Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 1 желтоқсандағы № 1427 қаулысымен бекітілген Ішкі көшіп-қонушыларды тіркеу туралы қағидаларына сәйкес, Тіркеуге меншік иесінің (жалға алушының) меншік құқығын растау үшін уәкілетті орган мекенжайдың тіркеу коды (МТК) бойынша "Тұрғын үй қатынастары туралы" 1997 жылғы 16 сәуірдегі Қазақстан Республикасының Заңында көзделген тұрғын үйге меншік құқығы пайда болуының негіздерін растайтын меншік иесі туралы мәліметтер ақпараттық жүйелерден алады.
Үй салушылармен пайдалануға берілмегендіктен, сәйкесінше, оған құқық белгілейтін құжаттар жоқ, демек тұрғылықты жері бойынша тіркеуді ресімдеу мүмкін емес.
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 11 бабына сәйкес, жеке тұлға кiнәсi анықталған құқық бұзушылықтары үшiн ғана әкiмшiлiк жауаптылыққа жатады. Жеке тұлғаның кiнәсiз зиян келтiргені үшiн әкiмшiлiк жауаптылыққа жол берiлмейдi.
Осыған байланысты, азаматтардың өздеріне тәуелді емес себептермен пайдалануға берілмеген тұрғын үйлерде тіркеусіз тұруы кінәсіз әрекет болып табылатындығын ескере отырып, бұл санаттағы азаматтар әкімшілік жауапкершілікке тартылмайды.
Құрметті азаматтар!
2021 жылғы 19 шілдеде Мемлекет Басшысы «Қазақстан Республикасының мемлекеттік басқару жүйесін одан әрі жетілдіру жөніндегі шаралар туралы» Жарлыққа қол қойды, оны жүзеге асыру барысында тиісті Заң күшіне енді.
Осылайша, 2022 жылғы 1 қаңтардан бастап Ішкі істер министрлігінің көші-қон саласындағы 20 функциясы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне берілді, оның ішінде:
- халықтың көші-қоны саласындағы ведомствоаралық үйлестіру. 2022 жылдың қаңтар айына дейін бұл мәселелермен 2 ведомство айналысты – Ішкі істер министрлігі мен Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі;
- көші-қон процестерінің мониторингі. Бұл шетелдіктердің кіруі мен шығуына, олардың ел аумағында қозғалысына, олардың қызметіне талдау жасау;
- көші-қон процестерін реттеу және мониторингі саласындағы шаралар жүйесін әзірлеу;
- босқындармен жұмыс. Ол пана іздеушіге куәлікті беруді, босқын мәртебесін тағайындауды, ұзартуды, айыруды және тоқтатуды қамтиды;
- еңбек иммигрантына рұқсат беру. Шетелдіктер үшін жұмыс істеуге рұқсаттың барлық қалған түрлерін жергілікті атқарушы органдар береді, оларды беру тәртібін Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі айқындайды. Бұл функцияның берілуі Қазақстан аумағында шетелдіктерге рұқсат беруді бір мемлекеттік органға шоғырландыруға мүмкіндік берді.
Ол үшін Еңбек кодексіне, «Босқындар туралы», «Халықтың көші-қоны туралы», «Жеке басты куәландыратын құжаттар туралы», «Ішкі істер органдары туралы» заңдарға өзгерістер енгізілді.
Өзгерістер құқық қорғау жүйесін реформалау және ішкі істер органдарын әдеттен тыс функциялардан босату аясында енгізілді. Олардың көпшілігі босқындармен жұмыс істеу және еңбек иммигранттарына рұқсат беру мәселелеріне қатысты. Функцияларды беру көші-қон заңнамасының сақталуын қамтамасыз етуге және азаматтардың құқықтарын қорғауға бағытталған.
Берілген функциялардың құқық қорғау органдарына қатысы жоқ екенін атап өткен жөн. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің босқындармен жұмысы - негізінен оларға әлеуметтік көмек көрсетуге, медициналық қызмет көрсетуге және білім беруге бағытталатын болады. Босқындармен жұмыс жасау кезінде Біріккен Ұлттар Ұйымының Босқындар ісі жөніндегі Жоғарғы Комиссары Басқармасы, Халықаралық көші-қон ұйымы сияқты халықаралық құрылымдармен, үкіметтік емес ұйымдармен тығыз өзара іс-қимыл жүргізіледі.
Бұл жұмысты «азаматтық органға» беру барынша құқықтық және әлеуметтік қорғауды қамтамасыз етіп, қиын өмірлік жағдайға тап болған шетелдіктердің, оның ішінде босқындардың мәселелері тиімдірек шешіледі деп ойлаймыз.
Халыққа қызмет көрсету орталықтары арқылы берілетін «еңбек патенті» деп аталатын жеке тұлғалардың үй шаруашылығында еңбек етуіне рұқсат беруде де жағдай ұқсас.
Қазіргі әлемде еңбек көші-қоны жаһандық сипатқа ие және елдің экономикалық және әлеуметтік даму деңгейіне тікелей байланысты. Сондықтан мигранттарға барынша қолайлы жағдай жасау маңызды.
Сонымен қатар, босқындар мен еңбек мигранттарының Қазақстан аумағында белгіленген болу ережелерін сақтауын бақылау әлі де полицияның құзырында.
Көші-қон қызметі Ішкі істер министрлігінің заңсыз көші-қонға, шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарды тіркеуге, Қазақстан азаматтарының төлқұжаттары мен куәліктерін, тұруға ықтиярхаттарын, азаматтығы жоқ тұлғалардың куәліктері сияқты жеке басын куәландыратын құжаттарды дайындауға қарсы іс-қимыл жасайтын негізгі бағыттарының бірі болып табылады. , елімізде тұрақты тұратын шетелдіктердің есебін жүргізу, халыққа мемлекеттік қызмет көрсетуді ұйымдастыру шараларын әзірлеу және жүзеге асыру.
Функцияларды беру ішкі істер органдарының көші-қон қызметінің құзырында қалған функцияларға, оның ішінде азаматтық мәселелері, халықты құжаттандыру, шетелдіктерді реадмиссиялау, визалар беру, азаматтардың тұрақты тұруға кетуге құжаттарды ресімдеу және басқа да мемлекеттік қызметтерді көрсетуге назар аударуға мүмкіндік береді.
Тізілімге сәйкес, Ішкі істер министрлігінің 40 мемлекеттік қызметінің 13-ін Көші-қон қызметі комитеті көрсетеді. Осы бағытта біз мемлекеттік қызметтерді алу үшін барынша қолайлы жағдай жасау, осы бағыттағы әкімшілік кедергілерді анықтау және жою бойынша ретімен және жүйелі жұмыстар жүргізілуде.
Алдыңғы жоспарда оларды автоматтандыру және оңтайландыру. Ішкі істер министрлігінің мемлекеттік қызметтерін автоматтандыру деңгейі бүгінгі таңда 95 пайызды (40-тың 38-і) құрайды. Тура 2 жыл бұрын ол 86 пайыз (36-дан 31) болған.
Бұл қызмет алушылардың полициямен байланысын болдыртпаудан басқа, азаматтардың мемлекеттік органдардың жұмыс уақытына тәуелді болмай, өздеріне ыңғайлы кез келген уақытта мемлекеттік қызметтерге өтініш беруге мүмкіндік берді.
Сондай-ақ, автоматтандыру - мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелер арқылы алатын болғандықтан, азаматтардың анықтамаларды ұсынуынан бас тартуға мүмкіндік берді.
Көші-қон қызметі комитеті төрағасының міндетін атқарушы
Сейтжанов Сабыржан Жарылкаганович
ІІМ Көші-қон қызметі комитетіне азаматтардан жеке сейкестендіру нөмерлері (одан әрі – ЖСН) дұрыс көрсетілмегендіктен екінші деңгейдегі банктердің немесе басқа да ұйымдардың қызмет көрсетуден бас тартуы туралы өтініштері жиі түседі.
Бұл ретте азаматтардан ЖСН-мен туған күні, туған ғасыры, жынысы және т.б. арасындағы сәйкессіздік туралы жиі көрсетіледі, бұл қолданыстағы заңнама талаптарына қайшы келеді.
Осы мәселе бойынша, ЖСН қалыптастыру туу туралы куәлік, жеке куәлік немесе паспорт беру кезінде ақпараттық жүйеде автоматты түрде құрылатындығын және бірегейлік пен өзгермеушілік қағидаттарына негізделгенін түсіндіреміз. Азаматтарға ақпараттық жүйе тағайындаған ЖСН бірегей және тек «Жеке тұлғалар» мемлекеттік деректер базасындағы нақты адамға сәйкес келеді.
Бұл әрбір азаматтың ЖСН-і басқа адамның ЖСН-мен сәйкес келмейтіндігін білдіреді, бұл ретте «Ұлттық сәйкестендіру нөмірлерінің тізілімдері туралы» 2007 жылғы 12 қаңтардағы Қазақстан Республикасы Заңына сәйкес бала асырап алу жағдайларынан басқа (Заңның 9-бабы), ЖСН бір рет тағайындалады және өмірінің соңына дейін өзгермейді.
Яғни, егер азамат өмір бойына тегін, атын, әкесінің атын, туған күнін, жынысын және басқа деректерін өзгертсе, бұл ретте ЖСН өзгермейді, өйткені бұл мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелеріндегі тұлғаның негізгі идентификаторы.
Мемлекеттік органдар мен ұйымдардың, екінші деңгейлі банктердің ЖСН-нің туған күніне, адамның жынысына және азаматтың басқа анақтамалық мәліметтеріне сәйкес келмеуіне байланысты қызмет көрсетуден бас тартуы заңсыз екендігіне назар аударамыз.
ЖСН-ге байланысты проблемалық мәселелер бойынша осыған ұқсас арыздар түскенін ескере отырып, ІІМ Ұлттық банктің, Денсаулық сақтау министрлігінің, «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік копорациясы» ҚЕАҚ (Зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік орталықтың), Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитетінің, ведомстволық бағынышты ұйымдардың, екінші деңгейдегі банктердің азаматтарға мемлекеттік қызмет көрсетуі кезінде ЖСН үшін бас тартуына қатысты шаралар қабылдау туралы хат жолдаған болатын.
Жоғарыда көрсетілген мемлекеттік органдар мен ұйымдар өз кезегінде, ЖСН-ның дұрыс болмауынан мемлекеттік, сондай-ақ банк қызметтерінен бас тартуға жол бермеу, оның ішінде ЖСН-де туған күнін және жеке тұлғалардың басқа да айқындамалық деректерін тексеру мәніне бақылау функцияларын болдырмау бойынша жүргізілген жұмыс туралы ақпарат ұсынды.
ҚР «Жеке басты куәландыратын құжаттар туралы» Заңының 8-бабына сәйкес, Қазақстан Республикасы азаматының паспорты азаматтарға жасына қарамастан, олардың қалауы бойынша беріледі және Қазақстан Республикасының аумағында және одан тыс жерлерде Қазақстан Республикасы азаматының жеке басын куәландырады.
Осылайша, ҚР азаматының паспорты жеке басын ҚР шегінен тыс жерлерде ғана растайтынын туралы мәлімдеме дұрыс емес.
Сонымен қатар Қазақстан Республикасының барлық азаматтары (16 жасқа толған) оның аумағында тұрақты тұратындар біз жеке куәлікке назарыныз аударамыз.
Қазақстан 103 мемлекеттің қатарында 12.06.2020 жылғы мигранттарға «COVID-19» әсері туралы бірлескен мәлімдемеге қол қойды.Мемлекет пандемия жағдайында дағдарысқа қарсы тұрақтандырушы шараларды, оның ішінде мигранттардың құқықтарын қорғау шараларын қабылдауда.
Әлемдік ірі мемлекеттердің үлгісінен кейін Қазақстан елде «COVID-19» таралуын болдырмау үшін бірқатар шектеу шараларын қабылдады:
- 2020 жылғы 16 наурыздан 11 мамырға дейін төтенше жағдай режимі енгізілді, осыған байланысты:
- жолаушылар тасымалының барлық түрлері жойылды (әуе, т. ж., авто көлікпен);
- 57 елдің азаматтары үшін визасыз режим және ҚХР және Үндістан азаматтары үшін 72 сағаттық транзиттік қозғалыс тоқтатылды;
- көші-қон саласында бірқатар мемлекеттік қызметтерді көрсету шектелген (жеке басты куәландыратын құжаттарды ресімдеу, визалар беру және шақыруларды, еңбек патенттерін келісу және т. б.);
Төтенше жағдайдың қолданылу кезеңінде және ол тоқтатылған күннен бастап 60 күн ішінде азаматтардың құқықтық мәртебесін реттеу мақсатында мерзімі өткен немесе мерзімі көрсетілген кезеңде аяқталған құжаттар (келуге және кетуге рұқсаттар (визалар), елде уақытша және тұрақты тұруға, шетелдік жұмыс күшін тартуға арналған рұқсаттар және пана іздеген адамның куәліктері) жарамды деп танылды.
Бұдан әрі 2021 жылғы 5 маусымға дейінгі өтпелі кезең белгіленді, оның барысында барлық азаматтар, оның ішінде шетелдіктер шектеу шараларына байланысты көші-қон заңнамасын бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершіліктен босатылды;
Мемлекеттің тыныс-тіршілігінің тиісті деңгейін қамтамасыз ету мақсатында ҚР Премьер-Министрі орынбасарының төрағалығымен ведомствоаралық комиссияның шешімі бойынша елге кіруге рұқсат етілетін азаматтардың жекелеген әлеуметтік маңызы бар санаттары айқындалды.
ВАК рұқсаты: жұмыс немесе іскерлік іссапарлар мақсатында бір рет, көп мәрте келуге-кетуге және шетелдік қызметкерлердің отбасы мүшелеріне (бірге жүретін адамдарға) беріледі. Шетелдіктің шақырушы ұйымның мемлекеттік шекарасын бірнеше рет кесіп өтуі үшін ВАК-тың бірнеше рет кіру-шығу рұқсатын алу қажет.
Шекаралардың жабылуына байланысты Қазақстанда төтенше жағдай кезінде паспорттардың, визалардың, уақытша тұруға рұқсаттардың, еңбек қызметін жүзеге асыруға патенттердің қолданылу мерзімі өткен 1 млн 139 мыңға жуық шетелдік болды.
Бұл 760 мың шетелдікке Қазақстанда болуын заңдастыруға мүмкіндік берді (жұмысқа уақытша тұруға-394405, отбасын біріктіруге – 1966, оқуға - 872, емделуге - 148, визалар берілді/ұзартылды - 6501), 980 мың адам Отанына кетті.
Бұл ретте шетелдіктер Қазақстаннан кедергісіз шығуға құқылы болды. Мәселен, 2020 жылғы 11 мамырдан бастап 559 697 шетелдік осы құқықты пайдаланды.
Жалпы шекарасы жоқ мемлекеттер (РФ – Тәжікстан, РФ - Өзбекстан) бұл мәселені ерекше сезінді. Орталық Азия елдерінен келген еңбек мигранттары оқшауланып, стигматизация қаупіне ұшырайды. Жағдай күрделене түседі, өйткені олардың жұмыспен қамтылуы көбінесе отанында қалған отбасыларының материалдық жағдайын қолдаудың жалғыз көзі болды. Барлық осы факторлар қолайсыз әлеуметтік салдарға әкелуі мүмкін.
Пандемия кезінде ұйымдастырылған елдердің (Қазақстан, Ресей, Өзбекстан, Тәжікстан), сондай-ақ көші-қон жөніндегі халықаралық ұйымның осы мемлекеттер азаматтарының еліміз арқылы транзиттік жол жүруін қамтамасыз ету жөніндегі ынтымақтастығы осы проблеманың бірегей шешімі болды. Бұл іс-шаралар Шекара қызметімен тығыз өзара іс-қимылда өткізілді. Ресейден, Қырғызстанға, Өзбекстанға және Тәжікстанға 35 мың шетелдік автокөлік және т.б. бақыланатын жол ұйымдастырылды.
Мемлекет қабылдаған шараларды шетелдік елшіліктер де, адам құқықтарын қорғау саласындағы халықаралық ұйымдар да оң бағалады.
Жыл сайын ішкі көші-қон процестеріне екі миллионнан астам адам қатысады. Ағымдағы жылы тұрақты және уақытша тұрғылықты жері бойынша 1,2 млн.астам азамат тіркелген (2019 жылы - 3,7 млн., 2020 жылы - 2 млн.), оның 200 мыңға жуығы өңіраралық және 30 мыңы сыртқы көші-қонға тиесілі.
Бүгінгі күні азаматтар тұрғылықты жері бойынша тіркеуді әртүрлі тәсілдермен рәсімдей алады:
- біріншісі - ХҚКО-ға жеке өтініш білдіре отырып;
- екіншісі - «электрондық үкімет» порталы арқылы - электрондық цифрлық қолтаңбасы болған кезде;
- үшіншісі - M-GOV мобильді қосымшасы немесе ұялы телефонға СМС-хабарлама түрінде алынған бір реттік парольді пайдалана отырып «Мобильді үкімет» арқылы рәсімдейді (жыл басынан бері ХҚКО арқылы - 545 мың азамат, Портал арқылы - 818 мыңға жуық азамат тіркелген).
Халыққа қызмет көрсету орталықтарындағы ең сұранысқа ие және әлеуметтік маңызды қызметтердің бірі Қазақстан Республикасының азаматтарын құжаттандыру болып табылады (жыл сайын 2 млн.дейін азамат құжатталады, 2021 жылы-1,7 млн астам азамат жүгінді).
Азаматтарға паспорттар мен жеке куәліктер «Халықты құжаттандыру және тіркеу «Тіркеу пункті» ақпараттық жүйесі арқылы рәсімделеді.
Егер бұрын құжаттар қағаз тасығышта рәсімделсе, азамат өзімен бірге өз фотосуретін алып келсе, қазір бұл қызмет автоматтандырылды. Суретке түсіру ақпараттық жүйе арқылы, тікелей рәсімдеу кезінде және ақысыз жүргізіледі.
Азаматтарға қолайлы болуы үшін – эксаумақтылық қағидаты қолданылады. Бұл дегеніміз, төлқұжатты немесе жеке куәлікті рәсімдеу үшін республиканың кез келген ХҚКО-на мекенжай бойынша тіркеуге отырмаса да жүгіне алады.
Ағымдағы жылдың қыркүйегінен бастап барлық ХҚКО-ларда тікелей паспортты немесе жеке куәлікті рәсімдеуге электрондық өтінімді рәсімдеу кезінде QR-код арқылы мемлекеттік бажды онлайн-төлеу сервисі енгізілді, бұл азаматтарға қызмет көрсету кезінде уақытты қысқартты.
Ағымдағы жылы азаматтық хал актілері туралы ақпарат алу үшін азаматтарды құжаттандыру бойынша ІІМ жүйесін Әділет министрлігінің «АХАЖ АЖ» ақпараттық жүйесімен интеграциялау бойынша жұмыс аяқталды. Енді көші-қон қызметінің қызметкерлері анықтамалық деректердің өзгеруі туралы барлық ақпаратты жүйеден алатын болады. Бұл АХАТ органдарымен тегінің немесе басқа да деректердің өзгергені туралы құжаттардың берілгенін растау жөніндегі қағаз хат алмасуды алып тастады, сондай-ақ туу туралы жалған куәліктерді, тегінің және басқа да деректердің өзгергенін анықтауға мүмкіндік береді.
Өткен жылы елде Төтенше жағдай енгізілгеннен кейін наурыз-мамыр айлары аралығында ХҚКО-лардың жұмысы тоқтатылды және қазақстандықтардың жеке басын куәландыратын құжаттарды (жеке куәліктер, паспорттар) уақтылы қайта рәсімдеуге мүмкіндігі болмады.
ТЖ жойылғаннан кейін Министрлік халыққа құжаттандыру мәселелері бойынша мемлекеттік көрсетілетін қызметтер үшін барлық қажетті ұйымдастыру шараларын қабылдады. Тасымалданбайтын, зейнеткерлік жастағы адамдарды, көп балалы аналарды, мүгедектерді құжаттандыру үшін 150 мобильді топ жұмыс ұйымдастырды, олар тұрғылықты жері бойынша үйге баруды жүзеге асырды.
Аудан орталықтарында халыққа ауылдық округтер бойынша құжаттандыру кестелері және әрбір елді мекен немесе ауылдық округ бойынша қабылдау күндері анықталды.
Жергілікті атқарушы органдардың, білім басқармаларының көмегімен ТЖ кезінде 16 жасқа толған оқушылардың жеке куәліктерін рәсімдеу үшін орталықтандырылған құжаттандыру ұйымдастырылды.
Төтенше жағдай жойылғаннан кейін бірнеше айдың ішінде 300 мыңға жуық азамат құжатталған, оның ішінде 15 мыңға жуық азаматқа мерзімі өткен жеке куәліктері үйге барып қайта рәсімделді (зейнеткерлер, мүгедектер және т.б.).
ҚР «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» кодексінің 492-бабы бойынша тұрғылықты жері бойынша тіркеусіз тұрғаны үшін, сондай-ақ төтенше жағдай кезінде қолданылу мерзімі өткен жеке куәліктер бойынша айыппұл санкциялары осы кезеңде Қазақстан Республикасының азаматтарына қолданылмады.
Қазіргі уақытта ІІМ мемлекеттік қызметтерді автоматтандыру шеңберінде Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігімен және «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ-пен бірлесіп СМС жолдау арқылы жеке куәліктің қолданылу мерзімінің аяқталғаны туралы азаматтарды алдын ала хабардар ету жөніндегі сервисті іске асыру бойынша мәселелер пысықталуда, бұл азаматтардың мерзімі өткен жеке куәліктерді уақтылы ауыстыру бөлігінде бұзушылықтарды қысқартуға мүмкіндік береді.
Бұл сервисті енгізу кезінде халыққа бұқаралық ақпарат құралдары арқылы хабарланатын болады.
Сонымен қатар, көші-қон ағындарының қарқындылығының өсуіне байланысты тәуекелдер бар. Сондықтан заңсыз көші-қонға қарсы күрес мәселелеріне ерекше мән беріледі.
Ағымдағы жылы көші-қон заңнамасын 49,2 мың бұзушы анықталды, заңсыз көші-қонға байланысты 87 қылмыстың жолы кесілді. Елден 3 154 шетелдік азамат шығарылды.
Көші-қон заңнамасын қасақана бұзған адамдарды анықтау мақсатында (ақпан, маусым, шілде, қазан айларында) «Мигрант», «Заңсыз Трафик» және «Заңсыз Кордон» жедел-алдын алу іс-шаралары өткізілді.
Нәтижесінде 39,5 мың шетелдік әкімшілік жауапкершілікке тартылды, олардың 28 мыңы – болу мерзімдерін бұзғаны үшін, 6,5 мыңы - шетелдіктердің еңбек қызметін заңсыз жүзеге асырғаны үшін, 1,7 мың жұмыс беруші шетелдік жұмыс күшін рұқсатсыз тартқаны үшін және 4,2 мың ҚР азаматтары өздерінде болатын шетелдік туралы уақтылы хабарламағаны үшін жауапқа тартылды.
Іздеуде жүрген 195 қылмыстық қылмыскер ұсталды, оның ішінде 181 Қазақстан азаматы және 18 шетелдік.
БҰҰ БЖКБ-мен бірлесіп, 2020 жылғы 24 қыркүйектен 2022 жылғы мамырға дейін республика аумағында үкіметтік емес ұйымдармен бірлесіп, «Адам құқықтарының заңдылығын сақтау жөніндегі халықаралық бюро» және «Сана Сезім» әйелдер бастамаларының құқықтық орталығы» Акционерлік қоғамы тұлғасында азаматтығы анықталмаған адамдарды анықтау және құжаттандыру бойынша кең ауқымды сәйкестендіру акция жүргізілуде.
Осы кампанияның мақсаты – Қазақстан Республикасының аумағында құжатсыз, немесе 1974 жылғы үлгідегі КСРО паспорты негізінде тұратын адамдар ішкі істер органына жүгінуге құқылы екенін қоғамға жеткізу, Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес олардың құқықтық мәртебесі анықталатын болады (яғни, Қазақстан Республикасының азаматы немесе азаматтығы жоқ адам ретінде танылады) және тиісті құжаттар рәсімделеді.
Тәжірибе көрсетіп отырғандай, құжатталмаған адамдар көбінесе ТМД елдерінің бірінің жарамсыз төлқұжаттары бойынша елде жүрген адамдар немесе 1974 жылғы үлгідегі КСРО паспорттарының иелері.
COVID-19 азаматтығы жоқ адамдардың қиындықтарға және әділетсіздіктерге жиі ұшыратты. Құқықтық сәйкестілік болмаса, көптеген азаматтығы жоқ адамдар денсаулық сақтау және әлеуметтік қорғау саласындағы негізгі қызметтерге қол жеткізе алмайды немесе қамтылмайды.
Осыған байланысты, Министрлік Қазақстан Республикасының аумағындағы Қазақстан азаматтары болып табылмайтын және өзінің өзге мемлекеттің азаматтығына қатыстылығы туралы дәлелдемелері жоқ адамдардың құқықтық мәртебесін айқындау жөніндегі қағидаларды әзірледі.
Акция азаматтардың проблемаларын проактивті анықтау мен шешудің үлгісі болды. Оған қатысу үшін БҰҰ БЖКБ-ның Үкіметтік емес ұйымдарының мүмкіндіктері іске қосылды.
Акция аясында 6 300 – ден астам құжатсыз адам анықталды, олардың 4969-ы құжатталған, олардың 3357-і Қазақстан Республикасының азаматтары деп танылған, 1612-сі азаматтығы жоқ адамдар. 1331 адамға қатысты азаматтықты растау рәсімі аяқталуда.