Қазақстанда 2026 жылғы сел қаупі кезеңі аяқталуға жақын. ТЖМ-нің «Қазселденқорғау» ММ мамандары ықтимал жарылу қаупі бар мореналық көлдерден 3,5 млн текше метр су сорып, ең осал биік таулы су айдындарындағы су деңгейін төмендетті.
Тауларда 44 бақылау бекеті мен 11 авариялық-механикаландырылған бригада жұмыс істеді. Алдын алу жұмыстарына 100-ден астам маман тартылды.
Негізгі назар жарылу қаупі жоғары көлдерге аударылды. Ең қауіпті көлдердегі су деңгейін төмендету үшін шамамен 50 сифондық құбыр орнатылды. Мамандар су айдындарының тереңдігі мен көлемін зерттеп, табиғи су ағатын арналардың жағдайын тексерді және қажет болған жағдайда инженерлік жұмыстар жүргізді.
Маусым ішінде 1015 жерүсті және 19 әуеден бақылау жүргізілді. Қолжетімі қиын аудандарға мамандар мен қажетті құрал-жабдықтар авиация арқылы жеткізілді. Әуеден жүргізілген бақылау ауқымды аумақтарды қамтуға, мореналық-мұздық кешендердің жағдайын бағалауға және биік таулы көлдердегі өзгерістерді анықтауға мүмкіндік берді.
Алматы қаласында сел қаупі бар учаскелерді бақылауды 30-дан астам автоматты станция қамтамасыз етеді. Олар тәулік бойы көрсеткіштерді тіркеп, деректерді кезекші қызметтерге жібереді. Ең қауіпті учаскелерде бейнебақылау камералары мен гидрометеорологиялық датчиктер де қолданылады.
Биік таулы аймақтарда мамандар су деңгейін, көлдердің, мұздықтар мен беткейлердің жағдайын, сондай-ақ гидрометеорологиялық ахуалдың өзгерістерін бақылауда ұстады. Бұл деректер тәуекелдерді бағалау және қажетті шараларды анықтау үшін пайдаланылды.
Сел қаупі кезеңінде бақылаудағы мореналық көлдердің жарылуы және қауіпті сел ағындары тіркелген жоқ.
Температураның төмендеуі мен мұздықтардың белсенді еру кезеңінің аяқталуына байланысты маусымдық бақылау бекеттерінің жұмысы аяқталуда. Биік таулы аумақтарды бақылау белгіленген режимде жалғасады.
Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Өртке қарсы қызмет комитеті ұйымдастырған және еліміздің өрт сөндіру бөлімшелерінің үздік өкілдерін біріктірген «Үздік қарауыл бастығы» I республикалық байқауы өз мәресіне жетті.
Екі күн бойы қатысушылар кәсіби білімін, дене және арнайы даярлығын, практикалық дағдыларын, жағдайды жедел бағалау және күрделі жағдайда шешім қабылдау қабілеттерін көрсетті.
Жабылу және жеңімпаздарды марапаттау рәсіміне төтенше жағдайлар вице-министрі генерал-майор Рамиль Камалов қатысты.
Барлық кезеңнің қорытындысы бойынша «Үздік қарауыл бастығы» I республикалық байқауының жеңімпазы және «Үздік қарауыл бастығы – 2026» атағының иегері Алматы қаласы ТЖД №15 өрт сөндіру бөлімінің қарауыл бастығы Дәурен Есенғалиев атанды. Екінші орынды Абай облысының №7 өрт сөндіру бөлімінің қарауыл бастығы Төребай Оразғалиев иеленді. Үздік үштікті Павлодар облысы ТЖД №6 өрт сөндіру бөлімінің қарауыл бастығы Темірлан Жаныбеков түйіндеді.
«Жеңіске деген жігері үшін» номинациясы бойынша арнайы жүлдеге Жетісу облысы ТЖД №5 өрт сөндіру бөлімінің қарауыл бастығы Сержан Молдахунов ие болды. Арнайы кедергілер жолағынан өту бойынша үздік нәтиже көрсеткені үшін арнайы марапат Қызылорда облысы ТЖД №14 өрт сөндіру бөлімінің қарауыл бастығы Ерасыл Өмірзаққа табысталды.
Барлық қатысушыларға естелік сыйлықтар табысталды.
Салтанатты рәсім аясында байқауды ұйымдастыруға қолдау көрсетіп, кәсіби өрт сөндіру-құтқару жабдықтарын ұсынған серіктес компаниялардың өкілдері де сөз сөйледі.
Қатысушылар атынан жарыс туралы әсерімен Түркістан облысы ТЖД №41 өрт сөндіру бөлімінің қарауыл бастығы Еркебұлан Керімбек бөлісті.
Республикалық байқаудың өткізілуі қарауыл бастықтарының теориялық, дене және практикалық даярлығын, сондай-ақ кәсіби шеберлігін жетілдіруге деген ынтасын арттыруға серпін береді.
Салтанатты рәсім байқауға қатысушылардың, жеңімпаздардың және қонақтардың естелік суретке түсуімен аяқталды.
Ақмола облысы Бұланды ауданының Новобратское ауылында «Ауыл құтқарушылары» өрт сөндіру бекетінің ашылуы өтті. Жаңа нысан ауданның төрт елді мекеніндегі өрттер мен төтенше жағдайларға жедел ден қоюға мүмкіндік береді.
Өрт сөндіру бекеті ең жақын мамандандырылған өрт сөндіру бөлімінен 91 шақырым қашықтықта орналасқан. Бұған дейін бұл оқиға орнына бөлімшелердің жету уақытын ұлғайтуы мүмкін еді. Жаңа бекеттің ашылуымен ауыл тұрғындарының өртке қарсы қорғауға қолжетімділігі артты. Бекеттің жауапкершілік аймағына жалпы саны 1 125 адамды құрайтын төрт елді мекен кіреді. Тұрақты кезекшілік пен қажетті өрт сөндіру техникасының болуы өрттерге және басқа да төтенше жағдайларға жедел ден қоюға мүмкіндік береді.
Нысанның ашылуы жергілікті серіктестік жүргізген жаңғырту жұмыстары аясында мүмкін болды. Жүргізілген жұмыстар нәтижесінде өрт сөндіру бекетінің толыққанды жұмысын ұйымдастыру үшін қажетті материалдық-техникалық база құрылды. Жедел ден қою үшін бекет өрт сөндіру техникасымен және қажетті өрт сөндіру-техникалық құралдармен жабдықталды. Қазіргі таңда нысан қажетті құрал-жабдықтармен толық қамтамасыз етіліп, ТЖД-да бастапқы даярлықтан өткен жеке құраммен жасақталды.
Сонымен қатар, ауылда ТЖМ стилінде жасалған жаңа автобус аялдамасы пайда болды. Бұрынғы өрт сөндіру көлігі енді елді мекенді безендіріп қана қоймай, тұрғындар көлік күтетін орын ретінде де қызмет етеді. Новобратское ауылында өрт сөндіру бекетінің ашылуы Ақмола облысында өртке қарсы қорғау жүйесін жетілдіруге және шалғай елді мекендер тұрғындарының қауіпсіздігін арттыруға бағытталған кезекті қадам болды.
Жарыстың екінші күні ең қарқынды кезеңдердің бірі болды. Қатысушылар өрт сөндіру бөлімшелерінің күнделікті жұмысына барынша жақындатылған практикалық кезеңдерден өтті.
Қарауыл бастықтары өрт сөндіру сорғысымен жұмыс істеу, жауынгерлік киімді жылдам кию, өрт кезіндегі шешуші бағытты анықтау және тактикалық міндеттерді орындау бойынша дағдыларын көрсетті.
Негізгі сынақтардың бірі кешенді практикалық тапсырма болды. Қатысушылар жағдайды бағалап, дұрыс шешім қабылдауы, шартты зардап шегушіні құтқаруды ұйымдастырып, шартты өртті сөндіруі қажет болды.
Әр кезең қатысушылардан шапшаңдықты, дәлдікті, сабырлылықты және сауатты іс-қимылды талап етті. Төрешілер қабылданған шешімдердің дұрыстығына, қауіпсіздік талаптарының сақталуына және уақыт шектеулі жағдайдағы кәсіби әрекеттерге ерекше назар аударды.
Байқау қарауыл бастығының жұмысы дене дайындығын, жағдайды жедел бағалай білуді, жауапкершілікті өз мойнына алуды және әр секундтың маңызы бар сәтте бөлімшенің іс-қимылын ұйымдастыра білуді талап ететінін көрсетті.
Түркістан облысы Бәйдібек ауданының Шалдар ауылында жаңғыртылған «Ауыл құтқарушылары» өртке қарсы бекетінің ашылуы өтті.
Өртке қарсы бекетті жаңғыртып, іске қосу жергілікті жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің қолдауының арқасында мүмкін болды. Жоба өрт қауіпсіздігі деңгейін арттырып, өрт сөндіру бөлімшелерінің оқиға орнына жету уақытын қысқартуға мүмкіндік береді.
Өртке қарсы бекет ең жақын өрт сөндіру бөлімшесінен 33 шақырым қашықтықта орналасқан. Ол жалпы саны 5 408 адамды құрайтын төрт елді мекеннің өрт қауіпсіздігін қамтамасыз етеді.
Жаңа бекет заманауи техникамен және қажетті құрал-жабдықтармен қамтамасыз етілді. Бекет қызмет атқаруға толық жасақталған. Мұнда ТЖМ ұсынған өрт сөндіру техникасы, байланыс құралдары, өрт сөндіру-техникалық жарақтары мен жауынгерлік киім бар. Жеке құрамның тәулік бойы кезекшілік атқаруы және өрттерге жедел ден қоюы үшін қажетті жағдайлар жасалған. Еріктілер ТЖД қызметкерлерінен арнайы даярлықтан өтті.
Ақтөбе облысының Мұғалжар ауданындағы Ақкемер ауылында «Ауыл құтқарушылары» ведомстволық бағдарламасы аясында өрт сөндіру бекеті ашылды. Бекет 3 елді-мекеннің және шамамен 2 000 тұрғынның қауіпсіздігін қамтамасыз етіп, өрттер мен төтенше жағдайларға жедел ден қоюға мүмкіндік береді.
Жаңа бекет заманауи техникамен және қажетті құрал-жабдықтармен толық қамтамасыз етілген. Мұнда ТЖМ ұсынған өрт сөндіру техникасы, байланыс құралдары, өрт-техникалық жарақтар мен арнайы киім бар. Жеке құрамның тәулік бойы кезекшілік атқаруына барлық жағдай жасалған. Еріктілер ТЖД-да арнайы дайындықтан өтті.
«Ауыл құтқарушылары» ерікті өртке қарсы жасағының ашылуы ауылдық елді мекендердегі өрт қауіпсіздігін арттырып, төтенше жағдайларға жедел ден қоюға және тұрғындардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Беларусь Республикасында Қазақстан, Беларусь және Ресей төтенше жағдайлар ведомстволарының Бірлескен алқасының XIII отырысы өтті. Қазақстан делегациясын Төтенше жағдайлар министрі Мұрат Мұханов басқарды. Қатысушылар өрт сөндіру-құтқару техникасын дамыту, заманауи технологияларды қолдану, электр көлігінің өрт қауіпсіздігі және тау-кен құтқару қызметтерінің жұмысына қатысты мәселелерді қарады.
Қазақстан тарапы ТЖМ бөлімшелерінде қолданылатын отандық әзірлемелер мен техниканы таныстырды. Олардың қатарында шынжыр табанды өрт сөндіру роботы, көпфункционалды роботтандырылған платформа, бейімделген өрт сөндіру-құтқару техникасы, сондай-ақ байланыс пен басқарудың мобильді кешендері бар. Қатысушыларға ұшқышсыз технологиялар, цифрлық мониторинг және болжау жүйелері, күрделі табиғи жағдайларда жұмыс істеуге арналған шешімдер және құтқару авиациясының мүмкіндіктері көрсетілді. Әзірлемелер Қазақстанның ерекшеліктерін, соның ішінде үлкен қашықтықтарды, далалық және таулы аумақтарды, орман алқаптарын және ірі өнеркәсіптік нысандарды ескере отырып әзірленген.
Электр көліктерінің өрт қауіпсіздігіне ерекше назар аударылды. Қазақстан тарапы электромобильдерді сөндіру тәсілдері мен осындай оқиғалар кезінде бөлімшелердің іс-қимыл тәртібін таныстырды. Тарту батареяларын салқындатуға арналған арнайы құралдар, өртке қарсы жабындар және зақымданған көліктерді тасымалдауға арналған жабдықтар қаралды. Елімізде автокөлік өндірушілерінің мамандарын жұмылдыра отырып, жеке құрамға практикалық даярлық жүргізілуде. Сонымен қатар Беларусь және Ресей әріптестерімен онлайн-семинарлар ұйымдастырылып, әдістемелік ұсынымдар әзірленуде. Қазақстан тарапы деректер алмасуды, бірлескен сынақтарды және келісілген ұсынымдар әзірлеу бойынша жұмысты жалғастыруды ұсынды.
Талқылаудың тағы бір бағыты тау-кен құтқару қызметтерінің жұмысына арналды. Үш елдің өкілдері олардың жұмысын ұйымдастыру және мамандарды даярлау мәселелерін қарастырды. Қауіпті өндірістік нысандардағы жұмыстың ерекшелігі мен тау-кен құтқару бөлімшелерін даярлауға қойылатын талаптарды ескере отырып, бұл бағыттағы практикалық тәжірибе алмасудың маңызы зор.
Отырыс қорытындысы бойынша тараптар одан әрі бірлескен жұмыстың бағыттарын белгіледі. Қазақстан ғылыми-техникалық және өндірістік кооперацияны дамытуға, техниканы бірлесіп сынақтан өткізуге, сондай-ақ технологиялық шешімдер мен практикалық тәжірибе бойынша кәсіби алмасуды жалғастыруға дайын екенін білдірді.
Отырыстың алдында Қазақстан, Беларусь және Ресей құтқару ведомстволарының басшылары Ұлы Отан соғысы батырларының рухына тағзым етті. Несвиж қамал саябағында олар Кеңес жауынгерлері мен партизандары жерленген бауырластар қабіріне гүл шоқтарын қойып, қаза тапқандарды бір минут үнсіздікпен еске алды. Рәсім Отан қорғаушылардың рухына тағзым етуге және үш ел халқының ортақ тарихи жадына құрмет көрсетуге арналды.
Түркістан облысы Келес ауданының Қызыләскер ауылында 273-ші «Ауыл құтқарушылары» ерікті өртке қарсы құралымы өз жұмысын бастады. Аталған өртке қарсы құралым жалпы саны 24 мың адамды құрайтын 13 елді мекеннің қауіпсіздігін қамтамасыз етеді.
Салтанатты ашылу рәсіміне Түркістан облысы Төтенше жағдайлар департаментінің бастығы Бағдат Чайзада, Келес ауданының әкімі Жәнібек Ағыбаев, жеке құрам, ауыл тұрғындары мен қонақтар қатысты.
Қызыләскер ауылындағы бекет жергілікті атқарушы органдардың қолдауымен салынған және тәулік бойы кезекшілік ұйымдастыруға дайындалған. Еріктілер үшін қажетті жағдайлар жасалып, демалыс бөлмелері, ас үй, қызметтік үй-жайлар және өрт сөндіру техникасын орналастыруға арналған гараж жабдықталған.
Бекеттің толыққанды жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін Төтенше жағдайлар министрлігі өрт сөндіру автоцистернасын, өрт сөндірушінің жауынгерлік киімін және радиостанция тапсырды. Бекетте кезекшілік атқаратын еріктілер Түркістан облысы ТЖД қызметкерлерінен тиісті даярлықтан өтті.
Қызыләскер ауылында өрт сөндіру бекетінің ашылуы оқиға орнына бөлімшелердің жету уақытын қысқартуға, төтенше жағдайларға ден қою жеделдігін арттыруға және ауылдық аумақтың өрт қауіпсіздігін күшейтуге мүмкіндік береді.
Елордада алғаш рет еліміздің өңірлеріндегі өрт сөндіру-құтқару бөлімшелерінің тактикалық буын жетекшілерін біріктірген «Үздік қарауыл бастығы» республикалық байқауы өтуде. Қатысушылар кәсіби білімін, дене дайындығын және практикалық дағдыларын сынайды.
Бүгін №3 мамандандырылған өрт сөндіру бөлімінің аумағында іс-шараның салтанатты ашылу рәсімі өтті. Ашылу рәсіміне ТЖМ Өртке қарсы қызмет комитеті төрағасының міндетін атқарушы Асқар Тулешев қатысып, қатысушыларды құттықтап, байқау сынақтарынан сәтті өтуіне тілектестік білдірді.
Байқау республикалық деңгейде алғаш рет өткізіліп отыр. Оның мақсаты қарауыл бастықтарының кәсіби шеберлігін арттыру, теориялық, дене және практикалық даярлығын жетілдіру, сондай-ақ өңірлердегі бөлімшелер арасында тәжірибе алмасу. Байқаудың алғашқы күнінде қатысушылар азаматтық қорғау органдары мен өрт сөндіру бөлімшелерінің қызметін реттейтін нормативтік құқықтық актілерді білу деңгейі бойынша тестілеуден өтті.
Сонымен қатар, қатысушылар дене дайындығы бойынша нормативтерді орындады. Олар кермеге тартылу және 10×10 метр қашықтыққа жүгіру жаттығуларын тапсырды. Алдағы күндері қатысушылар өрт сөндіру техникасы мен құралдарымен жұмыс істеу, тыныс алу органдарын қорғаудың жеке құралдарын қолдану, кедергілерден өту, шартты зардап шегушіні құтқару, радиобайланыспен жұмыс істеу элементтерін қамтитын арнайы практикалық кезеңнен өтеді. Сондай-ақ өртті сөндіру кезінде жедел шешім қабылдау қабілетін бағалайтын тапсырмалар орындалады.
Барлық кезеңнің қорытындысы бойынша еліміздің өрт сөндіру бөлімшелерінің үздік қарауыл бастықтары анықталады. Бұл байқау білімі мен даярлығы жоғары мамандарды анықтауға, қызметкерлердің кәсіби шеберлігін арттыруға ынталандыруға және озық тәжірибені таратуға мүмкіндік береді. Жалпы, байқау жеке құрамның төтенше жағдайлар кезіндегі іс-қимылға дайындығын арттыруға ықпал етеді.
Түркістан облысы Келес ауданының Лесбек Батыр ауылында 272-ші «Ауыл құтқарушылары» ерікті өртке қарсы құралымы жұмысын бастады. Бұл өртке қарсы құралым жалпы саны 24 мыңнан астам тұрғыны бар 13 елді мекеннің қауіпсіздігін қамтамасыз етеді.
Салтанатты ашылу рәсіміне Түркістан облысы Төтенше жағдайлар департаментінің бастығы Бағдат Чайзада, Келес ауданының әкімі Жәнібек Ағыбаев, жеке құрам, ауыл тұрғындары мен қонақтар қатысты. Лесбек Батыр ауылындағы бекет жергілікті атқарушы органдардың қолдауымен салынып, тәулік бойы кезекшілік ұйымдастыруға дайындалды.
Еріктілер үшін қажетті жағдайлар жасалған. Мұнда демалыс бөлмелері, ас үй, қызметтік үй-жайлар және өрт сөндіру техникасын орналастыруға арналған гараж бар. Бекеттің толыққанды жұмысын қамтамасыз ету үшін Төтенше жағдайлар министрлігі өрт сөндіру автоцистернасын, өрт сөндірушінің жауынгерлік киімін және радиостанция берді. Бекетте кезекшілік атқаратын еріктілер Түркістан облысының Төтенше жағдайлар департаментінде тиісті даярлықтан өтті.
Лесбек Батыр ауылында өрт сөндіру бекетінің ашылуы оқиға орнына бөлімшелердің жету уақытын қысқартуға, төтенше жағдайларға жедел ден қоюды арттыруға және ауылдық аумақтың өрт қауіпсіздігін күшейтуге мүмкіндік береді.