп танылған Нұсқама негізінде жүргізілген тексерудің нәтижелері заңсыз деп танылуға жатады.

         Сонымен қатар, "Азаматтарға арналған үкімет "мемлекеттік корпорациясы" коммерциялық емес акционерлік қоғамы филиалының ұсынылған мәліметтеріне сәйкес, жоғарыда аталған объектілер 16.10.2023 ж.камералдық бақылау нәтижелері бойынша Мемлекеттік кіріс органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарламада көрсетілген, тиісінше, аталған бөлімдегі "М" ЖК дәлелдері дәрменсіз болып табылады.

         Осылайша, Салық кодексінің 331-бабының нормасын ескере отырып, құн өсімінен түсетін табысты айқындау және салықтық тексеру нәтижелері бойынша ЖТС есептеу негізді болып табылады.

25.12.2017 ж.Салық Кодексінің 182-бабының 1-тармағына және 186-бабының 5-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган апелляциялық комиссияның шешімін және тақырыптық тексеру нәтижелерін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.

         Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша Мемлекеттік кірістер басқармасының тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырмай қалдыру туралы шешім қабылданды.  

21 января 2025

  Дау түрі: салық даулары

 Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға

 Салық түрі: ҚҚС

Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің есепке жатқызылатын қосылған құн салығының (ҚҚС) бюджетке төлеуге жатпайтын қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кету сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «А» компаниясының шағымы түсті.

Іс материалдарына сәйкес, мемлекеттік кірістер органы 01.07.2023ж.- 30.09.2023ж. дейінгі кезеңге қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша есепке жатқызылатын ҚҚС бюджетке төленуге жатпайтын 218 045,5 мың теңге мөлшерінде ҚҚС сомасын қайтаруға расталмағандығы туралы хабарлама шығарылды.

«К» компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды. «К»

«К» компаниясы 1 856 434,9 мың теңге сомасына ҚҚС асып кеткенін растамау бөлігінде тексеру нәтижелері туралы хабарламаға сәйкес келмейді және мынадай дәлелдер келтіреді.

1. Өзара байланысты тараптардың жеткізушілері бойынша анықталған бұзушылықтарға байланысты 1 856 434,9 мың теңге сомаға ҚҚС сомасын растамауға қатысты

«Пирамида» талдамалық есебін қалыптастыру нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың, ЭШФ АЖ деректері мен әртүрлі деңгейлерде сатып алу бойынша ҚҚС бойынша салық есептілігі деректерінің арасындағы алшақтықтардың болуы ҚҚС-тың шағымданған сомасын қайтармауға негіз болды.

Осы тұжырымдармен «К» компаниясы «А» ЖШС Қазақстан Республикасының 25.12.2017ж. "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Кодексінің (Салық кодексі) 1-бабының 2-тармағын, сондай-ақ №391 Ережелерінің 46-тармағын түсінуде «К» компаниясының өзара байланысты тұлғасы болып табылмайтындығына байланысты келіспейді, оның ішінде «К» компаниясының аффилиирленген тұлғасы болып табылмайды.

Сондай-ақ, шағымда «А» ЖШС «К» компаниясының ірі акционері (ірі қатысушысы) болып табылмайтынын көрсетеді, өйткені ол «К» компаниясының дауыс беретін акцияларының 10% -дан азына иелік етеді.

Тақырыптық тексеру актісінен мыналар шығады.

Салық кодексінің 152-бабына сәйкес қосылған құн салығының асып кету сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер жүргізу ерекшеліктері көзделген.

Бұл ретте, Салық кодексінің 152 бабының 1 тармағына сәйкес ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС асып кету сомасын қайтару туралы талапты (бұдан әрі – ҚҚС асып кету сомасын қайтару туралы талап) ұсынған салық төлеушіге қатысты ТБЖ қолданумен жүргізіледі.

Салық кодексінің көрсетілген бабының 2-тармағында тексерілетін кезеңге салық төлеуші ҚҚС асып кеткен соманы қайтару туралы талап қойған салық кезеңінен бастап салық кезеңі, ҚҚС асып кеткен соманы қайтару туралы талап көрсетілген қосылған құн салығы бойынша декларация табыс етілген салық кезеңін қоса алғанда, енгізілетіні айқындалған.

Салық кодексінің 152-бабының 11-тармағына сәйкес салық төлеуші (салық агенті) ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) Ақпараттық жүйелер мәліметтерін зерделеу және талдау негізінде салық органдары жүзеге асыратын бақылау нәтижелері «Пирамида» талдамалық есебі болып табылатынын көрсету қажет.

Бұл ретте, Салық кодексінің 152 бабы 12 тармағының 2) тармақшасына сәйкес тексерілетін салық төлеушінің өнім берушілері бойынша тақырыптық тексеру аяқталған күні «Пирамида» есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған сомалар шегінде ҚҚС асып кетуін қайтару жүргізілмейді.

Тәуекелдерді басқару жүйесін қолдана отырып, ҚҚС асып кеткен сомаларды қайтару тәртібін Салық кодексінің 137-бабының 2-тармағына және 429 бабының 10-тармағына және "Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабының 1) тармақшасына сәйкес әзірленген №391 Ережелер белгілейтінін атап өткен жөн.

№391 Ережелердің 38-тармағына сәйкес тәуекелдерді басқару жүйесі осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес тәуекел дәрежесінің критерийлері бойынша балл берудің автоматтандырылған есебі негізінде тәуекел дәрежесін айқындайды, ол бойынша талдамалық есеп қалыптастырылатын тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылған салық төлеушілерді айқындау мақсатында тақырыптық тексерулер жүргізу кезінде АЖ-ні пайдалана отырып, ҚҚС асып кетуін растау мақсатында «Пирамида» және оңайлатылған тәртіппен қайтаруға жататын ҚҚС асып кету сомасын анықтау кезінде.

№391 Ережелердің 43-тармағына сәйкес, егер тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік кірістер комитеті белгілеген балдар шегінен аспаса, онда мұндай салық төлеушілер бойынша «Пирамида» есебі қалыптастырылады.

«Тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын есептеудің кейбір мәселелері туралы» МКК Төрағасының 25.11.2022ж. №693 бұйрығымен тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша 350 балл мөлшерінде балл шегі белгіленді.

Бұл ретте, №391 Ережелердің 45-тармағына сәйкес «Пирамида» есебі Салық төлеуші ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) АЖ мәліметтерін, сондай-ақ уәкілетті мемлекеттік органдардан, жергілікті атқарушы органдардан, уәкілетті тұлғалардан алынған мәліметтерді зерделеу және талдау негізінде көрсетілетін қызметті беруші жүзеге асыратын бақылау нәтижелері болып табылады. (немесе) салық төлеушінің қызметі туралы мәліметтер.

«Пирамида» есебі қайтаруға ұсынылған ҚҚС асып кету сомаларының дұрыстығын айқындау және мынадай тәуекелдерді анықтау мақсатында қалыптастырылады:

салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі;

жеткізушілердің салық төлеуден жалтару схемаларын қолдану қаупі.

«Пирамида» есебін қалыптастырудың нәтижесі көрсетілетін қызметті алушы мен әр салық кезеңі үшін әртүрлі деңгейдегі жеткізушілер арасындағы өзара есеп айырысулардың жиынтық кестесі болып табылады.

Қаралып отырған жағдайда тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы 92,638 балды құрады, бұл Қазақстан Республикасының Мемлекеттік кірістер комитеті белгілеген баллдар шегінен (350) аспайды, тиісінше «Пирамида» талдамалық есебі қалыптастырылды.

Айта кету керек, Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 3) тармақшасына сәйкес салықтық тексеру аяқталған күні қосылған құн салығы сомаларының дұрыстығы расталмаған сомалар шегінде қосылған құн салығын қайтару жүргізілмейді.

№391 Ережелердің 46-тармағына сәйкес өнім берушінің салық есептілігі мәліметтерін және АЖ мәліметтерін салыстыру нәтижесінде анықталған сәйкессіздіктер, сондай-ақ бюджетке ҚҚС есептеу және төлеу бойынша салық міндеттемелерінің орындалмағанын (толық орындалмағанын) көрсететін басқа да мәліметтер салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі деп танылады.

Көрсетілетін қызметті беруші салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі бойынша тек қана көрсетілетін қызметті алушының тікелей жеткізушілері бойынша «Пирамида» есебін қалыптастырады.

Тікелей жеткізушілер:

«Пирамида» есебі қалыптастырылатын көрсетілетін қызметті алушыға тікелей немесе делдалдар (агенттер, комиссионерлер немесе сенім білдірілген өкілдер) арқылы тауарлар жеткізген, жұмыстарды орындаған немесе қызметтер көрсеткен өнім берушілер;

өзара байланысты тараптар арқылы тікелей немесе делдалдар (агенттер, комиссионерлер немесе сенім білдірілген өкілдер) арқылы тауарлар жеткізген, жұмыстарды орындаған немесе қызметтер көрсеткен өнім берушілер.

Өзара байланысты Тараптар деп мынадай шарттардың біріне не бірнешеуіне сәйкес келетін өзара қатынастары бар жеке және (немесе) заңды тұлғалар танылады:

1) бір адам басқа тұлғаның ірі қатысушысы болып табылады;

2) адамдар шартпен байланысты, оған сәйкес олардың біреуі басқасы қабылдайтын шешімдерді айқындауға құқылы;

3) заңды тұлға басқа заңды тұлғаның ірі қатысушысының немесе лауазымды тұлғасының бақылауында болады;

4) бір заңды тұлғаның ірі акционері, ірі қатысушысы немесе лауазымды тұлғасы басқа заңды тұлғаның ірі акционері, ірі қатысушысы не лауазымды тұлғасы болып табылады;

5) заңды тұлға басқа заңды тұлғамен бірлесіп үшінші тұлғаның бақылауында болады;

6) акционерлік қоғамның тәуелсіз директорын қоспағанда, жеке тұлға осы тармақтың 2) – 5) тармақшаларында көрсетілген заңды тұлғаның басшысы болып табылады.

Салық кодексінің 1 - бабының 2-тармағына сәйкес өзара байланысты Тараптар болып мынадай шарттардың біріне не бірнешеуіне сәйкес келетін өзара қатынастары бар жеке және (немесе) заңды тұлғалар танылатынын атап өту қажет:

1) бір адам Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес басқа тұлғаның үлестес тұлғасы болып танылады;

2) бір адам басқа тұлғаның ірі қатысушысы болып табылады;

3) тұлғалар шартпен байланысты, оған сәйкес олардың біреуі басқасы қабылдайтын шешімдерді айқындауға құқылы;

4) заңды тұлға басқа заңды тұлғаның ірі қатысушысының немесе лауазымды адамының бақылауында болады;

5) бір заңды тұлғаның ірі акционері, ірі қатысушысы немесе лауазымды тұлғасы басқа заңды тұлғаның ірі акционері, ірі қатысушысы не лауазымды тұлғасы болып табылады;

6) заңды тұлға басқа заңды тұлғамен бірлесіп үшінші тұлғаның бақылауында болады;

7) тұлға өзінің үлестес тұлғаларымен бірлесіп осы тармақтың 2) – 6) тармақшаларында көрсетілген заңды тұлғаның не заңды тұлғалардың қатысу үлестерінің 10 және одан да көп пайызын иеленеді, пайдаланады, билік етеді;

8) акционерлік қоғамның тәуелсіз директорын қоспағанда, жеке тұлға осы тармақтың 2) – 7) тармақшаларында көрсетілген заңды тұлғаның лауазымды тұлғасы болып табылады;

9) жеке тұлға ірі қатысушының не заңды тұлғаның лауазымды адамының жұбайының (зайыбының) жақын туысы не жекжаты (ағасы, әпкесі, ата-анасы, ұлы немесе қызы) болып табылады.

Осы тармақтың мақсаттары үшін ірі қатысушы деп акционерлік қоғамдарды қоспағанда, заңды тұлғаның мүлкіндегі үлесі 10 және одан да көп пайызды құрайтын қатысушы түсініледі.

Қаралып отырған жағдайда, шағымды қарау барысында 18.10.2024ж. бастап мемлекеттік кірістер комитетіне сұрау салу жіберілді, 05.12.2024ж. жауабынан «А» ЖШС 18.07.2018ж. бастап 19.07.2023ж. дейін «К» компаниясының құрылтайшысы болып табылады, мұнда жарғылық капиталдағы үлесі 10,8%, 20.07.2023ж. бастап қазіргі уақытқа дейін жарғылық капитал 9,92% құрайды, осыған байланысты тексерілетін кезең үшін «Пирамида» талдамалық есебін қалыптастыру, яғни 01.04.2019ж. бастап 31.03.2024 ж. дейін Мемлекеттік кірістер органы негізделген болып табылады.

Бұл ретте, «Пирамида» талдамалық есебінің нәтижелері бойынша «А» ЖШС «К» компаниясының тікелей жеткізушісі мен оның 59 жеткізушісі (екінші деңгейдегі жеткізушілер) арасында 7 085 255,2 мың теңге мөлшерінде ҚҚС сомасына сәйкессіздіктер анықталғаны анықталды, мұнда қайтарылуға жатпайтын ҚҚС сомасы 1 827 155,2 мың теңгені құрайды.теңге.

Салық кодексінің 158-бабы 1-тармағының 10) тармағына сәйкес салықтық тексерудің шағым жасалған актісінде талаптары бұзылған Қазақстан Республикасы заңнамасының тиісті ережелерін көрсете отырып, анықталған сәйкессіздіктер егжей-тегжейлі сипатталғанын көрсету қажет (салықтық тексеру актісінің 2.10-тармағы).

Жоғарыда көрсетілгендей, тікелей жеткізушілер бойынша Мемлекеттік кіріс органы, жеткізушінің салық есептілігінің мәліметтерін және 22.07.2024ж. АЖ мәліметтерін салыстыру нәтижесінде сәйкессіздіктер анықталған, жеткізушінің орналасқан жері бойынша МКБ-ларына бұзушылықтарды жою жөнінде шаралар қабылдау туралы сұрау салулар жолданды.

«К» компаниясының Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының екінші бөлігінің нормасын қолдану жөніндегі дәлелдеріне қатысты атап өткен жөн.

Салық кодексінің 434-бабының 2-тармағына сәйкес қосылған құн салығының асып кетуін қайтарудың оңайлатылған тәртібін қолдануға құқығы қосылған құн салығы бойынша декларацияны табыс еткен, қосылған құн салығының асып кету сомасын қайтару туралы талапты көрсете отырып, қосылған құн салығы бойынша декларацияны табыс еткен және салық бойынша декларацияны табыс ету күніне салық есептілігін табыс ету бойынша орындалмаған салық міндеттемесі жоқ мынадай қосылған құн салығын төлеушілер болады қосылған құн үшін:

1) салық мониторингінде қатарынан кемінде он екі ай тұрған;

2) тізбесін уәкілетті органмен және салық саясаты саласындағы уәкілетті органмен келісім бойынша сауда қызметін реттеу саласындағы уәкілетті орган бекітетін өз өндірісінің тауарларын өндірушілер;

3) салық кезеңінде түскен валюталық түсімнің кемінде 50 пайызын айырбастау кезінде шикізатты экспорттаушылар.

Айта кету керек, «К» компаниясы Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрінің 31.05.2021 ж. №382-НҚ бұйрығымен бекітілген өз өндірісінің тауарларын өндірушілер тізбесіне кіреді, тиісінше, қосылған құн салығының асып кетуін қайтарудың оңайлатылған тәртібін қолдануға құқығы бар, осыған байланысты Салық салығының 152-бабы 12-тармағының екінші бөлігінің нормасы кодекс «К»компаниясына қолданылады    

Қаралып отырған жағдайда, Мемлекеттік кірістер органының ақпаратынан «А» ЖШС-нің 6 өнім берушісі бойынша салықтық тексеру аяқталғанға дейін Мемлекеттік кірістер органдарынан бұрын жіберілген сұрауларға жауаптар алынғаны, оған сәйкес бұзушылықтар 141 200,3 мың теңге сомасына жойылғаны жөн.

Жоғарыда айтылғандардың негізінде Салық кодексінің 152-бабына және №391 Қағидаларға сәйкес салықтық тексеру нәтижелері бойынша 141 200,3 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау негізсіз болып табылады.

2. 94 824,7 мың теңге сомасында қайтаруға ҚҚС растамауға қатысты

Шағымданған ҚҚС сомасын қайтармауға камералдық бақылау нәтижелері бойынша салық органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы жіберілген хабарламаларға, талдау нәтижелері бойынша анықталған тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілердің бұзушылықтарды жою жөніндегі Салық кодексіне сәйкес қабылданған шаралар туралы сұрау салуларға жауап алмау негіз болды.

«К» компаниясы осы тұжырымдармен келіспейді, себебі тексеру актісінде «К» компаниясы 355 өнім берушінің тізімі келтірілген, олар бойынша "өнім берушілер бойынша «Пирамида» есебі бойынша бұзушылық анықталған. Әрбір осындай өнім беруші бойынша тексеру актісінде: «сұрау салу (нөмір) жіберілді» деп көрсетілген.

Сондай-ақ, шағымда «К» компаниясы осы бөлімде тексеру актісі де негізсіз болып табылатынын көрсетеді, өйткені салықтық тексеру актісінің мәтінінен жеткізушілерде қандай бұзушылықтар анықталғаны, сұрау салу қайда жіберілгені, жіберілген сұрауларға жауаптар алынғаны белгісіз.

Сондай-ақ, шағымда Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағы бірінші бөлігінің 2) тармақшасын белгілі бір өнім берушілерге қолдану мүмкіндігін болдырмайтын Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағы екінші бөлігінің ережелері осы өнім берушіге жата ма, жоқ па, салықтық тексеру актісінде сипатталмағаны көрсетілген.

Тақырыптық тексеру актісінен мыналар шығады.

№391 Ережелердің 46-тармағына сәйкес өнім берушінің салық есептілігі мәліметтерін және АЖ мәліметтерін салыстыру нәтижесінде анықталған сәйкессіздіктер, сондай-ақ бюджетке ҚҚС есептеу және төлеу бойынша салық міндеттемелерінің орындалмағанын (толық орындалмағанын) көрсететін басқа да мәліметтер салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі деп танылады.

Көрсетілетін қызметті беруші салық міндеттемелерін орындамау тәуекелі бойынша тек қана көрсетілетін қызметті алушының тікелей жеткізушілері бойынша "Пирамида" есебін қалыптастырады.

№391 Ережелердің 48-тармағына сәйкес №391 Қағидалардың 44-тармағында көрсетілген мерзімдер шегінде тақырыптық тексеруді жүзеге асыратын мемлекеттік кіріс органы (МКО) «Пирамида» талдамалық есебінің нәтижелерін талдайды.

Бұл ретте хабарламаны жіберу туралы шешім салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған салық төлеушілер бойынша ғана қабылданады.

№391 Ережелердің мақсаттарында №391 Қағидалардың 47-тармағында көрсетілген тәуекел дәрежесін ескере отырып, №391 Ережелердің 52-тармағында көрсетілген камералдық бақылау нәтижелері бойынша МҚК анықтаған бұзушылықтар салық заңнамасын бұзу деп танылады.

Тақырыптық тексеруді тағайындаған МКО «Пирамида» есебін қалыптастыру аяқталған күннен бастап 5 (бес) жұмыс күнінен кешіктірмей, оның ішінде жеткізушінің орналасқан жері бойынша МКО-ға ақпаратпен автоматтандырылған алмасу жолымен-1), 2) тармақшаларда көрсетілген бұзушылықтар анықталған бұзушылықтарды жою жөнінде шаралар қабылдау туралы сұрау салу жібереді, 3), 4) және 6) №391 Ережелердің 52-тармағы.

Қаралып отырған жағдайда, Мемлекеттік кірістер органының ақпаратынан «А» ЖШС-нің 6 өнім берушісі бойынша салықтық тексеру аяқталғанға дейін Мемлекеттік кірістер органдарынан бұрын жіберілген сұрауларға жауаптар алынғаны, оған сәйкес бұзушылықтар 141 200,3 мың теңге сомасына жойылғаны жөн.

Жоғарыда айтылғандардың негізінде Салық кодексінің 152-бабына және №391 Қағидаларға сәйкес салықтық тексеру нәтижелері бойынша 141 200,3 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау негізсіз болып табылады.

Осылайша, шағымды қарау нәтижелері бойынша бюджеттен қайтарылуға жатпайтын ҚҚС асып кеткен сома 1 806 775,3 мың теңгені құрайды(1 856 434,9 – 141 200,3 + 94 824,7 – 3 284,0). Бұл ретте, «К» компаниясы 1 305 482,3 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтару туралы талап қойды, тиісінше, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 1 305 482,3 мың теңге мөлшерінде ҚҚС асып кету сомасын қайтаруға растамау негізді болып табылады.

25.12.2017ж. Салық Кодексінің 182-бабының 1-тармағына және 186-бабының 5-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган апелляциялық комиссияның шешімін және тақырыптық тексеру нәтижелерін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.

Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырмай қалдыру туралы шешім қабылданды.

21 января 2025

Кедендік даулар

Заңды тұлға

Тауарлардың кедендік құны

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) «G» Компаниясынан аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) кедендік баж бен ҚҚС есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым алды.

Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы әртүрлі ассортименттегі тауарлардың (асхана ыдыстары, сусындар, ПВХ пленка, қозғалтқыштар және т.б.) кедендік құнын мәлімдеудің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 53 053,6 мың теңгеге хабарлама шығарылды.

«G» Компаниясы кеден органының қорытындысымен келіспей, кеден органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.

Атап айтқанда, кедендік тексеру барысында кеден органы келісімшарттар бойынша жүргізілген төлемдер сомасы мен әкелінген тауарлар сомасы арасында айырмашылық бар екенін анықтады.

Мұндай жағдайларда кеден органының пiкiрi бойынша декларант мәлiмдеген кеден құны туралы мәлiметтер сандық жағынан анықталатын және құжатпен расталатын болып табылмайды, бұл әкелiнетiн тауарлармен жасалатын мәмiле құны бойынша әдiстi қолдану үшiн шектеу болып табылады (1-әдiс).

Сонымен қатар, «G» Компаниясы барлық әкелінген тауарлар бойынша келісімшарттар, шекарадан өту туралы белгісі бар инвойстар, тауарға ілеспе құжаттар және тауарлар үшін ақы төлеу бар екенін атап өтті.

Төленген сомалар бойынша айырмаға қатысты «G» Компаниясы осы қорытынды толық емес ақпаратқа жасалғанын, осыған байланысты осы келісімшарт бойынша алдыңғы аударымдарды ескере отырып, толық ақпарат беру туралы банкке сұрау салу жіберілгенін атап көрсетеді.

Сондай-ақ «G» Компаниясы тексеру актісінде осыған ұқсас тауарлардың бұрын түзетілген құны туралы мәліметтер, берілген параметрлерге жауап беретін тауарлар және ТД туралы мәліметтер көрсетілген, бұл ретте компания жол берген бұзушылықтар, әрбір тауар бойынша кедендік құн мен ЗКҚ айқындаудың қолданылған әдісі көрсетілмегенін, ал барлық тауарлар үшін жалпы ЗКҚ көрсетілгенін атап көрсетеді.

Баяндалғанның негізінде «G» Компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.

СЭҚ қатысушының дәлелдерін қарап, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

         Қарастырылып отырған жағдайда «G» Компаниясы 8 келісімшарт шеңберінде Австралиядан, Ауғанстаннан, Ираннан, Қытайдан және Жапониядан әкелінетін тауарлармен жасалатын мәміле құны бойынша әдісті мәлімдей отырып, 58 ТД бойынша ішкі тұтыну үшін шығарудың кедендік рәсімімен орналастыра отырып, әртүрлі ассортименттегі тауарларды (асханалық ыдыстар, сусындар, ПВХ пленка, қозғалтқыштар және т.б.) импорттады (1-әдіс).

         Бұдан әрі кеден органы кедендік тексеру жүргізді, оның шеңберінде «Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 421, 422 және 426-баптарының негізінде (бұдан әрі – Кодекс) «G» Компаниясының атына құжаттар мен мәліметтерді, оның ішінде қосымшалары, толықтырулары бар келісімшарттар мен шарттарды, жүргізілген төлемдер туралы тізілімдерді, свифтерді, шот-фактураларды, бухгалтерлік құжаттарды, прайс-парақтарды және т.б. ұсыну жөніндегі талап жіберілді.

«G» Компаниясы кеден органының талаптарын орындау шеңберінде мынадай құжаттарды ұсынды: шарттар, инвойстар, аударуға өтініштер, жеткізушілермен салыстыру актілері, тасымалдау шарттары, көлік қызметтері үшін шот-фактуралар және бухгалтерлік құжаттар.

Сондай-ақ кедендік тексеру барысында кеден органы екінші деңгейдегі банктерге сұрау салулар жіберді.

Кедендік тексеру нәтижелері бойынша «G» Компаниясы мәлімдеген кедендік құндағы бірдей және біртектес тауарлардың құнымен салыстырғанда алшақтықтар анықталды, сондай-ақ барлық келісімшарттар бойынша әкелінген тауарлардың сомалары мен тауар үшін аударымдар арасында алшақтық бар.

Кодекстің 479-бабына сәйкес уәкілетті орган шағымды қарау кезінде жоспардан тыс көшпелі кедендік тексеру тағайындауға құқылы.

Кедендік тексеру актісінде бар мәліметтердің дәлелді шешім шығару үшін жеткіліксіз екенін ескере отырып, шағымды қарау барысында уәкілетті орган шағым жасалған мәселелер бойынша «G» Компаниясының көшпелі кедендік тексеруін (бұдан әрі – қосымша кедендік тексеру) тағайындады.

Қосымша кедендік тексерудің қорытындылары бойынша жоғары тұрған кеден органы жоспардан тыс көшпелі кедендік тексеру актісін (бұдан әрі – қосымша кедендік тексеру актісі) шығарды.

Қосымша кедендік тексерумен «G» компаниясы ТД 58 бойынша 8 келісімшарттар шеңберінде Қытайдан, Жапониядан, Ираннан, Ауғанстан мен Австралиядан әкелінген әртүрлі ассортименттегі тауарларды (іштен жану қозғалтқыштары, асханалық ыдыстар, сусындар, шырындар және басқа да тауарлар) кедендік декларациялауды жүргізгені анықталды.

Осы 8 келісімшарттың шарттары сатып алу-сату нысанасын көздейді, оларға сәйкес тауарлар үшін ақы төлеу:

– ТД берілгеннен кейін бір жыл ішінде 3 келісімшарт бойынша;

– ТД берілгеннен кейін 365 күн ішінде 2 келісімшарт бойынша немесе алдын ала төлем бойынша;

– ТД бергеннен кейін 60 күн ішінде 1 келісімшарт бойынша немесе алдын ала төлем;

– 1 келісімшарт бойынша кейінге қалдырылған төлем;

– 1 келісімшарт бойынша 100% алдын ала төлем.

 

 

 

Бұл ретте қосымша кедендік тексеру актісінде 8 келісімшарт бойынша бөлінген жеткізілетін тауарлардың атаулары, ТД нөмірлері, жеткізу шарттары және ақы төлеу шарттары, сондай-ақ 3310 шотының карточкасы бойынша мәліметтер (Жеткізушілер мен мердігерлерге қысқа мерзімді кредиторлық берешек) және тауарларды жеткізушілермен өзара есеп айырысуларды салыстыру актілері бойынша мәліметтер көрсетілген.

Сондай-ақ қосымша кедендік тексеру барысында екінші деңгейдегі банктерге сұрау салулар жіберілді, оның нәтижелері бойынша барлық 8 келісімшарт бойынша тауарларға ақы төлеу шарттары бойынша сәйкессіздіктер (кредиторлық және дебиторлық берешектің болуы, төлемнің болмауы), сондай-ақ тауарларды жеткізушілермен салыстыру актілері және 3310 шоттарының карточкалары бойынша сәйкессіздіктер анықталғаны анықталды. Бұдан басқа, 4 келісімшарт екінші деңгейдегі банкте есептік тіркеуден алынды (жабық).

Кодекстің 65-бабына сәйкес тауарлардың кедендік құнын айқындау тауарлардың еркін немесе жалған кедендік құнын пайдалануға негізделмеуге тиіс.

Бұл ретте тауарлардың кедендік құны және оны айқындауға қатысты мәліметтер дұрыс, сандық анықталатын және құжатпен расталған ақпаратқа негізделуге тиіс.

Кодекстің 66-бабының 1-тармағымен әкелінетін тауарлардың кедендік құны олармен жасалатын мәміле құны, яғни оларды ЕАЭО кедендік аумағына әкету үшін сату кезінде іс жүзінде төленген немесе төленуге жататын және Кодекстің 67-бабына сәйкес толықтырылған баға болып табылады.

Кодекстің 66-бабының 3-тармағында сатып алушы тікелей сатушыға немесе сатушының пайдасына өзге тұлғаға жүзеге асырған немесе жүзеге асыруға жататын осы тауарлар үшін барлық төлемдердің жалпы сомасы әкелінетін тауарлар үшін іс жүзінде төленген немесе төлеуге жататын баға болып табылады деп айқындалған.

Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 20.12.2012ж. шешімімен бекітілген Әкелінетін тауарлармен жасалатын мәміле құны бойынша тауарлардың кедендік құнын айқындау әдісін қолдану ережесінің (1-әдіс) 3-тармағына сәйкес. Кеден одағының бірыңғай кедендік аумағына әкелінетін тауарлардың кедендік құны № 283 Келісімнің 4-бабының 1-тармағына сәйкес мәміле құны, яғни осы тауарлар үшін оларды Кеден одағының кедендік аумағына әкету үшін сату кезінде іс жүзінде төленген немесе төленуге жататын және Келісімнің 4-бабының 1-тармағында көзделген шарттарды орындау кезінде Келісімнің 5-бабына сәйкес толықтырылған баға.

Бұл ретте қосымша кедендік тексеру барысында «G» Компаниясы жүргізген ақша қаражатының аударымдары бойынша төлемнің орындалуын қадағалау мүмкін болмады, өйткені төлем нақты тауар партиясының құнына байланысты емес төлемдермен жүргізіледі.

Осыған байланысты, тауарлардың кедендік құны әкелінетін тауарлар үшін іс жүзінде төленген немесе төленуге жататын баға болып табылмайды, осыған байланысты әкелінетін тауарлармен жасалатын мәміле құны бойынша әдіс (1-әдіс) қолданылмайды.

Осылайша, қосымша кедендік тексеру жүргізу барысында әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша (1-әдіс) 58 ТД бойынша тауарлардың кедендік құнын айқындау үшін растайтын мәліметтердің болмауы, сондай-ақ осы әдісті қолданудың мүмкін еместігі бөлігінде бұрын жүргізілген кедендік тексеру бойынша кеден органының тұжырымдары расталды.

Сонымен қатар, Қазақстан Республикасында ресімделген ұқсас тауарлардың салыстырмалы талдауына сәйкес (кедендік рәсім, тауардың коды, шығарылған елі, әкелу көлемі, әкелу күні, 1 кг тауардың бағасы, әкелінетін тауарлармен жасалатын мәміле құны бойынша тауарлардың кедендік құнын айқындау әдісі, көлік түрі бойынша) 33 ТД бойынша оларға қатысты кеден органы резервтік әдісті қолданғаны анықталды (6-әдіс) қосымша кедендік тексерумен баға ақпаратының көздері резервтік әдісті қолдану үшін өлшемдерге сәйкес келмейтіні анықталды (6-әдіс). Атап айтқанда, 16 ТД (25 тауар) бойынша баға ақпаратының көздері сандық сипаттамаларға, тауарларды әкелу уақытының кезеңіне сәйкес келмейді, 11 ТД (17 тауар) бойынша тауарлардың ең төменгі кедендік құны қолданылды, 4 ТД (8 тауар) бойынша кедендік төлемдер мен салықтарды есептеу кезінде қателіктерге жол берілді, 3 ТД (5 тауар) бойынша Кодекстің 72-бабының 2-тармағы тармаққа сәйкес келмейтін баға қолданылды.

Бұл ретте «G» Компаниясы қосымша кедендік тексеру актісіне қарсылық білдірді, оған сәйкес келісімшарттың біреуі бойынша Өнім беруші алдындағы берешек өтелді, бұл екінші деңгейдегі банкпен салыстыру актісімен, аударымға арналған өтініштермен және Өнім берушімен өзара есеп айырысуды салыстыру актілерімен расталады.

Жоғарыда баяндалғанның негізінде 50 ТД бойынша кедендік төлемдер мен салықтарды есептеу заңсыз болып табылады.

Апелляциялық комиссияның шешімімен 50 ТД бойынша мәлімделген тауарлар бойынша кедендік бажды есептеу бөлігінде кедендік тексеру нәтижелері заңсыз деп танылды, ал мәлімделген тауарларға қатысты 8 ТД бойынша заңды деп танылды.

21 января 2025

Кедендік даулар

Заңды тұлға

Тауардың кедендік құны

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) «F» компаниясынан аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - кеден органы) қосылған құн салығын есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым алды.

Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы «жиынтықтағы кенді байыту жабдығы» тауарлардың кедендік құны туралы мәліметтерді мәлімдеудің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 12 864,25 мың теңгеге хабарлама шығарылды.

«F» компаниясы кеден органының қорытындыларымен келіспей, кеден органы шешімінің күшін жоюды өтінген апелляциялық шағыммен жүгінді.

Мысалы, «F» компаниясы «А» компаниясымен (Австралия) жасасқан 07.09.2022ж. шарт бойынша (бұдан әрі - Шарт) «уақытша әкелу (жіберу)» кедендік рәсімімен орналастыра отырып, «F» компаниясы «жиынтықтағы кенді байыту жабдығы» тауарды әкелуді жүзеге асырған.

Бұл тауардың құны 24.10.2022ж.проформа-инвойс бойынша 1 266,7 мың АҚШ доллары мөлшерінде мәлімделді.

Бұдан басқа, кеден заңнамасының талаптарына сәйкес, тауардың кедендік құнына тауарды ҚР кедендік аумағына әкелу кезінде оны тасымалдау құны енгізілді.

Қорытынды кедендік құны 1 306,1 мың АҚШ долларын құрады.

«Жиынтықтағы кенді байыту жабдығы» тауары «K» компаниясы үшін нақты өндірістік процесс жағдайында оны тестілеу және сынау мақсатында «уақытша әкелу (жіберу)» кедендік рәсімі бойынша әкелінді.

«F» компаниясы «уақытша әкелу (жіберу)» кедендік рәсімі шеңберінде «F» компаниясы мерзімдік кедендік төлемдерді төлегеніне назар аударады, олардың жалпы мөлшері тоғыз айда 19 551,6 мың теңгені, яғни ай сайын 2 172,4 мың теңгені құрады.

Тестілеу және сынау барысында «жиынтықтағы кенді байыту жабдығы» тауары өндірістік процеске қатысып, «К» компаниясына пайда әкелгендіктен, Шарт тараптары тестілеу кезеңінде «А» компаниясының атына 24,5 мың АҚШ доллары мөлшерінде ай сайынғы жалгерлік төлемдер жүзеге асырылады деген шешім қабылдады.

Импортталған тауарды тестілеудің 9 ай кезеңі өткеннен кейін «К» компаниясы оны сатып алу туралы шешім қабылдады.

«Жиынтықтағы кенді байыту жабдығы» - тауарды сатуды жүзеге асыру үшін «F» компания «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсіміне орналастыру жолымен «уақытша әкелу (жіберу)» кедендік рәсімін аяқтауды және кедендік құнын 1 306,1 мың АҚШ долларын мәлімделді (17.07.2023ж. инвойс негізінде 1 266,7 мың АҚШ доллары мөлшерінде 39,4 мың АҚШ доллары тасымалдау бойынша жұмсалған шығыстарды қоса отырып).

«F» компаниясы «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсімімен орналастыру жолымен «уақытша әкелу (жіберу)» кедендік рәсімі аяқталған кезде сатып алушының меншігіне өткенге дейін төленген жалдау төлемдерін тауарлардың кедендік құнына енгізу заңнамада көзделмегенін хабарлайды.

Бұдан басқа, «F» компаниясы тауарлар әкелінетін Шарт тек жалдау шарты болып табылмайтынын атап көрсетеді.

Шарттың мәні нақты өндіріс жағдайында тестілеу және сынау үшін тауарларды әкелу болып табылады, олардың нәтижелері бойынша оны сатып алу туралы шешім қабылданатын болады.

Осылайша, Шарт тестілеу нәтижелеріне байланысты тауарды уақытша әкелуді де, сатып алуды да біріктіре алады.

Сондай-ақ «F» компаниясы кеден органы «уақытша әкелу (жіберу)» кедендік рәсімі бойынша декларациялау кезінде тауардың кедендік құнын айқындаудың дұрыс еместігі туралы көрсеткенін, бұл ретте кеден органы заңнаманың талаптарына сәйкес мәлімделген кедендік құнды келтіру, яғни 1 ТД бойынша (кедендік рәсім «уақытша әкелу (жіберу)») тауардың мәлімделген кедендік құнын түзету жөнінде іс-қимыл жасамағанын жеткізеді.

Баяндалғанның негізінде «F» компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.

СЭҚ қатысушының дәлелдерін қарап, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі - Кодекс) 396-бабының 1-тармағында кедендік декларациялау кезінде мәлімделген әкелінетін тауарлардың кедендік құнына кедендік бақылауды жүргізу кезінде кеден органы тауарлардың кедендік құнын айқындаудың және мәлімдеудің дұрыстығын тексеруді жүзеге асыратыны көзделген.

Қаралып отырған жағдайда, «F» компаниясы Шарт шеңберінде «уақытша әкелу (жіберу)» кедендік рәсімімен орналастыра отырып, «жиынтықтағы кенді байыту жабдығы» тауарын әкелуді жүзеге асырды.

«F» компаниясы «уақытша әкелу (жіберу)» кедендік рәсімін аяқтау «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсіміне орналастыру жолымен және 17.07.2023ж. инвойс негізінде 1 306,1 мың АҚШ доллары мөлшерінде кедендік құнды мәлімдеумен  жүзеге асырылды.

Тексеру барысында кеден органы «F» компаниясының «жиынтықтағы кенді байыту жабдығы» тауардың кедендік құны Кодекстің 6-тарауына сәйкес дәйекті анықтаусыз қойылған инвойсты негізге ала отырып айқындалғанын анықтады.

Осылайша, іс жүзінде «F» компаниясы жоғарыда көрсетілген тауардың кедендік құнын айқындаудың 1 әдісі бойынша айқындады.

Кейіннен кедендік тексеру нәтижелері бойынша кеден органы жоғарыда көрсетілген тауарға қатысты жалдау төлемдерін қосу жолымен тауардың кедендік құнының мөлшерін ұлғайта отырып, әкелінетін тауарлармен жасалатын мәміле құны бойынша әдісті (1-әдіс) қабылдады.

Кодекстің 304-бабына сәйкес кедендік әкелу баждарын, салықтарды ішінара төлей отырып, уақытша әкелу (жіберу) кедендік рәсімімен орналастырылатын (орналастырылған) тауарларға қатысты кедендік әкелу баждары, салықтар олар уақытша әкелу (жіберу) кедендік рәсімімен орналастырылған күннен бастап оның қолданылуы аяқталған күнге дейінгі кезең үшін төленуге жатады.

Кодекстің 305-бабы 2-тармағының 1) тармақшасына сәйкес кеден органы белгілеген уақытша әкелу (жіберу) кедендік рәсімінің қолданылу мерзімі өткенге дейін осы кедендік рәсімнің қолданылуы, егер өзгесі кедендік транзит кедендік рәсімін қоспағанда, Кодексте көзделген шарттарда шетелдік тауарларға қатысты қолданылатын кедендік рәсімдермен уақытша әкелінген тауарларды орналастырумен аяқталуы мүмкін осы тармақта белгіленбеген.

Кодекстің 305-бабының 5-тармағында кеден органы белгілеген уақытша әкелу (жіберу) кедендік рәсімінің қолданылу мерзімі өткеннен кейін кедендік рәсімнің қолданылуы тоқтатылатыны көзделген.

Кодекстің 306-бабы 3-тармағының 3) тармақшасына сәйкес кедендік әкелу баждарын, салықтарды, арнайы, демпингке қарсы, өтемақы баждарын декларантта уақытша әкелу (жіберу) кедендік рәсімінің қолданылуы аяқталған кезде тоқтатылады. Кодекстің 305-бабының 1 және 2-тармақтарына сәйкес кедендік әкелу баждарын, салықтарды және бюджетке төленетін басқа да (немесе) осы бапқа сәйкес төленуге тиіс мөлшерде оларды өндіріп алу.

«F» компаниясы «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсімін мәлімдеу жолымен «уақытша әкелу (жіберу)» кедендік рәсімін аяқтауды жүргізді, осыған байланысты 306-баптың 3-тармағына сәйкес «уақытша әкелу» кедендік рәсіміне орналастырылған тауарларға қатысты кедендік әкелу баждарын, салықтарды, арнайы, демпингке қарсы, өтемақы баждарын төлеу бойынша міндет (рұқсат) тоқтатылды және «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсімі бойынша ТД кедендік құнды түзетуге жатады.

Кодекстің 66-бабына сәйкес әкелінетін тауарлардың кедендік құны олармен жасалған мәміле құны, яғни оларды ЕАЭО кедендік аумағына әкету үшін сату кезінде іс жүзінде төленген немесе төлеуге жататын және Кодекстің 67-бабына сәйкес толықтырылған баға болып табылады.

Кодекстің 67-бабында әкелінетін тауарлар үшін іс жүзінде төленген немесе төленуге жататын бағаға қосымша есептеулер көзделген.

Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 01.03.2021ж. №23 Жалдау немесе қаржылық жалдау (лизинг) шарты бойынша Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкелінетін тауарлардың кедендік құнын айқындау туралы ереже (бұдан әрі - Ереже) бекітілді.

Жалдау шарты бойынша Ереженiң 1-тармағына сәйкес жалға берушi жалға алушыға жалдау затын ақыға уақытша иеленуге және пайдалануға немесе уақытша пайдалануға беруге мiндеттенедi.

Жалға алушы затты пайдаланғаны үшін ақы төлейді (жалдау ақысы). Жалдау ақысын енгiзу тәртiбi, шарттары мен мерзiмдерi жалдау шартымен белгiленедi.

Жалға алу шартында жалға алынған тауарлар жалға алу мерзімі аяқталғаннан кейін немесе жалға алушы шартта келісілген барлық сатып алу бағасын енгізген жағдайда ол аяқталғанға дейін жалға алушының меншігіне өтетіні көзделуі мүмкін.

Егер жалға алынған мүлiктi сатып алу туралы шарт жалдау шартында көзделмесе, ол тараптардың қосымша келiсiмiмен белгiленуi мүмкiн.

Ереженiң 9-тармағының 3 және 4 абзацтарына сәйкес, егер жалдау немесе лизинг шартында меншiк құқығының ауысуы көзделген жағдайда, төлеу меншiк құқығының ауысуы үшiн шарт болып табылатын төлемдердiң жиынтығы тауарлардың кедендiк құнын айқындау үшiн негiз болып табылады.

Егер жалдау немесе лизинг шартында меншік құқығының ауысуы көзделмеген жағдайда, тауарлардың кедендік құнын айқындау да жалдау төлемдерінің немесе лизингтік төлемдердің сомасына негізделуі мүмкін.

Кеден органы мен «F» компаниясы ұсынған құжаттарды зерделеу кезінде «жиынтықтағы кенді байыту жабдығы» тауардың тестілеу және нақты өндірістік процесс жағдайында сынау мақсатында «уақытша әкелу (жіберу)» кедендік рәсімі бойынша Шарт шеңберінде әкелінгені анықталды.

Шартқа сәйкес дистрибьютор («F» компаниясы) соңғы пайдаланушыға жабдықты («жиынтықтағы кенді байыту жабдығы») өткізуге және жалға беруге эксклюзивті құқықтар алады және жабдықты жалға беруге байланысты аумақта технологияны пайдаланады. Сенім білдіруші («А» компаниясы) технологияның жабдықты жалға алу тапсырысында көрсетілген кәсіпорында сынақтан өтуін қалайды.

Жабдықтың атауы, саны және оны жалға алу құны, түпкілікті пайдаланушы, талаптары, мерзімдері және жеткізу мен төлеу шарттары Шарттың ажырамас бөлігі болып табылатын жабдықты жалға алу тапсырыстарында көрсетілген.

Шарттың қолданылу мерзімі ішінде түпкілікті пайдаланушы жабдықты сатып алуға құқылы.

07.09.2022ж. жабдықтарды жалға алу тапсырысына сәйкес жалдаудың қорытынды құны 196,1 мың АҚШ долларын құрайды.

Екiншi деңгейдегi банктiң мәлiметтерiне сәйкес «F» компаниясы жалпы 1 462,8 мың АҚШ доллары мөлшерiнде ақы төледi (тауардың құны 1 266,7 мың АҚШ доллары мөлшерiнде және жалдау төлемдерi 196,1 мың АҚШ доллары мөлшерiнде).

Жоғарыда көрсетілген ақы төлеу фактісі сондай-ақ Компания ұсынған 01.01.2022 - 15.05.2024 жылдардағы кезеңде тауарларды жөнелтушімен салыстыру актісімен расталады.

«F» компаниясы «уақытша әкелу (жіберу)» кедендік рәсімін «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсіміне орналастыру жолымен және кедендік құнын мәлімдеумен 1 306,1 мың АҚШ долларын (инвойс негізінде 17.07.2023ж. 1 266,7 мың АҚШ доллары мөлшерінде, 39,4 мың АҚШ доллары тасымалдау бойынша жұмсалған шығыстарды қоса отырып), бұл ретте «F» компаниясы жалдау төлемдерін кедендік құнға енгізбеген.

Шартта белгіленген тауардың бағасын және жалдау төлемдерінің мөлшерін, сондай-ақ оларды төлеу фактісін ескере отырып, кеден органының кедендік тексеру нәтижелері бойынша ҚҚС есептеу заңды болып табылады.

Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.

25 декабря 2024

Кедендік даулар

Заңды тұлға

Тауарларды сыныптау

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне (бұдан әрі – уәкілетті орган) «J» компаниясынан импорттық кедендік және демпингке қарсы баждарды және ҚҚС есептеуге қатысты аумақтық мемлекеттік кірістер департаментіне (бұдан әрі – кеден органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым түсті.

Іс материалдарынан белгілі болғандай, кеден органы «ішкі тұтынуға шығару» кедендік рәсімімен мәлімделген «құрылысқа және арнайы техникаға арналған шиналар» тауарлар сыныптамасының дұрыстығына кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижесінде жалпы сомасы 59 760,45 мың теңгеге хабарлама берілді.

«J» компаниясы кеден органының қорытындысымен келіспей, апелляциялық шағым түсіріп, онда кеден органының шешімінің күшін жоюды сұрады.

Осылайша, «J» компаниясы 12 тауарларға арналған декларацияға (бұдан әрі –ТД) сәйкес декларацияланған тауарлар – «құрылысқа және арнайы техникаға арналған шиналар» және Сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасының (бұдан әрі – СЭҚ ТН) - 4011 80 000 0 «Құрылыста, тау-кен өнеркәсібінде немесе өнеркәсіпте пайдаланылатын көлік құралдары мен машиналарға арналған жаңа пневматикалық резеңке шиналар мен шиналар» импорттық кедендік баж салығы 5% құрайтынын кодына сәйкес жіктелген.

Тексеру нәтижелері бойынша кеден органы «J» компаниясының тауарларды СЭҚ ТН бойынша дұрыс жіктемегені туралы қорытынды жасады.

Осылайша, тексеру барысында кеден органы «J» компаниясынан бірқатар құжаттарды, оның ішінде тауардың техникалық сипаттамасын сұраған. «J» компаниясы белгілі себептермен сұралған құжаттарды толық көлемде бермеген. Осыған байланысты кеден органы осы фактіні СЭҚ ТН бойынша бұрын мәлімделген тауар кодын растамау үшін негіз ретінде пайдаланды.

«J» компаниясы «J» компаниясының тауарларын СЭҚ ТН коды - 4011 80 000 0 бойынша жіктеуге мүмкіндік берген, жіктеу сипаттамаларына әсер еткен тауарлардың сипаттамалары туралы кеден органында ақпарат болғанын атап өтеді.

«J» компаниясы ТД-ның 31-бағанында даулы тауарларды декларациялау кезінде тауардың атауын – «арнайы техникаға арналған шиналар», «тиегіштерге арналған шиналар», «карьер шиналары» деп нақты көрсетті.

Кедендік ресімдеу сатысында кеден органы тауарларға кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижесінде бұзушылықтар анықталған жоқ.

Жоғарыда айтылғандардың негізінде «J» компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.

«J» компаниясының дәлелдерін қарап, кеден органы ұсынған материалдарды зерделей келе, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 40-бабына сәйкес тауарларды сыныптау деп қарастырылатын тауарларды СЭҚ ТН бойынша нақты тауарлық позицияларға, қосалқы позицияларға және кіші қосалқы позицияларға кезең-кезеңмен жатқызу түсініледі.

Тауарларды сыныптау мына негізгі өлшемшарттар:

1) тауар орындайтын функция;

2) тауар жасалған материал негізге алына отырып жүзеге асырылады.

Бұл ретте, тауарлардың өңделу дәрежесі ескеріле отырып, оларды Сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасына түсініктеме берудің негізгі қағидаларын және бөлімдерге, топтарға ескертпелерді (оның ішінде тауарлық позицияларға, қосалқы позицияларға ескертпелерді), сондай-ақ өзіндік ерекшелігі бар сыныптау мәселелерін түсіндіретін қосымша ескертпелерді қолдану негізінде тауарлық кіші қосалқы позицияларға түбегейлі жатқызу қағидаты сақталады.

Кеден органы кедендік декларациялау кезінде тауарларды шығарғанға дейін де, шығарғаннан кейін де кеден органы олардың дұрыс сыныпталмағанын анықтаған жағдайларда, тауарларды сыныптауды жүзеге асырады. Бұл жағдайда кеден органы тауарларды сыныптау туралы шешім қабылдайды, ол орындау үшін міндетті болып табылады.

Қарастырылып отырған іс бойынша «J» компаниясы 2020-2022жж. Қытай Халық Республикасынан (бұдан әрі – ҚХР) жасалған шарттар шеңберінде 12 ТД бойынша мәлімделеген «жаңа пневматикалық радиалды шиналар», «тиегіштерге арналған жаңа шиналар», «карьер шиналары» - тауарлар импортталды, өндірушілер: «U» компаниясы, «L» компаниясы, «S» компаниясы және «F» компаниясы.

Кедендік декларациялау тауарларды «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсімімен орналастыру және СЭҚ ТН коды – 4011 80 000 0, «Жаңа пневматикалық резеңке шиналар мен шиналар: құрылыста, тау-кен немесе өнеркәсіп пайдаланылатын көлік құралдары мен машиналар үшін» (кедендік баж салығы – 5%) деп декларациялау арқылы жүзеге асырылады.

Кодекстің 479-бабына сәйкес уәкілетті орган шағымды қарау кезінде жоспардан тыс көшпелі кедендік тексеру тағайындауға құқылы.

30.05.2023ж. кедендік тексеру актісінде бар мәліметтер дәлелді шешім шығару үшін жеткіліксіз екенін ескере отырып, шағымды қарау барысында 28.09.2023ж. хатпен уәкілетті орган шағымданатын мәселелер бойынша «J» компаниясына көшпелі кедендік тексеру (бұдан әрі – қосымша кедендік тексеру) тағайындады.

Қосымша кедендік тексеру қорытындысы бойынша жоғары тұрған кеден органы 25.06.2024ж. жоспардан тыс көшпелі кедендік тексеру актісін (бұдан әрі – қосымша кедендік тексеру актісі) шығарды.

Қосымша кедендік тексеру актісінен «J» компаниясының «U» компаниясымен (ҚХР) жасасқаны 25.01.2022ж. шарт және шот-фактуралар негізінде импорттық тауарлар – «шиналар» бойынша 12 ТД-да СЭҚ ТН 4011 80 000 0 коды бойынша «Жаңа пневматикалық резеңке шиналар мен шиналар: - құрылыста, тау-кен немесе өнеркәсіп пайдаланылатын көлік құралдары мен машиналар үшін» (кедендік баж салығы – 5%) декларацияланғаны анықталды.

12 ТД-дан 6 ТД-ға тауарларды декларациялау кезінде Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 14.02.2018ж. № 88 бұйрығымен бекітілген Кедендік тексеруді және тексеруді жүргізу қағидаларына сәйкес кедендік тексеру жүргізуді көздейтін тәуекел профилі іске қосылды.

Тауарларды тексеру шеңберінде жүргізілген кедендік тексеру актілерін (тексерулерін) және бейнематериалдарды зерделеу нәтижелері бойынша бұл бейнежазбаларда өндіруші, тауар таңбалары және арнайы белгілер, тауардың өзіндегі таңбалар (жазбалар, жапсырмалар, оның ішінде жөнелтуші, тауарды алушы, тапсырыс нөмірлері, этикеткалар туралы ақпаратты көрсетеді) туралы мәліметтер жоқ екені анықталды.

Осыған байланысты СЭҚ ТН кодына сәйкес тауарларды бір мәнді түрде жіктеу мүмкін емес.

ТД-ның 31-бағанында көрсетілген мәліметтерге сәйкес шиналарды өндірушілер: «U» компаниясы, «L» компаниясы, «S» компаниясы, «F» компаниясы.

Қосымша кедендік тексеру кезінде «J» компаниясы ұсынған тауарлардың техникалық сипаттамасына сәйкес «U» компаниясының хатында 12 шот-фактура (10.04.2020ж. 2 шот-фактура, 03.06.2020ж., 30.06.2020ж., 09.03.2020ж., 01.02.2021ж., 11.03.2021ж., 01.05.2021ж., 10.05.2021ж. 2 шот-фактура, 21.02.2022ж., 10.04.2022ж.) шиналарды шығаратын зауыттар «L» және «S» компаниялары болып табылатынын анықталды.

Сондай-ақ, «U» компаниясынан шиналардың қысқаша техникалық сипаттамалары және олардың көлік құралдарында қолданылуы көрсетілген: өлшемі – 12.00R20; төмен жылдамдық индексі – 153/A8; TRA коды (шиналар мен дөңгелектер ассоциациясы) – G2; жүк көтергіштігі (кг-км/сағ) – 3650-40; ауа қысымы (бар) – 3.75; сызу тереңдігі – 25; таңбалау – TL; тиегіштерге, грейдерлерге және жүк көтергіштерге қолдану.

«L» компаниясының шиналарында да мынадай деректер бар: өнімнің толық коммерциялық атауы – «XL»; сауда атауы/тауар белгісі – «F»; моделі – TL20.

«S» компаниясының шиналары мынадай деректерге ие: өнімнің толық коммерциялық атауы – «RL»; сауда атауы/сауда белгісі – «G»; Модель – GLR 12.

«J» компаниясы ұсынған және ТД-да жарияланған ақпаратты салыстыру барысында тауардың атауы (тауар белгісі, маркасы) және өндіруші туралы ақпарат бойынша сәйкессіздіктер анықталды, мысалы:

- ТД-да «арнайы жабдыққа арналған жаңа пневматикалық радиалды шиналар» тауарды жариялайды, өндіруші: «F», сауда белгісі: жоқ, марка: «F»;

- «U» компаниясының хатында «шиналар - «XL» атауы, «F» белгісі, TL20 үлгісі және «шиналар – «RL» атауы, «G» белгісі, GLR 12 үлгісі». Өндірушілер: «L» және «S» компаниялары;

- «J» компаниясы ұсынған тауарларды сату кестесінде «Арнайы техникаға арналған шиналар» OTR өнімі көрсетілген. Кедір-бұдыр жерлерде және жолсыз жағдайларда пайдалануға арналған. GLR12 үлгісі. Өлшем 12.00R20, «G» сауда белгісі, «RL» маркасы. Өндіруші: «S» компаниясы.

Сонымен қатар, өнімдер туралы берілген ақпаратта қарастырылып отырған шиналар қандай жабдық түріне арналғаны туралы нақты ақпарат жоқ.

Тиегіштерде, грейдерлерде және жүк көтергіштерде шиналарды пайдалану туралы жалпы ақпарат құжатталмаған.

Сондай-ақ, «J» компаниясы ұсынған электрондық шот-фактураларға (бұдан әрі – ЭШФ) сәйкес «J» компаниясы әкелген тауарлар екі заңды тұлғаға – «S.C.L» және «К.К.С.» компанияларына сатылған:

- Арнайы жабдыққа арналған OTR шиналары өрескел рельефте және жолсыз жағдайларда пайдалануға арналған, GLR12 үлгісі. Өлшем 12.00R20 («G» сауда белгісі, «RL» маркасы, өндіруші «S» компаниясы);

- Арнайы техникаға арналған OTR шиналары өрескел рельефте және жол талғамайтын жағдайларда пайдалануға арналған, TL20 үлгісі. Өлшем 12.00R20 («F» сауда белгісі, «XL» маркасы, өндіруші «L» компаниясы).

«S.C.L» және «К.К.С.» компанияларымен ұсынған көлік құралдарын тіркеу туралы куәліктеріне сәйкес «арнайы ескертпелер» деген бағанда «самосвал» атауы және көрсетілген көлік құралдары әкелінген дизельдік көліктің нөмірлері көрсетіледі.

Мысалы, «SН» маркалы самосвалдар» импорты СЭҚ ТН 8704 23 910 8 «Жүктерді тасымалдауға арналған, жалпы салмағы 20 тоннадан асатын, басқалары, ішкі поршеньді басқа да сығымдалған тұтану бар жану қозғалтқышы (дизель немесе жартылай дизель) жаңа автокөліктер» коды бойынша деп жарияланған.

Ұсынылған фотосуреттерге сәйкес, бұл самосвал «C», «V», «L» шиналарының басқа маркаларымен жабдықталған.

Осылайша, «J» компаниясы ұсынған ақпаратқа (техникалық сипаттамалар, электрондық шот-фактуралар) және сатып алушылар ұсынған фотосуреттерге сүйене отырып, тауар атауларының өндіруші, бренд және сауда белгісі сәйкес келмеуіне байланысты тауарларды 10 таңба деңгейінде СЭҚ ТН кодына сәйкес жіктеу мүмкін емес.

«S.C.L». және «К.К.С.» компаниялары қарайтын шиналарды сатып алушы компаниялардан салық міндеттемелерін есептеу туралы мәліметтерге сәйкес көрсетілген көлік құралдары («H», «SH» маркалы және т.б. самосвалдар) Қазақстан Республикасы Iшкi iстер министрлiгiнiң Әкiмшiлiк полиция комитетi жүктердi тасымалдау үшiн пайдаланылатын көлiк құралдарын - «N» санатымен («Дөңгелекті көлік құралдарының қауіпсіздігі туралы» Кеден одағының техникалық регламенті (КО ТР) 018/2011 (Кеден одағы комиссиясының 09.12.2011ж. №877 Шешімімен бекітілген) және жалпы пайдаланымдағы жолдармен жүруге мүмкіндік беретін мемлекеттік тіркеу нөмірлік белгілері болатынын тiркедi.

ЕЭК Кеңесінің 14.09.2021ж. № 80 шешімімен Бірыңғай СЭҚ ТН және Бірыңғай кедендік тариф бекітілді, онда Түсініктеме берудің негізгі қағидалары (бұдан әрі – ТНҚ) бар.

СЭҚ ТН қолдану тәртібі Кеден одағы комиссиясының 28.01.2011ж. №522 шешімімен бекітілген Ережеде белгіленген.

5-тармаққа сәйкес, ТНҚ ережелері талап етілетін деңгейде кодталған белгілі бір тауарды белгілі бір жіктеу тобына бір мәнді жатқызуды қамтамасыз етуге арналған.

ТНҚ кез келген тауарларды жіктеу кезінде біркелкі және дәйекті түрде қолданылады.

1 ТНҚ басқа ережелерге қарағанда басымдылыққа ие және тауарларды жіктеу тауар позицияларының мәтіндері мен бөлімдерге немесе топтарға сәйкес ескертулер негізінде жүзеге асырылуын талап етеді. 1 ТНҚ күшімен бөлімдердің, топтардың және топшалардың атаулары тек СЭҚ ТН пайдалану ыңғайлылығы үшін ғана берілген.

6 ТНҚ тармақшаның (кіші тармақтың) кодын анықтау қажет болғанда қолданылады.

СЭҚ ТН 4011 тауар позициясының мәтініне сәйкес оған жаңа пневматикалық резеңке шиналар мен шиналар кіреді.

4011 тауар позициясы мынадай қосалқы позицияларды қамтиды:

- 4011 10 000 «- жеңіл автомобильдер үшін (жүк-жолаушы автомобиль-фургондары мен спорттық автомобильдерді қоса алғанда):», олар одан әрі отырғызу диаметрі бойынша бөлінеді;

- 4011 20 «- жүктерді тасымалдауға арналған автобустар немесе моторлы көлік құралдары үшін:», олар бұдан әрі жүктеме индексі бойынша бөлінеді;

- 4011 30 000 0 «- әуе кемелерінде пайдалану үшін»;

- 4011 40 000 0 «- мотоциклдер үшін»;

- 4011 50 000 «- велосипедтер үшін:»;

- 4011 70 000 0 «- ауыл шаруашылығы немесе орман шаруашылығы көлік құралдары мен машиналары үшін»;

- 4011 80 000 0 «- құрылыста, тау-кен ісінде немесе өнеркәсіпте пайдаланылатын көлік құралдары мен машиналар үшін»;

- 4011 90 000 0 «- өзгелері».

СЭҚ ТН 4011 коды бойынша түсініктемелерге сәйкес шиналар мен шиналар кез келген көлік түріне немесе әуе кемелеріне, дөңгелектері бар ойыншықтарға, автомобильдердің әртүрлі түрлеріне, артиллериялық қаруларға және т.б. Оларды камерамен немесе камерасыз пайдалануға болады.

Ішкі тармақтардың атауларына сүйене отырып, өнім кодын анықтау критерийі тек шиналар арналған көлік құралының түрі болып табылады.

Сурет және протектордың тереңдігі, жылдамдық индексі және басқалары сияқты параметрлер қосалқы позициялардың атауларында жоқ және тиісінше, СЭҚ ТН бойынша шиналарды жіктеу үшін өлшемдер болып табылмайды.

Тиiсiнше, тауарды дұрыс жiктеу үшiн жүктердi тасымалдауға арналған моторлы көлiк құралдары үшiн немесе құрылыста, тау-кен iсiнде немесе өнеркәсiпте пайдаланылатын өзге де көлiк құралдары мен машиналар үшiн шиналарды қолдану саласын белгiлеу қажет.

4011 20 тауар субпозициясы «жаңа пневматикалық резеңке шиналар мен қақпақшаларды қамтиды: - жүктерді тасымалдауға арналған автобустар немесе моторлы көлік құралдары үшін» қамтиды.

4011 80 000 0 тауар позициясы «құрылыста, тау-кен iсiнде немесе өнеркәсiпте пайдаланылатын көлiк құралдары мен машиналарға арналған жаңа пневматикалық резеңке шиналар мен қақпақтарды» қамтиды.

Сатып алушылар ұсынған құжаттарға сәйкес, әкелінген шиналар «SH», «H» және т.б. маркалы өздігінен аударғыштарда қолданылады, олар 1 ТНҚ сәйкес СЭҚ ТН 8704 «Жүктерді тасымалдауға арналған моторлы көлік құралдары» тауар позициясында жіктеледі.

СЭҚ ТН-ның түсіндірмесіне сәйкес 8704 тауар позициясына жүк тасымалдауға арналған барлық моторлы көлік құралдары, оның ішінде өзі аударғыштар енгізіледі.

Өздігінен аударғыштар, яғни топырақты немесе басқа материалдарды тасымалдауға арналған шанағы аударылатын немесе түбі төмен ашылатын берік конструкциялы көлік құралдары. Қатты немесе буындалған шассиі болуы мүмкін бұл көлік құралдары, әдетте, жолсыз қозғалыс үшін доңғалақтармен жабдықталған және жұмсақ топырақпен қозғалуы мүмкін. Аталған тауар позициясына ауыр да, жеңіл да самосвалдар кіреді.

Түсіндірмелерге сәйкес 8704 10 «- жолсыз жағдайларда пайдалануға арналған өзі аударғыш автомобильдер:» бұл көлік құралдарына топырақта қозғалу үшін пайдаланылатын арнайы шиналардың болуы тән.

Сондай-ақ осы 8704 10 субпозициясына негізінен құм, қиыршық тас, топырақ, тастарды және т.б. тасымалдауға және карьерлерде, шахталарда немесе құрылыс алаңдарында, жол жұмыстары барысында, әуежайлар мен порттарда пайдалануға арналған, алға немесе артқа аударылатын шанақпен немесе төменнен ашылатын шанақпен жабдықталған көлік құралдары кіреді.

Яғни, самосвалдардың негізгі мақсаты - жүктерді тасымалдау.

Техникалық сипаттамаларға сүйене отырып, өздігінен аударғыштар тек жалпы пайдаланылатын жолдарда ғана емес, сонымен қатар тау-кен ісі мен құрылыста да пайдаланылуы мүмкін, өйткені шиналардың конструкциясы жолсыз қозғалуға мүмкіндік береді. Бұл ретте самосвалдарды тау-кен ісі мен құрылыста пайдалану фактісі оларды құрылыста, тау-кен ісінде немесе өнеркәсіпте пайдаланылатын көлік құралдарына жатқызу үшін негіз болып табылмайды.

Осылайша, карьерлерде топырақ пен өзге де материалдарды тасымалдауға пайдаланылатын және «J» компаниясы әкелген шиналар оларға арналған өздігінен аударғыштар 8704 «Жүктерді тасымалдауға арналған моторлы көлік құралдары» тауар позициясына жатады.

Осыған байланысты, осы самосвалдарға арналған шиналар 4011 20 «Жүктерді тасымалдауға арналған автобустарға немесе моторлы көлік құралдарына арналған жаңа пневматикалық резеңке шиналар мен қақпақтар» тауарлық қосалқы позициясында жіктеледі.

СЭҚ ТН 4011 80 тауар позициясына «құрылыста, тау-кен ісінде немесе өнеркәсіпте пайдаланылатын көлік құралдары мен машиналарға арналған жаңа пневматикалық резеңке шиналар мен қақпақтар» жатады. Бұл көлік құралдары белгілі бір көліктік емес функцияларды орындауға мүмкіндік беретін әртүрлі құрылғыларды орналастыру үшін арнайы құрастырылған немесе бейімделген, яғни осы көлік құралдарының негізгі мақсаты адамдарды немесе жүктерді тасымалдау болып табылмайды. Мысалы:

- шамның және басқа да айлабұйымдардың көмегімен жүкті көтеру/тасымалдау және қоймалау үшін пайдаланылатын автотиегіштер;

- жүктердің кеңістікте орын ауыстыруына арналған крандар, олардың уақытша ілінуі әртүрлі жүк қармауыш құрылғыларды: ілгекті аспаларды, арнайы конструктивті орындалған жүк қармауыш органдарды қолдана отырып жүзеге асырылады;

- алаңдар мен еңістерді жоспарлауға және профильдеуге, арнайы жұмыс органының көмегімен топырақты, қарды немесе сусымалы құрылыс материалдарын тегістеуге және жылжытуға арналған автогрейдерлер - машина рамасына орнатылған пышағы бар үйінді;

- топырақты кесуге, оларды белгіленген қалыңдықтағы қабаттармен жер құрылыстарына тасымалдауға және төгуге арналған скреперлер.

Бұдан басқа, жүк шиналарының техникалық сипаттамалары МЕМСТ 5513-97 «Жүк автомобильдеріне, олардың тіркемелеріне, автобустар мен троллейбустарға арналған пневматикалық шиналар» мемлекетаралық стандартымен айқындалады.

Бұл стандарт ЕЭК демпингке қарсы тергеу жүргізу кезінде пайдаланылды (18.11.2015ж. № 2015/35/AD18 сайтында жарияланған), оның нәтижелері бойынша ЕЭК 17.11.2015ж. №154 шешімі бекітілген.

5513-97 МЕМСТ-тың 1-бабында оның шахталарда, кеніштерде, карьерлерде және пайдаланудың басқа да ерекше жағдайларында жұмыс істеуге арналған шиналарға қолданылмайтыны тікелей көрсетілген.

Бұл ретте осы 5513-97 МЕМСТ-ның 4-бабының 4.3-тармағы шиналардың мақсаты мен пайдалану шарттарына байланысты жол, әмбебап, өтімділігі жоғары, қысқы протекторының суреті болуы мүмкін деп белгілейді. Сәйкесінше, протекторының әмбебап суреті бар шиналар көбінесе жеңілдетілген және өтпелі жамылғысы бар жолдарда, ал өтімділігі жоғары протекторының суреті бар шиналар көбінесе жолсыз және жұмсақ топырақтарда пайдалануға арналған.

5513-97 МЕМСТ-тың келтірілген ережелерінен жүк автомобильдеріне арналған пневматикалық шиналар жолсыз жағдайларда да пайдаланылуы мүмкін екендігі келіп шығады.

№ 5513-97 МЕМСТ-қа сәйкес жүк көлік құралдарында белгілі бір техникалық сипаттамалары бар әртүрлі көлемдегі радиалды және диагоналды шиналар пайдаланылады.

Құрылыс, жол, көтергіш-көлік және кеніш (шахта) машиналары мен тіркемелеріне (жартылай тіркемелерге) арналған пневматикалық шиналарға қойылатын талаптар 8430-2003 МЕМСТ-пен (Құрылыс, жол, көтергіш-көлік және кеніш машиналарына арналған пневматикалық шиналар) белгіленген, ол самосвалдарға қолданылмайды.

Өткізілген жоспардан тыс көшпелі кедендік тексеру «J» компаниясы ұсынған тауарларға техникалық сипаттама бойынша - «шиналар», олардың СЭҚ ТН 4011 80 000 0 «жаңа пневматикалық резеңке шиналар мен қақпақтар: - құрылыста, тау-кен ісінде немесе өнеркәсіпте пайдаланылатын көлік құралдары мен машиналар үшін» коды бойынша жіктелуі, оның ішінде ТД-да мәлімделген тауарлардың сипаттамалары туралы ұсынылған мәліметтердегі нақты деректермен алшақтықтарға байланысты мүмкін емес.

Қаралып отырған тауарлардың түпкілікті тұтынушылары («S.C.L.» және «Қ.К.С.» компаниялары) ұсынған ақпаратқа сәйкес, «C», «V» және «L» модельді шиналар (ТД-да «F», «J» маркасы мәлімделген немесе маркасы жоқ, ал «J» компаниясының мәліметтері бойынша - «F», «XL», «G», «RL») жүк көлік құралдарында - «SH», «H» және басқа маркалы өздігінен аударғыштар орнатылған.

1 және 6 ТНҚ сәйкес жүк көлік құралдарына арналған шиналар (заңды мақсаттар үшін СЭҚ ТН тауарларды жіктеу тауарлық позициялар мен қосалқы позициялардың мәтіндеріне сүйене отырып жүзеге асырылады) СЭҚ ТН 4011 20 «Автобустарға немесе моторларға арналған жаңа пневматикалық резеңке шиналар мен қақпақшалар жүктерді тасымалдауға арналған көлік құралдары» тауар қосалқы позициясында  жіктеледі.

Осылайша, қосымша кедендік тексеруді ескере отырып, кедендік төлемдер мен салықтарды есептеу заңды болып табылады.

Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.