Рұқсат беру саясаты басқармасының 2023 жылғы есебі
Рұқсат беру саясаты басқармасының (бұдан әрі – Басқарма) негізгі функциялары рұқсат беру саясатын жүзеге асыру – лицензиялау, рұқсаттық бақылау, білім туралы құжаттарға апостиль қою бойынша мемлекеттік қызметтер көрсету, білім туралы құжаттарды тану рәсімін бақылау болып табылады.
Білім беру қызметін лицензиялау – лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаларды және лицензияның телнұсқасын және (немесе) лицензияға қосымшаларды беруге және қайта ресімдеуге, рұқсат беру бақылауын жүзеге асыруға, лицензияның және (немесе) лицензияға қосымшалардың қолданылуын тоқтата тұруға, қайта бастауға және тоқтатуға байланысты іс-шаралар кешені.
Білім беру қызметін лицензиялау «Білім туралы», «Рұқсаттар және хабарламалар туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Заңдарымен, «Білім беру қызметіне қойылатын біліктілік талаптарын және оларға сәйкестікті растайтын құжаттардың тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2015 жылғы 17 маусымдағы
№ 391, «Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру саласында білім беру қызметімен айналысуға лицензия беру» мемлекеттік қызметін көрсету қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің м.а. 2022 жылғы 29 қарашадағы № 164 бұйрықтарымен регламенттеледі.
Басқарма ағымдағы жылы жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарын лицензиялау бойынша 497 мемлекеттік қызметті көрсетті. Рухани білім беру бағдарламалары бойынша лицензия беруге өтініштер түскен жоқ. Лицензияны және оған қосымшаларды беруге ұсынылған материалдарды сараптау қорытындылары бойынша қабылданған қолайлы актілерден басқа, жыл ішінде рұқсат беру құжатын беруден дәлелді бас тартулар шығарылды.
Талдау көрсеткендей, бас тартудың негізгі себебі біліктілік талаптарына сәйкес келмеуі, атап айтқанда профессор-оқытушылар құрамының сапалық және сандық құрамына, оқыту тілінде әр пәннің әдебиеттермен қамтамасыз етілуіне, материалдық-техникалық жабдықталуына (аудиториялық база, зертханалар және т.б.), шарттармен қамтамасыз етілуіне және т.б. талаптарды сақтамау болып табылады.
2.Білім туралы құжаттарға апостиль қою
Апостиль қою рәсімінің мақсаты Гаага Конвенциясына қатысушы елдердің аумағында әрекет етуге арналған апостиль қойылған құжаттардың түпнұсқалығы мен тиісті ресімделуіне кепілдік беру болып табылады. Апостиль – құжатқа қол қойған адамның қолының түпнұсқалығын және оның өкілеттігін растайтын арнайы мөртабан, сондай-ақ осы құжат бекітілген мөрдің немесе мөртабанның түпнұсқалығын куәландыратын арнайы мөртабан. Мемлекеттік қызмет көрсету «Білім туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарымен, «Шетелдік ресми құжаттарды заңдастыруды талап етудің күшін жоятын конвенция (Гаага, 1961 жылғы 5 қазан) ережелерін іске асыру жөніндегі шаралар туралы» ҚР Үкіметінің 2001 жылғы 24 сәуірдегі №545 қаулысымен, «Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарынан шығатын ресми құжаттарды апостильдеу» мемлекеттік қызмет көрсету қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2023 жылғы 11 желтоқсандағы № 625 бұйрығымен реттеледі.
Мемлекеттік қызмет «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» және электрондық үкімет порталы арқылы көрсетіледі.
Ағымдағы кезеңде білім туралы құжаттарға апостиль қоюға 6601 өтініш қаралды.
Электрондық үкімет порталы арқылы келіп түскен кезде апостиль қоюдан бас тартудың негізгі себептері белгіленген мемлекеттік бажға ақы төлеудің болмауы, 10 жұмыс күні ішінде «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясына апостиль қойылған құжаттың түпнұсқасын ұсынбау не апостиль қоюға білім туралы құжатқа қатысты емес, басқа сипаттағы құжаттар ұсынылады. Сондай-ақ, мемлекеттік қызмет көрсетуге Гаага Конвенциясына кірмейтін елдерге баратын адамдардың білімі туралы құжаттар тиісінше апостиль қоюға жатпайтын не Гаага Конвенциясына кірмейтін елдің оқу орны берген құжаттар ұсынылған жағдайлар бар.
Білім беру ұйымы білім туралы құжаттың түпнұсқалығын растамаған жағдайда, сондай-ақ құжаттар мұрағатта болмаған жағдайда және т.б. теріс шешім қабылданатынын ескеру қажет.
Білім туралы құжаттарды тану – шетелдік білім беру ұйымдары, оның ішінде олардың филиалдары, сондай-ақ ғылыми орталықтар мен зертханалар берген білім туралы құжаттарды ресми растау.
Шетелдік білім беру ұйымдары берген білім туралы құжаттарды тану жөніндегі жұмыс органы Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің «Жоғары білім беруді дамыту ұлттық орталығы» ШЖҚ РМК болып табылады.
Білім туралы құжаттарды тану рәсімін көрсету жөніндегі мемлекеттік көрсетілетін қызмет «Білім туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарына, «Білім туралы құжаттарды тану қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2023 жылғы 12 маусымдағы № 268 бұйрығына сәйкес жүзеге асырылады.
2023 жылы «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы арқылы көрсетілетін қызметті алушылардың білімі туралы құжаттарды тану рәсіміне 18717 өтініш қабылданды.
Талдау көрсеткендей, өтінімді қанағаттандырусыз қайтару мынадай негіздер бойынша жүзеге асырылды: шетелдік білім беру ұйымдары жауабының болмауына байланысты құжаттарды қайтару; Қазақстанның мемлекеттік стандартына сәйкес шетелдік біліктіліктің даярлау бағыттарының ешқайсысына сәйкес келмеуі, шетелдік білім беру ұйымдарында оқыту фактілерін растамауына байланысты бас тарту; Қазақстан Республикасы Халықаралық құқық субъектісі ретінде танымаған елдердің білімі туралы құжаттарды ұсыну не шетелдік білім беру ұйымын беру елінің білім беру саласындағы уәкілетті органының мойындамауы; Сараптамалық кеңестің теріс жауабы.
Шетелдік білім беру ұйымдарында оқу фактісінің расталмауына байланысты және білім туралы құжаттың заңдылығына қатысты мәселелер туындаған жағдайда Комитет құзыретті органдарға тиісті хаттар жіберетіндігін атап өткен жөн.