Жер қатынастары — бұл жерге иелік ету, оны пайдалану мен билік етуге, сондай-ақ оны ұтымды пайдалану мен қорғауға байланысты құқықтық, экономикалық және әлеуметтік қатынастар.
​Қазақстан Республикасында бұл мәселелерді реттейтін негізгі заңдар жинағы 2003 жылғы 20 маусымдағы № 442-II Қазақстан Республикасының Жер кодексі (ҚР ЖҚ) болып табылады.

​ҚР жерлерінің негізгі санаттары:
​Қазақстанның бүкіл жер қоры нысаналы арналымына байланысты мынадай санаттарға бөлінеді (ҚР ЖҚ 1-бабы):
​Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер (гістіктер, шабындықтар, жайылымдар, тыңайған жерлер).
​Елді мекендердің жерлері (қалалар, кенттер мен ауылдық елді мекендер).
​Өнеркәсіп, көлік, байланыс, қорғаныс және ауыл шаруашылығына арналмаған өзге де жерлер.
​Ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың жерлері (қорықтар, ұлттық парктер, заказниктер).
​Орман қорының жерлері.
​Су қорының жерлері.
​Бос жатқан жерлер (қордағы жерлер).

​Қазақстандағы жерге деген құқықтар:
​ҚР заңнамасы жер учаскелеріне құқықтың екі негізгі түрін қарастырады:
​Меншік құқығы:
​Жеке меншік: ҚР азаматтары мен мемлекеттік емес заңды тұлғалары құрылыс салуға (үй, гараж, сажай), жеке қосалқы шаруашылық (ЖҚШ) жүргізуге, бағбандыққа, сондай-ақ өндірістік және ауыл шаруашылығына арналмаған объектілерге арналған учаскелерге иелік ете алады.
​Мемлекеттік меншік: Кодексте белгіленген негіздерде жеке меншікке берілген учаскелерді қоспағанда, ҚР-дағы жер мемлекеттік меншікте болады.

​Жер пайдалану құқығы:
​Тұрақты жер пайдалану (мемлекеттік заңды тұлғалар мен мекемелерге беріледі).
​Уақытша жер пайдалану (жалдау): өтеулі/өтеусіз, қысқа мерзімді (5 жылға дейін) және ұзақ мерзімді (5 жылдан 49 жылға дейін) болып бөлінеді.
​Маңызды: Қазақстан Республикасының Конституциясы мен Жер кодексіне сәйкес, ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер шетелдіктерге, азаматтығы жоқ адамдарға, сондай-ақ шетелдік заңды тұлғалар мен шетелдік қатысуы бар компанияларға жеке меншікке берілмейді. Оларға ауыл шаруашылығына арналмаған жерлердің белгілі бір түрлерін тек жалдауға (арендаға) алуға рұқсат етілген.

​ҚР жер заңнамасының негізгі қағидаттары:
​Нысаналы пайдалану: учаске қатаң түрде тағайындалған мақсаты бойынша пайдаланылуы тиіс (ауыл шаруашылығы жерлерін бұзғаны или пайдаланбағаны үшін жерді алып қою көзделген).
​Жерді ұтымды пайдалану және қорғау: топырақтың деградацияға ұшырауына, эрозиясына және ластануына жол бермеу.
​Пайдаланудың ақылылығы: жерді пайдаланғаны үшін жер салығы или жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақы (жалдау ақысы) алынады.
​Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің басымдығы: ауыл шаруашылығы өндірісін ынталандыру және қорғау.

​Уәкілетті және реттеуші органдар:
​ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі (Жер ресурстарын басқару комитеті) — жердің пайдаланылуы мен қорғалуын мемлекеттік бақылауды жүзеге асырады, біртұтас мемлекеттік саясатты қалыптастырады.
​Жергілікті атқарушы органдар (қалалар, аудандар, облыстар әкімдіктері) — жер учаскелеріне құқықтар беру, нысаналы арналымын өзгерту туралы шешімдер қабылдайды және оларды есепке алуды жүзеге асырады (жер қатынастары және архитектура бөлімдері арқылы).
​«Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы (ХҚКО/КЕАҚ) — жерді есепке алуды, кадастрлық есепке алуды және жылжымайтын мүлікке құқықтарды тіркеуді жүргізеді.