Қазақстанда тұрға ықтиярхатты қалай алуға болады

Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат беруден шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарға бас тартылады не бұрын берілген рұқсат жойылады:

1. "Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 19-1-бабына сәйкес:

1) мемлекеттік қызметті алу үшін көрсетілетін қызметті алушы ұсынған құжаттардың және (немесе) олардағы деректердің (мәліметтердің) дәйексіздігін анықтау;

2) көрсетілетін қызметті алушының және (немесе) мемлекеттік қызметті көрсету үшін қажетті ұсынылған материалдардың, объектілердің, деректер мен мәліметтердің Қағидаларда белгіленген талаптарға сәйкес келмеуі;

3) мемлекеттік қызметті көрсету үшін талап етілетін келісу туралы сұрау салуға уәкілетті мемлекеттік органның теріс жауабы, сондай-ақ сараптаманың, зерттеудің не тексерудің теріс қорытындысы.

2. "Халықтың көші-қоны туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 49-бабына сәйкес Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат беруден бас тартылады не бұрын берілген рұқсат мынадай көрсетілетін қызметті алушыларға жойылады:

1) Заңсыз келген, сондай-ақ өздері шыққан елдердің заңнамасы бойынша қылмыс жасағаны үшін қудаланған;

2) сотталғанға дейін тұрақты тұрғылықты жері Қазақстан Республикасынан тыс жерде болған бас бостандығынан айыру орындарынан босағандарға;

3) адамзатқа қарсы қылмыс жасағандарға;

4) кәмелетке толмағанның жыныстық тиіспеушілігіне қарсы қылмыс жасаған;

5) этникалық қазақтарды, Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасының немесе Қазақстан Республикасының азаматтығында туған немесе бұрын болған бұрынғы отандастарды, сондай-ақ Қазақстан Республикасының халықаралық шарттары негізінде оңайлатылған тәртіппен Қазақстан Республикасының азаматтығын алуға құқығы бар адамдарды қоспағанда, Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігі айқындайтын тәртіппен және мөлшерде өзінің төлем қабілеттілігін растауды ұсынбаған Қазақстан және олардың отбасы мүшелері, сұранысқа ие кәсіптері бар шетелдіктер, тізбесін халықтың көші қоны мәселелері жөніндегі уәкілетті орган бекітеді;

6) Қазақстан Республикасындағы шетелдіктердің құқықтық жағдайы туралы заңнаманы бірнеше рет бұзған;

7) ұлтаралық, конфессияаралық және діни араздықты қоздырушыларға;

8) әрекеттері конституциялық құрылысты күштеп өзгертуге бағытталған;

9) Қазақстан Республикасының егемендігі мен тәуелсіздігіне қарсы, оның аумағының бірлігі мен тұтастығын бұзуға шақыратын;

10) қылмысы үшін алынбаған немесе өтелмеген соттылығы бар;

11) Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік органдарында олардың экстремистік немесе террористік қызметке қатысы немесе Қазақстан Республикасында экстремистік немесе террористік деп танылған ұйымға қатысы бар екендігі туралы мәліметтер болған кезде;

12) Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат беру туралы өтінішхатпен жүгінген кезде жалған құжаттарды ұсынған не өзі туралы көрінеу жалған мәліметтер хабарлаған немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген мерзімдерде қажетті құжаттарды дәлелді себепсіз ұсынбаған;

13) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес дактилоскопиялық тіркеуден өтпеген;

14) Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат берілген сәтке Қазақстан Республикасынан бес жыл ішінде шығарылған;

15) Егер бұл Қазақстан Республикасы азаматтарының және басқа да адамдардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау үшін қажет болса;

16) "Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 38-бабында көзделген жағдайларды қоспағанда, тұрақты тұруға рұқсат берілген күннен бастап кез келген кезекті он екі айлық кезең шегінде тұрақты тұруға рұқсат алған және Қазақстан Республикасының аумағында күнтізбелік жүз сексен үш күннен кем тұратын;

17) Халықтың көші-қоны мәселелері жөніндегі уәкілетті орган бекіткен талап етілген кәсіптер тізбесі негізінде тұрақты тұруға рұқсат алған және көрсетілген тізбеде көзделген кәсіп бойынша жұмыс істемейтін адамдар тұрақты тұруға рұқсат берілген күннен бастап кез келген қатарынан он екі айлық кезең шегінде күнтізбелік бір жүз сексен үш күн ішінде;

18) егер бұл неке заңды күшіне енген сот шешімімен жарамсыз деп танылған жағдайда, тұруға ықтиярхат алуға негіз болған Қазақстан Республикасының азаматтарымен неке қиған;

19) Халықтың көші-қоны, Қазақстан Республикасының Салық және еңбек заңнамасы саласындағы әкімшілік құқық бұзушылықтар үшін әкімшілік жауаптылыққа тартылған жыл ішінде;

20) Ұлттық қауіпсіздік мүдделеріне қатер төндіретін;

21) Қазақстан Республикасына келу үшін қарсы көрсетілім болып табылатын аурулары бар;

22) егер олар бұрын "Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 21-бабы бірінші бөлігінің 8) тармақшасында көзделген негіздер бойынша Қазақстан Республикасының азаматтығынан айырылса;

23) егер олар бұрын "Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы"Қазақстан Республикасы Заңының 20-1-бабында көзделген негіздер бойынша Қазақстан Республикасының азаматтығынан айырылған болса.

Этникалық қазақтар мен олардың отбасы мүшелеріне, жеке басын куәландыратын құжаттардың болмауына байланысты не 1974 жылғы үлгідегі КСРО паспортының негізінде осындай деп танылған азаматтығы жоқ адамдарға, "Қазақстан Республикасының үйленген әйелдің азаматтығы туралы конвенцияға қосылуы туралы" Қазақстан Республикасы Заңының қолданысына жататын әйелдерге қатысты 16) және 19-тармақшалардың қолданылуы) қолданылмайды.

Әрекетке қабілетсіз адамдарға қатысты 21) тармақшаның ережесі қолданылмайды.

ҚР-да тұруға ықтиярхатты "тұрақты тұруға" санатындағы визаның негізінде ел аумағына келген шетел азаматтары ала алады.

Тұруға ықтиярхат ҚР аумағында 16 жастан бастап тұрақты тұратын шетелдіктерге беріледі. 16 жасқа дейінгі балаларға тұруға ықтиярхат талап етілмейді.

Үкімет қаулысына  сәйкес ҚР шетелдіктің тұру ықтиярхтаны рәсімдеу үшін уәкілетті мемлекеттік органға мынадай құжаттарды ұсыну қажет:

• мемлекеттік баж төленгені туралы  құжат;
• өлшемі 3,5 х 4,5 сантиметр екі фотосурет;
• шетелдік паспорт.

Жоғарыда көрсетілген құжаттарды тапсырған және өтініш беруші формуляр түбіртегін алған сәттен бастап тұруға ықтиярхат берілгенге дейінгі мерзім 7 (жеті) жұмыс күніне дейін жеделдетілген тәртіппен жасалады және әдеттегідей 17 жұмыс күніне дейін

Жаңа тұруға ықтиярхат ресімдеу кезеңінде шетелдік "Қазақстанда тұрақты тұратын" мәртебесін жоғалтпайды.

ҚР-да шетелдіктің тұруға ықтиярхатын ресімдеу, беру, ауыстыру, тапсыру, алып қою және жою қағидаларына сәйкес тұруға ықтиярхат шетелдіктің азаматтығы елінің паспортының қолданылу мерзімі мерзіміне 10 жылға беріледі.

Қазақстан Республикасында тұру құқығына қолда бар құжаттың қолданылу мерзімін ұзарту туралы немесе жаңа құжатты беру туралы өтінішті шетелдіктер олардың тұрғылықты жері бойынша ішкі істер органдарына оның қолданылу мерзімі аяқталғанға дейін 1 айдан кешіктірмей, ал жоғалған жағдайда - үш тәуліктен кешіктірмей беруі тиіс.

Азаматтығы жоқ адамның куәлігін ресімдеу кезінде мемлекеттік баж мөлшері мемлекеттік баж төленген күнге белгіленген айлық есептік көрсеткіш мөлшерінің 400% -. құрайды. Шетелдіктің ҚР – да тұруға ықтиярхатын ресімдеу кезінде-мемлекеттік баж төленген күнге белгіленген АЕК мөлшерінің 20% - ы. Мемлекеттік баж екінші деңгейдегі банктердің кассаларында немесе электрондық түрде олардың мобильді қосымшалары арқылы, сондай-ақ QR-code бойынша ӨДД РП арқылы төленеді.

Тұруға ықтиярхат – бұл шетелдіктің ҚР-да тұрақты тұруға құқығын растайтын құжат. Оны ресімдеу үшін Қазақстан аумағында тұрақты тұруға рұқсат алу қажет. Рұқсат аумақтық полиция департаметтерінде беріледі.

ҚР-ға келіп тұруға ықтиярхат алғысы келетіндерге қойылатын негізгі талаптар олардың төлем қабілеттілігінің дәлелі және өтелмеген соттылығының жоқтығы болып табылады.

Тұруға рұқсат пен ықтиярхатты алуды жеңілдете алатын мән-жайлар деп келесіні атауға болады:

1. шетелдіктің Қазақстанда тууы;
2. бұрын болған қазақстандық азаматтық;
3. Қазақстанда жақын туыстарының болуы.

 

Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға арналған визамен, Инвестициялар жөніндегі уәкілетті органның өтініші бойынша берілген инвесторлық көп мәрте визамен, Халықтың көші-қоны мәселелері жөніндегі уәкілетті орган бекітетін шетелдіктердің Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат алуы үшін талап етілетін кәсіптер тізбесіне сәйкес берілген визамен не Қазақстан Республикасымен келісімдер жасасқан мемлекеттерден келген шетелдіктер келу мен болудың визасыз тәртібі туралы не Қазақстан Республикасында босқын мәртебесі бар адамдар, сондай-ақ этникалық қазақтар оларға берілген виза санатына қарамастан "Азаматтарға арналған үкімет "мемлекеттік корпорациясы" КЕАҚ филиалдарына жүгінеді және Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2015 жылғы 4 желтоқсандағы № 992 бұйрығымен бекітілген құжаттар тізбесін ұсынады:

1)осы шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарға Қазақстан Республикасында уақытша және тұрақты тұруға рұқсат беру қағидаларына (бұдан әрі – қағидалар) 4-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат беру туралы өтініш-сауалнама;

2) өтініш берілген күнге күнтізбелік 180 күннен асатын қолданылу мерзімі Көрсетілетін қызметті алушының шетелдік паспортының көшірмесі және түпнұсқасы (салыстыру үшін), азаматтығы жоқ адамның құжаты;

3) Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2023 жылғы 30 маусымдағы № 531 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат алуға үміткер шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдардың Қазақстан Республикасында болу кезеңінде өзінің төлем қабілеттілігін растау қағидаларына сәйкес өзінің төлем қабілеттілігін растау туралы құжат (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде тіркелген); № 33001), не "Халықтың көші – қоны туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі-заң) 49-бабының 4)тармақшасына сәйкес төлем қабілеттілігін растаудан босату үшін негіздердің бар екендігін куәландырушы;

4) тиісті мемлекеттің құзыретті органы берген (егер халықаралық шарттарда өзгеше көзделмесе, Қазақстан Республикасында босқын мәртебесі бар адамдарды және Қытай Халық Республикасы азаматтарының этникалық қазақтарын қоспағанда)азаматтық тиесілілігі және/немесе тұрақты тұратын мемлекетте соттылығы (соттылығының болмауы) туралы құжат;

5) 14 жастан 18 жасқа дейінгі баланың Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға нотариалды куәландырылған келісімі;

6) жеке немесе заңды тұлғамен нотариалды куәландырылған Шарт (Қазақстан Республикасында болу кезеңінде өзінің төлем қабілеттілігін растайтын көрсетілетін қызметті алушылар үшін) не жеке немесе заңды тұлғаның өтініш берушіге тұру үшін тұрғын үй беру және кемінде күнтізбелік 180 күн мерзімге тұрақты тіркеу есебіне қою туралы нотариалды куәландырылған өтініші;

7) "Қазақстан Республикасына шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдардың келуіне тыйым салатын аурулардың тізбесін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2011 жылғы 30 қыркүйектегі № 664 бұйрығына сәйкес болуы шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдардың Қазақстан Республикасына келуіне тыйым салатын аурулардың болмауы туралы шетелдікті медициналық куәландыру туралы анықтама (медициналық 028/у нысанындағы анықтама), (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7274 болып тіркелген) анықтаманың өзінде көрсетілген қолданылу мерзіміне;

8) өлшемі 35х45 мм бір фотосурет;

9) мемлекеттік баж төленгені туралы құжат;

10) "шетелдіктердің Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат алуы үшін талап етілетін кәсіптердің тізбесін және Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат алу үшін талап етілетін кәсіптердің тізбесін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 20 ақпандағы № 49 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат берудің оңайлатылған тәртібі белгіленетін, талап етілетін кәсіптер тізбесінің талаптарына жауап беретін адамдар (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 31938 болып тіркелген) - салалық мемлекеттік органның Қазақстан Республикасы Ұлттық жіктеуішінің (бұдан әрі - НКЗ) сабақ тобын көрсете отырып және НКЗ (кәсіп, дағдылардың деңгейі мен мамандануы, диплом, мамандандыру бойынша жұмыс өтілі, біліктілік деңгейі) талаптарына сәйкес келетін өтінішхаты.

11) "Қазақстан Республикасында дактилоскопиялық және геномдық тіркеуді жүргізудің кейбір мәселелері туралы" Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2024 жылғы 30 қыркүйектегі № 730 бұйрығымен бекітілген дактилоскопиялық және геномдық тіркеуді жүргізу қағидаларына сәйкес берілетін шетелдіктің немесе азаматтығы жоқ адамның дактилоскопиялаудан өткені туралы анықтама (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 35161).

3), 4), 7) тармақшаларда көрсетілген құжаттардың қолданылу мерзімі 180 күнтізбелік күннен аспайды.

Қазақстан Республикасындағы басқа мемлекеттердің дипломатиялық өкілдіктері мен консулдық мекемелері арқылы өзге мемлекеттің азаматтығын ресімдеген және Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тіркелген көрсетілетін қызметті алушы тармақшаларда көрсетілген құжаттарды ұсынады 1), 2), 8), 9).

Он сегіз жасқа толмаған, ата-анасымен не ата-анасының бірімен бірге келген не Қазақстан Республикасының азаматы не Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын шетелдік немесе азаматтығы жоқ адам болып табылатын заңды өкілі (ата-анасы, қорғаншысы, қамқоршысы) 1), 2), 5-тармақшаларда көрсетілген құжаттарды ұсынады), 6), 8), 9), сондай-ақ: туу туралы куәліктің немесе кәмелетке толмаған баланың жеке басын куәландыратын басқа құжаттың көшірмесі және түпнұсқасы (салыстыру үшін) ; нотариалды куәландырылған өтініш-екінші ата-ананың (ата-анасының екеуінің де), ол (олар) Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерде тұрған жағдайда, келісімі.

Шет тілінде жасалған құжаттар қазақ немесе орыс тілдеріне аударылуға тиіс. Бір тілден екінші тілге аударманың дұрыстығын "Нотариат туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 80-бабына сәйкес нотариус куәландырады.

Егер Қазақстан Республикасының заңнамасында немесе ратификацияланған халықаралық шартта өзгеше көзделмесе, шет мемлекеттер билігінің қатысуымен жасалған немесе осы биліктен шығатын құжаттар мен актілер "Қазақстан Республикасының Консулдық жарғысын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2016 жылғы 25 сәуірдегі № 240 Жарлығының 60-тармағына сәйкес жария ету болған кезде қарауға қабылданады Қазақстан Республикасы.

Рұқсат беру туралы өтінішхат оң қаралған жағдайда, шетелдік тұрақты тұрғылықты жері бойынша тіркелуге және Шетелдіктің тұруға ықтиярхатымен құжатталуға тиіс.