Жиі қойылатын сұрақтар
Оқу еліне келгеннен кейін Стипендиат төмендегі талаптарды орындауға міндетті:
1) Оқу басталған күннен бастап 60 күнтізбелік күн ішінде АО «Халықаралық бағдарламалар орталығы» (бұдан әрі – Орталық) ұйымына бекіту үшін оқу жоспарын ұсынуы тиіс, онда оқу орны белгілеген міндетті практика және/немесе тағылымдама көрсетілуі қажет;
2) Оқу басталғаннан кейін 15 күнтізбелік күн ішінде Стипендиат Орталыққа оқу орны әкімшілігіне Орталыққа Стипендиат туралы құпия ақпаратты (үлгерімі туралы мәліметтер, академиялық мәртебесі, оқу мерзімі) беруге құқық беретін қол қойылған рұқсатты тапсыруы тиіс.
Бұл мәселе Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 13 сәуірдегі №163 бұйрығымен реттеледі.
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1200007613
Мысалы: Мен, Ақерке, «Болашақ» бағдарламасының стипендиатымын, Австралияға оқуға бара жатырмын және оқу еліне келгеннен кейін АО «Халықаралық бағдарламалар орталығына» қандай құжаттарды ұсыну қажет екенін білгім келеді?
Ақерке, Сіз оқу басталған күннен бастап 60 күнтізбелік күн ішінде оқу жоспарын, сондай-ақ 15 күнтізбелік күн ішінде оқу орнына Сіздің үлгеріміңіз, академиялық мәртебеңіз және өзге де ақпарат туралы мәліметтерді «Халықаралық бағдарламалар орталығы» АҚ-на беруге құқық беретін қол қойылған рұқсатты ұсынуыңыз қажет.
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 7 қазандағы № 413 ««Болашақ» халықаралық стипендиясын іске асыру жөніндегі кейбір шаралар туралы» бұйрығына сәйкес (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1300008880), егер Стипендиаттың және оның отбасы мүшелерінің (ата-анасының, жұбайының/жұбайының, балаларының) меншігінде ауыртпалық салынбаған жылжымайтын мүлік (яғни кепілде, тыйым салынған немесе ипотекада тұрмаған жылжымайтын мүлік) болмаған жағдайда, оқу туралы шарт бойынша міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету үшін Стипендиат Қазақстан Республикасының азаматтары болып табылатын, жасы 50 (елу) жасқа дейінгі және соңғы 12 (он екі) күнтізбелік ай ішінде тұрақты табысы бар 5 (бес) кепілгерді ұсынуы тиіс. «Болашақ» бағдарламасы алдында міндеттемелері бар Стипендиат кепілгер бола алмайды.
Мысалы:
Менің атым Арман, мен «Болашақ» бағдарламасының стипендиатымын. Менің және отбасы мүшелерімнің меншігінде жылжымайтын мүлік болмаса, бірақ мен 5 кепілгер ұсына алатынымды білсем, олар міндетті түрде менің туыстарым болуы керек пе?
Жоқ, міндетті емес. Кепілгер ретінде соңғы бір жыл ішінде тұрақты табысы бар, жасы 50-ге толмаған Қазақстан Республикасының кез келген азаматы бола алады.
«Болашақ» халықаралық стипендиясын тағайындау үшін үміткерлерді іріктеу қағидаларының 24-тармағына сәйкес тағылымдамадан өткен түлектер «Болашақ» бағдарламасы шеңберінде алған мамандығы бойынша кемінде 3 жыл міндетті түрде еңбек өтеуге тиіс:
– оларды тағылымдамаға жіберген ұйымда (жұмыс берушінің өтінімі бойынша);
– немесе Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан осы жұмыс берушінің филиалдарында/өкілдіктерінде;
– немесе Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан басқа ұйымдарда, бірақ тек жұмыс берушінің келісімі болған жағдайда.
Мысалы: Мен «Болашақ» бағдарламасы аясында «Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті» КеАҚ-ның ұсынған өтінім бойынша тағылымдамадан өттім. Еңбек өтеуін міндетті түрде осы ұйымның базасында жүзеге асыруым қажет пе, әлде басқа ұйымға ауысып еңбек өтеуіне рұқсат етіле ме?
«Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті» КеАҚ-ның келісімі болған жағдайда, Сіз «Болашақ» бағдарламасы аясында алған мамандығыңыз бойынша Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан өзге де ұйымдарда кемінде үш жыл мерзімге еңбек өтеуді жүзеге асыра аласыз.
«Болашақ» бағдарламасы шеңберінде конкурстық іріктеуге Қазақстан Республикасының азаматтары жіберіледі, бұл ретте олардың тілдік курстарда оқу, академиялық оқу/тағылымдамадан өту және кейінгі өтеу мерзімдерінің жиынтығы құжаттарды тапсыру сәтінде заңнамамен белгіленген жалпы зейнеткерлік жастан аспауы тиіс, сондай-ақ бакалавр дәрежесін алу үшін орта білім туралы құжаты болуы қажет.
Үміткер Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 11 маусымдағы № 573 қаулысының талаптары мен шарттарына сәйкес құжаттарды ұсынуы тиіс.
Мысалы:
Үміткер Марат С. (жасы 40-та) Астана қаласындағы №9 қалалық емханада дәрігер болып жұмыс істейді. Ол «медицина қызметкері» санаты бойынша Америка Құрама Штаттарында 12 айлық тағылымдамадан өту үшін құжат тапсыра ала ма?
Иә, үміткер Марат С. тағылымдамадан өту үшін құжат тапсыра алады, себебі оның жасы Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы талаптарына сәйкес келеді және оның жоғары білімі бар.
«Нысаналы капитал қорлары және эндаумент-қорлар (нысаналы капиталдар) туралы» https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2500000199 ҚР Заңына сәйкес нысаналы капитал қоры негізгі капиталды қалыптастырады және сақтайды, ал қайырымдылық қызметі эндаумент-қордың активтерін басқарудан түскен кірістер есебінен жүзеге асырылады.
Нысаналы капитал қоры – инвестициялық кірісті қамтамасыз ету және эндаумент-қордың (нысаналы капиталдың) қайырымдылық бағдарламасында көзделген қайырымдылық объектілерін қаржыландыру үшін әлеуметтік салада эндаумент-қордың (нысаналы капиталдың) активтерін басқару жөніндегі қызметті жүзеге асыратын, қордың ұйымдық-құқықтық нысанында құрылатын коммерциялық емес ұйым
Эндаумент-қор – эндаументтер (нысаналы салымдар) мен инвестициялық кіріс, сондай-ақ нысаналы капитал қорының меншікті қаражаты есебінен қалыптастырылатын және (немесе) толықтырылатын және эндаумент-қордың (нысаналы капиталдың) қайырымдылық бағдарламасында көзделген қайырымдылық объектілерін қаржыландыру үшін пайдаланылатын нысаналы капитал қорының мүлкі
Кәдімгі қайырымдылық қорлары алынған қайырымдылықтарды ағымдағы шығындар мен жобаларға бағыттайды, ал мақсатты капитал қоры ұзақ мерзімді қоғамдық пайдалы мақсаттарды тұрақты қаржыландыруды қамтамасыз етеді.
Мысалы: егер қайырымдылық қоры университетті қолдауға 50 млн теңге алса, ол бұл қаражатты бір-екі жыл ішінде аудиторияларды жөндеуге немесе жабдық сатып алуға жұмсай алады.
Сол 50 млн теңгемен нысаналы капитал қоры қаражатты инвестициялайды және жыл сайын, мысалы, университетті тұрақты негізде қолдай отырып, стипендияларға немесе ғылыми гранттарға 3-5 млн теңге мөлшерінде кіріс жібереді.
Эндаумент-қор – эндаументтер (нысаналы салымдар) мен инвестициялық кіріс, сондай-ақ нысаналы капитал қорының меншікті қаражаты есебінен қалыптастырылатын және (немесе) толықтырылатын және эндаумент-қордың (нысаналы капиталдың) қайырымдылық бағдарламасында көзделген қайырымдылық объектілерін қаржыландыру үшін пайдаланылатын нысаналы капитал қорының мүлкі.
«Нысаналы капитал қорлары және эндаумент-қорлар (нысаналы капиталдар) туралы» ҚР Заңының https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2500000199 10-бабының 2-тармағына сәйкес нысаналы капитал қорының мүлкі мыналардан тұрады:
1) жеке және заңды тұлғалардың ерікті қайырмалдықтарынан;
2) сенімгерлік басқару шарты (шарттары) бойынша берілген мүліктен;
3) жеке және заңды тұлғалардың нысаналы салым шарты (шарттары) бойынша берілген эндаументтерінен (нысаналы салымдарынан);
4) нысаналы капитал қоры құрылтайшыларының жарналарынан;
5) эндаумент-қордың (нысаналы капиталдың) активтерін басқарудан түсетін инвестициялық кірістерден;
6) Қазақстан Республикасының заңдарында тыйым салынбаған өзге де көздерден тұрады.
Мысалы, азамат Н.Ысқақов нысаналы капитал қорына 2 млн теңге сыйға тартты. Есептелгеннен кейін бұл сома нысаналы капитал қорының мүлкіне айналды.
Облигацияларға ақша салудың пайызы да қор мүлкінің бір бөлігі болып табылады және олар қайырымдылық мақсатында пайдаланылады.
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2024 жылғы 23 қыркүйектегі № 457 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым академиясының (бұдан әрі – ҚР ҰҒА) академиктерін сайлау қағидалары мен критерийлеріне https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2400035119 сәйкес Ұлттық ғылым академиясының академигі болып ғылыми жетістіктері, ғылыми дәрежесі (PhD, ғылым докторы) және ғылыми/білім беру ұйымдарында кемінде 10 жыл жұмыс тәжірибесі бар атағы (профессор, қауымдастырылған профессор) бар ірі ғалым болып табылатын Қазақстан азаматы сайлана алады.
ҚР ҰҒА академигі болып сайлау конкурстық негізде өтеді және мынадай кезеңдерден тұрады: үміткерлердің құжаттарының өлшемдерге сәйкестігін қарау (ғылыми жетістіктер, ғылымға қосқан үлесі, кадрлар даярлау мектебі), үміткерлерді балдық жүйе бойынша сараптамалық комиссияның бағалауы, Академия Төралқасының үміткердің даму бағдарламасын бағалауы.
Сайлау туралы шешімді кандидатураны мақұлдайтын немесе қабылдамайтын жалпы жиналыс қабылдайды.
Мысал: PhD дәрежесі бар және қауымдастырылған профессор болып табылатын азамат Қ. Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі болып сайлануға құжаттар тапсырды.
Бірақ оның кандидатурасы қабылданбады, өйткені оның жұмыс өтілі құжаттарды тапсыру кезінде 9,5 жыл болды.
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2024 жылғы 18 қыркүйектегі № 451 бұйрығымен https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2400035193 бекітілген Философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор дәрежесін алу үшін қорғалған диссертацияларды мемлекеттік тіркеу қағидаларына сәйкес жеке және заңды тұлғалар философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор дәрежесін алу үшін диссертацияны қорғағаннан кейін күнтізбелік 7 (жеті) күнтізбелік күннің ішінде мемлекеттік тіркеу үшін қажетті құжаттарды Ұлттық мемлекеттік ғылыми-техникалық сараптама орталығына (бұдан әрі – ҰМҒТСО) жібереді.
ҰМҒТСО жоғарыда аталған құжаттарды алып, философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор дәрежесін алу үшін диссертацияларға мемлекеттік тіркеу нөмірін береді.
Дәлелді себептермен философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор дәрежесін алуға қорғалған диссертацияларды тіркеу мерзімін өткізіп алған жағдайда, егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, қорғаушының өтінішхаты бойынша бұл мерзімді философия докторы (PhD) ғылыми дәрежесін алуға қорғалған диссертацияларды тіркеуді жүзеге асыратын ұйым ұзартуы мүмкін.
Ауру, еңсерілмейтін күш мән-жайлары және адамды қызмет алуға өтініш беру мүмкіндігінен айыратын өзге де себептер дәлелді себептер ретінде танылады.
Мысал: азамат А. философия докторы (PhD) дәрежесін алу үшін диссертация қорғады. Алайда, ауруға байланысты ол философия докторы (PhD) дәрежесін алу үшін қорғалған диссертацияны тіркеу мерзімін кешіктірді.
А. азаматы ауруды растайтын құжаттарды ұсынғаннан кейін диссертацияны тіркеуге құжаттар қабылданды.
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2024 жылғы 18 қыркүйектегі № 451 бұйрығымен https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2400035193 бекітілген Философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор дәрежесін алу үшін қорғалған диссертацияларды мемлекеттік тіркеу қағидаларына сәйкес жеке және заңды тұлғалар философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор дәрежесін алу үшін диссертацияны қорғағаннан кейін күнтізбелік 7 (жеті) күнтізбелік күннің ішінде мемлекеттік тіркеу үшін қажетті құжаттарды Ұлттық мемлекеттік ғылыми-техникалық сараптама орталығына (бұдан әрі – ҰМҒТСО) жібереді.
ҰМҒТСО жоғарыда аталған құжаттарды алып, философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор дәрежесін алу үшін диссертацияларға мемлекеттік тіркеу нөмірін береді.
Дәлелді себептермен философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор дәрежесін алуға қорғалған диссертацияларды тіркеу мерзімін өткізіп алған жағдайда, егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, қорғаушының өтінішхаты бойынша бұл мерзімді философия докторы (PhD) ғылыми дәрежесін алуға қорғалған диссертацияларды тіркеуді жүзеге асыратын ұйым ұзартуы мүмкін.
Ауру, еңсерілмейтін күш мән-жайлары және адамды қызмет алуға өтініш беру мүмкіндігінен айыратын өзге де себептер дәлелді себептер ретінде танылады.
Мысал: Біздің ғылыми-зерттеу институтында жаңа консультативтік-кеңесші орган бекітілді. Құрамды басшы мен оның орынбасары таңдады.
Бұл консультативтік-кеңесші орган өкілетті ме?
Жоқ, ол өкілетті емес, өйткені құрамды ұжым таңдауы керек.
«Қазақстан Республикасы Үкіметінің жанынан Жоғары ғылыми-техникалық комиссия құру туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2024 жылғы 7 қазандағы № 826 қаулысының 5-тармағына сәйкес, https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2400000826
Жоғары ғылыми-техникалық комиссия (бұдан әрі – ЖҒТК) мемлекеттік қорғаныс тапсырысы шеңберінде қалыптастырылатын жобаларды қоспағанда, ғылымды дамытудың басым бағыттары бойынша қаржыландыру көлемін бюджет қаражаты есебінен айқындайды және бөледі.
Мысалы, бюджетте ғылыми қызметке белгілі бір сома қарастырылған, ЖҒТК қай бөлігі іргелі зерттеулерге, ал қай бөлігі қолданбалы жобаларға және ғылыми нәтижелерді коммерцияландыруға бағытталатынын шешеді.