Қоршаған ортаны қорғау саласындағы мемлекеттік реттеу құралдарының бірі: мемлекеттік экологиялық сараптама, экологиялық рұқсаттар және қоршаған ортаға әсер ету туралы декларациялар.
Экологиялық сараптама деп экологиялық сараптамаға ұсынылған құжаттаманың Қазақстан Республикасы экологиялық заңнамасының талаптарына сәйкестігін белгілеуге бағытталған және осындай құжаттаманы іске асырудың халықтың денсаулығы мен қоршаған ортаға ықтимал елеулі қолайсыз әсерлерінің алдын алу мақсатында жүзеге асырылатын сараптамалық қызмет түсініледі.
Экологиялық рұқсат-дара кәсіпкерлер мен заңды тұлғалардың қоршаған ортаға теріс әсерді жүзеге асыру құқығын куәландыратын және қызметті жүзеге асырудың экологиялық жағдайларын айқындайтын құжат.
Статистика (2025 жыл):
117 жобалық материал қаралып, 70 мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысы берілді. 47 дәлелді бас тарту берілді.
Қоршаған ортаға әсер етуге рұқсат беру бойынша 63 өтінім қабылданып, 61 рұқсат берілді, 2 өтінім бойынша бас тартылды.
III санаттағы нысандар үшін қоршаған ортаға әсер ету туралы 170 декларация қабылданды.
Солтүстік Қазақстан облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті деректеріне сәйкес, операторлардың қоршаған ортаға теріс әсері үшін облыс бюджетіне 2 млрд 358 млн 314 мың теңге түсті (болжам – 2 млрд 353 млн 356 мың теңге). Орындалу пайызы 100,2%-ды құрады.
187 қоғамдық тыңдау өткізілді (оның ішінде 103 қоғамдық тыңдау ашық жиналыстар түрінде және 84 қоғамдық тыңдау жария талқылаулар арқылы өткізілді).
Кіші бағыт: Табиғатты қорғау бағдарламалары бойынша
Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі іс-шаралар әзірленуде, олардың орындалуына және қаржыландырылуына мониторинг жүргізіледі. Табиғатты қорғау іс-шаралары және қоршаған ортаны қорғау саласындағы құжаттарды әзірлеу бойынша ұсыныстар енгізіледі.
Қазақстан Республикасының «2024-2030 жылдарға арналған Жасыл экономикаға» көшуі жөніндегі тұжырымдаманы іске асыру жөніндегі Жоспарды іске асыруды үйлестіру және оның орындалу барысы жүзеге асырылады.
Облыстың даму жоспарының нысаналы индикаторларының орындалуын үйлестіру жүргізілуде. Қоршаған ортаны қорғау саласындағы жетекшілік ететін бағыттар бойынша нысаналы индикаторлардың сандық мәндері қалыптастырылады.
Қатты тұрмыстық қалдықтарды орналастыру объектілеріне, оларды абаттандыру және жер актілерін ресімдеу бойынша мониторинг жүргізіледі. Қатты тұрмыстық қалдықтардың түзілу және қайта өңдеу көлемі бойынша деректерді жинау және өңдеу жүргізіледі.
Үкіметтік емес ұйымдармен мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс шеңберінде іс-шаралар өткізу (экологиялық насихаттау және қоршаған ортаны қорғау) қамтамасыз етіледі.
Жобалар:
Қоршаған орта сапасының нысаналы көрсеткіштері;
Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі 2026-2028 жылдарға арналған іс-шаралар жоспары;
Экологиялық мәдениет жөніндегі өңірлік жамбас жоспары Қазақстан;
10 мыңнан астам адам (Петропавл қ., Саумалкөл ауылы, Новоишимское, Бескөл, Тайынша)елді мекендер үшін шекті жол берілетін шығарындылардың жиынтық томдары;
Қатты тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау және қайта өңдеу жөніндегі «ТехноЭкоПарк» инвестициялық жобасы.
Ішкі бағыт: Су ресурстарын пайдалануды реттеу
Су ресурстарын реттеу және ұтымды пайдалануды қамтамасыз ету жүзеге асырылады.
Су ресурстарының ластануын, сарқылуын болдырмау мақсатында Солтүстік Қазақстан облысының су қорғау аймақтары, су объектілерінің белдеулері және оларды шаруашылық пайдалану режимі белгіленеді". Жыл сайын облыстың перспективалы су объектілерінде су қорғау аймақтары мен белдеулерінің жобалары әзірленеді.
2024 жылы Бабықбурлық, Битеке, Сарыбай, Кішкенесор, Жамантұз өзендерінің су қорғау аймақтары мен белдеулерінің жобалары әзірленді, Шарық өзені, Шат өзені учаскесі, Семізбай өзені учаскесі, жақсы-Жаңғызтау көлі учаскесі, Моховое көлі учаскесі, Бабықбурлық өзендерінің 14 су объектісінде су қорғау аймақтары мен белдеулері және шаруашылық пайдалану режимі орнатылды, Битеке өзені, Плеханово көлі учаскесі, Становое, Жамантұз, Кішкенесор, Сарыбай, Қалибек, Теке көлдері.
Жобаларға сәйкес су қорғау белгілері белгіленеді.
Коммуналдық меншіктің Су шаруашылығы және гидротехникалық құрылыстарын есепке алу жүргізіледі. Су шаруашылығы және гидротехникалық құрылыстардың (ГТҚ) қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша шаралар қабылдануда.
Жыл сайын ГТҚ көзбен шолып тексеру жүргізіледі, меншік иелеріне тиісті ұсынымдар беріледі. Коммуналдық меншіктегі су шаруашылығы және гидротехникалық құрылыстарды басқару ұйымдастырылады, оларды техникалық жарамды күйде ұстау жөніндегі шаралар жүзеге асырылады. ГТҚ қайта құру және жөндеу жұмыстарын жүргізу мониторингі жүзеге асырылады.
Жыл сайын СҚО бойынша жер үсті су ресурстарын пайдаланғаны үшін төлемақы мөлшерлемелері әзірленеді, сондай-ақ ортақ су пайдалану қағидалары әзірленеді, нормативтік құқықтық актілерді бекіту бойынша шаралар қабылданады.
Бассейндік кеңестің жұмысына қатысады, бассейндік кеңестің ұсынымдарын орындау бойынша шаралар қабылданады.
Жер үсті су объектілерін санациялау жұмыстары ұйымдастырылуда.
Облыстың су объектілерінің жай-күйі туралы ақпарат жарияланады.
Жобалар:
Қазақстан Республикасында су саласын дамытудың 2024-2028 жылдарға арналған кешенді жоспары;
2024-2026 жылдарға арналған су үнемдеу жөніндегі жол картасы.
Міндеттері мен функциялары ҚР 2025 жылғы 9 сәуірдегі №178-VIII Жаңа Су кодексіне сәйкес:
Иесіз су шаруашылығы құрылыстарының коммуналдық меншікке айналысы бойынша ҚР азаматтық заңнамасында көзделген рәсімдерді жүргізеді;
Жыл сайын 1 мамырға дейін интернет-ресурста жер үсті көздерінің су ресурстарын пайдаланғаны үшін төлем ретінде облыс бюджетіне түскен өткен жылғы табыс көлемі, сондай-ақ су қорын қорғау жөніндегі іс-шараларға бағытталған бюджет қаражаты шығыстарының сомасы туралы ақпарат орналастырылады;
Су қорын қорғау, Су шаруашылығы және гидротехникалық құрылыстарды дамыту жөніндегі іс-шараларды ҚР Мемлекеттік жоспарлау жүйесі құжаттарының құрамында су қорын қорғау мен пайдаланудың бассейндік жоспарларын іске асыру үшін көздейді және іске асырады.
Өз құзыреті шегінде климаттың өзгеруіне осалдығын бағалауды жүргізеді;
Экономиканың су секторын өз құзыреті шегінде климаттың өзгеруіне бейімдеу жөніндегі басымдықтар мен шараларды айқындайды, оларды іске асыруды жүзеге асырады.
Су ресурстарын қорғау мен пайдаланудың бассейндік жоспарларының қорытындыларын ескере отырып, судың зиянды әсерінің алдын алу және жасанды құрғақшылықтың алдын алу үшін жер үсті су объектілерінің Жайылма учаскелерін ормандандыруды, олардың функционалдық қарамағындағы аумақтарда пайдалы орман өсіруді ұйымдастырады;
Су қорын қорғау және пайдалану бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстар, коммуналдық меншіктегі су шаруашылығы және гидротехникалық құрылыстардың техникалық жай-күйі туралы халықты хабардар етеді.
Жауапты басқарма: СҚО әкімдігінің Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы (мекенжайы: Петропавл қ., Парковая к-сі, 57 В, байланыстар: 8(7152) -53-36-37, 53-36-51).