Жиі қойылатын сұрақтар
Нысанды пайдалануға беру құрылыс аяқталғаннан кейін және орындалған жұмыстардың жобалық құжаттамаға сәйкестігі расталған соң жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасының «Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» Заңының 75-бабына сәйкес нысанды пайдалануға берудің міндетті шарты – құрылыс сапасы мен белгіленген талаптарға сәйкестігін растайтын құжаттардың болуы.
Қажетті құжаттардың тізбесі
Нысанды пайдалануға беру үшін мынадай құжаттар қажет:
- -орындалған жұмыстардың жобалық шешімдерге сәйкестігі туралы авторлық қадағалау қорытындысы;
- -орындалған жұмыстардың сапасы туралы техникалық қадағалау қорытындысы;
- -мердігер ұйымның сәйкестік туралы декларациясы;
- -тапсырыс беруші бекіткен нысанды пайдалануға беру актісі.
Рәсімдеу тәртібі
Барлық құжаттарды алғаннан кейін тапсырыс беруші:
- - белгіленген нысан бойынша нысанды пайдалануға беру актісін ресімдейді және бекітеді;
- - оны «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясында тіркеуді қамтамасыз етеді.
Маңызды
Аталған құжаттардың кемінде біреуінің болмауы нысанды пайдалануға беруден бас тартуға негіз болып табылады.
Мысал
Құрылыс аяқталғаннан кейін тапсырыс беруші авторлық және техникалық қадағалау қорытындыларын, сондай-ақ мердігердің декларациясын алды. Осы құжаттардың негізінде нысанды пайдалануға беру актісі ресімделіп, тіркелді.
Терминдерге түсіндірме
Авторлық қадағалау — жобаны әзірлеуші тарапынан құрылыс жұмыстарының жобалық шешімдерге сәйкестігін бақылау.
Техникалық қадағалау — құрылыс жұмыстарының сапасын бақылау.
Сәйкестік туралы декларация — мердігердің жұмыстардың белгіленген талаптарға сәйкес орындалғанын растайтын құжаты.
Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексінің 144-бабына сәйкес жоспардан тыс тексеру тек заңнамада белгіленген нақты негіздер болған кезде ғана жүргізіледі.
Жоспардан тыс тексеру жүргізудің негіздері
Нысанға жоспардан тыс тексеру мынадай жағдайларда тағайындалуы мүмкін:
- -жеке және заңды тұлғалардың құқық бұзушылықтар туралы өтініштері;
- -мемлекеттік органдардың өтініштері;
- -прокурордың талаптары;
- -бұрын берілген бұзушылықтарды жою туралы нұсқамалардың орындалмауы.
Маңызды
Заңды негіздерсіз жоспардан тыс тексеру жүргізуге жол берілмейді.
Мысал
Мемлекеттік органға азаматтан нысанда құрылыс нормаларының бұзылғаны туралы шағым түсті. Аталған өтініш негізінде жоспардан тыс тексеру тағайындалды.
Терминдерге түсіндірме
Жоспардан тыс тексеру — заңда белгіленген негіздер болған кезде жүргізілетін тексеру.
Нұсқама — анықталған бұзушылықтарды жою туралы мемлекеттік органның орындалуы міндетті талабы.
Қазақстан Республикасының «Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» Заңының 60-бабының 2-тармағына сәйкес техникалық жағынан күрделі емес объектілер үшін жобалау-сметалық құжаттаманы әзірлемей және жобаларды міндетті сараптамадан өткізбей құрылыс салуға жол беріледі.
Екі қабаттан аспайтын жеке тұрғын үйлер белгіленген критерийлерге сәйкес болған жағдайда техникалық жағынан күрделі емес объектілерге жатады, оның ішінде «Ғимараттар мен құрылыстарды техникалық және (немесе) технологиялық жағынан күрделі объектілерге жатқызудың жалпы тәртібін айқындау қағидаларына» (Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 28 ақпандағы №165 бұйрығы) сәйкес.
Маңызды
Егер объект өз сипаттамалары бойынша неғұрлым күрделі болып табылса (мысалы, қабаттылығы жоғары болса, күрделі конструктивтік шешімдері болса немесе жауапкершілік деңгейі жоғары болса), жобалық құжаттаманы әзірлеу және сараптамадан өткізу талап етіледі.
Мысал
Азамат 2 қабатты жеке тұрғын үй салуды жоспарлауда. Мұндай объект техникалық жағынан күрделі емес болып табылады, сондықтан жобаны сараптамадан өткізу талап етілмейді.
Терминдерге түсіндірме
Ведомстводан тыс сараптама — жобалық құжаттаманың заңнама талаптарына және құрылыс нормаларына сәйкестігін аккредиттелген ұйым жүргізетін сараптама.
Техникалық жағынан күрделі емес объект — қарапайым конструктивтік шешімдері бар және тәуекел деңгейі төмен құрылыс объектісі.
Құрылыс салушы үлескерлерден қаражат тартуды екі шарттың біреуі орындалған жағдайда ғана жүзеге асыра алады:
1) Жергілікті атқарушы органның (әкімдіктің) рұқсатын алған кезде.
Әкімдік рұқсатты мына талаптар орындалған жағдайда береді:
- құрылыс салушы тұрғын үй объектісінің іргетасын толық аяқтаған болса;
- жобалық-сметалық құжаттама, жер учаскесіне құқықты растайтын құжаттар және өзге де қажетті құжаттар толық жинақталып тапсырылса;
- құрылыс салушы қаржылық орнықтылық талаптарына сәйкес келсе.
2) Бірыңғай оператор – «Қазақстан тұрғын үй компаниясы» АҚ-ның (ҚТҮК) кепілдігін алған кезде.
ҚТҮК үлестік қатысу саласындағы Бірыңғай оператор болып табылады. Кепілдік төмендегі жағдайларда беріледі:
- жоба бойынша құрылыс салушының қаржылық орнықтылығы тексеріліп, оң қорытынды алынған болса;
- құрылыс салушы нысанды тіркеп, барлық қажетті құжаттарды тапсырған болса;
- ҚТҮК кепілдік беру туралы шешім қабылдаған болса (Заңның 8-бабы).
Мысал:
Егер тұрғын үй құрылысы тоқтап қалса немесе созылса, ҚТҮК-ке көппәтерлі тұрғын үй құрылысын аяқтау міндеттемесі және кепілдік шарты бойынша үлескерлер алдындағы жауапкершілігі жүктеледі.
Рұқсат немесе кепілдіксіз қаражат тартуға тыйым салынады
Заңның 3-бабы үлескерлердің ақшасын рұқсаттамалық құжаттар алынбай тұрып тартуға тікелей тыйым салады.
Салдары:
- жасалған шарттар жарамсыз деп танылады;
- мұндай қызмет заңсыз болып есептеледі;
- үлескерлер салынған қаражатты жоғалту қаупіне ұшырайды.
Жобаның заңдылығын қалай тексеруге болады
Барлық рұқсат алған нысандар ресми homeportal.kz порталына енгізілген.
Порталдан тексеруге болады:
- әкімдіктің рұқсатының бар-жоғын;
- ҚТҮК кепілдігінің бар-жоғын;
Терминдердің түсіндірмесі:
- Үлестік қатысу — көппәтерлі тұрғын үй құрылысының қаржыландырылуына азаматтардың қатысуы.
- Бірыңғай оператор — үлескерлердің құқықтарын қорғауды қамтамасыз ететін ұлттық ұйым. Қазақстанда бұл — «Қазақстан тұрғын үй компаниясы» АҚ.
- Әкімдіктің рұқсаты — құрылыс жобалық құжаттамаға сәйкес жүргізіліп жатқанын және құрылыс салушының халықтың қаражатын тартуға құқылы екенін растайтын құжат.
- ҚТҮК кепілдігі — үлескерлердің инвестицияларының қауіпсіздігін қамтамасыз ететін қорғаныс тетігі.
Жеке тұрғын үйді және шаруашылық-тұрмыстық ғимараттарды бұзуды жүзеге асыру үшін Сізге:
- Құқық белгілейтін құжаттарды қоса бере отырып, «Объектілерді кейіннен кәдеге жарату (ғимараттар мен құрылыстарды бұзу) жөніндегі жұмыстар кешенін жүргізуге шешім беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі бойынша «Электрондық үкімет» веб-порталы арқылы өтініш беру арқылы қала/аудан әкімдігінен бұзуға шешім алу;
- Жеке тұрғын үй мен шаруашылық-тұрмыстық құрылыстарды өз бетінше бұзуды жүзеге асыру;
- «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу» мемлекеттік қызметі шеңберінде есепке алу және тіркеу үшін бұзу актісін ХҚКО-ға тапсыру.
Жеке тұрғын үй мен тұрмыстық ғимараттарды пайдалануға беру үшін сізге қажет:
1) жер учаскесіне құқық белгілейтін құжаттар мен техникалық шарттарды қоса бере отырып, «Электрондық үкімет» порталы арқылы «Құрылыс және реконструкциялау (қайта жоспарлау және қайта жабдықтау) жобаларын әзірлеу кезінде бастапқы материалдарды ұсыну» мемлекеттік көрсетілетін қызмет шеңберінде сәулет-жоспарлау тапсырмасын (АЖО) алуға құқылы. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімі - 9 жұмыс күні.
2) тиісті лицензиясы бар жобалау ұйымы арқылы эскиздік жобаны әзірлесін, содан кейін оны «Электрондық үкімет» порталы арқылы «Эскизді (эскиздік жобаны) келісу» «Мемлекеттік көрсетілетін қызмет шеңберінде келіссін. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімі - 10 жұмыс күні.
3) жеке тұрғын үй мен шаруашылық-тұрмыстық құрылыстардың құрылысын өз бетінше орындауға міндетті.
4) меншік иесінің «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет шеңберінде есепке алу және тіркеу үшін ХҚКО-ға енгізу актісін өз бетінше тапсырсын. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімі - 10 жұмыс күні.
Қолданыстағы ғимараттардың үй – жайларын (жекелеген бөліктерін) салу немесе өзгерту жөніндегі ойды іске асыру үшін рұқсат беру құжаттары-өтініш берушіге мыналарды қамтитын құжаттар талап етіледі:
жергілікті атқарушы органның жерге тиісті құқық беру туралы шешімі;
жергілікті атқарушы органның қолданыстағы ғимараттардың (құрылыстардың) үй-жайларын (жекелеген бөліктерін) реконструкциялауды, қайта жоспарлауды, қайта жабдықтауды жүргізуге арналған шешімі.
Салынған нысанды пайдалануға бермей пайдалануға болмайды. Салынған объектіні пайдалануға берусіз пайдалануға жол берілмейді. ҚР «Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» Заңының 73-бабының 7-тармағына сәйкес ғимаратты пайдалануды бастау үшін объектіні қабылдау актісін бекіту қажет. Іске қосу-реттеу жұмыстары 3кезеңінде пайдалануға рұқсат етілетін арнайы экономикалық аймақтардағы өнеркәсіптік объектілер үшін ерекшелік жасалды, бірақ өнімді объектіні ресми пайдалануға бергеннен кейін ғана сатуға болады.