Жиі қойылатын сұрақтар
Өтініш беруші ғылыми тағылымдамадан өткен елді өзгертуге құқылы. Бұл мәселе ҚР Ғылым және жоғары білім министрінің м.а. 2024ж. 3 сәуірдегі №142 бұйрығымен реттеледі https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=35338801#activate_doc=2. Ғылыми тағылымдамадан өту елін ауыстыру үшін Халықаралық бағдарламалар орталығына ұсыну қажет:
1. Халықаралық бағдарламалар орталығы Басқарма Төрағасының атына жазылған өтініш (әрі қарай – Төраға);
2. Ғылыми тағылымдама өтетін шетелдік жоғары оқу орны немесе ұйым ұсынған жаңа шақыру хаты, бағдарлама және смета;
3. Жұмыс берушіден қолдау хаты (үшжақты келісімшарт болған жағдайда);
4. Қоғам Төрағасының атына жазылған түсіндірме хат.
Толық құжаттар топтамасы ұсынылғаннан кейін ел ауыстыру сұрағы Конкурс жеңімпаздарының өтініштерін қарау жөніндегі Комиссияның кезекті отырысына шығарылады. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300033308
Ғылыми тағылымдамадан өтуге конкурстық іріктеуге қатысуға құжаттарды үміткер құжаттарды қабылдаудың белгіленген мерзімі ішінде «электрондық үкімет» веб-порталы арқылы және (немесе) халықаралық бағдарламалар орталығына қағаз нысанда береді. Құжаттарды қарау, қабылдау не оларды қабылдаудан бас тарту мерзімі 2 (екі) жұмыс күнін құрайды. Бұл сұрақ «Үміткерлерді іріктеу және ғылыми тағылымдамадан өту қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің м.а. 2023 жылғы 18 тамыздағы № 422 бұйрығымен реттеледі. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2300033308
Мысалы, үміткер Ұлыбританияның Жоғары оқу орындарының бірінде ғылыми тағылымдамадан өтуді қалайды. Үміткер құжаттарды Астана қаласы, Сығанақ көшесі, 70 мекенжайы бойынша Халықаралық бағдарламалар орталығына ұсына алады. 2 жұмыс күні ішінде үміткер жауап алады.
Оқуға түсу үшін Ұлттық бірыңғай тестілеудің (бұдан әрі – ҰБТ) шекті балдары:
✔ ұлттық ЖОО-ға – кемінде 65 балл, ал «Педагогикалық ғылымдар» білім беру саласы бойынша – кемінде 75 балл, «Денсаулық сақтау» білім беру саласы бойынша – кемінде 70 балл, «Ауыл шаруашылығы және биоресурстар», «Ветеринария» білім беру салалары бойынша – кемінде 50 балл және «Құқық» даярлау бағыты бойынша – кемінде 75 балл;
✔ ағымдағы күнтізбелік жылда жаңадан құрылған және білім беру қызметімен айналысуға арналған лицензия және (немесе) лицензияға қосымшаны алған ұлттық ЖОО-да - кемінде 50 балл, ал «Педагогикалық ғылымдар» білім беру саласы бойынша – кемінде 75 балл, «Денсаулық сақтау» білім беру саласы бойынша – кемінде 70 балл, «Құқық» даярлау бағыты бойынша – кемінде 75 балл;
✔ басқа ЖОО-ға – кемінде 50 балл, ал «Педагогикалық ғылымдар» білім беру саласы бойынша – кемінде 75 балл, «Денсаулық сақтау» білім беру саласы бойынша – кемінде 70 балл және «Құқық» даярлау бағыты бойынша – кемінде 75 балл.
Бұл ретте ҰБТ-ның Қазақстан тарихы және екі бейіндік пәндері бойынша және (немесе) шығармашылық емтиханнан кемінде 5 балл, ал Оқу сауаттылығы мен Математикалық сауаттылықтан кемінде 3 балл алу қажет.
Жоғары білім алуға ақы төлеу үшін білім беру гранттарын беру тәртібі Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің м.а. 2023 жылғы 25 тамыздағы №443 «Бакалавр» немесе «магистр» дәрежелері берілетін жоғары немесе жоғары оқу орынан кейінгі білім алуға ақы төлеу үшін білім беру грантын беру қағидаларын бекіту туралы» бұйрығымен бекітілген (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V230003334).
Көрсетілген Қағидаға сәйкес Жоғары білімнің білім беру грантын беруге арналған конкурсқа (бұдан әрі – конкурс) қатысу үшін оқуға түсуші жоғары оқу орнының қабылдау комиссиясына немесе «электрондық үкімет» веб-порталы арқылы белгіленген үлгідегі бланкіде өтініш береді.
Жоғары білімнің білім беру грантын беруге арналған конкурсқа қатысу үшін оқуға түсуші өтініште өзі таңдаған жоғары білім беру бағдарламаларының тобын және жоғары оқу орнын көрсетеді.
Бейіндік пәндер сәйкес келген жағдайда оқуға түсуші білім беру бағдарламаларының төрт тобына дейін көрсете алады.
Республикалық бюджет қаражаты есебінен білім беру гранттарын беру конкурсына қатысу үшін өтініштер күнтізбелік жылғы 13 – 20 шілде аралығында қабылданады.
Мысалы, Алия күнтізбелік жылғы 13 – 20 шілде аралығында «электрондық үкімет» веб-порталы арқылы Республикалық бюджет қаражаты есебінен білім беру гранттарын беру конкурсына қатысу үшін өтініш береді. ҰБТ-да нәтижесі бойынша тиісті шекті балы бар және бейіндік пәндері «Физика-Математика». Ол В010 – Физика мұғалімдерін даярлау (Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті), В054 – Физика (әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті), В071 – Тау-кен ісі және пайдалы қазбаларды өндіру (Қ.И.Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті), В126 – Көлік құрылысы (М.Тынышбаев атындағы ALT университеті) сияқты 4 білім беру бағдарламаларын және 4 жоғары оқу орындарын таңдады.
Педагогикалық қайта даярлау Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 17 наурыздағы № 110 «Педагогикалық қайта даярлау қағидаларын бекіту туралы» бұйрығымен реттеледі. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2000020147.
Педагогикалық қайта даярлау курстары жоғары білімі бар, бірақ педагогикалық білімі жоқ, алғаш рет педагог қызметіне кірісетін мамандар үшін жоғары оқу орындарында «Педагогикалық ғылымдар» мамандығы бойынша жүзеге асырылады.
Мысалы, егер сіз «Физика» білім беру бағдарламасын (дайындалу бағыты «Жаратылыстану ғылымдары») бітірген болсаңыз, онда сіз https://epvo.kz/#/register/education_program тізіліміне сәйкес жоғары оқу орындарында педагогикалық қайта даярлаудан өтуіңізге болады. Қайта даярлау өткеннен кейін білім беру ұйымдарында сабақ беруге құқылысыз.
Ұлттық бірыңғай тестілеуді (бұдан әрі – ҰБТ) өткізу тәртібі «Ұлттық бірыңғай тестілеуді өткізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2017 жылғы 2 мамырдағы № 204 бұйрығымен бекітілген (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1700015173).
Халықаралық сертифкаттардың балдарын ҰБТ балына ауыстыру шкаласы «Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білімнің білім беру бағдарламаларын iске асыратын бiлiм беру ұйымдарына оқуға қабылдаудың үлгілік қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2018 жылғы 31 қазандағы № 600 бұйрығымен бекітілген (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1800017650).
Ағылшын тілін меңгергенін растайтын халықаралық сертификаттары (TOEFL ITP, TOEFL iBT, IELTS) бар түсушілер өз қалауы бойынша ағылшын тілі бойынша бейіндік пәннен немесе «Шетел тілі (ағылшын тілі)» арнайы пәннен босатылады. Балдарды ауыстыру Типтік қағидаларда бекітілген шкалаға сәйкес жүргізіледі.
Ағылшын тілін (шетел тілін) меңгергенін растайтын халықаралық сертификаттары бар (IELTS, TOEFL ITP, TOEFL iBT) түсушілер ҰБТ-ға және/немесе конкурсқа қатысу үшін өтініш берген кезде сайтта сертификат туралы мәліметтерді енгізеді.
Ұсынылған сертификаттардың түпнұсқалығы мен қолданылу мерзімі білім беру гранттарын тағайындау конкурсына өтініш тапсырған кезде немесе ақылы негізде ЖОО-ға оқуға қабылдау барысында жоғары оқу орындары тарапынан тексеріледі.
Мысалы:
Алияның ҰБТ-дағы таңдау пәндерінің комбинациясы – ағылшын тілі және дүниежүзі тарихы. Алияда IELTS (АЙЛТС) сертификаты бар. ҰБТ-ға қатысуға өтініш берген кезде Алия https://app.testcenter.kz/ сайтында IELTS (АЙЛТС) сертификаты туралы мәліметтерді енгізді. IELTS (АЙЛТС) халықаралық сертификаты ҰБТ балдарына ауыстырылатындықтан, тестілеу кезінде Алия «Ағылшын тілі» пәнін өз қалауы бойынша тапсырған жоқ.
Магистратурада кадрлар даярлау білім беру бағдарламалары негізінде екі бағыт бойынша жүзеге асырылады:
1) ғылыми-педагогикалық;
2) бейінді.
Ғылыми-педагогикалық бағыттағы магистратура ЖЖОКБҰ мен ғылыми ұйымдар үшін тереңдетілген ғылыми-педагогикалық және зерттеу даярлығы бар ғылыми және ғылыми-педагогикалық кадрларды даярлау бойынша жоғары оқу орнынан кейінгі білімнің білім беру бағдарламаларын іске асырады.
Бейінді бағыт бойынша магистратура экономика, медицина, құқық, білім, өнер, қызмет көрсету және бизнес, қорғаныс және ұлттық қауіпсіздік салалары, құқық қорғау қызметі үшін тереңдетілген кәсіптік даярлығы бар басқарушы кадрларды даярлау бойынша жоғары оқу орнынан кейінгі білімнің білім беру бағдарламаларын іске асырады. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2200028916
Оқу бағдарламаларын орындау аяқталды деген негізгі критерий білім алушының:
ғылыми-педагогикалық магистратурада оқу кезеңінің барлық түрінде кемінде 120 академиялық кредит,
профильдік магистратурада кемінде 60 академиялық кредит меңгеруі болып табылады.
Мысалы, өтініш беруші Астана қаласында «Менеджмент» мамандығы бойынша магистратураға түсуді жоспарлап отыр.
Өтініш беруші https://epvo.kz/#/register/education_program сілтеме бойынша ғылыми-педагогикалық немесе профильдік бағыттар бойынша білім беру бағдарламасын таңдай алады.
Мысалы, Астана халықаралық университетінде 2 жылдық оқу мерзімімен «Менеджмент» магистратура білім беру бағдарламасы іске асырылады.
Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкес докторанттың ғылыми-зерттеу жұмысы ДҒЗЖ немесе докторанттың эксперименттік-зерттеу жұмысы (ДЭЗЖ) шеңберінде инновациялық технологиялармен және өндірістің жаңа түрлерімен танысу үшін ғылыми ұйымдарда және (немесе) тиісті салалардың немесе қызмет салаларының ұйымдарында, оның ішінде шетелде міндетті түрде тағылымдамадан өту көзделеді.
https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2200028916
Докторанттың шетелдік тағылымдамадан өту мерзімін жоғары оқу орны дербес айқындайды, тағылымдаманың ұзақтығы кемінде күнтізбелік 30 күнді құрайды.
Тағылымдама бағдарламасының мазмұны докторанттың зерттеу бейініне сәйкес келеді. Тағылымдама бағдарламасын жоғары оқу орны тағылымдама ұйымдастырылған ұйыммен бірлесіп бекітеді.
Тағылымдаманы зерттеу тақырыбы бойынша зерттеулердің және (немесе) жарияланымдардың алдын ала нәтижелері бар адамдар жүзеге асырады.
Тағылымдама нәтижелері жоғары оқу орнының ғылыми семинарында қарастырылады.
Мысалы, Докторант ғылыми ұйымдардың және (немесе) тиісті салалардағы ұйымдардың базасында, оның ішінде шетелде ғылыми тағылымдамадан өтуді жоспарлайды.
Докторантқа жоғары оқу орнының тиісті құрылымдық бөлімшелеріне жүгіну қажет.
Қазіргі уақытта «Халықаралық бағдарламалар орталығы» АҚ (бұдан әрі – Орталық) ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі (бұдан әрі – Министрлік) желісі бойынша жүзеге асырылатын бағдарламалардың әкімшісі болып табылады.
Атап айтқанда, Қоғам «Болашақ» халықаралық стипендиясын, «Ғылыми тағылымдамалар» бағдарламасын жүзеге асырумен қатар, Әзірбайжан Республикасы, Венгрия, Латвия Республикасы, Қытай Халық Республикасы, Қырғыз Республикасы, Моңғолия, Грузия, Корея Республикасы, Беларусь Республикасы, Польша Республикасы, Тәжікстан Республикасы, Өзбекстан Республикасы, Вьетнам Социалистік Республикасы және Украинамен білім саласындағы халықаралық келісімдер аясында құжаттарды қабылдау және конкурстар өткізу жұмыстарын жүргізеді.
Аталған келісімдер аясында, шетел тілін меңгеру деңгейі мен білім туралы құжаттың орташа балына қарай (бакалавриат, магистратура, докторантура) үміткерлерге оқу гранттары ұсынылады. Айта кету керек, мамандықтар мен жоғары оқу орындарының тізімі жыл сайын қабылдаушы тараппен айқындалады.
Қазіргі уақытта министрлік тек жоғарыда аталған бағыттар шеңберінде ғана қаржы бөледі. Осыған байланысты, көрсетілген бағдарламалардан тыс қаржылық қолдау көрсету мүмкін емес.
Сонымен бірге, «Болашақ» бағдарламасы аясында, егер үміткер шетелдік беделді жоғары оқу орнынан (тізімде бар) магистратураға шартсыз қабылдау туралы (оқу ақысыз) шақыру алса және басқа шетелдік және/немесе қазақстандық ұйымдармен оқудың толық құнын жабу қарастырылса, бірлесіп қаржыландыру тетігі көзделген.
«Болашақ» халықаралық стипендиясы, «Ғылыми тағылымдамалар» бағдарламасы және шетел мемлекеттері (университеттері) ұсынатын гранттар туралы ақпарат Орталықтың www.bolashak.gov.kz сайтында жарияланады.
Мысалы:
Студент магистратураға академиялық бағдарламаның толық құнын қамтитын, тегін оқуға шартсыз қабылдау хаттамасын алды. Бұл жағдайда ол қосымша қаржыландыруға үміткер бола ала ма?
Иә, академиялық оқудың толық қамтылған шақыруын алған жағдайда, ол стипендия төлеу, ұшу шығындары, виза қолдауы және басқа да шығындарды бөлігі бойынша бірлесіп қаржыландыруға үміткер бола алады.
Қазіргі кезде Комитет тізімі немесе Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім Ғылым және жоғғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитетінің ғылыми қызметтің негізгі нәтижелерін жариялау үшін басылымдар тізбесі (бұдан әрі – Комитеттің басылымдар тізбесі) бірнеше тізімдерден тұрады – 1-тізім, 2-тізім, 3-тізім және әскери және арнайы органдар журналдар тізімі.
Ғылыми қызмет нәтижелерін жариялауға ұсынылатын басылымдар тізбесіне қосу үшін ғылыми басылымдарға қойылатын талаптар (https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1600013409) бойынша докторлық диссертацияларды (PhD) қорғау үшін Комитеттің басылымдар тізбесінен жарияланым ретінде 2-тізімге енгізілген журналдағы 2 мақала ескеріледі.
Егер Сіздің 2 мақалаңыз Комитеттің басылымдар тізбесінің 2-тізімінде жарияланса және халықаралық рецензияланатын ғылыми журналдағы жарияланымға қойылатын талап орындалған болса, Сізге қорғауға рұқсат беріледі.
Мысалы, Сіздің 2 мақалаңыз «ҚазҰУ хабаршысы. Заң сериясы» журналында 2024 жылы және «Құқық және мемлекет» журналында 2025 жылы жарияланды. Бұл журналдар заң ғылымдары бойынша Комитеттің басылымдар тізбесінің 2-тізіміне тиісінше 2021 жылы және 2024 жылдан бері кіреді. Сондықтан осы журналдардағы жарияланымдар қорғауға шығу үшін ескеріледі.