Бүгін – Ұлттық қауіпсіздік органдарының құрылған күні. Еліміздің басты арнаулы қызметі осыдан 31 жыл бұрын жұмысын бастаған еді. Біз Ұлттық қауіпсіздік комитетінің төрағасы Ермек Сағымбаевпен сұхбаттасып, кейінгі бірер жылда аталған салада қандай өзгерістер жасалғаны жөнінде, сондай-ақ ұлттық қауіпсіздік органдары қызметінің даму барысы туралы сұрап білдік.
– Ермек Алдабергенұлы, сіз ҰҚК төрағасы лауазымына шаңырағымызды шайқай жаздаған күрделі кезеңде тағайындалдыңыз. Нақтырақ айтсақ, атышулы Қаңтар оқиғасы кезінде келген едіңіз. Алғашқы күндер есіңізде ме?
– Ұлттық қауіпсіздік комитеті секілді арнайы мемлекеттік органдарда қызмет атқару әу бастан-ақ кез келген күтпеген оқиғаға үнемі дайын болуды және тез арада тиісті әрекет ету қабілетін талап етеді. Иә, бұл қызметке мен күрделі сәтте келдім. Ел үшін қиын кезеңде Мемлекет басшысының комитет алдына қойған маңызды міндеттерін шұғыл шешуге тура келді. Бұл үшін, ең алдымен, қоғамдық жағдайды тұрақтандыру және конституциялық құрылысты қорғап қалу шараларын кешеуілдетпей қабылдау керек болды. Ел халқы мен Президент алдындағы үлкен жауапкершілікті сезіндім.
Сол күндері ел азаматтарының ұлттық қауіпсіздік органдарына сенімі едәуір төмендегені белгілі. Өйткені кейбір бұрынғы қызметкерлеріміз заң мен қоғамдық моральды аяққа таптап, лауазымын асыра пайдаланып, құқыққа қайшы әрекет жасағанын білеміз. Мұндай келеңсіз фактілерге қатысты процедуралық баға беріліп, олардың қайталанбауы үшін шаралар қабылданғанын айта кеткім келеді. Біз сол өткен жылдың қаңтар айында жеке құрамды жинап, оны жедел-жауынгерлік міндеттерді орындауға жұмылдыру, жауынгерлік рухты көтеруге тиіс мүмкіндікті қалт жібермедік. Нәтижесінде, бүкіл күштік блоктың бірлескен қимылы арқасында елдегі жағдайды реттеп, тұрақтандыруға қол жеткіздік.
– Өткен жылы 17 мамырда Мемлекет басшысы «Қазақстан Республикасы ҰҚК-нің кейбір мәселелері туралы» Жарлыққа қол қойды. Бұдан кейін ұлттық қауіпсіздік органдарының қызметіне қандай өзгерістер енгізілді?
– Біз әлемде және елімізде орын алып жатқан ауқымды саяси өзгерістердің куәсі болып отырмыз. Жаңа сын-қатерлер туындап жатыр. Оның ауқымы мен сипатына қарай Ұлттық қауіпсіздік қызметі шешетін міндеттерге де өзгерістер енгізіледі. Бұл өз кезегінде комитет құрылымын реформалауды қажет етеді. Сондықтан ҰҚК қызметі де жедел жағдай мен жаңа уақыт талаптарына сай жетілдіріліп келеді. Атап айтқанда, жұмыстың басым бағыттарын назарға алу үшін бұрынғы бөлімдер қайта топтастырылды. Халықаралық терроризмге, ұйымдасқан қылмысқа және есірткі бизнесіне қарсы іс-қимыл бөлімшелері күшейтілді. «А» арнаулы мақсаттағы қызмет бағыттары қайта қаралды. ҰҚК-нің арнаулы күштері ең алдымен жауынгерлік міндеттерді шешуге және террористік тұрғыдан осал объектілерді қорғауға бағытталды.
– Халықаралық есірткі саудасына қарудың заңсыз айналымына және трансұлттық қылмыстық топтарға қарсы күресте жеткен табыстарыңыз баршылық. Ал басқа салаларда, мысалы, қарсы барлау қызметі, терроризмге, экономикалық және киберқылмыстарға қарсы күресте нәтиже бар ма?
– Бұл бағыттарда да тұрақты түрде жұмыс жүргізіп келеміз. Олар негізінен алдын алу сипатында жүреді және құпия санатына жатады. Сондықтан көбіне жұмыс нәтижелері көріне бермейді. Өйткені Ұлттық қауіпсіздік комитеті қызметінің өзі құпия негізде жүзеге асырылатындықтан, халыққа тұрақты түрде әрі толыққанды ақпарат беру мүмкін емес. Комитет өткен жылдан бері бірқатар күрделі қарсы барлау операциясын сәтті жүзеге асырды. Соның ішінде құпияларды қорғау бағытында мемлекеттік органдарда 334 тексеру жүргізіліп, 3 мыңнан аса заң бұзушылықты анықтадық. Нәтижесінде, 9 адам қылмыстық, 320 адам әкімшілік және 372 адам тәртіптік жауапкершілікке тартылды.
Сонымен бірге кейінгі 5 жыл ішінде халық көп жиналатын жерлерде және билік органдарына қарсы дайындалған 18 террористік актінің жолы кесілді. ҰҚК уәкілетті мемлекеттік органдармен бірлесіп шетелдік экстремистердің арбауына тап болған адамдарды райынан қайтаруға, яғни дерадикализациялау жұмыстарына белсенді түрде атсалысып келеді. Жалпы, терроризмге қарсы күрес бағытындағы жұмыстарды үйлестіру Терроризмге қарсы орталық арқылы іске асырылады, ал оның жұмыс органы, яғни штабы ҰҚК құрамында. Өңірлерде радикалды идеялардың таралуына ықпал ететін факторларды анықтаумен және жоюмен айналысатын 205 терроризмге қарсы комиссия қызмет етеді.
Экономикалық қауіпсіздік бағытында ҰҚК қабылдаған шаралар нәтижесінде 1,4 трлн теңге мемлекетке қайтарылды. Атап айтқанда, оның ішінде 890 млрд теңге көлемінде мемлекетке келтірілетін залалдың алдын алса, бюджетке 493 млрд теңге қайтарылды.
Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету – ҰҚК жұмысының басым бағыттарының бірі. Еркін айналымдағы ақпараттың ел қауіпсіздігіне, оның саяси, экономикалық, қорғаныс және басқа да салаларына ықпалының артуына байланысты бұл бағыттағы жұмыстар уақыт өткен сайын өзекті бола түсті. Автоматтандыру үдерістерінің қарқынды дамуы, ақпараттық технологиялардың қазіргі өмірдің барлық саласына енуі ресурстар мен деректерге рұқсатсыз қол жеткізудің жаңа мүмкіндіктерін ашып отыр. Әсіресе хакерлер мемлекеттік органдардың ақпараттық ресурстарына ерекше «қызығушылық» танытады. Тек осы жылдың басынан бері қарай 95,4 миллионнан астам кибершабуыл мен 3000 DDoS-шабуылдың беті қайтарылғанын айтсам жеткілікті шығар. Олар интернет желісінің отандық сегментіндегі қорғалған мемлекеттік және өзге де ресурстарға заңсыз қол сұғуды көздеген болатын.
Осы орайда ҰҚК мен басқа да мемлекеттік органдар іске асырған «Қазақстанның киберқалқаны» бағдарламасы елдің ақпараттық кеңістігін кешенді қорғауға бағытталып отыр. Ол ұйымдастырушылық және техникалық шаралармен қамтамасыз етілген. Тәулік бойы Ақпараттық қауіпсіздіктің ұлттық үйлестіру орталығы қауіп-қатерлерді анықтайды және тиісінше әрекет етеді. Сонымен қатар интернет желісінде атақты адамдар мен шенеуніктер атынан жасалған «үндеулері» бар жалған бейнелер тараған кезде «Deep Fake» технологиясы көмегін тигізіп жатыр.
Жалпы, осы аталған шаралардың бәрі жолға қойылған халықаралық әріптестіктің арқасында іске асырылғанын айтуымыз керек. Біз халықаралық ынтымақтастыққа көп көңіл бөлеміз. Өйткені алдыңғы қатарлы дамыған елдерден үйренеріміз көп. Хакерлік шабуылдарға, интернеттегі алаяқтық қылмыстарына қарсы өзара іс-қимылдар жасап, тәжірибе алмасып отырамыз.
– Жуырда Қазақстан халқы Ассамблеясының кезекті сессиясында Мемлекет басшысы елдегі ұлтаралық бірлік пен келісімге нұқсан келтіруге бағытталған кез келген арандатушылықтың жолын кесу қажетіне ерекше назар аударды. Комитет осы бағытта қандай жұмыс жүргізіп жатыр?
– Шынында да, қазіргі күні елімізде ұлтаралық қатынастар тұрақты болғанымен, әлемде, айналамызда болып жатқан шиеленісті жағдайлар бізден бұл мәселеге мұқият назар аударуды талап етеді. Тәуелсіздік алған кезден бері біз мемлекетіміздің ең басты құндылығы – көпэтносты Қазақстан халқының бірлігі мен ынтымағына көздің қарашығындай қарап, саф қалпында сақтай алдық. Ендігі кезекте діни, этностық және әлеуметтік негіздегі шиеленістер мен қақтығыстарға әкелуі мүмкін арандатуға жол бермеуге тиіспіз.
Бұл тек бір ғана Ұлттық қауіпсіздік комитетінің міндеті емес. Әрбір мемлекеттік орган өз құзыреті шегінде және заңнамаға сәйкес бірлесе жұмыс істейді. Басты міндет – шиеленіске алып баруы мүмкін белгілер мен жағдайларды дереу арада анықтау және олардың алдын алу. Мен осы орайда барлық ел азаматтарына қазіргідей алмағайып заманда бірлік пен тұрақтылықты қолдан шығармай, төзімді, ұстамды болуға, өзара түсіністік танытуға шақырар едім. Қазақ даласында ғасырлар бойы салтанат құрған достық, сыйластық, қонақжайлық дәстүрін берік ұстанып, ортақ шаңырағымыздың шайқалмауына әрбіріміз атсалысуымыз керек.
– ҰҚК-нің маңызды қызмет бағыттарының бірі – сыртқы барлау қызметі екенін білеміз. Сіздің ойыңызша, отандық барлау қызметі қазіргі уақыт талаптарына қаншалықты сай?
– Иә, сыртқы барлау қызметі ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жүйесінде ерекше орын алады. Тәуелсіздік жылдарында толыққанды барлау қызметі құрылды, ол көптеген міндеттерді шешеді. Бүгінгі таңда Сыртқы барлау қызметінің алдында ұлттық қауіпсіздікке төнетін сыртқы қатерлер туралы мәліметтерді жинау және талдау, олар бойынша ел басшылығына уақтылы хабар беру, сондай-ақ мемлекеттік органдарға еліміздің мүдделерін шетелде қорғау мен ілгерілетуге жәрдемдесу бойынша міндеттер тұр.
Сыртқы барлау қызметінің нәтижелері жұмыстың ерекшеліктері мен құпия сипатына байланысты жария етілмейді. Бірақ ҰҚК СБҚ қол жеткізген материалдар мен жүргізген операциялар негізінде маңызды мемлекеттік шешімдер қабылданғанын айта кету керек. «Отандық барлау қызметі заман талабына сай ма?» деп сұрап отырсыз. Иә, уақыт талабына сай. Өз қызметінде заманауи технологиялар мен ақпаратты өңдеу жүйелерін қолданады. Қазіргі таңдағы қалыптасып отырған геосаяси жағдайға байланысты барлау қызметі жетілдірілу үстінде.
– Мемлекеттің қауіпсіздігі шекарасының беріктігімен өлшенеді. Шекара қызметі – Ұлттық қауіпсіздік комитетіне қарайтын маңызды құрылым. Осы орайда біздің шекарамыз сыртқы қауіп-қатерлерден қаншалықты қорғалған?
– Біз Еуропа мен Азияны байланыстырып тұрған маңызды жағрапиялық аймаққа жатамыз. Екі құрлық арасында ерсілі-қарсылы ағылған нөпірдің бәрі заң талаптарын сақтайды деп айта алмаймыз. Сол себепті заңсыз көші-қон, есірткі тасымалы, қару-жарақ пен оқ-дәрі контрабандасы секілді мәселелер өзекті болып отыр. Бұған қарап, Шекара қызметі мен жедел бөлімшелердің жұмысы қауырт екенін көреміз.
Қол жеткізген табыстарымыздың қатарында халықаралық терроризм мен экстремизмге қатысы бар адамдардың шетелден елге ену жағдайлары тоқтатылғанын айта аламын. Тек осы алғашқы жарты жылда ҰҚК Шекара қызметінің күштері 11 000-нан астам шекара бұзушы ұстап, 100 млн теңгеден астам айыппұл салынды. Бұдан бөлек, 7,5 млрд теңгеге бағаланған 1 тоннаға жуық түрлі есірткі заттары, сондай-ақ декларацияланбаған тауарлар мен жүктер тәркіленді.
Мемлекеттік шекараны күзету инфрақұрылымын жетілдіру үшін оны инженерлік құрылыстармен және тосқауылдармен, бейнебақылау жүйелерімен, сондай-ақ құжаттарды, автокөліктерді және жүктерді тексеру құралдарымен жабдықтау жүзеге асырылып келеді. Шекара қызметін қару-жарақ, жауынгерлік, автокөлік және арнайы техниканың жаңа үлгілерімен қамтамасыз ету жалғасып жатыр. Мұның бәрі – үкіметтік деңгейде шешілетін мәселелер.
Шекарашылардың шеберлігін шыңдау үшін республикалық, аймақтық ауқымдағы оқу-жаттығу жиындары жиі өтіп тұрады. Көрші мемлекеттердегі әріптестермен екіжақты байланыс орнатып, халықаралық ұйымдар аясындағы ынтымақтастық жолға қойылған. Айта кету керек, шекара қауіпсіздігін күшейтуге бағытталған шаралар ел азаматтары мен шетелдіктердің туристік, сауда-саттық және өзге де заңды мақсаттағы жүріс-тұрысына кедергі келтірмеуге тиіс. Сол себепті уәкілетті органдармен бірлесіп, мемлекеттік шекарадан өтуді жеңілдету бойынша жұмыстар үздіксіз жүргізіліп жатыр. Бұл бағытта халықаралық жүк тасымалына да баса назар аударылады.
– Ермек Алдабергенұлы, қызметіңізде сіз кімдерге сенесіз?
– ҰҚК – «бәріміз – біріміз үшін, біріміз – бәріміз үшін» қағидаты бойынша құрылған үлкен команда. Жедел қызметкер, талдаушы, тергеуші, техник, арнайы жасақ жауынгері немесе қосалқы бөлім қызметкері болсын, біз үшін әрбір қызметкердің жұмысы аса маңызды. Комитет штатында өзінің кәсіби деңгейін жұмыс нәтижесімен дәлелдеген ҰҚК Академиясы түлектерінің саны артып келе жатқаны қуантады. Олардың көбі 15-20 жылдан астам жұмыс өтілі бар тәжірибелі басшылық құрамда қызмет етеді.
Комитет алдында тұрған міндеттерді шешудегі негізгі салмақ, әрине, жедел қызметкерлердің мойнына жүктелген. Олар ұзақ жылдарға созылған интеллектуалды күш-жігерді талап ететін қызметтерді жүргізеді. Сол кісілердің берген ақпараттары көбіне мемлекеттік деңгейде қабылданатын шешімдерге негіз болады.
Жоғарыда айтқанымдай, біздің қызметтің ерекшелігіне байланысты атқаратын жұмысымыздың мазмұнын толық ашуға болмайды. Алайда ҰҚК қызметкерлерінің көпшілігіне жоғары моральдық және отансүйгіштік қасиет тән екенін баса айтқым келеді. Біз ұлттық қауіпсіздік органдарына Отанға қызмет етуге дайын талантты жастарды қабылдауға әрдайым дайынбыз.
– Өзіңіз туралы да қысқаша айтып өтсеңіз. Қайда білім алдыңыз, бұған дейін қандай қызметтер атқардыңыз?
– Мен қарапайым отбасында туып-өстім. Сол кездегі бүкіл жас сияқты әскерде Отан алдындағы борышымды өтеп, жоғары инженерлік білім алдым. Спортпен шұғылдандым. Тәуелсіздіктің алғашқы жылдары ұлттық қауіпсіздік органдарына қызметке шақырылып, әріптестерім сияқты кіші жедел уәкілден бастап, барлық қызмет сатыларынан өттім. Мемлекеттік күзет қызметінде де жұмыс істедім.
Арнайы қызмет басшысы лауазымындағы адамға қатысты ақпарат бізде ғана емес, басқа мемлекеттерде де толық жария етілмейді. Көпшіліктің ҰҚК туралы пікірі оның басшыларының өмірбаяны негізінде емес, қызметінің нәтижелері бойынша бағалағанын қалаймын.
– Бүгінгі Ұлттық қауіпсіздік органдары қызметкерлерінің күніне орай әріптестеріңізге қандай тілегіңізді арнар едіңіз?
– Біздің ведомствоның әрбір қызметкеріне қажырлы еңбегі мен адалдығы үшін алғыс айтқым келеді. Олардың батылдығы мен кәсібилігін жоғары бағалаймын. Біздің қызметкерлер еліміздің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және азаматтарымызды қорғауға елеулі үлес қосып жатыр.
Әрбір қызметкерге кәсіби жолда биік белестерді бағындыруды тілеймін. Алға ұмтылып, жаңа жеңістерге жету, білім мен білігін арттыруда қанаттары талмасын. Дамуға ұмтылу алдымыздан кездесетін қиындықтарды сәтті жеңуге көмектеседі.
Сонымен бірге ардагерлерімізге жас офицерлерге үлгі болып, өскелең ұрпақты отаншылдық рухта тәрбиелеуге қосқан баға жетпес үлесі үшін алғысымды білдіремін. Мемлекетіміздің қауіпсіздігіне бейжай қарамайтын азаматтарға және біздің миссиямызға көмек пен қолдау көрсететіндердің барлығына алғысым шексіз.
Сөзімнің соңында ұлттық қауіпсіздік органдары қызметкерлері мен ардагерлерін, олардың жақындары мен отбасы мүшелерін Ұлттық қауіпсіздік органдарының құрылған күнімен құттықтаймын! Зор денсаулық, табыс және бақ-береке тілеймін.
2023 ж. 13.07.
«Egemen Qazaqstan» газеті
1 мамыр – Қазақстан халқының бірлігі күні қарсаңында ҰҚК Шекара қызметі Алматы облысы бойынша департаментінің оқу базасында алғашқы әскери дайындықтарын шыңдап жатқан жас сарбаздардың ант қабылдау рәсімі өтті, деп хабарлайды Egemen.kz.
Отан қорғаушыларымыздың өміріндегі дара мереке саналатын айтулы шараны тамашалау үшін сарбаздардың алыстан ат арылтып жеткен ата-ана, туған-туыстары, сондай-ақ қала халқы Алматы қаласының ең көрікті орындарының бірі, 28 гвардиялық-панфиловшылар саябағында бас қосты.
600-ге тарта шекарашы сарбаз салтанатты сап түзеген бүгінгі рәсімнің көркін шаһардағы «Жас шекарашы» әскери-патриоттық клубының мүшелері кіргізе түскен. Үстеріне киген әскери формалары да өздерін ерекшелендіріп-ақ тұр... Көпшіліктің көзайымына айналған шекарашылардың жас достары қолдарына қару алып, Құрметті қарауыл ротасының қатарына тұрды. Ал бұл – жас патриоттарымыздың рухтарын жани түскені хақ...
ҰҚК Шекара қызметі Алматы облысы бойынша департаментінің бастығы полковник Әлібек Каюповтың бұйрығымен, Жауынгерлік Ту көтерушілер тобы сап түзеген сарбаздардың алдын кесіп өтіп, өз орындарына тұрған соң рәсім еліміздің Мемлеттік Әнұранымен басталды. Бұл – «Көктем-2023» шақырылымы үшін маңызды сәттің тұсауы кесілгенін білдіріп тұр еді.
«Мен қатардағы жауынгер...» деп бастап, туған елінің халқына ақтық демі қалғанша адал қызмет етуге ант берушілердің қатары біртіндеп көбейе түскен. Осынау маңызды сәтті қалт жібермеген Алматы облысы бойынша департаментінің басшылары, шекарашы ардагерлер мен мәртебелі қонақтар сарбаздарды құттықтап, қабылдаған анттарына адал болуға тілек білдірді.
Қалың жұртшылықтың басын қосқан шара департаментке қарасты Қарасай ауданы бойынша шекара басқармасының арнаулы мақсаттағы ұтқыр іс-қимылдар тобының сахналық көрінісіне ұласты. Мұнда ел шебіндегі күрделі жауынгерлік тапсырмаларды орындауға машықтанған әскери қызметшілер шекара бұзушыларды ұстаудың тәсілдерін асқан шеберлікпен көрсете білді.
«Туған жердің шекара шебінде жүру – әркімге бұйырмайтын бақ» демекші, шекара – жүрегі «Отаным» деп соққан нағыз патриоттардың мекені. Енді міне, осынау патриоттарымыздың қатарын жаңадан толықтырған жас сарбаздардың жүрегін қуанышқа толтырған бүгінгі тамаша мерекені ҰҚК Шекара қызметінің әнұранына айналып үлгерген «Біз – шекарада!» атты патриоттық ән аяқтады.
Тамара ДӘУЛЕТБАЕВА,
ҰҚК Шекара қызметінің запастағы подполковнигі.
Сайт voxpopuli.kz и портал banker.kz собрали истории людей, обманутых мошенниками, и на их основе составили памятки о том, как этого избежать.
Текст: Ирина Лелявская
Фотографии: Акжан Куандыков
Экспертиза: Адильжан Нугманов
Гульшара Дюйсембаева, сколько себя помнит, старалась жить по средствам и не брать денег в займы. А в 67 лет, неожиданно для самой себя, оказалась должником сразу трех банков.
Гульшара Насиевна никогда не нуждалась в деньгах. В советское время работала на хороших работах, в партийных органах. После распада Союза была даже директором компании. Сейчас – на пенсии. Не шикует, конечно, но 140 тысяч тенге в месяц хватало, и даже удавалось откладывалось деньги на «черный день».
Все изменилось 6 июня. Женщине позвонили по телефону. Мужской голос представился сотрудником Комитета национально безопасности. И сразу же заявил: деньги и карточки Гульшары Насиевны под угрозой. На них, якобы, претендуют некие злоумышленники, поэтому пенсионерка должна помочь их выявить и задержать.
«Это сегодня все звучит абсурдно, — сокрушается женщина, — но тогда я серьезно испугалась, да и были уже некоторые проблемы с картами, поэтому я согласилась помочь!»
Так Гульшара Дюйсембаева стала участницей «секретной спецоперации».
Схема «развода» лже-КНБ-шников была весьма циничной. Они утверждали, что в Казахстане орудует банда мошенников во главе с банковскими работниками. И вот теперь они покушаются на ее, Гульшары Дюйсембаевой, имущество. Однако, правоохранительные органы уже на чеку. Им осталось только поймать преступников, что называется, «на живца». Женщине отводилась роль своеобразной приманки. Она должна была ходить по банкам, осуществлять различные операции. И, при этом, внимательно наблюдать, как ведут себя «банковские аферисты». Главным условием «голосов из телефона» была конфиденциальность – обо всем происходящем с пенсионеркой никто не должен знать. Иначе, преступников задержать не удастся, а деньги ее пропадут.
Собеседники были очень убедительны. Кроме того, Гульшара Насиевна – человек законопослушный. Правду и справедливость готова отстаивать до последнего. Поэтому выполнить ответственную миссию и помочь стражам порядка поймать преступников она согласилась без сомнений и лишних разговоров.
Сначала мошенники потребовали поменять карты. Гульшара Дюйсембаева не сопротивлялась. Она послушно выполнила указания «блюстителей закона». Затем в расход пошли сбережения самой женщины. 450 тысяч тенге пенсионерка должна была перевести из одного банка в другой. И это она тоже сделала! Потом аферисты потребовали взять кредит. И не один, а несколько и в разных банках.
«Сама я конечно же не взяла бы кредит, да и не нужен он мне, — с грустью признается пенсионерка. — Но эти люди постоянно напоминали мне, что я участвую в спецоперации, и все долги сразу будут списаны, за мной ничего не останется. КНБ же! Нацбанк!».
Так «спецоперация» перешла на совершенно новый уровень. Два дня Гульшара Насиевна ходила от банка к банку, заполняла какие-то документы, оформляла кредиты, а потом полученные деньги переводила на неизвестные счета и карты. Все указания, как и прежде, получала по телефону. Сама звонить, естественно, не могла.
Пенсионерка вспоминает: на улице стоял невыносимый зной, и это сказывалось на ее здоровье. Во время очередного сеанса связи у женщины сдали нервы: она призналась, что плохо себя чувствует и больше не в силах быть «спецагентом». Тогда мошенники сжалились и переслали на карту пять тысяч тенге – «на такси». «Эдакая подачка,» — сетует женщина.
Между тем, кредитный марафон продолжался. Гульшара Насиевна потеряла счет переводам и всевозможным транзакциям. Как только деньги приходили на карту, мошенники требовали выслать им код из СМС — тот самый секретный набор цифр, который присылается на телефон клиенту банка с пояснением никому его не передавать и не озвучивать. Но на эту мелочь пенсионерка тогда, конечно, не обратила внимания. Поэтому, когда все закончилось, она вздохнула с облегчением: ей больше не придется никуда идти.
«Я просто пришла домой. Выкинула все чеки и расписки в помойку. Зачем они нужны? И прилегла отдохнуть,» — вспоминает женщина.
Через два дня Гульшара Насиевна поняла, что для нее всё только начинается. «Я открыла банковское приложение, и меня будто кипятком окатило! Я поняла, что моих денег там нет!» — с ужасом в голосе вспоминает женщина. Надежда на то, что все можно вернуть, таяла с каждым звонком на уже известные номера: трубки брали совершенно другие люди.
«Тогда-то я все поняла — меня обманули…» — вспоминает Гульшара Дюйсембаева, и просит прервать интервью. А, спустя некоторое время, поясняет: обо всём этом ей до сих пор больно и тяжело вспоминать!
Сразу после случившегося женщина написала заявление в полицию. Но за полгода ее только однажды вызывали на допрос. Поэтому веры в справедливость и положительный исход дела у Гульшары Насиевны все меньше.
Сегодня женщина должна банкам без малого два миллиона тенге. Ежемесячно приходится отдавать половину пенсии, а это 70 тысяч. Чтобы хоть как-то свести концы с концами, она вынуждена подрабатывать: присматривать за больной шизофренией бабушкой. Работа не из легких, но это деньги, признается пенсионерка. Ведь скидок в банках никто не делает. И, чтобы закрыть кредиты, придется выплатить всё.
Источник: voxpopuli.kz
Елімізде тұрақтылық пен ішкі-сыртқы қауіпсіздікті, бірлікті бекемдеу ісінде айрықша орны бар Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің құрылғанына биыл 30 жыл толды. Ел тәуелсіздігімен бірге қайта жасақталған қауіпсіздік органының осынау белесі қалыптасу мен тұрақты даму кезеңі ретінде айшықталды.
Кеңес одағы кезінен бері қауіпсіздік органдарында қызмет еткен, басшылық құрамда болған көптеген ардагер қызметкерлер зейнеткерлікке шыққаннан кейін де қоғамда ұлттық рухты күшейту, кейінгі толқынды патриотизмге тәрбиелеу бағытында үлкен жұмыс атқарды. Олар қазір де арнаулы қызметтің озық тәжірибелері мен қалыптасқан дәстүрлерін ізбасарларына үйретіп, ортамызда жүр. Солардың бірі – ҰҚК тұңғыш төрағасы, генерал-лейтенант Болат Баекенов биыл 80 жасқа толып отыр.
Болат Әбдірахманұлы тәуелсіздіктің елең-алаңында отандық күштік құрылымдарды жасақтап, нығайтуға сүбелі үлес қосты. Тәуелсіздіктің 30 жылдығы қарсаңында Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Ұлттық қауіпсіздік комитетінің тұңғыш төрағасы, Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы, Ішкі істер министрі, Президент Күзеті қызметінің бастығы лауазымдарын абыроймен атқарған, арнаулы қызметтерді қалыптастыруға айрықша атсалысқан оны І дәрежелі «Даңқ» орденімен марапаттауы – осының айғағы.
Болат Баекенов 1960 жылы Орал қаласындағы Ауыл және орман шаруашылығы техникумын бітіргеннен кейін еңбек жолын Қарағанды облысы Саран қаласында қалалық ДОССАФ автоклубының меңгерушісі, автобаза автомеханигі болып бастаған. Әскери борышын өтеп келгеннен кейін Саран қалалық халыққа білім беру бөлімінде мектепаралық оқу-өндірістік шеберханасының меңгерушісі болды. 1966-1973 жылдары комсомол және партия жұмыстарына араласып, Саран қалалық комсомол комитетінің бірінші хатшысы, қалалық партия комитеті ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі қызметтерін атқарған. Бұған қоса Қарағанды мемлекеттік университетінің тарих факультетін сырттай бітірді.
1973 жылы Қазақстан компартиясы орталық комитетінің шешімімен ол КСРО мемлекеттік кауіпсіздік комитеті Жоғары мектебінің басшылық кұрамдарын даярлау курсына жіберіледі. Оны бітіргеннен кейін Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті Қарағанды облыстық басқармасы қарсы барлау бөлімі бастығының орынбасарлығына тағайындалады. Болашақ ҰҚК төрағасының қауіпсіздік қызметіндегі карьерасы осы кезден басталған еді. Әрі қарай қажырлы еңбегінің арқасында осы саладағы жауапты қызметтерді атқарып, еліміз егемендік алған жылдары осы салаға басшылық жасап, жаңадан құрылған органды нығайтуды ұйымдастырды.
Жоғарыда атап өткеніміздей, ол тәуелсіздіктің нығаюы жылдарында қауіпсіздік қызметінен басқа да бірқатар күштік құрылымдарға жетекшілік етті. 1993-1994 жылдары Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы міндетін атқарып, 1994-1995 жылдары Ішкі істер министрі болды. 1997 жылдан Президент Күзет қызметінің бастығы болып тағайындалды. 2001 жылы отставкаға шыққан соң Болат Әбдірахманұлы ұстаздық қызметпен айналысып, Қазақ гуманитарлық заң университетінде Алматы заң академиясын, Қазақстан Күзет ұйымдары ассоциациясын басқарды.
ҰҚК ардагерінің атқарған қызметтеріне жекелей тоқталатын болсақ, бірнеше кітапқа жүк болатыны сөзсіз. Еліміз тәуелсіздік алғаннан кейін күштік құрылымдарды реформалау, қайта құру мәселесі күн тәртібіне шықты. Түбегейлі өзгеріске ұшыраған саяси, экономикалық, құрылымдық жүйе барлық салаға жаңа талап, тың міндет қойды. Ең алдымен заңнамалық негіз ретінде 1992 жылғы маусымда Жоғарғы Кеңес Ұлттық қауіпсіздік туралы заң қабылдады. Бұл заңды әзірлеуге тек күштік құрылымдар қызметкерлері, депутаттар ғана емес, сонымен қатар жалпы жұртшылық өкілдері де қатысты. Сол тұста Болат Әбдірахманұлының басшылығымен Ұлттық қауіпсіздік органдарында жаңа заң бойынша көптеген өзгеріс жасалды. Құжат қабылданғаннан кейін комитеттің, әрбір қызметкердің атқаратын қызметтерін реттейтін нормативтік актілер дайындалды.
Алғаш еліміз егемендік алып, дербес мемлекет болған жылдары қай салада болсын әртүрлі қиындық болғаны белгілі. Қаржы мәселесі, жабдықтау, тіпті кадр тапшылығы да басты проблеманың бірі болды. Жасыратыны жоқ, материалдық жағдай да бұл тұста маңызды рөл атқарды. КСРО ыдыраған кезде Ұлттық қауіпсіздік органдарының жан-жақты дайындықтан өткен білікті мамандары мемлекеттік қызметке, жеке коммерциялық компанияларға шақырту ала бастады. Кәсіпкерлер жоғары жалақы тағайындап, мамандарды фирмаларда жұмыс істеуге тартты. Көптеген білікті офицерлер өздерінің тарихи Отандарына қоныс аударды. Сол себепті ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ететін, ел мүддесін қорғайтын мамандар қатары сиреп қалды. Осы тұста шетте жүрген мамандарымызды елге қайтару, жаңа кадрларды даярлау жұмыстары қолға алынды. Адамдармен жұмыс істеудің жаңа технологиялары мен әдістерін меңгеру, посткеңестік кеңістіктегі басқа елдердегі әріптестермен бірлесіп қарсы барлау, ұйымдасқан қылмыспен және есірткі бизнесімен күресу саласында өзара ынтымақтастық орнату қажет болды. Осындай қиын түйіндердің шешімін табу Болат Әбдірахманұлының басқаруымен іске асырылды.
Ұзақ жылдар күштік құрылымдар саласына сіңірген еңбегі үшін ол «Парасат», «Құрмет», «Даңқ», «Достастық жұлдызы», «За благородство помыслов и дел», «Еңбегі үшін» ордендерімен, КСРО, Қазақстан және шетел мемлекеттерінің 32 медалімен марапатталған. «Генералдар кеңесі» республикалық қоғамдық бірлестігі президиумының мүшесі, ҰҚК және Президент күзеті қызметінің Құрметті қызметкері, ҚазМЗУ Құрметті профессоры, Саран қаласының Құрметті азаматы бүгінде зайыбы Тамара Васильевна екеуі үш қызды өсіріп, немере тәрбиелеп отыр.
Ардагердің 80 жылдық мерейтойы елімізде кеңінен аталып өтуде. «Ұлттық қауіпсіздік комитеті органдарының ардагерлері» республикалық қоғамдық бірлестігі Орталық кеңесінің төрағасы, отставкадағы полковник Кенжеболат Бекназаровтың бастамасымен мерейтой қарсаңында Алматыдағы ҰҚК ғимаратында Ұлттық қауіпсіздік комитеті бірінші төрағасының мұражай-бөлмесі ашылды, сондай-ақ арнаулы қызмет органдары ардагерлерінің арасында бильярдтан жарыс ұйымдастырылды. Болат Әбдірахманұлының қауіпсіздік органдарының құрылымын нығайту және ретке келтірудегі қажырлы еңбегі, игі бастамалары арнаулы қызмет және құқық қорғау органдарының тарихынан ойып орын алады.
"Егемен Қазақстан" газеті
21.11.2022 ж.
Егемен Қазақстан, 24.08.2022 ж.
Жұрт ұйқыда жатқанда, ел шетін кірпік қақпай күзететін шекарашылардың еңбегі ерлікпен пара-пар. Атаулы мамандық иелерінің меншікті мерекесі қарсаңында Алматы іргесіндегі ҰҚК-ге қарасты «Қаскелең» шекара бөліміне барып, шептегі шымыр жігіттердің бір күнгі өмірімен танысып қайтқан едік.
Түн әлетінде кірпік қақпай дегенді әсірелеп айтқанымыз жоқ. Расында солай. Тәртіп бойынша шекарашылардың қызу жұмысы кешкі 8-де басталады. Сай тасындай саңлақтар сапқа тұрып, өздеріне жүктелген жауапты міндеттеріне жұмылады. Бірі биік мұнара басында мойнына дүрбі іліп, алыс-жақынды барласа, енді бірі атқа мініп аумақтың тыныштығын күзетеді. Мұздай қару асынған тағы бірнеше шекарашы тау-тасты аралап, күнделікті ісіне кіріседі.
Біз барған шекара бөліміне Ақсай мен Қаскелең шатқалдары арқылы өтетін қазақ-қырғыз мемлекеттік шекарасын күзету міндеттелген. Мұндағы жігіттердің түгелдей дерлігі келісімшарт қызметінің қатардағы жауынгерлері. Олардың көпшілігі шекарашыларға арналған әскери қалашықта отбасымен тұрып жатыр. Атшаптырым аумақты алып жатқан қалашықта әскерилер отбасының жақсы өмір сүруіне қолайлы жағдай жасалған. Жауапты іске жұмылған жандардың тыныс-тіршілігімен танысуға барған тілшілер қауымын «Қаскелең» шекара бөлімшесінің басшысы, аға лейтенант Дәулет Қалдыбек қарсы алды. Дәулеттің алғырлығына қарап «жас келсе іске» деген қанатты сөздің мәніне бойлағандай болдық. Жасы отызға да толмаған жалынды жауынгер бір бөлімшенің жұмысын өрге дөңгелетіп отыр. Мұнда келгенге дейін ол еліміздің бірнеше өңіріндегі шекараларда шыңдалыпты.
– Отан қорғау – абыройлы міндет. Біздің бөлімшедегі әрбір қызметкер мұны терең сезінеді. Бөлімше ішіндегі темірдей тәртіп бәрінен маңызды. Әркім өз жұмысын жақсы біледі. Бір қарағанда, шекарашылардың өмірі бір сарынмен өтіп жатқан бөлек бір әлем секілді көрінетін шығар. Алайда олай емес. Бөлімшедегілер өзара достық қарым-қатынас, жанашырлық пен қамқорлық секілді игі қасиеттерді берік сақтайды. Жауынгерлердің балалары бірге ойнап, отбасылары бір-бірімен тығыз қарым-қатынас орнатқан. Бір сөзбен айтсам, бәріміз бір отбасы секілдіміз. Келісімшарт мерзімі аяқталып, басқа өңірге немесе бөлімшеге ауысатын жігіттерді қимастықпен шығарып саламыз. Біз күзететін шекарада екі ел арасын тау-тас пен шатқалдар бөліп жатыр. Ұлттық саябақ аумағына кіретін әсем табиғатқа аң аулау ниетімен келетін броконьерлердің де жолын кесеміз. Шекара маңында болған әрбір жағдай назарымыздан тыс қалмайды. Қарауымызда із кесуге машықтанған иттер, жүйрік аттар мен қажетті техникалар бар, – дейді Д.Қалдыбек.
Шекарашылардың өмірі өзіне тән қиындығымен һәм қызығымен ерекшеленеді. Белгілі бір шекарада бірнеше жыл қызмет атқарғаннан кейін басшылықтың бұйрығымен еліміздің кез келген нүктесіне жұмыс ауыстыруларына тура келеді. «Онда емес, анда барғым келеді» деген сыңайдағы уәж қабылданбайды. Себебі бұйрық талқыланбайды. Шекарадағы болаттай берік жігіттер мұндайға әбден үйренген.
Шекараға келісімшарт негізінде қызметке келуге әскери борышын өтеген кез келген Қазақстан азаматы ниет білдіре алады. Жасыңыз бен денсаулығыңыз сай келсе, әскери-нормативтік талаптардан мүдірмей өтсеңіз, соған сай тегеурінді болсаңыз сіз де шекарашы атана аласыз. Шекарашы үшін жақсы жалақы мен жайлы баспана қарастырылған. Олай болмаған жағдайда отбасыңыздың әрбір мүшесіне баспана жалдау ақысы төленеді.
Мамандығы әскери саламен мүлде қабыспаса да келісімшарт қызметі негізінде шекарашы болуға бел байлағандардың бірі – Жарылқасын Әміржаев. Төрт баланың әкесі жолдасы Әйгеріммен бірге шекара бөлімшесі ішіндегі қызметтік үйде тұрып жатыр. Биыл тұңғышы Медина мектеп табалдырығын аттайды. Әліппесін қолға алып, әріп көшін танымаққа бет алған қызын көршілес «Долан» ауылына тасымалдап оқытпақ. Тәулігіне 7-8 сағат қана демалатын Жарылқасынның бұған мұршасы жоқ. Негізінен бала тәрбиесімен жұбайы айналысады. Шекарашының әйелі Әйгерімді әңгімеге тарттық.
«Біз бұған дейін жеке кәсіппен айналыстық. Пандемия кезінде жұмыс тұралап қалды. Бір күні Жарылқасын келісімшартпен әскери қызметке барсам деген ұсыныс айтты. Мен оның кез келген шешімін қолдайтынымды жеткіздім. Іріктеуден ойдағыдай өтіп, бала-шағамызбен Қызылорда облысынан Алматыға келдік. Басында үйрену қиын болды. Қазір бәрі жақсы. Бөлімше ішінде жайлы баспанамыз, балалар ойнайтын алаңқай, жаттығу залы секілді қажетті дүниенің бәрі бар. Жолдасым демалыс алған күндері балаларды қалаға апарып қыдыртамыз. Кейде торығатын кездер де болады. Ондайда бір-бірімізге демеу болуға тырысамыз», дейді Ә.Балапанқызы.
Таңғы алтыда көзін тырнап ашып, жауапты міндетке жұмылатын Жарылқасын – үздік шекарашылардың бірі. Жұмыстан қолы босай қалғанда, бөлімше ішіндегі арнаулы орынға бау-бақша егіп, бала-шағасын өз қолымен өсірген қияр-қызанақпен қамтып отырған қағілез жігіттің жігері сүйсіндіреді. Ол өсірген малина мен қызанақтар бақша ішін жайнатып тұр. Әріптестері де оның бір сәт тыным таппайтын еңбекқорлығына тәнті. Себебі тәуліктегі шекарашыларға тынығу үшін берілетін айналдырған 7-8 сағатты жауынгерлер демалуға арнайды.
«Жұмысымыз жауапты. Кезекшілік кезінде бір сәт босаңсуға болмайды. Қару-жарақпен жұмыс істегендіктен жауапкершілік жоғары. Күн сайын жаттығу жасап, білігімізді арттырамыз. Арнаулы мамандардан сабақ аламыз. Өзім үшін шекара үлкен мектеп. Бала күнімде полицей болуды армандадым. Ол мақсатым орындалмаса да, ел шетінде Отанымның тыныштығын күзетіп жүрмін. Қызметім өзіме ұнайды. Бейбіт күніміз баянды болсын», дейді шекарашы Ж. Әміржаев.
Қаланың шулы тіршілігінен мұнда келсеңіз бір сәт тынығып қаласыз. Шекара бөлімшесі – өзімен-өзі жатқан бір әлем. Қалашық іші мұнтаздай. Сарбаздардың саптық адымы ғана естіледі. Әлемдегі геосаяси жағдайлар күрделеніп тұрған уақытта осы тыныштық мәңгі сақталса екен деп тілейсіз. Бізді мұнда бастап келген әскери-журналист Тамара Дәулетбаева шекарашылардың былайғы жұрт біле бермейтін маңызды міндеттері туралы әңгімелеп келеді. «Мұндай мықты жігіттер барда – шекарадан шыбын өтпейді», деп күлдірді әріптесіміз. Шекара шебін шегендеген Отан қорғаушылармен қоштасып, заставадан ұзай бердік.
Әлем бойынша аумағы ең үлкен саналатын Ресей Федерациясының Каспий теңізіндегі шекарасы Қазақстан Республикасының шекарашылары күзететін аумақтан кіші. Осылайша теңіздегі ең үлкен учаскені күзету қазақстандық шекарашылардың үлесінде.
Шекара қызметінің 30 жылдығын атап өту қарсаңында теңізші шекарашылардың қалыптасуы туралы ҰҚК Шекара қызметінің Шекараны күзету департаменті Жағалау күзеті басқармасының бастығы 1 рангілі капитан Сабыр Хасановпен сұхбаттасқан болатынбыз.
- Сабыр Хайдарұлы, Еуропа мен Азияны бөліп жатқан қарт Каспий теңізінде бірнеше мемлекеттің шекарасы түйісетіні белгілі және біздің шекарашылар күзететін учаске басқалардан едәуір үлкен, жаңа қалыптасқан жас ел алғашқыда су бетін қалай күзетке алды?
- Негізінен қазақстандық теңіз шекарашыларының тарихы 1993 жылдың 2 сәуірінен бастау алады деуге болады. Себебі сол күні ҚР Президентінің Жарлығымен Қазақстанның Әскери-теңіз күштері құрылып, теңіздегі тыныштық пен су бетіндегі шекараны күзететін қызметті қоса атқарды, ал 1998 жылы аталған қызметті атқаратын бөлімшелер Шекара күзеті күштерінің құрамына берілді. Бұл бөлімше шекаралық корабльдер мен катерлер бригадасы деп аталды. Алғашқы болып бөлімшені 1 рангілі капитан Ахметжан Шукпутов басқарған еді. Содан бері Иран, Түрікменстан, Ресей және Әзербайжан мемлекеттерімен шектесетін Каспий теңізіндегі қазақстандық 2320 шақырымнан астам жерді күзетіп келеміз. Енді ғана тәуелсіз ел болған жылдары мемлекетімізде су айдындарын күзететін техникалар тапшы болды. Ел Президентінің шекара шебін қырағы күзету туралы тапсырмасының негізінде Орал қаласында өз техникаларымызды, яғни шекара корабльдері мен катерлерін құрастыратын Орал «Зенит» зауыты жұмысын бастады. 1995 жылы алғашқы отандық катер суға түсірілді. Бұл «Сұңқар» типінде жасалған жүйрік кемелердің алғашқысы еді. Осы орайда сол жылы америкалық әріптестеріміздің де бір бақылаушы катерді сыйға тартқанын айта кету керек. Біртіндеп шекара күзетіне пайдаланатын техникаларымыздың көбеюіне байланысты су бетіндегі шекара сызығын кесіп өтушілердің заңнамаға сәйкес әрекет етуін толық қадағаладық. Шекарашылар теңізде тек шекара сызығын ғана күзетіп қоймай, қазақстандық суларда жүзетін жүзу құралдарының қызметін де қадағалайды. Шекара бұзушыларға келсек, бірінші кезде өте көп болды. Олар қуғанда қашып құтылу үшін жүзу құралдарын күшейтіп, қосымша мотор салып, жүйрік етіп жасап алған. Бірақ шекарашы кемелер де осал емес, қуғаны құтылған жоқ әзірге. Шекара авиациясының көмегіне де жүгінген кездеріміз болды. Қызметті бірлесіп атқарамыз.
- Судағы шекарамызды бұзатындар негізінен кімдер, немесе қай елдің азаматтары, көбіне қандай себептермен шекара бұзады?
Теңіздің біздің мемлекетке қарасты бөлігі су жануарларына, соның ішінде бағалы балықтарға өте бай. Сондықтан да шекара бұзушылар біздің аумаққа құмар. Шекараны бұзуға талпынатындар көрші мемлекеттердің және өз еліміздің азаматтары. Олар оңай олжа табу үшін түрлі қулыққа да барып жатады. Мәселен, өз отандастарымыз арнайы рұқсатпен балық аулауға шығып, шамадан тыс көп аулайды, немесе рұқсат етілмеген балыққа көзі түседі, тіпті уылдырығы үшін құнды балықты қынадай қырып та жатады. Ресей және Әзербайжан елдері аумағынан арқаланып арам оймен келіп, айыппұл арқалап кететіндер де кездеседі. Түрмеге тоғытылғандары да бар. Бір кездері шекарашылардың заңды талаптарын тыңдамай, салған торларын тастай қашқан қара ниеттілерге қару да қолданғанбыз. Құралайды көзге атқан мерген шекарашылар бұзушылар мінген қайықтың қозғалтқышынан атып тоқтауға мәжбүрлейді. Олар қашып құтылу үшін, кейде шекарашылар зақымдамау үшін моторының үстіне жатып алып «жанкештілікке» барып жатады.
- Судағы шекарамызды мүлтіксіз күзету үшін шекаралық корабльдер мен катерлер жан-жақты жарақталған болуы керек, біздік кемелеріміздің бүгінгі жағдайы қалай?
- Ия, заманның талабына сай техникаларымызды жаңартып келеміз. Қазір 50-ден астам шекаралық корабльдер мен катерлер күн демей, түн демей теңізді торуылдап жүр. Олар су айдынындағы қалықтаған қараны анықтай алатын аспаптармен жабдықталған. Кемелерге қойылып жатқан құрылғылар шетелдік үздік үлгілер. Жоғарыда айтып өткендей, қулар қара ниетін іске асыру үшін су астымен де шекара бұзуға тырысады. Осы орайда қазіргі кезде кемелерімізге судың астындағы кез-келген қозғалыс туралы құлағдар ететін шетелдік құрылғы – гидроакустикалық станса орнаттық. Одан бөлек жұмысты жеңілдететін бірнеше жобаларды сынақтан өткізудеміз. Баутино кентінде кемелерге қызмет көрсетіп, жөндеу жұмыстарын жүргізетін орын жабдықталды. Шекараны тек теңізде емес, жағалаудан да бақылайтын бөлімшелеріміз бар. Олар тәулік бойы су бетін торуылдап отырады. Барлық бөлімшелер арасында сымсыз байланыс арқылы үнемі ақпарат алмасып тұрады.
- Теңізші шекарашылар елімізде Каспий теңізінен басқа қай өңірлерде қызмет атқарады?
- Каспий теңізін Ақтау, Атырау қалаларында және Баутино кентінде орналасқан дивизиондар күзетеді. Одан бөлек теңізші шекарашылар елімізге Қытай Халық Республикасынан кіріп, Ресей Федерациясына ағып өтетін Қара Ертістің қауіпсіздігін қадағалап, Сырдария, Орал өзендеріндегі шекара шебін шолып отырады. Қара Ертістің кіретін тұсын Шекара қызметінің Шығыс Қазақстан облысы бойынша департаментіне қарасты Күршім шекара басқармасының, ал өзеннің Ресей аумағына шығатын жағын Павлодар облысы бойынша департаментінің кіші катерлер тобы күзетеді. Ал Сырдарияны Түркістан облысы бойынша департаментіне қарасты Сарыағаш шекара басқармасының шекарашылары күзетсе, Орал өзенін БҚО департаментінің «Ақсай» кіші катерлер тобы күзетке алған.
- Теңізші мамандарды қайда дайындайсыздар, өзге елдің шекарашыларымен өзара тәжірибе алмасасыздар ма?
- Офицерлік құрамның басым бөлігі Ресей Федерациясының әскери жоғары оқу орындарын тәмәмдаған мамандар. Сонымен қатар, Ақтау қаласындағы Ш.Есенов атындағы Каспий мемлекеттік технологиялар және инжиниринг университетінің түлектері де теңізші шекарашылар сапында қызмет атқаруда. Ал сержанттық құрам мен матростарды өзіміз дайындаймыз. Ақтау қаласындағы ШҚ Жағалау күзеті департаментінің құрамында жас матростарды теңізге дайындайтын оқу-жаттығу орталығы бар. Орталықта жас жауынгерлер әскери жарғының әліппесін, яғни адымдап жүруді, жүзуді, атуды, әскери тіл қатуды үйренуден бөлек, арнайы дайындалған оқу тренажерінде жүзу құралдарын, ондағы сан түрлі құрылғыларды, кемеде штаттан тыс жағдай орын алғанда, оны жою жолдарын, адамға алғашқы көмек көрсету сияқты дағдыларды меңгереді. Осыдан кейін ғана олар теңізге қызмет етуге жіберіледі. Ал тәжірибе алмасуға келсек, ресейлік, әзербайжандық әріптестермен жүйелі түрде бірлескен оқу-жаттығулар өткізіп тұрамыз. Кейде жаттығуға түрікмендік шекарашылар да қатысады. Бір кездері біздің кемелер Бакудің жағалауына барып бірлескен жаттығуға қатысқан болатын. Қазіргі уақытта шекара күзетуден көші ілгері Түркия мемлекетімен тәжірибе алмасуды қолға алдық. Естеріңізде болса Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Түркияға сапары кезінде мызғымас достыққа, тату бауырластық пен стратегиялық ықпалдастыққа негізделген Қазақстан мен Түркия арасындағы көпжақты байланыстардың қарқынды дамыту керектігін айтқан болатын. Біздің және ресейлік шекарашылардың күзету әдісі ұқсас, ал түркиялық шекарашылардың тәжірибесі бөлек, өзіндік ерекшеліктері бар. Шекарашылары басқа Еуропа елдері сияқты ішкі істер органдарының құрамына кіреді. Оның үстіне туристік ел болып табылатын Түркия әлемге аты жария «НАТО» - деп аталатын Солтүстік Атланттық шарт ұйымының құрамына кіреді. Теңізді күзету тарихы өте тереңнен басталатын бұл мемлекеттен аларымыз да үйренеріміз көп. Түрік шекарашыларына Жерорта, Қара және Эгей теңіздері аймағын күзету жүктелген. Олардың күзету құралдары мен әскери техникасы едәуір алда. Барлық бағыттағы қызметтеріне ІТ технологияны енгізуге ден қойған. «Bayraktar» атымен таныс ұшқышсыз ұшу аппараттарын жақсы білеміз ғой, дәл сол сияқты су айдындарына да қашықтықтан қадағалайтын катерлерді пайдалануды қолға алған. Осы жылдың маусым, шілде айларында біздің теңізші шекарашылардан жасақталған топ Түркияның Анталия қаласында орналасқан түрік шекарашыларының оқу орталығында болып, «Теңізде іздеу және құтқару» оқыту курсы бойынша сабақтарға қатысып қайтты. Оқу барысында әріптестердің ұйымдастырушылық құрылымы, жағалау күзеті корабльдері мен катерлерінің басқару органдары таныстырылды, сүңгуір тобы мамандары және теңіздегі жағдайды бақылауда ұстайтын теңіз үйлестіру орталығы басшыларымен кездесу өтті. Оқу курсының соңында түрік әріптестер сертификаттар табыстап, келешекте қазақ елімен ынтымақтастыққа дайын екенін жеткізген. Бұл жиында қазақстандық шекарашыларды бастап барған 1-дәрежелі капитан Данияр Мальчубаев түрік елінің халықаралық қатынастарды ұйымдастыру мәселесі бойынша, ал 2-дәрежелі капитан Асқар Дәулетбеков корабльдер мен катерлердің қызметі жөнінде қажетті және тиімді тәсілдерді зерделеп қайтты. Президентіміздің «Түркия – Қазақстанның Еуразия құрлығындағы ең маңызды әрі сенімді серіктестерінің бірі», - деп айтқанындай, бұл бағытта алдағы уақытқа құрған жоспарларымыз көп. Айтпақшы, 1-дәрежелі капитан Данияр Мальчубаев әскери білімін осы Түрік елінде алған шекара қызметіндегі бірегей офицер. Ол бүгінгі күні теңіз шекарашыларының негізгі бөлімшесі саналатын Шекара қызметінің Маңғыстау облысы бойынша департаменті бастығының бірінші орынбасары жауапты қызметін атқарып отыр.
- Мемлекеттік шекараны суда бұзуға тырысатындар көп екені белгілі, елімізге келуі мүмкін шығындар туралы айтып өтсеңіз.
- Шекара бұзушылар алдыңғы жылдармен салыстырғанда едәуір азайды. Біз су айдындарында шекара бұзушыларды, заңсыз тауар тасушыларды және су жануарларына зиян келтірушілермен күресті жалғастырып келеміз. Осы бағытта еліміздегі тиісті органдармен өзара іс-қимыл жасап, түрлі шекаралық операциялар өткіземіз. Жыл басынан бері 109 шекара бұзушы ұсталып, 2,6 млн. теңгеге әкімшілік айыппұл арқалады, 52 бірлік әртүрлі жүзу құралдары қолға түсті. Теңізден ұзындығы 300 шақырым болатын броконерлік ау алынды. Табиғи мекендеу ортасына бекіре тұқымдас 575 және 4 803 басқа да бағалы балық жіберіліп, 43 итбалық қайтарылды. Шекарашылардың қырағы қызметінің арқасында жалпы сомасы 1 млрд. теңгеден асатын шығынның алды алынды.
- Сұхбатыңызға рахмет!
Мемлекеттік шекара – Ту, Елтаңба және Әнұранмен қатар тәуелсіз елдің ажырамас нышаны болып саналады. Халқымыз үшін қастерлі ұғым болып саналатын мемлекеттік шекараны қорғау, ата-бабадан қалған жерді күзету – үлкен абырой, маңызды жауапкершілік. Биыл Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті Шекара қызметінің құрылғанына 30 жыл толады. Кәсіби мереке қарсаңында ҰҚК төрағасының орынбасары – Шекара қызметінің директоры, генерал-майор Ерлан АЛДАЖҰМАНОВ ведомствоның қалыптасуы мен даму перспективалары туралы айтып берді.
– Ерлан Ерғалиұлы, Шекара қызметінің қалыптасуы мен жауынгерлік жолы халықтың өзі куә болып келеді. Тәуелсіздіктің 30 жылдығы тарихында қазақстандық шекарашылар даңқты жол қалыптастыра білді. Сөз басында осындай жарқын оқиғалар мен маңызды істерге тоқталсаңыз.
– Ол рас. Мәселен, қазақстандық шекарашылардың тәжік-ауған шекарасының учаскесінде ТМД-ның сыртқы шекараларында бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау жөнінде атқарған миссиясын еске алсақ та жеткілікті. Қазақстандық біріккен атқыштар батальонының құрамында сегіз жыл ішінде жасыл күнқағарлы жүздеген жауынгер өңірдегі бейбітшілік пен тұрақтылық жолында тапсырманы абыроймен атқарды.
Ел тәуелсіздігі қалыптасуының қиын кезеңінде шекарашылар республика аумағының тұтастығының бұзылуына жол бермей, мемлекеттік шекараны сенімді қорғау арқылы мемлекеттің қорғаныс қабілеті мен ұлттық қауіпсіздігін нығайтуға үлес қосты.
Шекара қызметінің отыз жылы адамзат тарихының ауқымында аз уақытты қамтитындығы анық, бірақ егер сіз осы жылдар ішінде шекарашылардың басынан өткерген қиын жолын саралап қарасаңыз, жеке құрамның Отан шекарасын сенімді қорғаудағы қыруар еңбегіне көз жеткізесіз.
– Ел Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев шекара қауіпсіздігіне ерекше назар аударуды тапсырды. Мемлекет басшысының нұсқауларын орындау бойынша қандай жұмыстар атқарылып жатыр?
– Әлемдегі жаңа сын-қатерлер мен геосаяси жағдайдың күрделенуі Шекара қызметін жедел дамытуды және бүкіл мемлекеттік шекараны жайластыруды талап етті. Бұл жерде айта кететіні, Қазақстан басшысы ҰҚК-нің жаңғырту стратегиясын қолдап, алқа отырысында сөйлеген сөзінде бірқатар нақты тапсырма қойды. Олардың біріншісі – әлемдік тәртіптің өзгеруі жағдайында «осы жаһандық эксперименттің қарапайым бақылаушылары» ғана болмау. Кейінірек, республикалық «Ана тілі» газетіне берген сұхбатында Қазақстанның жаһандық аренадағы ұстанымын атай отырып, мемлекеттік шекараның мызғымастығы мәселесінің маңыздылығына баса назар аударды.
Бастапқыда біз техникалық құралдардың жаңа үлгілерін пайдалана отырып, мемлекеттік шекараларды бақылауды ұйымдастыру бойынша шетелдердің озық тәжірибесін зерделедік. Нәтижесінде, қызметтің жұмысын жетілдіру бойынша ұсыныстар әзірленді. 2022 жылғы 17 мамырда Президент «ҚР ҰҚК кейбір мәселелері туралы» №893 Жарлыққа қол қойды. Жоғары саяси қолдау алып, қойылған міндеттерді шешу үшін біз Шекара қызметін ауқымды реформалауға кірістік.
Жаңғырту барысында аумақтық қағидат бойынша қайта құру жүргізіліп, шекара ведомствосының қазіргі заманғы құрылымы жасалды. Шекараны қорғау тәсілдері мен әдістері, бөлімшелер мен шекара нарядтарының іс-қимыл тактикасы, шекара ведомствосының нормативтік-құқықтық базасы жетілдіріліп, жан-жақты қамтамасыз ету тетігі жолға қойылды.
– Ал осы жүргізілген реформалардың нәтижелері қандай?
– Нақты сандарға тоқталатын болсақ, осы жылдың бірінші жартысында өткен жылмен салыстырғанда шекара кеңістігінде құқық бұзушыларды ұстау 48 пайызға өскені байқалады.
Құрлық учаскелеріндегі мемлекеттік шекараны қорғау кезінде күштер мен құралдарды кешенді қолдануға мүмкіндік беретін шекаралық операцияларға баса назар аудару қажет. Шекаралық кеңістіктегі операциялар барысында 250-ден астам құқық бұзушы ұсталып, жауапкершілікке тартылды.
Қарулы Күштер мен Ұлттық ұланның операцияларға тартылған бөлімшелері басқарудың және біздің бөлімшелерімізбен өзара әрекеттесудің тиімді тәжірибесін алатынын атап өткен жөн.
Теңізде биологиялық ресурстарын заңсыз өндіруге қарсы шаралар нәтижесінде 69 жүзу құралы ұсталып, 460 шақырымнан астам балық ауы тәркіленді. 1,9 млрд теңгеден астам экономикалық залалдың алдын алды.
Президенттің қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз ету жөніндегі Жарлығын орындау мақсатында 14 наурыздан бастап өткізу бекеттерінде жалпы сомасы 3,5 млрд теңгеден астам валютаны әкетудің 177 фактісінің жолы кесілді.
«Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Жолдауын орындау жөніндегі Жалпыұлттық жоспарға» сәйкес қос азаматтығы бар адамдарды анықтауға бағытталған кешенді іс-шаралар атқарылды. Осы жылдың бірінші жартысында Қазақстан азаматтарының шет мемлекеттердің жол жүру құжаттарын пайдалану фактілерінің 23 пайызға өскені анықталды.
«Көлеңкелі криптовалюта майнингі» деп аталатын ұлттық энергетикалық қауіп-қатер проблемасын шешу туралы мемлекеттік органдарға берілген ел Президентінің тапсырмасын орындау бойынша жұмыс жалғасып келеді. Жыл басынан бері майнингтік жабдықты алып өтпек болған 26 әрекет тоқтатылды. Сондай-ақ 4 598 көші-қон заңнамасын бұзушы және 14 көлік компаниясы әкімшілік жауапкершілікке тартылды. Өндіріп алынған айыппұлдардың жалпы сомасы 48 млн теңгеден асты.
Жалпы салмағы 31 млн теңгеге бағаланған 45 килодан асатын зергерлік бұйымдарды шекара арқылы алып өтуге әрекет жасау фактілерінің өсуі байқалады. Түрлі калибрлі қару-жарақ пен оқ-дәріні заңсыз алып өтудің 203 фактісі тіркелді. Жалпы сомасы 3 млрд теңгеден астам сомаға тыйым салынған және тасымалдауға шектелген өнімдер мен контрабанда заттарын алып өтуге жол берілмеді.
Есірткі трафигінің қолданыстағы арналарына қарсы іс-қимыл шеңберінде 107 жағдайда есірткі құралдарының шекара арқылы өтуіне тосқауыл қойылды. 22 шілдеде қазақ-өзбек шекарасында аса ірі мөлшердегі – шамамен 35 кило героин есірткі затының ұсталуы ең айқын жетістіктердің бірі болып табылады. Қаскөйлер есірткіні жүк көлігінің бензин багында жасырып, алып өтпек болған.
– Қазіргі уақытта ел басшылығы тарапынан әскери қызметшілерді әлеуметтік қамтамасыз етуге көп көңіл бөлінеді. Бұл мәселелер ведомствода қаншалықты шешімін тауып отыр?
– Реформалар ведомствоның құрылымын, шекараны қорғау әдістерін ғана емес, әскери қызметшілердің әлеуметтік жағдайын да қамтыды. Шекарадағы қызмет өте күрделі екені белгілі. Біздің басты міндетіміз – шекарашы үшін қызмет пен тұрмысқа қажетті жағдай жасау.
Мемлекет басшысы Ұлттық қауіпсіздік комитеті басшылығының ҰҚК мен Шекара қызметі лауазымдарын біріздендіру туралы өтінішін қолдады. 2021 жылғы 1 қаңтардан бастап ведомство әскери қызметшілерінің жалақысы орта есеппен – 75, ал шекара бөлімшелерінде тіпті 110 пайыздан астамға көтерілді. Мемлекет есебінен әскери қызметшілер мен олардың отбасы мүшелерін медициналық қамтамасыз ету жүзеге асырылады.
Сонымен қатар күнтізбелік есептеуде кемінде 8 жыл қызмет атқарған сарбаз (матростар), сержант (старшиналар) лауазымдарында келісімшарт бойынша әскери қызмет атқарып жүрген әскери қызметшілердің Қазақстанның жоғары оқу орындарында ақылы негізде оқуға жұмсалған шығындарын оқыту құнының 50 пайызы мөлшерінде бюджет қаражаты есебінен өтеп алуға құқығы бар.
Шекара бөлімшелерінің, әкімшілік және тұрғын үй ғимараттарының жаңа кешендерін салу мәселелері жоспарлы түрде шешілуде. 2004-2018 жылдар аралығында шамамен 68 нысан (офицерлік және сержанттық құрамдағы тұрғын үйлер, шекара бөлімшелері, өткізу пунктері, әскери қалашықтар) салынды және пайдалануға берілді. Ғимараттар мен құрылыстар XXI ғасырдың талаптарына жауап беретін шекара бөлімшелерінің заманауи кешендері түрінде салынған.
2013 жылы Маңғыстау облысының Бейнеу елді мекенінде барлық инфрақұрылымы бар шекаралық әскери қалашық пайдалануға берілді. Қордай ауданы бойынша шекара басқармасының Қордай елді мекеніне жақын жердегі құрылысын мақтанышпен айта аламын.
2017-2020 жылдар аралығында ҰҚК ШҚ Қызылорда, Түркістан, Ақтөбе және Атырау облыстары департаменттерінің жауапты аумақтарында модульдік үлгідегі 16 бөлімше салынды, онда шекарашыларға қызмет көрсету және толыққанды тұрғын үйге қажетті барлық жағдай жасалған.
– Ерлан Ерғалиұлы, Шекара қызметі қандай бағыт ұстанған? Ведомствоның одан әрі даму перспективалары туралы айтып берсеңіз.
– Шекара бөлімшелері үшін, әсіресе шалғай учаскелерде қызметтік тұрғын үй мәселелерін шешу мақсатында шекара заставаларының модульдік кешендерін сатып алу және орнату жалғасады.
Қамтамасыз ету мәселелері бөлігінде энергия үнемдеу технологияларын, баламалы энергия көздерін енгізуге, ауыз судың автономды көздерін және тұщыландырғыштарды қосуға баса назар аударылатын болады. Алдағы уақытта мемлекеттік шекараның Қазақстан – Ресей учаскесінде шекара бөлімшелерінің 20 кешенін салу жоспарланып отыр.
Кептелістерді барынша азайту мақсатында және трансұлттық дәліздерді қалыптастыруды ескере отырып, Шекара қызметі мемлекеттік шекарадағы өткізу пунктерінің инфрақұрылымын жақсарту, оларды техникалық, автоматтандырылған және сервистік жарақтандыру, шекараны кесіп өтетін адамдар үшін барынша қолайлы жағдайларды қамтамасыз ету жөніндегі шаралар кешенін қабылдайды.
Өткізу пунктері инфрақұрылымының тепе-теңдігін сақтау мақсатында 2025 жылға дейін Қазақстан-Ресей шекарасындағы 30 автомобиль өткізу пунктін дамытудың жол картасы бекітілді.
Қазақстан – Қырғызстан учаскесінде 2020-2025 жылдар кезеңінде 7 өткізу пунктін қайта жаңарту көзделген. «Қордай» өткізу пунктін қайта құру өткен жылдың наурыз айында аяқталды.
Осы іс-шараларды іске асыру жақын арада «жылдамдық + тиімді бақылау + қауіпсіздік + жайлылық» қағидаты бойынша өткізу пунктерін құруға мүмкіндік береді.
Бұдан бөлек ресейлік әріптестермен Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитеті мен Ресей Федерациясының Федералдық қауіпсіздік қызметі арасында Қазақстан-Ресей шекарасындағы темір жол өткізу пунктерінде бірлескен бақылау жүргізудің тәртібі мен нысандары туралы хаттамаға қол қойылды.
Бұл хаттама Қазақстан – Ресей мемлекеттік шекарасын темір жол көлігімен кесіп өту кезіндегі формальдылықтарды, бақылау ұзақтығын қысқарту, сондай-ақ бірлескен іс-қимыл арқылы оның тиімділігін арттыру бойынша практикалық қадам болып табылады.
Автомобиль өткізу пунктеріндегі бірлескен бақылау хаттамасының ұқсас жобасы қаралу сатысында.
Таяу болашақта біз жағдайды неғұрлым тиімді бақылауға және оның өзгеруіне әсер етуге мүмкіндік беретін деректерді өңдеу мен басқарудың бірыңғай автоматтандырылған жүйелеріне, интеграцияланған қазіргі заманғы техникалық құралдарды жабдықтауға және енгізуге баса назар аударуды жоспарлап отырмыз.
Мемлекеттік қорғаныстық тапсырыс шеңберінде сенімділігі, экологиялық қауіпсіздігі, жүріп өтуі және дербестігі жоғары 5 және 6 буынды автомобиль техникасымен жарақтандыру аяқталады.
Техникалық құралдарды бірыңғай деректерді өңдеу орталығына интеграциялау негізінде «интеллектуалды» қағидаты біртіндеп енгізілуде.
Шекараны қорғаудың техникалық құралдарын жасанды интеллект алгоритмдерімен келіп түсетін ақпаратты өңдеумен интеграциялауды көздейтін «Ақылды шекара», «Ақылды шекара бөлімшесі», «Ақылды өткізу пункті» жобалары іске асырылуда.
Әзірленген тұжырымдамалардың мәні техникалық құралдарды, оның ішінде шекарашыларда бар құралдарды бірыңғай зияткерлік платформаға біріктіру, сондай-ақ олардан алынған ақпаратты өңдеу және талдау үшін жасанды интеллект алгоритмдерін пайдалану болып табылады.
Биылдан бастап шекараны қорғауда пилотсыз ұшу аппараттары қолданылуда, олар өз тиімділігін көрсетті. ҰҰА-ны пайдалана отырып, шекараның құрлықта да, теңіз учаскесінде де заңсыз әрекеттерді анықтауға және уақтылы жолын кесуге болады. Қазіргі заманғы тепловизиялық және бейнебақылау камераларын қолдануға негізделген шекараны қорғауды қашықтықтан бақылау белсенді түрде енгізілуде.
Каспий теңізінде жаңа катерлер мен кемелер, заманауи техникалық бақылау бекеттері пайдалануға қабылданады, бұл су шептерін қорғауды айтарлықтай күшейтуге мүмкіндік береді.
Ауқымды жаңғырту барысында Қазақстан шекарасы бүгіннің өзінде жаңа келбетке ие болды. Әрине, ол «ақылды шекара» ұғымына сәйкес келуі және мемлекеттік шекарада және шекара кеңістігінде ұлттық қауіпсіздіктің қазіргі заманғы қауіп-қатерлеріне қарсы тұру үшін барынша мүмкіндіктерге ие болуы үшін әлі де көп нәрсе жасау керек. Ортақ күш-жігерімізбен біз өз мақсатымызға қол жеткіземіз және барлық жоспарды іске асыратынымызға сенемін.
Егемен Қазақстанның қасиетті шекарасын қорғауға сеніп тапсырылған адамдар үшін, сондай-ақ барлық кезеңдегі шекарашы жауынгерлер үшін басты қағида мемлекет пен қоғам алдындағы жауапкершілік болып қала береді. Шекара қызметінің жеке құрамы Қазақстан Президенті мен халқы қоятын талаптарға сай, біздің шекарамызды кез келген қолсұғушылықтан қорғауда қырағылық, ұстамдылық, батылдық, табандылық пен ерік танытады деп сенемін.
– Әңгімеңізге рахмет.
Қасым-Жомарт Тоқаевқа ұлттық қауіпсіздік органдарында жүргізіліп жатқан жүйелі трансформациялар мен жұмыстың негізгі нәтижелері туралы баяндалды.
Мемлекет басшысының тапсырмаларына сәйкес ҰҚК құрылымы оңтайландырылып, бөлімшелердің қызметтері мен міндеттері нақтыланды. Жауынгерлік және жұмылдыру әзірлігін қамтамасыз ету, сондай-ақ дағдарысқа қарсы басқару жүйесіне жаңа тәсілдер енгізілді.
Ермек Сағымбаевтың айтуынша, Қазақстан Республикасының Терроризмге қарсы орталығының жұмысы қайта құрылып, лаңкестік қауіп-қатерлерге қарсы іс-қимыл саласындағы үйлестіруші рөлі күшейтілді. Жыл басынан бері ТҚО мемлекеттік органдардың күштері мен құралдарын тарта отырып, 400-ден астам оқу-жаттығу өткізген.
Президентке берілген мәліметтерге сәйкес алдын алу шараларының арқасында мемлекетке 900 миллиард теңге көлемінде залал келтіруі мүмкін оқиғаға тосқауыл қойылды. 37 миллиардтан астам қаржы бюджетке қайтарылды. ҰҚК материалдарының негізінде 791 қылмыстық іс, соның ішінде 49-ы жиі кездесетін сыбайлас жемқорлық фактілері бойынша қозғалды.
Мемлекеттік шекараны қорғауды ұйымдастыру күшейтіліп, жаңа технологиялар қарқынды түрде енгізіліп келеді. Шекара арнаулы күштері құрылды. Биыл қару-жарақ пен оқ-дәрілерді тасымалдаудың 203 заңсыз әрекетінің жолы кесілді. 9 мыңнан астам шекара тәртібін бұзғандар ұсталды. Сомасы 3,5 миллиард теңгеден астам валютаның, құны 10 миллиард теңге болатын тауарлардың заңсыз тасымалдануына жол берілген жоқ.
Елдің ақпараттық қауіпсіздігін қамтамасыз ету жүйесі жетілдіріліп жатыр. Жыл басынан бері ҰҚК техникалық қызметтері инфрақұрылым объектілеріне жасалған 295 миллион кибершабуыл мен 2 мың DDoS шабуылдың жолын кесті.
Құқық қорғау органдарымен бірлесіп, қару іздеу, қоғамға қауіпті ұйымдасқан қылмыстық топтардың және есірткі контрабандасы арналарының жолын кесу бойынша іс-шаралар жүргізіліп келеді.
900 келіден астам есірткі және 11 тонна прекурсорлар алынып, 16 есірткі зертханасы, 24 халықаралық және 45 өңірлік есірткі арнасы жойылды. Заңсыз айналымдағы 773 бірлік қару мен 20 мыңнан астам оқ-дәрі тәркіленді.
Кездесу соңында Мемлекет басшысы ҰҚК органдары қызметінің бағыттары бойынша өзекті сын-қатерлер мен қауіптерді ескере отырып, бірқатар нақты тапсырма берді.