Астанада «Заң мен тәртіп» қағидаты аясында ТЖМ әлеуметтік эксперимент өткізді. Оның мақсаты қаладағы қозғалыс жағдайында жүргізушілердің өрт сөндіру көлігіне қалай жол беретінін көрнекі түрде көрсету. «Жол бер!» акциясы жол қозғалысы ережелерін білуді емес, адам өмірі таразыға түскен сәттегі жауапкершілік пен өзара құрметті сынауға бағытталды.
Елорда көшелерімен нақты шақырту кезіндегідей, дабыл шамдары мен сиренасы қосылған өрт сөндіру автокөлігі жүріп өтті. Эксперимент барысын астаналық блогер Даниал Окасов FPV-дронның көмегімен жоғарыдан бақылап, жол қозғалысына қатысушылардың әрекетін алдын ала дайындықсыз және қойылымсыз тіркеді.
Нәтиже айқын болды. Көптеген жүргізушілер жағдайдың маңызын түсініп, дереу жол босатты. Алайда кейбірі кідіріп қалды немесе қозғалысын жалғастыра берді. Мұндай әрекеттер «Заң мен тәртіп» қағидатына қайшы келеді, өйткені жол ережелерін сақтау жай формалдылық емес, бұл қауіпсіздік мәселесі.
ТЖМ өткізген эксперимент алдын алу сипатына ие және жүргізу мәдениетін қалыптастыруға бағытталған. Өрт сөндіру көлігіне жол беру арқылы әрбір жүргізуші құтқарушылардың оқиға орнына жедел жетуіне көмектеседі. Бұл адам өмірі мен мүлікті сақтап қалудың кепілі. Жолдағы тәртіп дәл осындай қарапайым, бірақ маңызды шешімдерден басталады.
Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар министрі генерал-лейтенант Шыңғыс Әрінов Қарағанды облысының Ақсу-Аюлы ауылында жаңа үлгідегі өрт сөндіру бөлімін ашты. Бұл нысан ТЖМ елімізде кезең кезеңімен жүзеге асырып жатқан өртке қарсы және құтқару инфрақұрылымын реновациялау жобасының бір бөлігі болып табылады. Шет ауданы үшін бұл заманауи өрт сөндіру бөлімі тұрғындардың қауіпсіздігін күшейтіп, төтенше жағдайларға жедел әрекет ету уақытын қысқартуға мүмкіндік беретін маңызды қадам.
Ашылу салтанатына облыс әкімі Ермағанбет Бөлекпаев, азаматтық қорғау органдарының ардагерлері және ауыл тұрғындары қатысты. Жаңартылған өрт сөндіру бөлімі 22 мыңнан астам халқы бар тоғыз елді мекеннің тұрғындарын қорғауды қамтамасыз етеді. Жаңа нысан 1967 жылы салынған, заманауи талаптарға сай келмейтін ескі өрт сөндіру бөлімінің орнына пайдалануға берілді. Ғимаратта жергілікті төтенше жағдайлар органдары қызметкерлеріне арналған әкімшілік кабинеттер де көзделген, онда олардың күнделікті қызметі жүзеге асырылады.
Ашылу рәсімінде сөйлеген сөзінде министр құтқарушылардың тиімді жұмысы қызмет жағдайынан басталатынын атап өтті. Жаңа өрт сөндіру бөлімі тәулік бойы кезекшілікті қамтамасыз етуге арналған, оқу сыныптарымен, демалуға арналған үй-жайлармен, тұрмыстық аймақтармен, жарақ қоймаларымен, заманауи диспетчерлік жүйелермен, газ-түтін қорғау қызметі бекетімен және өрт-құтқару техникасына арналған кең бокстармен жабдықталған. Жеке құрамның дене даярлығын ұстау үшін «Batyr team» спорт залы да көзделген.
Ашылу барысында бөлімшелер практикалық тұрғыда күшейтілді. Ақсу-Аюлы бөлімінің қызметкерлеріне, сондай-ақ Теміртау, Қарқаралы және Осакаров аудандарының бөлімшелеріне жедел-құтқару автомобильдері мен батпақты жерлерде жүре алатын арнайы көліктердің кілттері табыс етілді. Сонымен қатар жобаны жүзеге асыруға үлес қосқан бірқатар мемлекеттік органдардың өкілдері мен өңірлік ТЖД қызметкерлері алғыс хаттармен марапатталды.
Еліміздің өңірлерінде көктемгі су тасқыны кезеңінің қауіпсіз өтуін қамтамасыз ету мақсатында кешенді дайындық жұмыстары жүргізілуде. Атқарылып жатқан іс-шаралардың негізгі мақсаты халықтың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, тіршілікті қамтамасыз ету нысандары мен инфрақұрылымды қорғау, сондай-ақ көктемгі су тасқыны кезеңінде төтенше жағдайлардың алдын алу.
Алматы облысында 25,6 км арық, 3 км канал және 4,2 км өзен арнасы тазартылды, сондай-ақ автомобиль және теміржол жолдарының астындағы 16 су өткізу құбыры тиісті күйге келтірілді. Қарды уақтылы шығару мақсатында облыстың барлық аудандарында, сондай-ақ Қонаев және Алатау қалаларында мердігер ұйымдарды тарта отырып, қар полигоны айқындалды. Гидрологиялық жағдайды бақылау үшін «Қазгидромет» РМК мен «Қазселденқорғау» АҚ бекеттерін қоса алғанда 42 гидробекет жұмыс істеп тұр. Өзендерде мұз кептелістері байқалмайды, гидрологиялық режим штаттық деңгейде сақталуда.
Ақтөбе облысында су басу қаупін азайту мақсатында өзен арналарының 9 км аумағында тазалау, тереңдету және жағалауды нығайту жұмыстары жүргізілді. Қорғаныш құрылыстарына ерекше назар аударылып, 23 км гидротехникалық нысан салынды, оның ішінде 4 км қорғаныш және 19 км үйінді бөгеттер бар. Сонымен қатар қолданыстағы бөгеттер мен үйінділердің 20,6 км бөлігі жөндеуден өткізілді. Еріген судың кедергісіз өтуін қамтамасыз ету үшін 9 км нөсер кәріз жүйесі және 8 км су бұру арналары салынды. 7 км жаңа арық жүйелері қазылды. Автожолдарда 233 су өткізу құбыры мен инженерлік нысан жөнделді және орнатылды.
Жамбыл облысында ТЖД көктемгі кезеңде мүмкін болатын төтенше жағдайлардың салдарын жоюға қажет арнайы техника дайындығын тексерді. Техниканың техникалық жай-күйі, жарамдылығы және жедел әрекет етуге дайындығы бағаланды.
Жетісу облысында су тасқыны кезеңіне дайындық алдын ала басталды. Атқарылған жұмыстар аясында 24 су тасқынына қарсы іс-шара жүзеге асырылды. Су тасқыны қауіпті учаскелерде 14 км су бұру арналары салынды және тазартылды, 3 км қорғаныш бөгеттері жөнделді, 11 км өзен арналарын және каналдарды механикалық тазалау жұмыстары жүргізілді, сондай-ақ 13 км өзен арналары тереңдетіліп, жағалауы нығайтылды. Қабылданған шаралардың нәтижесінде 17 ауылдық елді мекенді су басу қаупі төмендетілді.
Батыс Қазақстан облысында ТЖД қызметкерлері жергілікті атқарушы органдар өкілдерімен бірлесіп, облыс аудандарының су тасқынына дайындығын тексерді. Тексеру кезінде күш-қуат пен құрал-жабдықтардың, соның ішінде құм сөмкелерінің дайындығы бағаланды. Жалпы алғанда барлық аудандарда алдын алу су тасқынына қарсы іс-шаралар жоспарына сәйкес жүргізіліп жатқаны және қажетті техника мен жабдықтар дайын екені анықталды.
Солтүстік Қазақстан облысы су тасқыны кезеңінің қауіпсіз өтуіне бөгендерді нығайту, үйінділер мен еріген су ағынын реттеу есебінен жоспарлы түрде дайындалуда. Прибрежное және Тепличное ауылдарында, сондай-ақ Қызылжар ауданының Бескөл ауылында қорғаныш бөгеттерінің беріктігі мен су шаюға төзімділігін арттыру үшін бетондауды қоса алғанда оларды реконструкциялау және нығайту бойынша жұмыстар жүргізілуде. Еріген судың реттелген ағынын қамтамасыз ететін су өткізгіш құрылымдарға және елді мекендердегі қорғаныш топырақ үйінділерін салуға ерекше назар аударылуда. Жұмыстардың сапасы ТЖД өкілі қатысқан комиссиялық тексеру арқылы бағаланды. Қарабек көліндегі су деңгейін төмендету бағытында қосымша шаралар жүзеге асырылуда.
Қазақстанның ТЖМ «Заң және тәртіп» қағидаты аясында шұғыл қызметтерге басым және кедергісіз жол беруді қамтамасыз етуге бағытталған «Жол бер!» республикалық профилактикалық акциясын жалғастыруда. Акция Алматы мен Шымкент сияқты ірі қалаларда да өткізілді.
Ақтауда кезекті жаңа әлеуметтік эксперимент ұйымдастырылды: блогер Үсен Абзал дрон арқылы аэробейнежазба жасап, өрт сөндіру көлігінің жарық және дабыл сигналдары қосылған кезде жүргізушілердің қалай әрекет ететінін бақылады. Биіктен түсірілген кадрларда жол қозғалысына қатысушылардың барлығы арнайы техникаға уақтылы жол бере ме, жоқ па екені көрінеді.
Құтқарушылар әрбір секундтың кешігуі адамның өміріне қауіп төндіруі мүмкін екенін еске салды, ал уақытылы жол беру өрт сөндірушілер мен құтқарушыларға оқиға орнына тезірек жетуге мүмкіндік береді. Ұйымдастырушылар мұндай акциялар нақты жол жағдайын көрсетуге және жүргізушілердің жауапкершілігін арттыруға көмектесетінін атап өтті.
«Жол бер» акциясы жүргізушілердің тәртібі мен жауапкершілігін қалыптастыруға, арнайы көліктерге жол берудің маңыздылығын нақты көрсетуге бағытталған. Мұндай іс-шаралар жолдағы қауіпсіздікті арттыруға және жол қатысушыларының саналы әрі сақ болу мәдениетін нығайтуға септігін тигізеді.
ТЖМ барлық жүргізушілерге үндеу жасайды: сақ болыңыздар, арнайы көліктерге жол беріңіздер және жолда абай болыңыздар!
Еліміздің бірқатар өңірлерінде ТЖМ бөлімшелері жоспарлы өрт-тактикалық оқу-жаттығулар өткізді. Іс-шаралар төтенше жағдайларға ден қою кезінде күштер мен құралдардың дайындығын арттыруға, сондай-ақ нысандар әкімшіліктерімен өзара іс-қимылды пысықтауға бағытталды.
Мәселен Астана қаласындағы «Stadler Kazakhstan» ЖШС аумағында 8 бірлік өрт сөндіру техникасы мен ТЖД-нің 40 қызметкері қатысқан оқу-жаттығу өтті. Аңыз бойынша жинақтау цехында қысқа тұйықталу салдарынан электр кабельдері жанған. Өрт сөндіру бөлімшелері жоғары шақыру нөмірі бойынша оқиға орнына жетті. Қалың түтін жағдайында бір шартты зардап шеккен адам құтқарылып, өрт толықтай сөндірілді.
Шығыс Қазақстан облысындағы сауда орталығында да өрт-тактикалық оқу-жаттығу өткізілді. Сценарийге сәйкес электр сымдарының қысқа тұйықталуы салдарынан ойын аттракционы өртеніп, өрт балалар алаңына таралды. Түтін аймағында қалған үш адам құтқару қалпақшаларын қолдану арқылы эвакуацияланды. Оқу-жаттығу барысында сауда орталығы персоналының әрекеттері пысықталып, өрт техникасының кіріп-шығу жолдары мен гидранттарға қолжетімділігі тексерілді.
Жамбыл облысында оқу-жаттығулар «АТФ Энерджи» ЖШС-нің жанар-жағармай сақтау қоймасында өтті. Іс-шараға ТЖД бөлімшелері, жедел-құтқару жасағы, Апаттар медицинасы орталығы және Тараз қаласы ТЖ басқармасының күштері қатысты. Барлығы 12 бірлік техника мен жеке құрамнан 45 адам жұмылдырылды. Бір шартты зардап шеккен адам құтқарылып, оған алғашқы дәрігерге дейінгі көмек көрсетілді, шартты өрт сөндірілді.
Батыс Қазақстан облысы ТЖД бөлімшелері «Кублей» ЖШС нысанында оқу-жаттығу өткізіп, жағдайды бағалау, барлау ұйымдастыру, шешуші бағытты айқындау және жоғары дәрежелі өзара іс-қимыл әрекеттерін пысықтады.
Сонымен қатар Шымкент қаласында «Петро Қазақстан Ойл Продакс» ЖШС мұнай өңдеу кәсіпорнында өрт-тактикалық оқу-жаттығу өтті. Тактикалық жоспарға сәйкес фланецті қосылыстың герметикалығы бұзылуы салдарынан мұнай өнімінің шартты жануы орын алды. Оқу-жаттығуға ТЖД бөлімшелері, нысандық өрт қызметі, полиция, жедел жәрдем бригадалары мен авариялық қызметтер қатысты. Халық үшін қауіп туындаған жоқ, жұмылдырылған күштердің әрекеттері оң бағаланды.
Осындай оқу-жаттығуларды өткізу өрт сөндіру бөлімшелерінің кәсіби даярлық деңгейін арттыруға, нысандардың ықтимал төтенше жағдайларға дайындығын тексеруге және барлық қызметтердің өзара іс-қимыл алгоритмдерін пысықтауға мүмкіндік береді.
ТЖ министрлігінде Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар вице-министрі Рамиль Камаловтың Қытай Халық Республикасының Қазақстан Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Хань Чунлинь мырзамен жұмыс кездесуі өтті.
Кездесу барысында тараптар төтенше жағдайлардың алдын алу және оларды жою саласындағы екіжақты өзара іс-қимылдың өзекті мәселелерін талқылады.
Кездесуге қатысушылар екі мемлекеттің төтенше ведомстволарының
іс-қимылдарының дайындығын және үйлестірілуін арттыруға бағытталған бірлескен оқу-жаттығулар мен жаттығуларды ұйымдастыру және өткізу перспективаларын қарастырды.
Кездесу қорытындысы бойынша тараптар екіжақты ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға өзара мүдделілігін растады, қауіпсіздікті қамтамасыз ету және халықты төтенше жағдайлардан қорғау саласындағы ынтымақтастықты кеңейтуге дайын екендіктерін білдірді.
Ауылдық құтқарушылардың күнделікті қызметі (ЕӨҚ)
Қарағанды облысы Шет ауданына қарасты Красная Поляна ауылындағы ерікті өртке қарсы құралымның құтқарушылары бір жылдан бері тәулік бойы қызмет атқарып келеді.
Красная Поляна ауылындағы ерікті өрт сөндіру бекеті 2025 жылдың ақпан айында Қазақстан Төтенше жағдайлар министрлігінің «Ауыл құтқарушылары» ведомстволық бағдарламасы аясында ашылды. Бекет Шет ауданының төрт елді мекенін қамтып, онда шамамен мыңға жуық тұрғынның қауіпсіздігін қамтамасыз етеді.
Бүгінде аталған бекет жергілікті тұрғындар арасынан жасақталған алты қызметкермен толықтырылған. Олардың барлығы ТЖМ кәсіби құтқарушыларының базасында оқытудан өтіп, төтенше жағдайлар кезінде әрекет етуге қажетті дағдыларды меңгерген.
Күнделікті кезекшілік техника мен өрт-техникалық жарақтарды тексеруден басталады. Ауылдық жерде оқиға орнына жедел жету уақыты шешуші рөл атқаратындықтан, жабдықтардың жарамдылығы — бүкіл ауылдың қауіпсіздігіне тікелей әсер етеді.
Бүгінде бұл ерікті өрт сөндіру бекеті жай ғана қызмет емес, ауыл тұрғындарының тыныштығын күзеткен сенімді қауіпсіздік қалқанына айналды. Ауылдық ерікті құтқарушылар кез келген сәтте көмек көрсетуге дайын.
Өткен жылы Төтенше жағдайлар министрлігінің қызметкерлері жануарларға 400-ден астам жағдайда көмек көрсетті. Бұл — тек ресми түрде тіркелген шақыртулар. Іс жүзінде мұндай оқиғалар бұдан да көп болған. Үй жануарлары да, жабайы жануарлар да адам көмегінсіз шығу мүмкін емес жағдайларға жиі тап болады. Осындай сәттерде құтқарушылар көмекке келеді.
Көбінесе ТЖМ қызметкерлерінің назарында мысықтар, иттер мен жылқылар болды. Шамамен жүзге жуық жағдайда мысықтарға көмек көрсетілді, сексенге тарта рет жылқылар құтқарылды, иттер де осы шамалас жағдайда құтқарылған. Алайда мұнымен шектелмейді. Жыл бойы құтқарушылар ақбөкендерге, түлкілерге, еноттарға, түйелерге, сиырларға, қойларға, құстарға, жарқанаттарға және тіпті жыландарға да көмек көрсетті. Мұндай оқиғалар еліміздің барлық өңірлерінде — қалалық кварталдардан бастап, дала және жетуі қиын аймақтарға дейін тіркелді.
Әрбір осындай шақырту ерекше әрі жылдам, байыпты шешім қабылдауды талап етеді. Мәселен, Ақтөбе қаласында құтқарушылар өзенге мұз астына түсіп кеткен жылқыны құтқару үшін үш сағатқа жуық мұзбен арпалысуға мәжбүр болды. Көлікпен жету мүмкін болмағандықтан, ТЖМ қызметкерлері оқиға орнына жаяу барған. Кейін мұзды жарып, жағалауға дейін жол салды. Нәтижесінде жануар құтқарылып, жылы шаруашылық ғимаратына жеткізілді.
Астанада битумға батып қалған итке көмек қажет болды. Құтқарушылар қолда бар құралдардың көмегімен жануарды абайлап босатып, иесіне табыстады. Қостанай облысында түнгі уақытта құтқарушы альпинистік жабдықты пайдалана отырып, құдыққа құлап кеткен күшікті шығару үшін шамамен тоғыз метр тереңдікке түсті. Ал Қарағандыда жеке тұрғын үйдің шатырынан өздігінен қозғала алмайтын, жаңа туған марғау құтқарылды.
Өрттерге байланысты оқиғалар да статистикада ерекше орын алады. Қарағанды қаласында көпқабатты тұрғын үйдің жертөлесінде шыққан өрт кезінде құтқарушылар тұрғындарды эвакуациялап қана қоймай, түтінге толы жерде ес-түссіз жатқан итті тапты. Жануарға тыныс алу аппаратын қолдана отырып алғашқы көмек көрсетіліп, кейін иесіне тапсырылды.
Жануарларды құтқару Төтенше жағдайлар министрлігінің жалпы авариялық-құтқару қызметінің бір бөлігі болып табылады. Бұл 400-ден астам жағдай — үлкен әрі көп жағдайда көзге көріне бермейтін еңбектің бір ғана бөлігі. Мұнда «маңызды» немесе «екінші кезектегі» деген бөлініс жоқ. Өмірге қауіп төнген жерде көмек міндетті түрде көрсетіледі — зардап шеккен тіршілік иесі екі аяқпен жүре ме, әлде төрт аяқпен бе, оған қарамастан.
ТЖМ авиация қызметкерлері мен ардагерлері!
Төтенше жағдайлар министрлігі атынан және жеке өз атымнан сіздерді Қазақстан Республикасының Азаматтық авиация қызметкерлерінің күнімен шын жүректен құттықтаймын!
ТЖМ авиациясы – азаматтық қорғау жүйесіндегі ерекше маңызы бар бөлімше. Сіздер төтенше жағдайлар кезінде жедел әрекет етуді қамтамасыз етіп, іздестіру-құтқару жұмыстарын жүргізу, санитарлық авиация арқылы зардап шеккендерді эвакуациялау, өрт сөндіру және еліміздің ең қолжетімсіз өңірлерінде көмек көрсету сияқты аса жауапты міндеттерді абыроймен атқарып келесіздер.
Сіздердің жанқиярлық еңбектеріңіз, жоғары кәсіби даярлықтарыңыз бен мамандыққа деген адалдықтарыңыз азаматтардың өмірін сақтауда маңызды рөл атқарады. Ұшқыштар құрамына, инженерлік-техникалық персоналға және авиация саласының барлық мамандарына адал қызметтері, тәртіптілігі мен сенімді жұмыстары үшін шынайы алғысымды білдіремін.
Сіздерге және отбасыларыңызға зор денсаулық, амандық, сәтті ұшулар мен ашық аспан тілеймін!
Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар министрі генерал-лейтенант Шыңғыс Әрінов
Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар министрлігі «Заң және тәртіп» қағидаты аясында жедел қызметтердің басым, әрі кедергісіз өтуін қамтамасыз етуге бағытталған «Жол бер!» республикалық профилактикалық акциясын іске асырып жатыр.
Акция аясында ТЖМ медиа қауымдастық өкілдерімен бірлесіп әлеуметтік эксперимент өткізді. Эксперимент нақты жол жағдайында жүргізушілердің жарқылдақ шамдары мен дыбыстық дабылдары қосылған арнайы көліктің жақындауына қаншалықты жедел әрі дұрыс әрекет ететінін бағалауға мүмкіндік берді.
Эксперимент өткізу алаңы ретінде Алматы қаласы таңдалды. ТЖМ өрт сөндіру автокөліктері мен Апаттар медицинасы орталығы реанимобильдерінің қозғалысы FPV-дрон арқылы әуеден түсірілді. Мұндай түсіру форматы жол жағдайын және жүргізушілердің әрекетін бұрмалаусыз, субъективті түрде талдауға мүмкіндік берді.
Әуеден бейнетүсірілімді кәсіби оператор, әрі блогер Сергей Абрамов жүзеге асырды.
Эксперимент нәтижелері көрсеткендей, көптеген жүргізушілер жедел қызметтерге басымдық беріп, олардың оқиға орнына уақытында жетуінің маңызды екенін түсінеді. Сонымен бірге кейбір жүргізушілердің кідірген жағдайлары да тіркелді, ал төтенше жағдай кезінде бұл өте маңызды, тіпті шешуші мәнге ие болуы мүмкін.
Қазақстанның ТЖМ жолдағы әрбір кідіріс адам өмірі мен денсаулығына тікелей қауіп төндіруі мүмкін екенін атап көрсетеді. Министрлік жол қозғалысына қатысушыларды ережелерді қатаң сақтауға, барынша сақ болуға және арнайы қызмет көліктеріне міндетті түрде жол беруге шақырады.
«Жол бер!» бастамасы еліміздің басқа өңірлерінде жалғасатын болады.